Yerel yönetim yasalarında yapılan değişikliklerin Türkiye'nin demokratikleşmesi süreci açısından incelenmesi

Yerel yönetimler her ne kadar daha eskilerde izleri bulunsa da 19.yüzy l sonras n n bir kurumu olarak ortaya ç km 5 ve geli5mi5tir. Aynzamanda yerel hizmetleri veren bir kamu kurumu olmas n n yan nda bir siviltoplum kurulu5u olarak geli5mi5tir. Türkiye'de yerel yönetimler modernle5mesüreci ile birlikte biraz da zorunluluklar sonucunda giren bat l kurumlardanbiri olmakla birlikte yakla5 k 150 y l bulan sürecin sonunda demokratikya5am n vazgeçilmez kurumlar ndan biri olmu5tur.İngiltere, Fransa ve Almanya'da yerel yönetimlerinin geli5imi vebugünkü yap lar k smen birbirinden farkl olmu5tur. Ancak üç ülke hakk ndada ortak olarak söylenebilecek husus kentlerin geli5imi ve merkezi iktidarakar5 çe5itli haklar kazanmalar yerel yönetimlerin temelini te5kil eder.Türkiye'de özellikle kamu kurumlar nda Fransa'n n bir etkisi söz konusudur.Ayn etki yerel yönetimler için de söz konusudur. Hatta 2005 y l nda yenidendüzenlenen "l Özel "daresi Yasas nda yap lan düzenleme 1982 y l ndaFransa'da yap lan reformlar n etkilerini ta5 maktad r. Bu üç ülkede ortayaç kan yerel yönetimler bugün Avrupa ülkelerindeki yerel yönetim sistemininve Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik (art n n olu5turulmas nda çok önemli birgörev ta5 m 5lard r.Yerel yönetimler geli5im sürecine bak ld A nda sürekli olarakmerkezi bürokrasinin yapt A i5leri devralan bir mekanizma da olmu5tur. Bunoktadan bak ld A nda Yerel yönetimler bir yandan belli kamu hizmetlerininyerine getirildiAi bir resmi kurum hüviyetini ta5 rken, diAer yandan da devletingeni5lemesi kar5 s nda bir set görevi de görmü5tür. Bu özelliAi ile de bir siviltoplum kurulu5u olarak alg lanm 5t r.Türkiye'de ise yukar da sözü edilen süreç henüz yeni ya5anmayaba5lam 5t r. Çok uzun zamand r yerel yönetimlerle ilgili düzenlemeleryap lmas gereAi tart 5 lmakta ise de ancak 2005 y l nda geni5 bir düzenlemeyap labilmi5tir. Bunda en önemli sebep kanaatimce merkezi bürokrasinindirenci kadar Politik mekanizmalar n da merkezi bir yap s n n olmas d r.Ayr ca diAer bir önemli sebep de ülkemizde bat da ya5anan kentle5me vesanayile5me sürecinin ya5anmam 5 olmas d r. 2005 y l nda ülkemizde KöyKanunu hariç yerel yönetimlerle ilgili yasalarda köklü deAi5iklikler yap lm 5t r.Yap lan deAi5ikliklerle Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik (art n n istediAi veözellikle de politik hayat m zda sürekli talep edilen yerel yönetimler üzerindevesayetin azalt lmas , organlar n seçimlerinde ve görevlerde daha esnekhareket içinde bulunulmas gibi hususlar ele al narak düzenlenmi5tir.Yeni düzenlemelerde yerel yönetimler ile ilgili en önemli hususbelediyelerin kanunlarla ba5ka bir kuruma verilmeyen hususlarda yetkiliolmalar d r. Böylelikle yönetmelik genelge ya da emirlerle merkezi idarenin yada bir kurumun yerel yönetimin yerine geçmesi engellenmi5 olmaktad r. Yerelyönetimler yasalar nda ki önemli deAi5ikliklerden biri de il özel idaresindeya5anm 5t r. "l Özel "daresinde Genel Meclise Valinin ba5kanl k etmesi sonaerdirilerek yerel yönetimlerin tüm karar organlar nda anayasan n da emrettiAiseçilmi5 ki5ilerden olu5mas saAlanm 5t r. Ancak bu kurumda yeni ortayaç kan Genel Meclis Ba5kanl A Kurumu önümüzdeki süreçte Valinin il genelmeclisinin amiri olmas pozisyonu devam ettiAinden baz çat 5malardoAurabilecektir. Kanaatimce bu tart 5malar dahi demokratik ya5ay 5 olumluetkileyecektir. Yine Mahalli "dare Birlikleri yasas ile yetersiz düzeyde dahiolsa köylere Hizmet Götürme BirliAi kanuni bir temele oturtulmu5tur.Ancak gene de yap lan deAi5ikliklerin yerel yönetimleri daha dagüçlendireceAi ve bunun da demokratik hayata olumlu yans yacaA 5üphegötürmemektedir.