Vajinal yolla doğum yapan kadınlarda obstetrik şiddet ile anne-bebek bağlanması arasındaki ilişkinin belirlenmesi

Amaç: Araştırmada vajinal doğum yapan kadınlarda obstetrik şiddet ile anne-bebek bağlanması arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel ilişki arayıcı tipte tasarlanan bu araştırma, Ekim 2024-Ocak 2025 tarihleri arasında Tokat il merkezindeki gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya, postpartum ilk 40 gün içerisinde canlı vajinal doğum yapmış ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan kadınlar dâhil edilmiştir. 95 güven aralığında ve %5 örnekleme hatası ile hesaplanan örneklem büyüklüğü 264 olarak belirlenmiş ve çalışmaya 267 kadın katılmıştır. Veriler, katılımcılara uygulanan "Tanıtıcı Bilgiler Veri Formu", "Obstetrik Şiddet Ölçeği (OŞÖ)" ve "Anne-Bebek Bağlanma Ölçeği (ABBÖ)" ile çevrimiçi toplanmıştır. Bilimler Araştırmaları Etik Kurul izni alınmıştır. Toplanan veriler bilgisayarda değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmamıza katılan kadınların Obstetrik Şiddet Ölçeği puan ortalaması 18.78±14.98, Anne-Bebek Bağlanma Ölçeği toplam puan ortalamaları 1.95±2.43 olarak bulunmuştur. Obstetrik şiddet düzeyindeki artışın, anne-bebek bağlanmasının zayıflaması ile ilişkili olduğu, şiddete maruz kalan kadınların daha düşük bağlanma düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Obstetrik şiddet ile anne-bebek bağlanması arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmış (r=0.283, p<0.01), regresyon analizine göre obstetrik şiddetin bağlanma üzerinde anlamlı ve pozitif yönde etkili olduğu tespit edilmiştir (β= 0.046, p<0.001). Obstetrik şiddetin anne-bebek bağlanması üzerindeki toplam etkisinin %7.7 olduğu belirlenmiştir (R² = 0.077). Obstetrik şiddetin alt boyutları incelendiğinde, yalnızca "etkin olmayan iletişim" boyutunun anlamlı bir yordayıcı olduğu (R² = 0.123, p = 0.008), toplam varyansın %12.3'ünü açıkladığı görülmüştür (R² = 0.123). Doğum öncesi lavman uygulanan kadınların, uygulanmayanlara kıyasla anlamlı derecede daha yüksek obstetrik şiddet puanına sahip olduğu, doğum sürecinde sağlık profesyonellerinden iyi destek alan kadınların, kötü destek alanlara kıyasla anlamlı derecede daha düşük obstetrik şiddet puanına sahip olduğu, bebeğini doğumdan hemen sonra emziren kadınların obstetrik şiddet puanları daha düşük bulunurken, emzirme süresi geciken veya emzirmeyen kadınlarda obstetrik şiddet puanları daha yüksek çıkarken sağlık çalışanlarından şiddet algısı, anne-bebek bağlanmasını olumsuz etkilemiştir. Kadınların mesleki durumları, gebelik sayısı, doğum sonrası hissedilen duygular, doğum süreci boyunca maruz kaldığı uygulamalar ve ten teması gibi sosyodemografik ve obstetrik birçok faktörün etkili olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Araştırmamızda obstetrik şiddet ve anne-bebek bağlanmasını etkileyen çeşitli demografik ve obstetrik faktörler incelenmiş olup çalışma sonuçlarımız obstetrik şiddet arttıkça anne-bebek bağlanmasının azaldığını göstermektedir. Bağlanma sürecini sekteye uğratan önemli bir faktör olan obstetrik şiddet maruziyetinin ortadan kaldırılması için ebeler tarafından farkındalık oluşturulup, annelere pozitif bir doğum deneyimi sağlayarak, sağlıklı anne-bebek bağının oluşumunu desteklemek gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Obstetrik Şiddet, Anne, Yenidoğan, Anne-Bebek Bağlanması, Vaji̇nal Doğum