Ziya Gökalp'in Türkçülük anlayışı ve Türkiye'de siyasi partilere etkisi

Bu tez çalışması, millet, millî kimlik, milliyetçilik kavramlarını, milliyetçiliğin çeşitlerini, milliyetçilikle ilgili kuramsal tartışmaları ve Türk milliyetçiliğinin Ziya Gökalp'in düşünce dünyası ekseninde gelişiminin önemini aktarmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, milliyetçilik kavramı, millî kimlik, milliyetçilik kuramları ve çeşitleri ele alınmıştır. Bu çerçevede Ziya Gökalp'in milliyetçilik kuramı içerisindeki yeri, düşünce dünyasına etki eden isimler ve akımlar, Durkheimcı etkiler, kültür–millet ilişkisine dair özgün katkıları, ayrıca Fransız ve Alman milliyetçilik anlayışlarıyla karşılaştırılması incelenmiştir. Böylece Türk milliyetçiliğinin düşünsel temellerinin oluşum süreci araştırılmıştır. İkinci bölüm, Türk milliyetçiliğine odaklanmıştır. Bu kapsamda Türkçülüğün anlamı, ortaya çıkışı ve Osmanlı Devleti'nin siyasî durumu değerlendirilmiştir. Türkçülüğün Jön Türkler ve İttihat ve Terakki Cemiyeti içerisindeki siyasî yapılanması, Millî Edebiyat Dönemiyle halk üzerindeki etkisi ve Osmanlı'daki Osmanlıcılık, İslamcılık ve Batıcılık gibi siyasî akımlarla etkileşimi ele alınmıştır. Ayrıca Türkçülüğün kültürel ve akademik temelleri, Türk tarih ve dil tezleri, akademik kurumsallaşma süreçleri ve popüler kültürdeki yansımaları incelenmiştir. Üçüncü bölümde, Türkçülüğün sistematik hâle gelmesine büyük katkı sağlayan Ziya Gökalp'e odaklanılmıştır. Bu bölümde Gökalp'in Türk milliyetçiliğine katkıları, Turan düşüncesine yaklaşımı, halkçılık–medeniyet–kültür ayrımı, eserlerinde Türkçülüğe bakışı, Cumhuriyet ideolojisindeki etkisi, halkevleri ve dil–tarih çalışmaları ele alınmıştır. Ayrıca Atatürk ile Gökalp'in Türkçülük anlayışlarının karşılaştırması yapılmıştır. Dördüncü bölümde, Cumhuriyet döneminde Türk milliyetçiliğinin devlet politikalarındaki yeri incelenmiştir. Tek Parti Dönemi'ndeki Gökalpçi etkiler, çok partili hayatta milliyetçiliğin evrimi ve DP'den AP'ye, MHP, İYİ Parti, ZP ve AKP'ye kadar Gökalp'in etkilerinin nasıl sürdüğü tartışılmıştır. Sonuç olarak, Türk milliyetçiliği, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e dönemin gerekliliklerine uygun şekilde dinamizmini korumuştur. Gökalp'in düşünceleri, Türkçülüğün temelini sağlamlaştırmış ve Cumhuriyet döneminde gelişen milliyetçilik bilincinin şekillenmesinde önemli bir etken olmuştur. Anahtar Kelimeler: Millet, Milliyetçilik, Türkçülük, MHP, İYİ Parti, Zafer Partisi, AKP.