Türkiye'de ticari olarak satılan kendir tohumu ve kendir tohumu yağlarındaki Δ9-THC, CBD ve CBN konsantrasyonlarının LC-MS/MS yöntemi ile belirlenmesi

Ülkemizde bitkisel ürün satan ve halk arasında "Aktar" veya "Lokman Hekim" olarak tabir edilen işletmelerden veya internet üzerinden kolayca temin edilebilen ülkemizde üretilen/tüketilen kendir tohumlarından ve tohum yağlarından rastgele örnekler alınarak, Δ9-THC, CBD, CBN ve THCA konsantrasyonlarını belirlemek çalışmamızın ana konusunu oluşturmaktadır. Çalışmamızda enstrümantal analiz yöntemi olarak Sıvı Kromatografi Ardışık Kütle Spektrometresi tercih edilmiş olup, kendir tohumu ve kendir tohumu yağları için metanol ve asetonitril gibi basit kimyasalların kullanıldığı birbirinden farklı ancak oldukça basit ayrıştırma prosedürleri oluşturulmuştur. Yaptığımız çalışma neticesinde kendir tohumlarında ve bitkisel aromatik yağlarda LC-MS/MS ile Δ9-THC, CBD, CBN ve THCA kannabinoidlerinin tespitine yönelik özgün bir bilimsel analiz yöntemi geliştirilmiş ve valide edilmiştir. Çalışmamızın LOD ve LOQ aralıkları tohum analizleri için 0,10-8,75 ng/g ve 0,30-26,53 ng/g, yağ analizleri için ise 2,40-16,55 ng/ml ve 7,27-50,14 ng/ml şeklindedir. Temin ettiğimiz gerçek tohum örneklerindeki ortalama kannabinoid miktarları Δ9-THC için 55,42 ng/g, CBD için 965,15 ng/g ve CBN için 36,50 ng/g iken; gerçek yağ örneklerindeki ortalama kannabinoid miktarları ise Δ9-THC için 5,71 µg/ml, CBD için 9,62 µg/ml, CBN için 479,57 ng/ml ve THCA için 3,55 µg/ml bulunmuştur. Tüm tohum örneklerindeki THCA miktarları LOD değerinin altındadır. Ülkemizde ilk defa serbest piyasadan temin edilebilen tohumların ve yağların analizi yapılarak kannabinoid içerikleri belirlenmiştir. Elde ettiğimiz sonuçlar göstermektedir ki, çalışmaya dahil edilen 10 farklı tohum ve 20 farklı tohum yağı numunesinden yalnızca bir tohum numunesi haricindeki tüm örnekler, ülkemiz mevzuatında uygulanmakta olan "sıfır tolerans" yaklaşımı nedeniyle, Δ9-THC içerikleri yönünden olası bir adli soruşturmada "yasadışı madde" statüsü kazanma potansiyeline sahiptir. Sonuç olarak; kendir tohumu ve bu tohum kullanılarak elde edilen ürünlerin içerdikleri Δ9-THC miktarlarının azaltılması açısından daha sıkı denetime tutulması gerekmektedir. Ayrıca vatandaşların bu ürünleri kullanmak, bulundurmak veya almak-satmak gibi eylemler nedeniyle zor durumda kalmamaları açısından, mevzuatımızdaki sıfır tolerans yaklaşımının kendir tohumu ve tohum yağı yönünden gözden geçirilmesi, gerekiyorsa uygun bir eşik değerle değiştirilmesi de dahil olmak üzere dünyadaki uygulamalar ile kimyasal, toksikolojik ve sosyolojik çalışmaların bir arada değerlendirilmesi önerilmektedir.