Ksanthos'un Bizans dönemi şehirciliği

Uzun yıllara dayanan bir kazı geçmişine sahip olan Xanthos kenti bugüne kadar çoğunlukla Klasik döneme tarihlenen dünyaca ünlü mezar anıtlarıyla anılmıştır. Öte yandan, Bizans şehirciliği belli başlı yapılarda gerçekleştirilen kazılar ve sınırlı sayıdaki yayınlar haricinde hiçbir zaman bütüncül olarak incelenmemiştir. Bu tezin amacı kentin Erken ve Orta Bizans dönemlerine tarihlenen yapı envanterini bütünlüklü olarak ortaya koymak ve bunlardan yola çıkarak Bizans Xanthos'unun kentsel manzarası hakkında yorumlara varabilmektir. Bu doğrultuda geçmişte yapılmış yayınların yanı sıra arazide yeni gerçekleştirilen çalışmaların sonuçlarından yararlanılmıştır. Bunların arasında daha önce hiç detaylı çalışmalara konu olmamış hatta varlığı dahi bilinmeyen bazı yapılar da ilk defa keşfedilerek çalışılmış ve yorumlanarak kent planının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlanması amaçlanmıştır. Klasik dönemde dahi son derece kendine özgü bir kent dokusu olan Xanthos, MÖ 43 yılında Roma idaresine girmiş ve yoğun inşa faaliyetlerine sahne olan bir Roma kenti olmuştur. Geç Antik Çağ'dan itibaren ise değişen dinin ve kültürün etkisiyle zaman içinde bir Bizans kentine dönüşmüştür. Kent büyük oranda yakın coğrafyadaki diğer kentlerin tarihsel seyrini ve nihayetinde kaderini paylaşmış olsa da kendine has bazı özelliklerini de muhafaza etmiştir. Oldukça büyük boyutlu dört adet bazilika, dönemi için zengin mimari özelliklere sahip aristokratik konutlar ve kentin neredeyse her bölgesine yayılan ticaret hayatı; yazılı kaynakların azlığı sebebiyle fikir sahibi olunamayan varlıklı bir kent hakkında ipuçları sağlamaktadır. Başka bir deyişle, kentin tarihi kaynaklara bakıldığında anlaşılamayan önemi, mimari varlığı incelendiğinde ortaya çıkmaktadır. Bunun yanı sıra, kentte eski dönemlere ait anıtların korunmuş olması muhafazakar bir yaklaşım olarak açıklanabileceği gibi, geçmişle kurulan özel bir bağı hatta bir Xanthos'lu kimliğinin inşasını işaret ediyor olabilir.