Verbascum lasianthum Boiss. ex. Benth türünün akciğer kanseri(A549) hücrelerine etkisi

Sığırkuyruğu (mullein) olarak bilinen Verbascum L. (Scrophulariaceae) türleri mukolitik etkileri nedeni ile özellikle üst solunum yollarını rahatlatmak amacıyla bir çok dünya ülkesinde sıklıkla tercih edilmektedir. Bununla birlikte farklı coğrafyalarda farklı Verbascum L. Türleri; yaraların iyileştirilmesinde, egzama, hemoroid, diyare gibi hastalıklarda geleneksel olarak kullanılabilmektedir. Bu nedenle çoğu ülke eczanelerinde ve marketlerinde kurutulmuş Verbascum L. Türlerine ait yaprak ve çiçekleri, yağlı ekstraktları, alkollü tentürleri, kapsülleri alternatif tıp ürünü olarak satılmaktadır. Dünyada yaklaşık 360 farklı türü vardır. Bu türlerin büyük çoğunluğu Türkiye'nin endemik zenginlikleri arasındadır. Bu türlerden çoğunun antioksidan, antimikrobiyal veya antikanserojen etkileri henüz araştırılmamıştır. Sunulan tez çalışmasında akciğer kanserine etkileri araştırılan bitki ise Verbascum L. Türlerinden birisi olan Verbascum lasianthum Boiss. ex Benth. türüdür. Bu bağlamda sunulan çalışmada Verbascum lasianthum Boiss. ex Benth. türünden elde edilen aseton (VLaseton) ve metanol (VLmetanol) ekstraktları kullanılmıştır. Böylelikle Verbascum lasianthum Boiss. ex Benth. türünün bir akciğer kanseri hücre hattı olan küçük hücreli olmayan akciğer kanseri (A549) hücrelerinde, sitotoksisite, genotoksisite, oksidatif stres ve inflamasyona etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca sunulan çalışmayla VLmetanol ve VLaseton ekstraktlarında bulunan bazı fitokimyasalların tür ve miktar tayinleri de yapılmıştır. Bitki ekstraktlarındaki bazı fitokimyasalların türleri ve miktarları LC-MS/MS sistemi yardımıyla, 53 farklı standart kullanılarak belirlendi. Verbascum lasianthum Boiss. ex Benth. türünün A549 hücrelerindeki sitotoksisite düzeyleri ise MTT analizleri ile belirlendi. Lethal dozlar (lds) belirlendikten sonra deney grupları (Grup 1: Kontrol, Grup 2: LD0 dozunda VLmetanol uygulanan grup, Grup 3: LD50 dozunda VLmetanol uygulanan grup, Grup 4: LD0 dozunda VLaseton uygulanan grup, Grup 5: LD50 dozunda VLaseton uygulanan grup) oluşturuldu. Deney gruplarında total antioksidan statü (TAS), total oksidan statü (TOS), oksidatif stres indeksi (OSI), proinflamatuvar stokin düzeyleri (TNF-α, TGF-β1), beta defensin-2 (DEF-β2) seviyeleri ve DNA hasarı (comet testi ile) skorları belirlendi. Yapılan analizler sonucunda VLaseton ekstraktındaki üç, VLmetanol ekstraktında ise yirmi bir farklı fitokimyasalın tür ve miktarı belirlendi. MTT analizlerinden elde edilen veriler sonucunda Verbascum lasianthum Boiss. ex Benth. türüne ait metanol ve aseton ekstraktılarının her ikisinin de A549 hücrelerinde sitotoksik etkili olabileceği görüldü. VLmetanol ekstraktının VLaseton ekstraktına oranla daha sitotoksik olduğu belirlendi. Bununla birlikte VLmetanol ve VLaseton ektraktlarının A549 hücrelerinde oksidatif stres ve inflamasyonu azalttığı bulundu. Bu nedenle VLmetanol ve VLaseton ektraktlarının A549 hücrelerinde oksidatif stres ve inflamasyon dışında bir yolla sitotoksisite oluşturduğu anlaşıldı. Nitekim yüksek dozlarda VLmetanol ve VLaseton ektraktlarının A549 hücrelerinde DNA hasarını artırdığı belirlendi. Verbascum lasianthum Boiss. ex Benth. türünün aktif bileşenlerinden birisi veya bir kaçı DNA sarmalı ile etkileşerek hasar gelişmesine aracılık etmiş olabilir. Fakat bunun söylenebilmesi için konuyla ilişkili ileri çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır. Bu veriler Verbascum lasianthum Boiss. ex Benth. türüne ait metanol ve aseton ekstraktlarının A549 hücrelerindeki sitotoksisite/antikanserojen etkinliğini oksidatif stres ve inflamasyon aracılığıyla değil de, DNA hasarı aracılığı ile göstermiş olabileceğini ifade etmektedir. Elde edilen verilerin Verbascum lasianthum Boiss. ex Benth. türünün etnofarmakolojik etkilerini açıklamak adına literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.