Vitamin D3'ün multiple myeloma hücrelerinde uzun kodlayıcı olmayan RNA (lncRNA) ifadesine etkisinin incelenmesi

Multiple myeloma (MM), anormal plazma hücrelerinin kemik iliğinde aşırı çoğalmasıyla gelişen hematolojik bir malignitedir. Hematolojik kanserlerin %10'unu oluşturan MM, genellikle 69 yaş ve üzeri bireylerde görülmektedir. MM hastalarına kombine ilaç terapisi ve uygun bireylerde kök hücre transplantasyonu uygulansa da, zamanla gelişen ilaç direnci sonucu hastalık nüksetmekte ve hastalar kaybedilmektedir. Bu nedenle hastalığın erken tanısı, önleyici tıp yaklaşımlarının geliştirilebilmesi ve karşılaşılan ilaç direncinin aşılması için hastalığın gelişiminde rolü olan moleküler mekanizmaların aydınlatılması son derece önemlidir. MM, hem genetik hem epigenetik düzensizliklerin sonucu ortaya çıkmaktadır. Epigenetik mekanizmanın bir parçası olan uzun kodlayıcı olmayan RNA (lncRNA)'ların anormal ifadesi, birçok patolojide ve MM'de sık rastlanan bir durumdur. Tümör baskılayıcı veya onkogenik karaktere sahip olabilen lncRNA'ların anormal ifadeleri, MM'de tümör gelişimini ve ilaç direncini teşvik etmektedir. lncRNA ifadesini düzenleyici rolü olduğu bilinen vitamin D, bir kemik iliği mikroçevresi elemanı olup, MM hastalarının %44'ünde yetersiz seviyededir. Promotör bölgesinde vitamin D yanıt dizileri (VDRE) bulunan lncRNA'ların transkripsiyonunu yönlendirebilen vitamin D'nin ortamda yeterli miktarda bulunmaması, lncRNA ifade düzensizliklerine yol açabilir. Bu bağlamda, bu tez çalışmasında insan MM hücre hattı olan NCI-H929 hücrelerine 24 ve 48 saat sürelerle tek başına veya proteazom inhibitörü carfilzomib ile birlikte uygulanan vitamin D'nin, MM'de farklı fonksiyonları olan hedef lncRNA (H19, NEAT1, MEG3, TUG1, UCA1) düzeylerine etkisi incelenmiştir. Bu çalışmanın bulgularına göre, vitamin D, lncRNA UCA1'in ifadesini artırırken, diğer lncRNA seviyelerinde önemli bir değişime yol açmamıştır. Vitamin D-carfilzomib kombine uygulaması ile yine UCA1 ifadesinde önemli bir artış tespit edilmiştir. Sonuç olarak, vitamin D, NCI-H929 hücrelerinde onkogenik lncRNA UCA1'in transkript seviyesini artırmaktadır. Bu etkinin mekanizması ve MM hücre işlevleri üzerindeki etkilerini inceleyen ek çalışmalar, vitamin D'nin MM hastalarında güvenle kullanılabilmesi için kritik öneme sahiptir.