Uluslararası yumuşak hukuk kavramı: Tanımlama sorunu ve farklı yaklaşımlar

Uluslararası yumuşak hukuk kavramının öğretisel bir kurgu olarak ortaya çıkışı, beraberinde uluslararası hukukun kaynak teorisine dair derin tartışmaları getirmiştir. Fakat bu kavramın anlaşılabilmesi için yalnızca kaynak teorisi içinden değil, onu ortaya çıkaran sosyopolitik arka plan ve konseptin uluslararası hukukun tedrici gelişimi için bir araç olarak görülmesi tartışmaları üzerinden de değerlendirmeler yapılması gerekmektedir. Bu doğrultuda tezde uluslararası yumuşak hukuk kavramı üç katmanlı bir incelemeye tabi tutulmuştur: (1) kavramsal ve teorik konumlandırma, (2) sosyopolitik arka plan ve (3) araçsallaştırma tartışmaları. İlk bölümde kavramın tanımları ele alınıp tanımlama sorunları tartışılmış; farklı tanımlar arasındaki yaklaşım farklılıkları ortaya konulmuş ve konseptin hukukun genel teorisi bakımından konumu değerlendirilmiştir. Bu sayede kavramın hukuk olan ile hukuk olmayan arasında konumlandırılmasının neye tekabül ettiği gösterilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde kavram; ortaya çıkışına zemin hazırlayan uluslararası hukuktaki dönüşüm, İkinci Dünya Savaşı sonrası uluslararası toplumun heterojenleşmesi ve devletlerin birbirine daha bağımlı hale gelmesi gibi dinamikler üzerinden analiz edilmiştir. Bu analizler kavramın doğasının ortaya koyulması bakımından oldukça önemlidir ve bu arka plan bilgileri olmadan uluslararası yumuşak hukuku doğru anlamak mümkün gözükmemektedir. Üçüncü bölümde ise yumuşak hukukun yalnızca bir dönüşümün doğal sonucu olarak ele alınmadığını, aynı zamanda belirli aktörler tarafından uluslararası hukukun tedrici gelişimini yönlendirmek amacıyla araç olarak da ele alındığı gösterilmiştir. Ardından bu yaklaşıma getirilen eleştiriler sunulmuştur. Yapılan değerlendirmeler göstermektedir ki yumuşak hukuk yalnızca hukuki değil, aynı zamanda sosyopolitik anlamlar taşıyan çok boyutlu bir konsepttir. Hakkındaki tartışmalar; uluslararası hukukun günümüzdeki işlevleri, hukukçuların ve aktörlerin yönelimi gibi hususlarla doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle kavram, uluslararası hukukun ve ilişkilerin dönüşen yapısı ile şekillenen dinamik bir doğaya sahiptir.