Yetişkin bireylerde çocukluk çağı travmatik yaşantıları, erken dönem uyumsuz şemalar ve tecavüz mitleri kabulü arasındaki ilişkinin incelenmesi

Çocukluk çağı travmaları yaşam boyu iz bırakan yıkıcı deneyimlerdir. Bu izler kişinin kendisini, çevresini ve dünyayı algılayıp yorumlamasında aktif rol oynayan bilişsel şemalarında da görülebilmektedir. Bu bağlamda mevcut tez çalışmasının konusu çocukluk çağı travmatik yaşantıları, erken dönem uyumsuz şemalar ve tecavüz mitleri kabulü arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkilerin incelenmesidir. Bu amaçla araştırma verileri online ve kağıt-kalem yöntemleri kullanılarak Bilgilendirilmiş Onam Formu, Demografik Bilgi Formu (DBF), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ-33), Young Sema Ölçeği – Kısa Form (YSÖ-KF), Illionis Tecavüz Mitleri Kabul Ölçeği (ITMKÖ) Illionis Tecavüz Mitleri Kabul Ölçeği – Örtük Versiyon (ITMKÖ-ÖV) ölçüm araçlarıyla toplanmıştır. Araştırma kapsamında ITMKÖ-ÖV'nin Türkçe uyarlama çalışması da yapılmıştır. Ölçeğin istatiksel olarak güvenli ve geçerli olduğu bulgulanmış, katılımcıların tecavüz mitleri kabul puanları için bu ölçekle elde edilen veriler kullanılmıştır. Analizlere geçilmeden önce araştırmaya katılan katılımcılar arasından ölçek bataryasını eksik doldurmuş olan, dikkat sorularına yanlış cevap vermiş olan ve uç değer gösteren katılımcılar örneklemden çıkarılmıştır. Nihai olarak araştırma örneklemi 243'ü kadın 82'si erkek 329 kişiden oluşmaktadır. Katılımcıların yaş ortalaması ise 30.05'tir. Verilerin istatiksel analizleri SPSS 27 ve AMOS 22 paket programı ile yapılmıştır. Araştırma bulguları çocukluk çağı travmaları ile erken dönem uyumsuz şemalar arasında, başta kopukluk ve zedelenmiş otonomi şema alanları arasında, anlamlı pozitif ilişkiler göstermektedir. Çocukluk çağı travmaları ile tecavüz mitleri arasında istatiksel olarak anlamlı ilişkilere rastlanmamıştır. Fakat zedelenmiş otonomi şema alanı hariç olmak üzere, erken dönem uyumsuz şemalar ile tecavüz mitleri kabulü arasında pozitif anlamlı ilişkilere ulaşılmıştır. Yapılan yol analizleri sonucunda zedelenmiş otonomi şema alanı hariç her bir erken dönem uyumsuz şema alanının çocukluk çağı travmaları ile tecavüz mitleri arasında doğrudan etkisi olduğu bulgulanmıştır. Üç değişken arasında çizilen model varyansını en güçlü açıklayan iki şema alanı kopukluk ve zedelenmiş sınırlardır. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır. Araştırma sonuçları erken dönem travmatik yaşantılarının bireyin şema örüntülerini şekillendirdiği, bu örüntülerin de tecavüz mitlerinin daha fazla kabul edilmesinde rol oynadığı yönündedir.