Ziya Gökalp ve Ahmet Ağaoğlu'nun milliyetçilik anlayışında Türkçülük, İslamcılık, Batıcılık kavramlarının karşılaştırmalı bir analizi

Türk milliyetçiliğinin oluşumunda birçok düşünür ve birçok farklı yaklaşım rol oynamıştır. Özellikle Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında ulus-devlet yapısına geçilirken, söz konusu farklı ekollerin etkisi ve çekişmesi görülmektedir. Çekişme esas olarak Batı medeniyetinin bir bütün olarak mı yoksa Batı'dan ihtiyaç duyulan bölümlerin mi alınacağı ile ilgilidir. Bu dönemdeki farklı yaklaşımların temsilcileri olarak Ziya Gökalp ve Ahmet Ağaoğlu'nun farklı bakış açılarını incelemek, modern Türkiye'deki milliyetçilik anlayışları hakkında da fikir verecektir. Bu çalışmanın amacı, Gökalp ve Ağaoğlu'nun milliyetçilik anlayışlarında yer alan Türkçülük, İslamcılık ve Batıcılık konularındaki fikirlerini, benzerlik ve farklılıklarını ortaya koyarak dönemin milliyetçilik anlayışına ışık tutmaktır. Söz konusu bulgulara ulaşmak için öncelikle Gökalp ve Ağaoğlu'nun milliyetçilik anlayışlarının ele alındığı literatürdeki çalışmalar detaylı bir şekilde taranmış ve elde edilen bulgular ile iki düşünürün kendi eserlerindeki fikirler karşılaştırılarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar; her iki düşünürün de modernleşmeyi kaçınılmaz gördüğünü, Türkçülük konusunda yakın fikirlere sahip olduklarını ancak İslamcılık konusunda fikir ayrılıkları olduğunu, asıl ayrılmanın ise Batıcılık konusunda ortaya çıktığını; bunun sebebinin de Gökalp'in milliyetçilik anlayışının merkezinde kültür unsuru bulunurken Ağaoğlu'nun yaklaşımının merkezinde Batıcılığın bulunmasından kaynaklandığı tespit edilmiştir.