Yedikule tipi marul (Lactuca sativa var. longifolia) genetik kaynaklarının morfolojik karakterizasyonu

Bu çalışmada Türkiye'nin farklı lokasyonlarından toplanmış olan 28 adet Yedikule marul (Lactuca sativa var. longifolia) genotipinin morfolojik karakterizasyonu UPOV ve TTSM bitki çeşit özellik belgesine göre iki dönem (sonbahar ve ilkbahar) yapılmıştır. Ayrıca popülasyondaki mevcut varyasyon düzeyi belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, yerel Yedikule marul genetik kaynaklarında morfolojik tanımlama kriterleri yönünden fenotipik çeşitliliğin oldukça yüksek olduğu saptanmıştır. Genotiplere ait bitkilerin sonbahar dönemi ortalama bitki yüksekliği 26.30 (YM-4) - 33.70 (YM-10) cm arasında değişmiştir. İlkbahar döneminde en yüksek bitki boyu YM-16 (34.00 cm) genotipinde, en düşük bitki boyu ise YM-25 (21.67 cm) genotipinde ölçülmüştür. Sonbahar dönemi en erken sapa kalkma YM-28 (24 gün) genotipinde ve en geç sapa kalkma (51 gün) ise YM-1, YM-5, YM-6, YM-7 ve YM-16 genotiplerinde kaydedilmiştir. İlkbahar döneminde genotipler 60-88 günde sapa kalkmıştır. Sapa kalkma süresi en kısa olan genotipler YM-3 ve YM-14'dür. En yüksek sapa kalkma oranı YM-28 (%100) genotipinde, en düşük sapa kalkma oranı ise %12.5 ile YM-1, YM-13, YM-16 ve YM-19 genotiplerinde kaydedilmiştir. Morfolojik karakterizasyon sonucu elde edilen verilere temel bileşen analizi ve Cluster analizi uygulanmıştır. Temel bileşen analizi sonucunda Yedikule marul genotiplerinde birbirinden bağımsız 12 adet temel bileşen eksen oluşmuştur. Yedikule marul popülasyonunda oluşan toplam çoklu varyasyonun %87.38 oranında olduğu tespit edilmiştir. Tez çalışmasında, birbirinden bağımsız olan 12 temel bileşenin eigen değerlerine ait katsayıların 1.07-8.88 arasında değişiklik gösterdiği kaydedilmiştir. Ayrıca, cluster analizi sonucunda Yedikule marul genotiplerinin akrabalık ilişkilerini gösteren bir dendrogram elde edilmiştir. Küme analizi sonucunda elde edilen dendrogram incelendiğinde; Yedikule marul genotiplerinin, 7 grup ve 14 alt grup içerisinde dağılış gösterdiği belirlenmiştir. İncelenen Yedikule tipi marul yerel genetik materyallerinin, ileride yapılacak çeşit ıslah çalışmalarında değerlendirilmesi planlanmaktadır.