Yetişkin acil servise başvuran kritik hastaların özellikleri ve yaşamsal parametre olarak non-invaziv perfüzyon indeksi ölçümünün prognostik değeri

Amaç Kritik hastalar, yüksek hastane yatış ve mortalite oranlarıyla erken tanınması ve hızlı yönetilmesi gereken hastalardır. Çalışmamızın amacı acil servisimize başvuran hastaların demografik özelliklerini ve bu hasta grubunda sağ kalımı belirleyen faktörleri araştırmaktır. Metod Yıllık 72.800 hastanın başvurduğu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisinde yapılan araştırmamıza kritik hasta bakım alanında değerlendirilen 770 hasta [16 yaş ? , 291 (%37,8)?i bayan, 479 (%62,2)?u erkek] dahil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, vital bulguları, prognozları, acil serviste kalış süreleri ve bir aylık mortaliteleri takip edilmiştir. Vital parametreler olarak sistolik kan basıncı, diyastolik kan basıncı, nabız, solunum sayısı, vücut ısısı, nabız oksimetre ve perfüzyon indeksi ölçümleri kaydedilmiştir. Bulgular Hastaların 192?sinin (%24,9) diabetes mellitus tanısı, 118?inin (%15,3) malignitesi, 292?sinin (%37,9) hipertansiyon tanısı, 202?sinin (%26,2) koroner arter hastalığı vardı. Hastaların 21?i (%2,7) hipotansif olup, 34?ünün (%4,4) ateşi vardı. Hastaların 278?inin (%36,1) hastaneye yatışı yapıldı, 454?ü (%59) taburcu edildi, 3?ü (%0,4) acil serviste öldü, 25?i (%3,2) başka hastaneye sevk edildi, 10?u (%1,3) ise tedaviyi kabul etmeyerek kendi isteğiyle acil servisten ayrıldı. Takip süresi sonunda hastaların 39?u (%5,1) ilk onbeş gün içinde olmak üzere toplam 60?ı (%7,8) otuz gün içinde hayatını kaybetti. Hastaneye yatışta ?solunum sayısı? (p=0,000), ?nabız oksimetre? (p=0,000); otuz günlük mortalitede ?sistolik kan basıncı? (0,001), ?diyastolik kan basıncı? (p=0,040), ?nabız sayısı? (p=0,007), ?solunum sayısı? (p=0,000), ?nabız oksimetre değeri? (p=0,000), ?arteryel kan gazı laktat değeri? (p=0,000) ve ?acil serviste kalış süresi? (p=0,017) arasında anlamlı fark saptanmıştır. Hastaneye yatışı yapılan hastalarda ?ateş yüksekliği? (p=0,000) ve ?diyabet? (0,023) sıklığının; otuz gün içinde hayatını kaybeden hastalarda ?diyabet? (p=0,029) ve ?malignite? (p=0,000) sıklığının daha fazla olduğu görülmüştür. Lojistik regresyon analizinde hastaneye yatışı belirlemede ?hipotansiyon? (p=0,046), ?ateş? (p=0,021) ve ?nabız oksimetre? (p=0,000) anlamlı bulunurken; ölümü belirlemede ise ?sistolik kan basıncı? (p=0,008), ?solunum sayısı? (p=0,002), ?nabız oksimetre? (p=0,020) ve ?hastanın malignitesinin bulunması? (p=0,000) anlamlı bulunmuştur. Sonuç Acil servislerdeki kritik hasta grubu bir aylık mortalitesi yüksek bir grup olup mortaliteyi öngörmede vital bulguların her biri bağımsız belirteçlerdir. Perfüzyon indeksi prognostik bir belirteç olarak kullanılabilir bulunmamıştır. Diyabetik ve malignitesi olan hastalar özellikle ve dikkatle değerlendirilmelidir