Türkiye sulak alanlarının genel değerlendirilmesi

Bu çalışma Türkiye sulak alanlarının genel değerlendirmesini yapmaktadır. Global bir sorun haline gelen su kıtlığı kavramına karşı 'su fakiri' olarak değerlendirilen Türkiye'de sınırları dahilinde bulunan sulak alanların ne kadar değerlendirildiğinden, nasıl kriterler üzerinden kategorize edildiğinden ve alınması gereken önlemler incelenmiştir. Aynı zamanda dünya üzerinde sulak alanların kriterleri irdelenmiştir. Uluslararası kabul görmüş Ramsar Sözleşmesine göre sulak alanlar sınıflandırılmıştır. Türkiye'de bulunan sulak alanların değerlendirilmesi için Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde bulunan Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün veri tabanı olan Ulusal Sulak Alan Envanteri Yönetim Bilgi Sistemi (SAYBİS) ve Harita Genel Müdürlüğü'ne ait yazılımla su yüzeylerini tespit ederek ortaya çıkarılan verilerden faydalanılmıştır. Türkiye'deki sulak alanlar büyüklük, yükseklik basamağı, çevre, su kimyası, hidrolojik havzalara dağılışı ve yağış miktarı gibi kriterler doğrultusunda kategorize edilerek genel bir değerlendirme ortaya çıkarılmıştır. SAYBİS'e göre toplam 2 594 sulak alanın toplam alanı 1 491 936 ha'dır. Bu alanların %48'i doğal sulak alanlardır. Toplam sulak alanların yükselti basamaklarına göre dağılımı birbirine yakın olsa da adet olarak yükseklikle, doğal sulak alanlar doğru, yapay sulak alanlar ters ilişkilidir. Doğal sulak alanların %40'ı 1 ha'dan küçüktür. pH değeri ve Biyolojik oksijen ihtiyacı sulak alanların yükseltisiyle ters orantılıdır. Türkiye'de toplam 26 hidrolojik havzanın içinde barındırdığı sulak alanlar, havzaların alanlarına oranlandığında tüm havzalarda ortalama sulak alanı %1 ile %5 arasında değişmektedir. Gelecek nesillere sağlıklı ve canlı bir dünya bırakabilmek için sulak alanlarımızı korumak ve sürdürmek büyük bir öncelik olmalıdır. Koruma çabaları, hükümetler, yerel topluluklar, sivil toplum kuruluşları ve bireyler arasında iş birliği gerektirir.