Yolçatı-Baskil-Kömürhan (Elazığ) arası mağmatitlerinden kaynaklanan suların hidrojeokimyasal prospeksiyon parametreleri

ÖZET Doktora Tezi YOLÇATI- BASKİL-KÖMÜRHAN (ELAZIĞ) ARASI ELAZIĞ MAĞMATİTLERİNDEN KAYNAKLANAN SULARIN HİDROJEOKİMYASAL PROSPEKSİYON PARAMETRELERİ Ercan GERÇEK Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı 2005, Sayfa : 165 Elazığ ilinin yaklaşık 30 km güney batısında yer alan inceleme alanında Elazığ Mağmatitlerinden kaynaklanan suların hidrojeokimyasal prospeksiyon parametreleri incelenmiştir. Bunun için yaklaşık 250 km2 olan inceleme alanının 1/25000 ölçekli jeoloji haritası hazırlanmış, inceleme alanında Elazığ Mağmatitleri kaynaklı toplam 119 adet su örneği alınmıştır. Alınan su örnekleri 1/25000 ölçekli haritaya işaretlenmiştir. Sulara ait ortamsal koşulları belirlemek amacıyla örnekleme aşamasında sıcaklık ve pH ölçümleri yapılmıştır. Suların genel olarak pH ortalaması 7,46' dır. Normalden biraz yüksek derecede pH' a ve oksidasyon ortam koşullarına sahip bu sular genelde mağmatitlerin kırık ve çatlakları boyunca dolaşan sığ sulardır. Bu nedenle mevsimsel hava sıcaklıklarından etkilenmektedir. Örneklemenin yapıldığı Ekim ayında suların ortalama sıcaklığı 16,8 °C olarak bulunmuştur. İnceleme alanındaki bu koşullar elementlerin hareketliliğini, dolayısıyla sudaki element içeriğini belirlemiştir. Alınan su örnekleri ICP-MS aletsel analiz yöntemiyle analiz edilerek element içerikleri tespit edilmiştir. Su örneklerinde tespit edilen 73 değişik element içeriğinden sadece iz sürücü ve belirtken element özelliğine sahip olan, veri analizi yapmağa yeter sayıda sınıf teşkil edilebilen As, Cu, Fe, Mn, Mo, Pb, U ve Zn elementlerine ait parametreler hesaplanmıştır.u Bunun için frekans dağılım tablolarından, kümülatif frekans grafiklerinden ve olasılık grafiklerinden faydalanılmıştır. Elazığ Mağmatitleri andezitik, diyoritik ve granitik kayaç toplulukları olmak üzere başlıca üç farklı litolojik grupta haritalanmıştır. Elazığ Mağmatitlerinden kaynaklanan suların önce bir bütün olarak tamamının element içeriğine göre genel prospeksiyon çalışması yapılmış, daha sonra kaynaklandığı farklı litolojik gruplara göre ayrılan suların element içeriğine göre detay prospeksiyon çalışması yapılmıştır. Bütün bu çalışmalar sonucunda Elazığ mağmatitlerinden kaynaklanan sularm ortalama element içeriği ppb olarak; As: 5,6, Cu:2, Fe: 116,7, Mn: 4,9, Mo: 2,6, Pb: 1,7, U: 3,6 ve Zn: 35,3 ' tür. Sulardaki elementlerin ppb olarak eşik değerleri; As:33, Cu:4, Fe:513, Mn: 2,1, Mo:10,4, Pb:2,5, U:13,8 ve Zn:7,9' dur. Eşik değer üzerinde element içeriğine sahip örnekler genelde üç bölgede toplanmıştır: Elazığ Mağmatitlerinin Keban Metamorfitlerine sokulum yaptığı yerler, Elazığ Mağmatitleri-Kömürhan Ofiyolitleri bindirme kuşağı kuzeyi, Elazığ Mağmatitleri içerisindeki granodiyoritik ve dasitik genç sokulumların izlendiği Topaluşağı kuzeyi. Anahatar Kelimeler : Elazığ Mağmatitleri, hidrojeokimyasal parametreler, ortalama değer, eşik değer, anomali.