Uluslararası yatırım tahkimine ilişkin hakem kararlarının iptali

Tahkim yargılaması sonucunda hakemler tarafından verilen kararın yanlış veya adaletsiz olduğunu, doğru kuralların uygulanmadığını, usule ilişkin hatalar yapıldığını ya da hakemlerin tarafsız davranmadığını düşünen ve verilen karardan tatmin olmayan taraflar için karar düzeltme, ek karar verilmesi, kararın yorumu ya da kararın iptali şeklinde birtakım hukukî başvuru yolları kabul edilmiştir. Bu hukukî başvuru yollarından en sık başvurulanı ve kararın hükümsüz kalmasına sebep olabileceğinden en ağır yaptırıma sahip olanı hakem kararının iptalidir. Hakem kararının iptali için taraflarca yapılacak başvuruda, kararın ICSID nezdinde kurulan bir hakem heyetince verilmiş olması ile ICSID dışındaki diğer kurumlar nezdinde ya da bir ad hoc heyet tarafından verilmiş olması durumu farklılık göstermektedir. ICSID dışındaki kurumlarca ya da ad hoc heyetlerce verilen kararların iptal için tek başvuru yolu tahkim yeri mahkemesinde açılacak bir iptal davası iken, ICSID hakem kararlarına karşı yerel mahkemelere başvurulması mümkün değildir. ICSID nezdinde verilen kararın iptali için, Konvansiyon hükümleri kapsamında doğrudan Merkez'e başvuru yapılması ve akabinde bu başvurunun yine Konvansiyon hükümleri doğrultusunda kurulacak bir ad hoc komite tarafından Konvansiyon'da belirtilen sınırlı iptal sebepleri doğrultusunda incelenmesi gerekmektedir. ICSID Konvansiyonu'nun 52. maddesine göre taraflar madde kapsamında sayılı hallerden birinin veya bazılarının varlığını öne sürerek Genel Sekreterliğe yapılacak yazılı başvuru ile kararın geçersiz kılınmasını isteyebilirler. ICSID dışında verilecek hakem kararlarının iptalinde ise tahkim yeri mahkemeleri yetkili olacağından, kararın iptaline ilişkin açılacak davada tahkim yeri mahkemesinin hukuku uygulanarak hakim tarafından kararın iptal edilip edilmeyeceğine karar verilecektir. Tahkime ilişkin farklı düzenlemeler incelendiğinde, yabancı yatırım uyuşmazlıklarına ilişkin verilen hakem kararlarının iptal edilebilmesi için sayılan sebeplerin tüm yerel ve uluslararası hukuk düzenlemelerinde benzerlik gösterdiği, bu sebeplerin de New York Konvansiyonu'nda yer alan tenfizin reddi sebeplerini temel aldığı görülmektedir. Uluslararası nitelikli uyuşmazlıklarda tahkim yerinin Türkiye olarak seçildiği durumlarda ya da tahkim yeri seçilmemiş olmakla birlikte tahkimde usule Milletlerarası Tahkim Kanunu'nun uygulanacağının taraflarca belirlenmiş olması durumunda, iptal davasında yetkili mahkeme Türk mahkemeleri olacaktır. Yatırım tahkimine ilişkin iptal davasının Türkiye'de açılması durumunda, iptal davası Milletlerarası Tahkim Kanunu hükümleri uyarınca görülecektir.