Üniversitelerin spor bilimleri fakültelerinde öğrenim gören farklı düzey ve spor dallarındaki sporcuların mental dayanıklılık ve bilinçli farkındalık düzeylerinin başarıya olan etkilerinin araştırılması

Başarı odaklı yaşadığımız bu dönemde sporda başarı nesiller boyu spor psikolojisinin nihai hedeflerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Araştırmamız bilişsel süreçlerin çok karmaşık bir harita olduğu temelinden yola çıkarak sportif başarıya ulaşabilmenin alt boyutlarına hizmet eden beceri ve yeteneklerin etkilerini irdelemeye ve aldığımız sonuçları bilimsel teknikler ile yorumlamayı hedeflemiştir. Bu araştırmanın amacı mental dayanıklılık ve bilinçli farkındalık düzeylerinin farklı değişkenler ve sportif başarı üzerindeki rolünü incelemektir. Bu alanda yapılan çalışmaların az olması ve belirlediğimiz örneklem grubuna yönelik bir çalışma bulunmadığından araştırmaya değer bir çalışma olarak görülmüştür. Çalışmanın araştırma grubu; 2023-2024 Eğitim Öğretim yılında Kütahya, Muğla, Gaziantep, Muş, Kastamonu, Kırıkkale, Trakya illerindeki üniversitelerin spor bilimleri fakültelerindeki öğrenim gören 286'sı kadın, 607'si erkek toplam 893 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma verilerinde tarafımızca oluşturulan "Demografik Bilgi Formu", H., Pehlivan tarafından ülkemizde güvenirlik ve geçerlik çalışmaları yapılmış olan "Sporda Mental Dayanıklılık (SMTQ) Ölçeği" ve E., Tingaz tarafından ülkemize uyarlama ve güvenirlik geçerlik çalışmaları yapılmış olan "Sporda Bilinçli Farkındalık (Mindfulness) Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için üniversitemizden bu çalışmayı yaptığımıza dair bir yazı alınmış ve etik kurul kararı ile ilgili kurum ve kuruluşlara gerekli izin talep edilerek, belirlediğimiz üniversitelerin verdikleri olumlu dönütler sonrası ölçekler spor bilimleri öğrencilerine uygulanmıştır. Araştırmaya katılan kişilere araştırmanın amacı ve elde edilen sonuçların hangi amaçlarla kullanılacağı açıklanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 20.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerimizin normal dağılım gösterdiği ve değişkenlere bağlı olarak esneklik düzeyini belirlemek için varyans, standart sapma ve t testi hesaplamaları kullanılmıştır. 3 ve üzeri grup karşılaştırmalarında tek yönlü varyans analizi One-Way ANOVA uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarında öğrencilerin bilinçli farkındalık için p<0,05 düzeyinde anlamlılık ifade eden; cinsiyet, okul, sınıf, not ortalaması, ailede sporla ilgilenme, spor bilimleri seçme sebebi, başarı tanımı, başarı ödülüne sahip olma, sahip olunan ödül türü değişkenleridir. Bilinçli farkındalık düzeylerinde p>0,05 düzeyinde anlamlı fark ifade etmeyen değişkenler; yaş, bölüm, lisanslı sporcu olma, antrenman süresi ve olarak saptanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğrencilerin mental dayanıklılık için p<0,05 düzeyinde anlamlılık ifade eden; yaş, bölüm, not ortalaması, spor bilimleri seçme sebebi, lisanslı sporcu olma, antrenman süresi, başarı tanımı, başarı ödülüne sahip olma, sahip olunan ödül türü değişkenleridir. Mental dayanıklılık için p>0,05 düzeyinde anlamlı fark ifade etmeyen değişkenler; cinsiyet, okul, bölüm, sınıf, ailede sporla ilgilenme olarak saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Bilinçli Farkındalık, Spor Başarısı, Zihinsel Dayanıklılık