Yapay zekâ etiği ve otonom sistemlerde etik model önerisi

Sanayi devrimi ile birlikte, başlangıçta özellikle fabrikalarda kullanılmak üzere üretilen makineler, diğer endüstri kolları ve sektörler için de insan gücünü taklit ederek belirli görevleri icra edebilen tekniklerin geliştirilmesine öncülük etti. Bunun bir adım ötesinde ise, insan zekâsından esinlenerek tasarlanan ancak çok daha hızlı işlem yapabilen akıllı makinelerin üretimi ile yeni bir döneme girildi. Robotların tamamen insan benzeri olacak şekilde yapılması için belirli bir zaman dilimine ihtiyacımız olsa da, bu teknolojilerin insan zekâsını aşarak daha yüksek seviyelere erişeceğini öngörmek zor değil. Gelecekte bir robot, insan gibi düşünebilecek ve hareket edebilecek, insanın sahip olduğu eksikliklerden, duygusal boşluklardan etkilenmeyen ve yorulmayan, daha nesnel kararlar alabilen bir varlık olacaktır. Yapay zekâ uygulamalarının toplumda kullanılmasıyla birlikte, sistem içinde etik kuralların tekrar düzenlenmesi ve otonom sistemlerin etik ilkelere uyumlu hale getirilmesi önem kazanmıştır. Araştırmada otonom sistemlerin etik kurallara uygun şekilde davranmasını sağlamak bir dizi yöntem ve tekniklerle etik kontrol modeli belirlenmiştir. Modelin amacı, otonom sistemlerin etik değerleri göz önünde bulundurarak ve kişilik haklarını ihlal etmeden karar vermesini sağlamaktır. Altı adımdan oluşan etik kontrol modelinde; yapay zekânın neden olduğu olası riskleri en aza indirmek için, kişisel verilerin kullanımında sorumlulukların belirlenmesi ve olası ihlallerde verilmesi gereken tepkiler ortaya koyulmuştur. Model, sistemin özelliklerinin belirlenmesi, potansiyel etik sorunların belirlenmesi, risk analizinin yapılması, etik kuralların belirlenmesi, sistemin test edilmesi ve sistemin yeniden değerlendirilmesi aşamalarını içerir. Model yapay zekâya sahip sistemlerin etik kurallara uygun olarak çalışmasını sağlamak için tasarlanmıştır. Modelde yapay zekâyla ilgili toplumsal endişelere yol açan, henüz tam olarak ortaya koyulmamış etik ilkeler belirlenmiş ve otonom sistem tasarımında nasıl ele alınması gerektiği analiz edilmiştir. Çok disiplinli bir çalışma olan model, otonom sistemlerin ortaya çıkarabileceği etik sorunları ayrıntılı bir şekilde tespit etmesi, gerekli düzenlemeler ile ilgili destek vermesi, etik ikilemler sonucu ortaya çıkan problemlerin ve eşitsizliklerin üstesinden gelinmesinde önemli bir adım olacaktır.