Üçüncü basamak yoğun bakım ünitesinde antibiyotik yönetim programı-karbapenem kısıtlı dönemin klinik, laboratuvar, maliyet üzerine etkisinin incelenmesi

ÖZET Amaç: Karbapenem kısıtlı AYP'nin; 3.basamak YBÜ'de enfeksiyon etkenlerinin direnç profilinde değişiklik, YBÜ kalış süresi ve mortalite, ATİ hesaplanarak iki dönem arasında antibiyotik kullanım miktarı ve maliyet üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ankara Şehir Hastanesi'nde COVID-19 hastalarının izlendiği 3.basamak YBÜ'de Temmuz 2020 ve Mayıs 2021 tarihleri arasında iki günün üzerinde yatarak tedavi almış 572 hastanın, karbapenem kısıtlı AYP uygulanarak beşer aylık sürelerle öncesi ve sonrası (1.dönem ve 2.dönem) verileri karşılaştırıldı. Çalışmaya dahil edilen hastaların klinik, demografik, fizik muayene, laboratuvar, kültür sonuçları ve antibakteriyel tedavileri kaydedildi. Etkenlerin mikrobiyolojik analizinde VITEK-2 Compact (BioMérieux, Fransa) sistem kullanıldı, etkenler GSBL, MDR ve XDR olması ve enfeksiyon insidans dansite ve hızları açısından karşılaştırıldı. Antibiyotiklerin kullanım miktarının hesaplanmasında ATK/TGD-100 HG metodolojisi kullanıldı. Verilerin istatistiksel analizleri için SPSS R version 4.0.2 kullanıldı, p<0.05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmamızda COVID YBÜ'de takip edilen hastaların %62.2'si erkek, %36.8 kadın, ortalama yaş 70.5 idi. En sık komorbidite %59.4 HT ve ikinci %35.3 DM, ortalama CCI:5 idi. YBÜ'de kanıtlanmış sekonder bakteriyel enfeksiyon oranı %21; ampirik antibiyotik başlama oranı %76 idi. AYP ile iki dönem arasında ampirik antibiyotik başlama oranı farklı (birinci ve ikinci dönemde sırasıyla %82.9,%74,7, p=0.02) saptandı. Kan kültüründe en sık izole edilen Gram pozitif etken KNS (%34), en sık Gram negatif etken A.baumanni (%25) idi. İki dönem arasında MDR ve XDR A.baumanni kan dolaşımı enfeksiyonu tesbiti anlamlı farklı idi (p:0.04). İdrar ve ETA kültüründe en sık izole edilen etkenler; E.coli (%43) ve A.baumannii (%54) idi. Çalışmada ortalama ATİ 144 TGD/100 HG saptandı. AYP ile tüketiminde azalma olan antibiyotikler meropenem, tigesiklin, sefepim iken (sırasıyla p değerleri=0.008,0.03,0.03); tüketiminde artış olan antibiyotikler kolistin, SXT, daptomisin idi (sırasıyla p değerleri=0.03,0.01,0.03). AYP ile antibiyotik maliyetinde 64.497 TL, toplam hasta maliyetinde hasta başı %14 oranında (p<0.05) tasarruf sağlanmıştır. 30. gün tüm nedenlere bağlı mortalite benzer bulunmuştur. YBÜ' de ortalama kalış süresi birinci ve ikinci dönem sırası ile 9 ve 8 gündü (p=0.06). Sonuç: Artan antibiyotik kullanımının doğurduğu antibiyotik direnci COVID-19 enfeksiyonundan çok daha büyük bir tehlike olarak gelecek yıllarda bizi karşılayacak ve mortalite artışına sebep olacaktır. Bu nedenle etkili AYP'lerin oluşturulmasına acilen ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Antibiyotik yönetimi, Çoklu ilaç direnci, Karbapenem, Tanımlanmış Günlük Doz