XIX. ve XX. yüzyıllarında Canik Sancağı hapishaneleri

Suç ve ceza; insanlık tarihi kadar eski bu iki kavramın anlamına bakıldığında tarih çizgisi boyunca birden fazla şekil değiştirdiğini görebiliriz. Bu konuda modernleşme süresine geçilene kadar cezalar genellikle bireyin bedenine yönelik bir uygulama olarak karşımıza çıkarken modernleşme ile beraber insana verilen değer farklılık göstermiş ve bedenin kutsallığına dokunulmamaya özen gösterilmiştir. Suç işleyenlerin elbet cezasını çekeceği bir süreç olmalıdır ancak bu bedene yönelik değil özgürlüğü kısıtlamaya yönelik olacaktır. Modernleşme döneminde suçlar karşısında verilen ceza hapsetmeye yönelik olarak karşımıza çıkmaktadır. Avrupa'da hapishanelerin modern döneme ayak uydurması anlamında yapılan reform hareketleri kısa süre içinde Osmanlı devletini de etkilemiştir. İncelediğimiz Canik Sancağı Hapishaneleri yapılan reformlar ışığında nasıl değerlendirildiği ele alınmaya çalışılmıştır. Bulunana ilk hapishane kayıtlarından anlaşılacağı üzere harap ve viran bir halde olan hapishanelerde sağlık koşulları gözetilerek çalışmalar yapılmaya gayret edilmiştir. Gerek hapishane gerek hapishane görevlileri ve mahkûmların incelendiği tezimizde birçok hususun yeterli olmadığı saptanmış, ihtiyaç olunan durumlar tespit edilerek ilgili nezaretlere bildirilmiş olsa dahi kötü gidişat bir türlü istenilen düzeye ulaşamamıştır.