Üniversite kampüslerinde tasarım kriterlerinin ve yerleşim sistemlerinin büyüme ve gelişme olanakları bağlamında irdelenmesi

Kalk%nmakta olan toplumlar%n dünyaya egemen olan toplumsal ve ekonomik dei6im sürecine dahil olma çabalar%na paralel olarak, bilime verdikleri önem günden güne artmaktad%r. Bu süreçte eitimde gerçekleri arayan, bilim üreten ve onu topluma yayan üniversitelerin, toplumsal kurumlar aras%ndaki yeri ve önemi aç%kça görülebilmektedir. Çal%6ma kapsam%nda tüm detaylar% ile aç%klanan ça%n gerekleri ve dinamikleri, üniversitelerin kent d%6%nda yerle6ik geni6 alanlara kaymas% ve kendi kendine yeterli kampüslerin geli6mesi sürecini h%zland%rm%6t%r. Üniversite tasar%m süreci; amaçlar%n iyi belirlenmesi, yer seçimi kararlar%n%n uygun verilebilmesi, üniversitenin genel karakterinin ve büyüklüünün saptanmas%, organizasyonel yap%s%n%n düzenlenebilmesi ve tüm bunlar arac%l%%yla mimari tasar%ma zemin olu6turacak programlar%n yap%labilmesi, tasar%m temel kararlar%n%n al%nmas% ve geli6me nitelik ve kriterlerinin belirlenmesi gibi birçok önemli a6amay% içerir. Bu a6amalar%n her biri kurulacak üniversite kampüsünün uzun bir zaman diliminde i6levini yerine getirebilmesi aç%s%ndan önem ta6%maktad%r. Pek çok ara6t%rma ve inceleme ile büyüme ve esneklik olanaklar%n%n doru belirlenebilmesinin kampüs tasar%m%ndaki önemi ortaya konmu6tur. Bu olanaklar%n salanmas%, kampüse zaman içinde dei6imlere uyum salayabilecek, uyum s%n%rlar%n%n zorlanmas% durumunda ise büyüyebilecek ve ça%n%n gereklerine cevap vererek i6levini en iyi 6ekilde sürdürebilecek bir karakter kazand%rabilecektir. Bu balamda üniversite tasar%m kriterleri ve yerle6im sistemleri ara6t%r%l%p, dünyadan ve Türkiye'den çe6itli kampüs uygulamalar% incelenmi6; seçilecek yerle6im sisteminin ve öngörülen tasar%m kriterlerinin, ön programlama a6amas%ndan itibaren var olan büyüme ve geli6me olanaklar%n% dorudan ya da dolayl% yollardan etkiledikleri tespit edilmi6tir. Bu çal%6ma ile topluma çok uzun vadede hizmet etmesi beklenen üniversite kampüslerinin görevlerini en iyi 6ekilde yerine getirebilmeleri için büyüme ve geli6me olanaklar%n%n ön programlama a6amas%ndan itibaren belirlenmesi ve doru yerle6im sistemi ve tasar%m kriterleri ile desteklenmesinin kampüs tasar%m sürecindeki yeri ve önemi belirtilmeye çal%6%lm%6t%r. Anahtar kelimeler: Kampüs tasar%m kriterleri, kampüs yerle6im sistemleri, kampüslerde büyüme geli6me ve esneklik olanaklar%