Türkiye'de pulmoner nodül takibi

Amaç: Çok merkezli yapılan çalışmamızda, Türkiye'de pulmoner nodüllerin takibinin nasıl yapıldığını ortaya koymak ve pulmoner nodül takiplerinde kılavuzlara uyumu değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Türkiye'de çok merkezli, retrospektif bir çalışma olarak dizayn edildi. 18 yaş üstü, 01.01.2014 ve 31.12.2019 tarihleri arasında pulmoner nodül takibi yapılan, takipte en az iki toraks tomografisi olan veya tek toraks tomografisi olup histopatolojik tanısı mevcut olan 1316 hasta dahil edildi. Pulmoner nodül hastalarının demografik bilgileri, takip başlangıcındaki semptomları, komorbiditeleri, sigara maruziyetleri, aile öyküsünde akciğer ve akciğer dışı kanser durumları, toraks tomografi takip intervalleri, çekilen tomografi sayıları, nodül çapları, nodül özellikleri ve lokalizasyonları, tomografilerde nodül dışı radyolojik bulgular, ek görüntüleme ve tanısal işlem ihtiyaçları, PET/BT değerlendirmesi yapılmış olgularda nodül ve nodül dışı patolojik FDG tutulumu olup olmadığı, takipte istenen laboratuvar tetkikleri, patolojik sonuçlar kaydedildi. Çalışmaya hem tek hem de multiple nodülü olan hastalar dahil edildi. Nodül çapları için toraks tomografilerinde transvers kesitte ölçülen en uzun çap, multiple pulmoner nodüle sahip hastalarda ise nodül çapı için en büyük ve/veya malignite açısından en şüpheli görünümü olan nodül çapı dikkate alındı. Malign nodüller ile benign nodüller arasında yaş, cinsiyet, sigara tüketimi, takip süresi ve nodül çapı karşılaştırmaları yapıldı. Gruplara göre verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov Smirnov testi ile incelendi. Normal dağılım göstermeyen verilerin karşılaştırılmasında Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testi kullanıldı. Kategorik verilerin değerlendirilmesinde Pearson kikare, Yates düzeltmesi ve Fisher kesin testi kullanıldı. BT çapı için maligniteyi belirlemede ROC analizinden yararlanıldı. Analiz sonuçları nicel veriler için ortalama ± s.sapma, ortanca (min-mak) ve kategorik veriler için de frekans (yüzde) olarak sunuldu. Önem düzeyi p<0,05 alındı. Bulgular: 1316 hastanın %39,9'u kadın %60,1'i erkek, ortalama yaşı 57,63 idi. Ortalama takip süresi 20,21 ay, ortanca hekim vizit sayısı 4 olarak tespit edildi. Takipte en fazla 11 defa BT çekimi yapıldığı görüldü. 11 farklı zamanda elde edilen değerler incelendiğinde ortalama çap değeri 8,6 ile 14 mm arasında değişmekteydi. İlk çekilen BT ile son çekilen BT arasında geçen süre ortalama 606,3 gün iken, minimum geçen süre 2 gün ve maksimum geçen süre de 2101 gün olarak belirlendi. Rastlantısal pulmoner nodül nedeni ile takip edilen hastalarda ardışık iki BT arası ortalama fark genel olarak incelendiğinde 283,8 gün iken ortanca değer 195 gün olarak elde edildi. Ayrıca ardışık iki BT arasındaki süreler 2-2042 gün arasında değişmekte idi. Pulmoner nodüllerin en fazla görüldüğü lokalizasyon sağ akciğer olup ikinci en fazla görülen ise periferik lokalizasyon idi. PET/BT tetkikinin hastaların %30,9 (407)'una istendiği belirlendi. PET/BT istenen 407 vakada pulmoner nodüllerde patolojik FDG tutulumu görülen vaka oranı %51,1 (208) idi. Son durum verisi belirlenen hastalar içerisinde; tedavisiz takip edilenlerin oranı %41,3, takipten çıkartılanların oranı %32,8 ve tedavi verilen hastaların oranı ise %11,8 olarak bulundu. İleri yaş, erkek cinsiyet ve sigara kullanımı malignite ile ilişkili bulundu. Düzensiz, lobüle, spiküler kenar ve kaviter özellik malign nodüllerde daha yüksek oranda saptandı. Benign nodüllerde takip süresi 24 ay iken, malign nodüllerde 5,3 ay olarak tespit edildi. Malignite durumuna göre ortanca takip süreleri arasında fark bulundu (p<0,001). BT çapı malignite için bir risk faktörü olarak tespit edildi (p<0,001). İlk BT çapı için kesme değeri 10 mm alındığında duyarlılık %88,2, özgüllük %76,08, PPV %55,04 ve NPV değeri de %95,1 olarak bulundu. Sonuç: Pulmoner nodül hastaları ile ilgili geniş çaplı veri sağlayan bu çalışmanın, ulusal kılavuz oluşturulmasına yardımcı olabileceğini düşünmekteyiz. Çalışmamız rastlantısal pulmoner nodüllerin yönetiminde kılavuz uyumu hakkında bilgi sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Pulmoner Nodül, Akciğer Kanseri, Fleischner