Türkiye hudut ve sahiller sağlık denetleme merkezlerinde çalışan personellerin afet bilinci algı düzeyi

Bu araştırma, Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Denetleme Merkezi (THSSDM) Personellerinin Afet Bilinci Algı Düzeyini tanımlayıcı olarak incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, 15.11.2024-15.05.2025 tarihleri arasında THSSDM'de görevli olarak çalışan 435 personele, Google forms aracılığıyla, gerekli kurumsal izinler dahilinde uygulanmıştır. Araştırmada, Demografik Bilgi Formu (DBF), Afet Bilinci Algı Ölçeği (ABAÖ) uygulanmıştır. Veriler SPSS-27 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. İkili gruplar için Bağımsız Örneklem T-Testi ve Mann Whitney U Testi; üç ve daha fazla gruplar için Kruskal Wallis-H analizi uygulanmıştır. Ölçekler arası ilişkiyi belirlemek için Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre; 41 yaş ve üzeri bireylerin Afet Eğitimi Bilinci Puanı (AEBP), Afet Öncesi Bilinç Puanı (AÖBP), Yanlış Afet Bilinci Puanı (YABP), Afet Sonrası Bilinç Puanı (ASBP) ve Afet Bilinci Algı Ölçeği Puanı (ABAÖP) 40 yaş ve altındaki diğer bireylere göre anlamlı ve yüksektir (p<0,05). Cinsiyet değişkeninde ise erkeklerin YABP, ASBP ve ABAÖP ortalamaları, kadınlardan anlamlı düzeyde yüksek olup (p<0,05), her iki cinsiyette AEBP ve AÖBP farkı istatistiksel olarak anlamlı değil (p>0,05). Medeni durum değişkeni ile AEBP, AÖBP, YABP, ASBP, ABAÖP puanları arasında istatistiksel anlamda fark yoktur (p>0,05). Çocuk sahibi olan bireylerde, olmayanlara göre AEBP, AÖBP ortalaması anlamlı olup (p<0,05), çocuk sahibi olan bireylerde ASBP, YABP ve ABAÖP ortalamaları arasında fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0,05). Daha önce afet yaşama durumu ile AEBP, AÖBP, ASBP, ABAÖP puanları arasında istatistiksel anlamda fark yoktur (p>0,05), afet yaşama durumu ile YABP arasında istatistiksel anlamda fark anlamlı olup (p<0,05) daha önce afet yaşayan bireylerde daha yüksektir. Afete yönelik eğitim alan bireylerde AÖBP, YABP, ASBP, ABAÖP arasında istatistiksel anlamda farklılık göstermemektedir (p>0,05), afet eğitimi alma ile AEBP puanı arasındaki ilişki anlamlı olup eğitim alan bireylerde afet bilinci artmaktadır (p<0,05). Son üç yılda afette yakın kaybı olan bireylerde AEBP istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0,05). Bir afette yakın kaybı yaşamış bireylerde AÖBP, YABP, ASBP, ABAÖP ortalamaları anlamlı derecede yüksek olup (p<0,05), yakın kaybı yaşayan bireylerde afet bilinci ve farkındalık düzeyi artmaktadır. Afetlere yönelik daha önceden hazırlık yapan bireylerde AEBP, AÖBP ve ASBP puanları anlamlı derecede (p<0,05) yüksek olup, afete hazırlık yapan bireyler ile YABP ve ABAÖP ortalamaları arasında istatistiksel anlamda farklılık yoktur (p>0,05). Eğitim durumu açısından ise lise mezunlarının AEBP ve AÖBP ortalamaları, üniversite mezunlarından anlamlı düzeyde yüksektir (p<0,05). Lise ve üniversite mezunları arasında YABP, ASBP, ABAÖP ortalamaları arasında anlamlı farklılık yoktur (p>0,05). Orta gelir düzeyine sahip bireylerde, ABAÖP ortalaması, düşük ve yüksek gelir grubuna göre daha yüksek ve anlamlıdır (p<0,05). Çalışma yılı daha uzun olan bireylerin AEBP, AÖBP, YABP, ASBP, ABAÖP ortalamaları kısa çalışma yılına sahip bireylere göre istatistiksel olarak yüksek ve anlamlıdır (p<0,05).