Yabancılar için hazırlanan Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığı ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazılı anlatımlarındaki söz varlığı

Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde söz varlığı ögeleri söz konusu olduğunda "Neyi, ne kadar, ne zaman öğreteceğiz?" gibi sorular akla gelmektedir. Araştırmacılar, dilde en sık ve yaygın olarak kullanılan sözcüklerin öğretilmesi gerektiğini belirtmektedir. Buradan hareketle "Yabancılar için Türkçe ders kitaplarında ve Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazılı anlatımlarında hangi söz varlığı ögeleri bulunmaktadır ve bunların kullanım sıklığı ile yaygınlığı nedir?" sorusu çalışmanın problem cümlesini oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında yabancılar için Türkçe ders kitaplarında ve Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazılı anlatımlarında yer alan söz varlığı ögelerini incelemek amacıyla ders kitaplarına ve öğrencilerin yazılı anlatımlarına yönelik iki çalışma yapılmıştır. Tez çalışmasının ders kitaplarına yönelik bölümü için nicel araştırma yöntemi ve genel tarama modeli kullanılmıştır. Ders kitaplarındaki söz varlığı ögelerinin ortaya konmasında ve dil seviyelerine dağılımında örneklem olarak Gazi, Yeni Hitit ve İstanbul yabancılar için Türkçe öğretim setlerinin her birinde yer alan A1, A2, B1, B2 ve C1 seviyesindeki toplam 15 yabancılar için Türkçe ders kitabı seçilmiştir. Ders kitaplarındaki veriler doküman analizi yaklaşımıyla toplanmıştır. Söz varlığı ögelerinin kullanım sıklığına ve yaygınlığına yönelik analizinde ise betimsel (nicel) analiz kullanılmıştır. Tez çalışmasının öğrencilerin yazılı anlatımlarına yönelik bölümü için nicel ve nitel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Nicel araştırma yöntemiyle oluşturulan bölümde genel tarama modeli kullanılmıştır. Öğrencilerin yazılı anlatımlarındaki söz varlığı ögelerini ortaya koymak amacıyla örneklem olarak A1, A2, B1, B2 ve C1 seviyelerinde Gaziantep Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi Türkçe öğretim merkezlerinde Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen toplam 500 öğrenci seçilmiştir. Öğrencilerin yazılı anlatımlanlatımlarındaki veriler doküman analizi yaklaşımıyla toplanmıştır. Söz varlığı ögelerinin kullanım sıklığına yönelik analizinde ise betimsel (nicel) analiz kullanılmıştır. Nitel araştırma yöntemiyle oluşturulan bölümde olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Öğrencilerin yazılı anlatımlarında yer alan sözcüklerin yaygınlığını ve dil seviyelerine dağılımını incelemek üzere çalışma grubu olarak Ankara ve İstanbul üniversitelerinin Türkçe öğretim merkezlerinde, A1 seviyesinin başından C1 seviyesinin sonuna kadar Türkçe öğrenen 25 öğrenci seçilmiştir. Yazılı anlatımlardaki veriler doküman analizi yaklaşımıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi ile ulaşılan sonuçlardan bazıları şunlardır: Hangi söz varlığı ögelerinin, hangi seviyede, ne kadar öğretileceği konusunda yabancılar için Türkçe ders kitaplarında ortak bir kabul yoktur. Ders kitaplarında kullanılan söz varlığı ögelerinin A1 seviyesinden C1 seviyesi ders kitabına doğru dağılımında yalnızca bir dil öğretim setinde düzenli bir ilerleme vardır. Bir Türkçe öğretim setiyle öğretimin sonunda sunulan toplam söz varlığı ögesinin sayısı, Türkçe öğretim setleri arasında farklılık göstermektedir. Bununla beraber Türkçe öğretim setleriyle öğretimin sonunda sunulan söz varlığı ögelerinin yaygınlık oranı da oldukça düşüktür. Bir sözcüğün öğrenenlerin yazılı anlatımlarındaki ve ders kitaplarındaki yeri incelendiğinde, sözcüklerin kullanıldığı seviyeler arasında farklılık olduğu görülmektedir. Çalışma kapsamında incelenen toplam 15 yabancılar için Türkçe ders kitabı ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen toplam 500 öğrencinin yazılı anlatımları bir bütün olarak değerlendirilip karşılaştırıldığında en sık kullanılan 0-2000 sözcüğün yüksek oranda benzer olduğu; öğrencilerin yazılı anlatımlarında ihtiyaç duydukları sözcüklerin de yüksek oranda ders kitaplarında bulunduğu görülmektedir. Bu bağlamda tez çalışmasında 15 yabancılar için Türkçe ders kitabından elde edilen sözcüklerin seviyelere dağılımıyla (seviyelendirilmesiyle) ulaşılan sözcük listelerinin, Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında kullanılabileceği söylenebilmektedir. Anahtar Kelimeler: Türkçe Eğitimi, Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitapları, Sözcük Sıklığı, Sözcük Yaygınlığı