Türkiye'de halk arasında yaygın olarak kullanılan ısırgan, biberiye ve keçiboynuzu bitkilerinin in vitro koşullarda sperm fonksiyonu parametrelerine etkisi

Kısırlık, %50'sine erkek faktörün neden olduğu tahmin edilen, dünya genelindeki çiftlerin %9'unu etkileyen bir durumdur. Erkek kısırlığının, genetik mutasyonlar, yaşam tarzı, tıbbi hastalıklar ve ilaçlar gibi çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Son çalışmalar, spermatozoanın oksidatif strese karşı oldukça hassas olduğunu göstermektedir. Medikal bitkilerin, antioksidan olarak sperm kalitesi ve doğurganlık üzerindeki yararlı etkileri olduğunu iddia eden çalışmalara rağmen, spermatozoa üzerindeki etkilerini in vitro koşullarda değerlendiren sadece birkaç çalışma bulunmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, ısırgan (Urtica dioica L.), biberiye (Rosmarinus officinalis L.) ve keçiboynuzunun (Ceratonia siliqua L.) insan sperm parametreleri üzerindeki etkisini değerlendirmekti. Semen örnekleri Bahçelievler Medikal Park Hastanesine başvuran normozoospermli 40 hastadan alındı. Örnekler ısırgan otu, biberiye ve keçiboynuzu ekstraktlarının %0.1, %0.05 ve %0.01 konsantrasyonlarda 30 dakika, 1 saat ve 24 saat boyunca muamele edildi. Sperm motilitesi ve vitalite parametreleri WHO'nun kriterlerine göre değerlendirildi. Sonuçlar, progresif sperm motilitesi ve vitalitesinin normozoospermli örneklerde ısırgan, biberiye ve keçiboynuzu ekstraktının in vitro uygulamasıyla iyileştirildiğini göstermiştir. Progresif sperm motilitesi için, anlamlı farklılıklar ısırgan ve biberiye için 30. dakika, 1. ve 24. saatlerde gözlemlendi (p=0.001). Benzer şekilde, farklı konsantrasyonlardaki keçiboynuzu ekstraktlarında 1 ve 24 saat için gözlemlenen farklılıkların istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (p=0.01). Ek olarak, ısırgan, biberiye ve keçiboynuzu ekstraktı uygulaması sonrasında 24. saatin sperm vitalitesi için istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlemlendi. Bununla birlikte, keçiboynuzu ekstraktı uygulaması sonrasında da 1. saatte önemli farklılıklar bulundu. Sonuçlara göre, ısırgan, biberiye ve keçiboynuzu ekstraktı progresif motilite ve vitaliteyi iyileştirerek insan spermatozoası üzerinde doğrudan koruyucu etkiye sahip olabilir.