Uzaktan algılama tekniklerinin tarımsal üretimdeki su ayak izinin hesaplanmasında kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi

Su, tüm canlıların hayatının devamlılığı için büyük bir öneme sahiptir. Sanayileşme ile birlikte insan nüfusunun da hızla artması su kaynakları üzerindeki baskıyı arttırmakta ve su kaynaklarının kirlenmesine sebep olmaktadır. Su kaynakları üzerindeki baskı, kaynakların daha verimli kullanılması gerekliliğini ortaya çıkarmış ve sürdürülebilir su yönetimi konusunda birçok çalışmanın yapılmasını sağlamıştır. Sürdürülebilir su yönetimi konusunda en güncel ve en etkili olan çalışmalardan biri Su ayak izi (SAİ) dir. Su ayak izi (SAİ) ifadesi 2000'li yılların başlarında Hoekstra tarafından ortaya atılmış ve yaygınlaşarak günümüzde önemli bir kavram haline gelmiştir. SAİ, ürünlerin ve hizmetlerin üretim ve tüketim süreçleri kapsamında doğrudan ve dolaylı olarak kullanılan toplam su miktarının ölçüsüdür. Su ayak izi kavramı kullanılan suyun çeşidine göre mavi, yeşil ve gri su ayak izi olarak sınıflandırılmaktadır. Mavi su ayak izi yeraltı suyu ve yüzey su kaynaklarının toplam miktarını, yeşil su ayak izi yağışlardan gelen toplam su miktarını, gri su ayak izi ise kirletilen su kaynaklarındaki kirlilik yükünün bertaraf edilmesi veya azaltılması için kullanılan tatlı su miktarını ifade etmektedir. Uzun yıllardır SAİ hesaplaması konusu üzerine çalışmalar yapılmakta olup yapılan çalışmalarda karmaşık hesaplamalar olması hesaplamaları zorlaştırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, SAİ çalışmalarındaki hesaplamaları kolaylaştırmak amacı ile uzaktan algılama verilerini ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) teknolojilerini kullanarak, yenilikçi bir yöntem ortaya koymaktır. Tez çalışmasında gerçekleştirilen analizler 2018 yılının 12 ayını kapsayacak şekilde ve Türkiye çapında yapılmıştır. Tez çalışması kapsamında su ayak izinin belirlenmesinde için öncelikle ET bileşenleri hesaplanmıştır bunun için; yağış, evapotransprasyon ve yüzey nemi verileri kullanılmıştır. Tez çalışması sonucunda, toplam değerlendirme, bölgesel değerlendirme ve CORINE verileri kullanılarak bitkisel değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Yapılan hesaplamalar sonucunda; toplamda ET'nin113,7 milyar m³, mavi bileşenin 68,6 milyar m³/yıl ve yeşil bileşenin 45,1 milyar m³/yıl olduğu belirlenmiştir. Yapılan tez çalışmasının ülkemizde sürdürülebilir su yönetimi konusunda öncü bir çalışma olacağı ve su ayak izi hesaplamalarında gelecek çalışmalara bir rehber niteliğinde olacağı düşünülmektedir.