Yetişkin bireylerde öz denetim ve duyguları ifade etme düzeyleri arasındaki ilişkide akılcı olmayan inançların aracı rolünün incelenmesi

Bu araştırmada, yetişkin bireylerde öz denetim ile duyguları ifade etme düzeyleri arasındaki ilişkide akılcı olmayan inançların aracı rolü incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini, yaşları18- 64 arasında değişen yetişkin bireylerden oluşan toplam 500 katılımcı meydana getirmektedir. Katılımcıların 359'u kadın, 141'i ise erkektir.Veri toplama sürecinde katılımcılara demografik bilgi formu, Öz Denetim Ölçeği, Duyguları İfade Etme Ölçeği ve Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği Kısa Formu uygulanmıştır. Veri analiz sürecinde öncelikle değişkenlerin dağılım özellikleri incelenmiş; çarpıklık ve basıklık değerleri hesaplanarak normallik varsayımı değerlendirilmiştir. Ölçeklerin iç tutarlılık düzeylerini belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayıları incelenmiştir. Değişkenlerin normal dağılım gösterdiği belirlendikten sonra normallik testleri uygulanmış, ardından değişkenler arası ilişkileri değerlendirmek amacıyla bağımsız gruplar t-testi ve Pearson momentler çarpım korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda, akılcı olmayan inançların aracı rolünü test etmek üzere Hayes'in Process Macro Model 4 yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, öz denetim ile duyguları ifade etme düzeyi arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiş; bu ilişkide akılcı olmayan inançların kısmi düzeyde aracılık rolü üstlendiği belirlenmiştir. Ayrıca, akılcı olmayan inançlar açısından cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık gözlenmiş; kadın katılımcıların erkek katılımcılara kıyasla daha yüksek düzeyde akılcı olmayan inançlara sahip oldukları bulunmuştur. Buna karşın, öz denetim ve duyguları ifade etme düzeylerinde cinsiyete göre anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Eğitim durumu değişkeni açısından ise öz denetim, duyguları ifade etme ve akılcı olmayan inanç puanlarında anlamlı bir fark görülmemiştir. Korelasyon analizlerinden elde edilen bulgular, öz denetim ile duyguları ifade etme arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Öz denetim ile akılcı olmayan inançlar arasındaki ilişki ise negatif ve anlamlı bulunmuştur. Duyguları ifade etme ile akılcı olmayan inançlar arasında ise zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırma bulguları ilgili literatür ışığında tartışılmış ve değerlendirilmiştir.