Türkiye ekonomisinde cari açık ve etkileri (1995-2005)

Cari açık son yıllarda gelişmekte olan ülkeleri krize sokan temel etmen olduğu gibi, yıllardır Türkiye'nin de kronik sorunu olmuştur. Ödemeler dengesi altında yer alan ?cari işlemler hesabı? net hata ve noksan kalemi göz ardı edilerek düşünüldüğünde, Merkez Bankası'nın muhabir hareketlerini gösteren döviz rezervlerindeki değişimin de dahil olduğu sermaye ve finans hareketleri dengesine mutlak değer cinsinden eşittir. Cari işlemler hesabı açık verdiğinde ülke, yurtdışından kazandığı paradan daha fazlasını, yurtdışına göndermiş demektir. Dolayısıyla yaratılan açık, dışarıdan borçlanılarak ya da yurtiçi varlıkların satılması suretiyle kapanır. Bunun tersi durumda da, yani cari işlemler hesabı fazla verdiğinde yurt içi yerleşiklerce yurtdışına sermaye transferi gerçekleştirilir. Sonuç olarak cari işlemler hesabı, yurtdışı yerleşiklere karşı olan toplam yükümlülüklerimizdeki veya yurtdışı yerleşik bir ülkede bulunan varlıklardaki değişimi göstermektedir. Cari işlemler açığı, ülkenin net dış yükümlülüklerinde artışa yol açar. Bu noktada net dış yükümlülük (borç) pozisyonunda ortaya çıkan artışları önleyen ve düzgün bir intibak sağlayan güçlerin bulunup bulunmadığı ya da net dış varlık pozisyonunun artmaya devam etme eğilimi gösterip göstermediği önem arz etmektedir. Türkiye'de cari işlemler dengesini etkileyen faktörler arasında yatırım ve tasarruflar, yatırımların sektörel dağılımı, ülkenin dışarıya açıklığı, ülkenin mali yapısı, cari açıkları finanse eden sermayenin yapısı, dış ticaret hadleri, ülkenin diğer ülkelere göre rekabet gücü, uygulanan döviz kuru programı, politik istikrar gibi birçok gösterge sayılabilir. Faizlerin düşüklüğü, spekülatif sermaye girişini teşvik etmekte, o da döviz kurlarını düşürerek Türk lirasını aşırı değerlendirmektedir. Türk lirasındaki aşırı değerlilik ise ihracat ve ithalat performansını ülke aleyhine etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de 1995-2005 dönemi ekonomik gelişmeleri inceleyerek cari işlemler dengesizliği yaratan unsurları tespit etmek ve ülkemizde cari işlemler açığının atalet kazanmasına yol açan faktörlere yönelik çözüm yolları ortaya koymaktır. Anahtar Sözcükler 1.Ödemeler Dengesi 2.Ekonomik Denge 3.Cari Açık 4.Cari İşlemler Dengesi 5.Sermaye Hareketleri