Türkiye'de yetişen Daphne L. türlerinin kimyası ve biyolojik aktiviteleri

Bu çalışmada, Türkiye'de doğal olarak yetişen Daphne L. cinsine ait 7 türden (D. mezereum L., D. pontica L., D. glomerata Lam., D. sericea Wahl., D. oleoides Schreber, D. gnidioides Jaub. et Spach ve D. mucronata Royle) ve 2 alt türden (D. mucronata subsp. turcica ve D. oleoides subsp. kurdica) elde edilen uçucu bileşiklerin ve farklı polaritede çözücülerle (n-hekzan, etil asetat ve %70'lik etanol) hazırlanan ekstrelerin kimyasal bileşimleri ve biyolojik aktiviteleri araştırılmıştır. Hidrodistilasyon yöntemi ile elde edilen numunelerin GK-GK/KS analizleri ile, maserasyon yöntemi ile hazırlanan ekstrelerin ise YPSK/KS-KS ile kimyasal profilleri ortaya konmuştur. Ekstrelerin, antimikrobiyal etkinlikleri, antibiyotikler ile kombinasyonları, antioksidan, anti-enflamatuvar ve enzim inhibisyon aktiviteleri incelenmiştir. Minimum inhibisyon konsantrasyonları 50-3.12 mg/mL olarak belirlenmiştir. Yüksek aktivite gösteren ekstreler siprofloksasin ve kloramfenikol ile kombine edilerek etkinlikleri değerlendirilmiş ve 26 sinerjik etki bulunmuştur. DPPH ve ABTS serbest radikali süpürücü etkileri incelenmiş ve ekstrelerin yüksek antioksidan aktiviteleri olduğu belirlenmiştir. Anti-enflamatuvar etki, 5-LOX enzim inhibisyon aktivitesi ile değerlendirilmiştir. 13 ekstre için 20 μg/mL konsantrasyonda % inhibisyon değeri hesaplanmıştır (95.4664±1.3811-6.1315±2.8242). Tirozinaz inhibisyon aktivitesinde 2 ekstre için zayıf etki görülmüştür (IC50 =0.7580-0.7573 mg/mL). Ekstrelerin akut ve letal toksisitesini belirlemek için in vivo hayvan alternatifi deney modeli olan Caenorhabditis elegans nematodu ile çalışılmıştır. 7 ekstre için IC50 değerleri hesaplanmıştır (6.3818±0.1443-1.3637±0.0010 mg/mL). Yapılan izolasyon çalışmaları sonunda dafnetin, kinik asit, 1,5-dikafeonilkinik asit, luteolin, luteolin-7-O-glikozit, kersetin ve kersetin-3-O-galaktozit bileşikleri elde edilmiş ve yapıları tayin edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Daphne L., Thymelaeaceae, Anti-enflamatuvar aktivite, Caenorhabditis elegans.