Yoğun bakım ünitesinde acinetobacter baumannii etkenli ventilatör ilişkili pnömoni hastalarında, sekonder bakteriyemi risk faktörleri ve mortalite prediktörleri

Acinetobacter türleri yoğun bakım ünitelerinde (YBÜ) takip edilen kritik hastalardaki ventilatör ilişkili pnömonide (VİP) yaygın olarak görülen, çoklu ilaca dirençli gram negatif bakterilerdir. Son yıllarda YBÜ' lerde VİP ve hastanede gelişen pnömoni (HGP) tanı, tedavi yöntemleri ve koruma tedbirlerinde önemli ilerlemeye rağmen YBÜ' de en yaygın ve ölümcül nozokomiyal enfeksiyonlar olmaya devam etmektedir. Yoğun bakım ünitelerinde VİP hastalarında genellikle, prognozu önemli ölçüde kötüleştirebilecek Acinetobacter bakteriyemisi gelişir. Hangi hastalarda bakteriyemi gelişeceği veya hangi hastalarda mortal sonlanacağı konusu açık değildir. Araştırmamızda Acinetobacter VİP hastaları bakteriyemi değişkenine ve mortalite değişkenine göre gruplandırılarak, bakteriyemi risk faktörleri ve mortalite prediktörlerinin saptanması amaçlanmıştır. Böylelikle hastalar tanı almadan önce tahmin edilerek erken ampirik tedavi ile prognozun iyileştirilmesi sağlanabilir. Çalışma hastanemiz üçüncü basamak yoğun bakım ünitesinde Ocak 2014- Temmuz 2019 tarihleri arasında Acinetobacter etkenine bağlı VİP tanısı konmuş hastalarda retrospektif olarak yapıldı. Çalışmamızda dahil etme kriterlerine uyan 214 hastanın 231 atağı değerlendirildi. Hastalar bakteriyemi ve mortalite değişkenine göre ikişer gruplar halinde ele alınarak karşılaştırıldı. Ventilatör ilişkili pnömoni grubunda 125 atak, VİP' e sekonder bakteriyemi grubunda 106 atak değerlendirildi. Tüm ataklar geç başlangıçlı (entübasyondan en az 4 gün sonra başlayan) VİP idi. Atakların % 54.1' inin (n = 125) bakteriyemi yapmadığı, % 45.9' unun (n = 106) VİP'e sekonder bakteriyemi olduğu saptandı. Atakların yaş ortanca düzeyi ve cinsiyet dağılımı benzerdi. Bakteriyemi grubunda periferik venöz kateter kullanım oranı ve total parenteral nütrisyon (TPN) kullanım oranı bakteriyemi olmayan gruptan anlamlı düzeyde yüksek bulundu (sırası ile p = 0.001, p < 0.001) Bakteriyemi grubundaki APACHE-II skor ortanca değeri, bakteriyemi olmayan gruptan anlamlı düzeyde yüksek bulundu (sırası ile 28 ve 24, p < 0.001). Bakteriyemi olmayan gruptaki SOFA 1 ortanca değeri (YBÜ kabul günündeki SOFA değeri) bakteriyemi grubundan farklı bulunmamıştır (sırası ile 6 ve 5, p = 0.173). Charlson indeksi dağılımına bakıldığında gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı Mortalite değişkenine göre yapılan analizlerde, ölen hasta grubunda 112, yaşayan hasta grubunda 119 atak değerlendirildi. Ölen grubun yaş ortanca düzeyi, yaşayan hasta grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu (sırası ile 78 ve 69 yıl, p < 0.001), benzer şekilde erkek cinsiyet oranı ölen hasta grubunda daha fazla idi (sırası ile % 72.3 ve % 53.6, p = 0.003). Ölen hasta grubunun hastanede kalış süresi ortanca düzeyi, yaşayan grubun hastanede kalış süresinden anlamlı yüksek bulundu (sırası ile 59 ve 40 gün, p < 0.001). Benzer şekilde, yoğun bakımda kalış süresi ortanca değeri, anlamlı düzeyde yüksek bulundu (sırası ile 39 ve 29.5 gün, p = 0.006). Ölen hasta grubunun periferik arteryel kateter kullanım oranı, yaşayan hasta grubunun oranından anlamlı düzeyde düşük bulundu (sırası ile % 83 ve % 94.1, p = 0.008). Perkütan endoskopik gastrostomi (PEG) kullanım oranı, ölen hasta grubunda anlamlı düzeyde yüksek bulundu (sırası ile % 10.1 ve % 1.8, p = 0.008). Benzer şekilde steroid kullanım oranı, ölen hastalarda anlamlı yüksek bulundu (sırası ile %8.5 ve %0, p=0.002). Ölen hasta grubunda APACHE-II, SOFA 2 (tanı tarihindeki SOFA değeri) ve Charlson skorlarının anlamlı olduğu saptandı. APACHE-II skorunun 22 üzeri olmasının ölüm varlığı için duyarlılığı % 97.3, özgüllüğü % 41.2, pozitif prediktif değer (PPD): % 60.9 ve negatif prediktif değer (NPD): % 94.2 olarak saptandı. SOFA 2 skorunun 8 üzeri olmasının ölüm varlığı için duyarlılığı % 83, özgüllüğü % 70,6, PPD: % 54 ve NPD: % 52.1 olarak saptandı. Charlson skorunun 4 ve üzeri olmasının ölüm varlığı için duyarlılığı % 74.1, özgüllüğü % 52.1, PPD: % 58.7 ve NPD: % 64.9 olarak saptandı. Sonuç olarak Acinetobacter etkeni ile VİP gelişen hastalarda tahmin edildiği gibi TPN ve venöz kateterizasyon bakteriyemi gelişmesi için risk faktörü olarak saptandı. VİP hastalarında bakteriyemi olması, immünsupresyon varlığı, yaş ve yoğun bakımda kalış gün sayısı arttıkça mortalite artarken, periferik arter kateterizasyonu koruyucu faktör olarak değerlendirildi. Ayrıca mortalite tahmin skorlarında, APACHE-II skorunun > 22, tanı tarihindeki SOFA skorunun > 8, Charlson skorunun 4 ve üzeri olmasının mortalite için bağımsız prediktör olabileceği düşünüldü.