Üstbilişsel yazma stratejileri eğitiminin yazma becerisine ve yazmaya yönelik tutuma etkisi

Bu araştırmanın amacı; üstbilişsel yazma stratejilerine dayalı eğitimin yedinci sınıf öğrencilerinin üstbilişsel yazma stratejileri farkındalıklarına, yazma becerilerine ve yazmaya ilişkin tutumuna etkisini incelemektir. Araştırmada, nitel ve nicel veri toplama tekniklerinin birlikte yer aldığı karma yöntemlerden açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde, gerçek deneysel desenlerden biri olan ön test ve son test kontrol gruplu seçkisiz desenden; nitel bölümünde yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında, Kahramanmaraş ili Onikişubat ilçesindeki AKEDAŞ Ortaokulu'nda öğrenim gören yedinci sınıf öğrencilerinden seçilmiştir. Çalışma grubu, seçkisiz atama yöntemiyle 30'u deney, 30'u kontrol olmak üzere 60 öğrenciden oluşmaktadır. "Öğrencilerin Yazdığı Bilgilendirici Metinler" ile araştırmacı tarafından geliştirilen "Üstbilişsel Yazma Stratejileri Ölçeği", "Yazmaya Yönelik Tutum Ölçeği", "Üstbilişsel Yazma Stratejilerine Yönelik Dereceli Puanlama Anahtarı" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" araştırmanın başlıca veri toplama araçlarıdır. Araştırmanın uygulama boyutunda, deney grubundaki öğrencilere 10 hafta boyunca uzaktan eğitim yoluyla üstbilişsel yazma stratejileri eğitimi verilmiş, kontrol grubunda ise MEB'in mevcut öğretim programı doğrultusunda eğitim yapılmıştır. Araştırmanın nicel verileri; duruma göre, bağımlı gruplar t testi, bağımsız gruplar t-testi, Mann-Whitney U testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testi ile analiz edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla elde edilen nitel veriler betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; üstbilişsel yazma stratejileri eğitimi, deney grubu öğrencilerinin üstbilişsel yazma stratejileri genel farkındalıkları ile kendini izleme ve öz değerlendirme stratejileri fakındalıklarını artırmış; planlama stratejileri farkındalık düzeyinde ise farklılık sağlamamıştır. Öğrencilerin yazmaya yönelik genel tutumu ve yazmayı önemseme tutumlarının iyileşmesinde üstbilişsel yazma stratejileri eğitimi etkili olmuştur; yazma algısı ile yazma hazzı tutumlarında ise etkili olmamıştır. Araştırma bulgularına göre deneysel işlem, deney grubu öğrencilerinin yazma becerisi başarı düzeyini artırmada etkili olmuştur. Üstbilişsel yazma stratejileri eğitiminin uygulandığı deney grubu ile MEB'in mevcut öğretim programı doğrultusunda eğitim yapılan kontrol grubunda; öğrencilerin yazdığı bilgilendirici metinlere yönelik son ölçüm puanları karşılaştırıldığında, iki grup arasında yazma becerisindeki başarı durumu istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık göstermemiştir. Deney grubundaki öğrenciler, üstbilişsel yazma stratejileri eğitimi ile ilgili genel olarak olumlu görüş bildirmiştir. Uygulanan deneysel işlem, öğrencilerin yazma becerisine yönelik düşünce ve tutumu ile yazıya başlama duygusunu büyük ölçüde olumlu etkilemiştir. Verilen eğitim, deney grubundaki öğrencilerin yazma alışkanlıklarının artmasına ve yazma kaygılarının azalmasına katkı sağlamıştır. Deney grubundaki öğrenciler, üstbilişsel yazma stratejileri eğitiminin yazma becerisi başarı düzeylerini artırdığına inanmaktadır. Elde edilen bulgular, üstbilişin öğretilebilir bir beceri ve öğrenmenin güçlü bir yordayıcısı olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, öğrencilerin özerk öğrenmeye teşvik edilmesi, sorumluluğun öğretmenden öğrenciye tedricen aktarıldığı sınıf dışı etkinliklerin yapılması, çeşitli öğrenme süreçlerinin öğretmenler tarafından modellenmesi ve öğrencilere çoklu uygulama fırsatının tanınması önerilmektedir. Üstbilişsel yazma stratejileri ile ilgili çalışma yapmak isteyen araştırmacılar, benzer bir çalışmayı farklı seviyedeki sınıflarla veya farklı metin türleri için gerçekleştirilebilir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde üstbilişsel stratejilerin kullanımı veya etkisi ile ilgili araştırmalar yapılabilir. Anahtar Kelimeler: Üstbiliş, üstbilişsel yazma stratejileri, strateji eğitimi, yazma becerisi, yazmaya yönelik tutum