Türkiye'de yetiştirilen farklı ekofizyolojik gruplara ait sarımsak (Allium sativum L.) çeşitlerinin sağlığı geliştirici (Antioksidan, antidiyabetik, antibakteriyel) özelliklerinin araştırılması

Amaç: Türkiye'nin farklı bölgelerinde yaygın olarak üretilen ve destekleyici tedavi ürünleri arasında yer alan sarımsağın sağlık geliştirici özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda farklı bölgelerden toplanan sarımsağın; •Antidiyabetik aktivitesinden sorumlu başlıca bileşikleri alliisin ve alliinin ölçümlerinin yapılması, •Antibakteriyel aktivite analizlerinin yapılması, •Toplam fenolik madde konsantrayonunun, toplam flavanoid miktarının ve radikal süpürme aktivitelerinin ölçülmesi, sonuçların bölgeler arasında karşılaştırılması hedeflenmektedir. Materyal ve Metot: Araştırma Aksaray, Balıkesir, Kayseri, Kastamonu, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş ve Tokat illerinden 6'şar tane olmak üzere toplam 48 adet örnek ile yapılmıştır. Numunelerin 2,2-difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) radikal süpürme aktivitesi, total fenolik madde tayini ve total flavonoid değeri spektrofototmetrik yöntemlerle ölçülmüştür. Allisin ve allin miktarları yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) cihazında ölçülmüştür. Ekstraktların agar kuyucuk difüzyon yöntemiyle antimikrobiyal etkinliği test edilmiştir. Bulgular: Analiz sonuçlarına göre sarımsağın; •Toplam fenolik madde düzeyi ortalama 38,36±14,2 mgQE/g bulunurken en yüksek düzey Aksaray sarımsağında 54,16±9,39 mgQE/g tespit edilmiştir. Diğer taraftan toplam flavanoid seviyesi 14,42±5,19 mgGAE/g ve en yüksek düzey ise Aksaray sarımsağında 21,93±6,58 mgGAE/g bulunmuştur. Radikal süpürücü etkinliği %inhibisyon değeri ortalama 56,14±15,51 bulunurken en yüksek Hatay sarımsağında 29,71±6,54 olarak ölçülmüştür. •Allisin ve allin içerikleri sırasıyla 0,35±0,17 ve 0,76±0,37 olarak hesaplanmış ve en yüksek Tokat sarımsağında (0,6±0,39) tespit edilmiştir. •Sarımsakların Gram (-) bakterilere karşı antibakteriyel etkinliği gözlenmemiştir. S. aureus ve E. faecalis suşlarına karşı Gaziantep ve Tokat sarımsakları, B. cereus suşuna karşı tüm sarımsaklar antibakteriyel etkinlik göstermiştir. Aksaray, Kayseri ve Kahramanmaraş sarımsaklarında antifungal aktivite gözlenmemiştir. Sonuç: Bu çalışma ile Türk sarımsağının sağlık geliştirici özelliklerinin alternatif tedavi yöntemlerinde kullanılması ile ilgili yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı kanaatindeyiz.