Yapı ürünlerinin yaşam döngüsü değerlendirmesine yönelik seçilen bir modelin tuğla örneği üzerinden irdelenmesi

İnsanoğlu var olduğu ilk dönemlerden itibaren doğal kaynakları tüketmektedir. İnsanlık geliştikçe, hızla artan nüfus, sanayileşme ve kentleşme ile birlikte doğa fonksiyonlarını kaybetmeye başlamış ve giderek kendini onaramaz hale gelmiştir. Bu nedenle çevre sorunları gelişen dünyanın önemli sorunlarından biri olmuştur. Yapı ve yapı ürünleri çevre sorunlarının başlıca kaynakları arasında yer almaktadır. Bu nedenle ortaya konmuş pek çok çalışma bulunmaktadır. Yapı ve yapı ürünlerinin çevre etkilerinin en aza indirilmesi için minimum kaynak tüketimi ve minimum atık üretimi ilkesine dayanan yaşam döngüsü değerlendirmesi yöntemi ortaya konmuştur. Yapı ürünlerinin YDD'sini yapan birçok araç bulunmaktadır. Bu araçlardan ulusal olanlara bakıldığında çalışmaların sınırlı kaldığı gözlemlenmiştir. Bir yapı ürününün YDD'sinin yapılabilmesi için gereken verilerin eldesinde sıkıntılarla karşılaşıldığı tesbit edilmiştir. Bu çalışmanın amacı; bir yapı ürününün YDD'si yapılırken karşılaşılan sorunları ortaya koymaktır. Bu sorunların tesbit edilebilmesi için seçilen bir model üzerinden denenmesidir. Türkiye'de üretilen tuğlanın yerelde ortaya çıkan çevre etkilerinin değerlendirilmesi çalışmanın alt amacıdır. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde literatür özeti, tezin amacı ve hipotez ortaya konmuştur. İkinci bölümde yaşam döngüsü değerlendirmesi yöntemi bütünüyle ele alınmaktadır. Yapı ürünlerinin yaşam döngüsü değerlendirmesi ve yapı ürünlerinin YDD'sine yönelik var olan araçlar incelenmektedir. İkinci bölümde incelenmiş olan değerlendirme araçları arasından seçilen Gökçe Tuna Taygun Modeli üçüncü bölümde anlatılmaktadır. Dördüncü bölümde Gökçe Tuna Taygun yaşam döngüsü değerlendirme aracı kullanılarak tuğla örneklemesi yapılmaktadır. Tuğlanın yaşam döngüsü süreçleri, süreçlerdeki çevreyi etkileyebilecek çıktılar ve etkilenen çevre grupları incelenmektedir. Turgutlu'da yer alan bir üretim tesisinden elde edilen veriler doğrultusunda çevre etkileri somutlaştırılmaktadır. Beşinci bölümde Gökçe Tuna Taygun Modeli'nin tuğla ile denenmesi üzerinden elde edilen bulgular ve öneriler ortaya konmaktadır. Modelin geliştirilebilir yönlerinin incelemesi yapılmaktadır. Tuğlanın yaşam döngüsü süreçlerindeki değerlendirme sonucu yapılmaktadır. Yapılan değerlendirme diğer tuğla üretici verileri ile karşılaştırılabilir, geliştirilebilir ve ürün seçiminde yol gösterici nitelikte olabilir bulunmaktadır. Altıncı bölümde bir yapı ürününün YDD'si yapılırken karşılaşılan sorunların sistemsel eleştirisi yapılmaktadır. Yapılan değerlendirme sonucunda ulusal değerlendirme araçlarının geliştirilmesi gerekliliği ortaya konmaktadır. Anahtar Kelimeler: Yaşam döngüsü değerlendirmesi, yapı ürünlerinin yaşam döngüsü değerlendirmesi, çevre etkileşimi, Gökçe Tuna Taygun Modeli, tuğla