132
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
Savaştepe yöresi yörük ağızlarının incelenmesi ve Türkçe'nin gelişip zenginleşmesine katkıları
Savaştepe İlçesi ve köylerinde derlemeler esas alınarak, anılan yörenin ağız özellikleri ve söz varlığı tespit edilmeye çalışılmıştır.?Giriş?te Balıkesir ve Savaştepe bölgesinin tarihi ana hatları ile anlatılıp, bölgenin etnik yapısı ile ilgili bilgiler verilmiştir.I. Bölümde, -Ses Bilgisi- yörenin ses varlığı ve bunlarla ilgili ses olayları,II. Bölümde, -Şekil bilgisi- yörede yapım ekleri ile isim ve fiil çekim eklerinin, kelime çeşitlerinin (isim, sıfat, zamir, zarf, edat, fiil) kullanılış şekilleri incelenmiş,III. Bölümde, Savaştepe İlçesi ve köylerinden derlenen metinler sunulmuş, bu metinlerden istifade edilerek yörenin söz varlığını ortaya koymak amacıyla bir sözlük oluşturulmuştur.Anahtar kelimeler: Anadolu ve Rumeli Ağızları, Savaştepe Ağzı, Ağızlar
Çocuk edebiyatında öykü türünün çocuğun kavram gelişimine etkileri üzerine bir araştırma (Gülten Dayıoğlu örneği)
Bu çalışmanın birinci bölümünde, dil, edebiyat, öykü, çocuk ve eğitim kavramlarını, ele aldık. Bu kavramların birbiriyle ilişkilerini açıkladık. Bu ilişkiyi ortaya koyarken, çocuk edebiyatından söz ederek bu alanın sınırlarını çizmeye ve çocuk edebiyatıyla ilgili tartışmalara dikkat çekmeye çalıştık. Dil ve edebiyat eğitimi, öğretimi konusunda bilgi vererek bu eğitimin çocuk için ne kadar gerekli olduğuna değindik. Çocuk edebiyatının eğitim içindeki işlevine, öykü türünün önemine dikkat çektik. Öykü türünü tanıtmayı ve öykü türünün çocuğa olan etkilerini incelemeye çalıştık.İkinci Bölüm'de, yazılı anket çalışmasında uyguladığımız öykülerin çözümlemesini yaptık. Öyküler olay örgüsü, dil ve üslup bakımından, taşıdığı mesaj yönünden çözümlendi. Gülten Dayıoğlu'nun Azat Kuşu, Gökçen Kız Çeşmesi, Annemin Salataları Ninemin Turpları, Neşeli Boyacı adlı öykülerini, genel olarak çözümlememizin amacı belirlenen öyküler ve kavramlar ile ilgili genel bir hükme sahip olmaktır. Aynı zamanda öyküleri okumayanlar için bilgi sahibi kılmak amaçlanmıştır.Üçüncü Bölüm'de öğrencilerin, belirlenen öyküleri okumadan önceki kavramlara bakış açılarını, tutumlarını, görüşleri tablolar halinde gösterdik. Okuma sonrası öğrencilerin bakış açısı, tutumları ve görüşleri tablolar halinde gösterdik. Her iki anket çalışması karşılaştırılarak değerlendirildi ve bir sonuca gidildi. Yine her iki anket arasındaki benzerlikler, farklar ve değişimler tespit edildi. Çıkan sonuca göre, öykü türünün çocuğa katkıları gösterildi. Öykü türünün çocuğun kavram gelişimindeki değişimi ortaya konuldu. İlköğretim 4. ve 5. sınıfların, öykülerden belirlenen kavramları öyküleri okumadan önce ve okuduktan sonra nasıl algıladıkları ortaya konuldu. Uygulamaya dayalı yaptığımız çalışmada öğrencilerin kavramları algılamalarında somut bir değişim meydana geldiğini gözledik. Bu değişiklikleri sayısal olarak tablolar halinde belirtmeye çalıştık.Anahtar Kelimeler: Dil ve edebiyat, çocuk edebiyatı, öykü, eğitim.
Nûrî, hayatı, edebi kişiliği, divanı ve divanının incelenmesi
Nûrî, XIX. yüzyılda yaşamış bir divan şairidir. Yaptığımız çalışmada Nûrî'nin hayatı, sanat anlayışı ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilerek divanın transkripsiyonlu metni oluşturulmuştur.Hayatı hakkında net bilgilere ulaşamadığımız Nûrî'nin divanından başka eseri bilinmemektedir. Divan 7 münâcât, 3 na`t, 3 müseddes, 1 muhammes, 1 tahmis, 1 şarkı, 81 gazel, 3 müstezat, 9 mukattaat, 6 kıt'a, 11 müfredât, 3 rubâî, 1 kasîde ve 2 tarihten müteşekkildir. Sebk-i Hind? etkisi altında orijinal hayaller, girift ve uzun terkipler, üst düzey sanatlı söyleyişler, deyimler ve atasözlerini kullanır.Nûrî geniş kelime hazinesini şiirlerine yansıtmış bir şairdir. Arapça, Farsça, Yunanca, İtalyanca kelimelerden de istifade etmiştir. Nûrî tasavvuf dolu şiirleriyle de dini mekanizmasının zenginliğini sergiler.XIX. yüzyıl şiir anlayışının ortaya konulmasında ve o dönemin sosyal hayatının anlaşılmasında Nûrî Divanı'nın fayda sağlayacağı düşünülmüştür. Neticede Nûrî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilerek onun kültür ve edebiyat dünyamıza kazandırılmasına çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Nûrî, Sebk-i Hindî, XIX. yüzyıl, gazel.
Hasan hilmî, hayatı, edebî kişiliği, dîvânı ve dîvânı'nın incelenmesi
Bu çalışmada, XIX. yüzyılda yaşamış Tekke şeyhlerinden Hasan Hilmi'nin Dîvân-ı incelenmiştir. İnceleme üç bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde Hasan Hilmi'nin hayatı, fikrî ve edebî yönü ve eseri hakkında bilgi verilmiştir. Hayatı ile ilgili bilgi eserinde mevcuttur. Fikri ve edebi şahsiyeti beyitlerden yola çıkılarak verilmiş, şairin düşünce dünyası ayrıntılı olarak işlenmiştir. Eserin Milli Kütüphane Yazmalar Kataloğu'ndaki bilgileri ve genel olarak içeriği incelemede bulunmaktadır. İkinci bölümde Dîvân'ın transkripli metni oluşturularak verilmiştir. Transkripsiyonda takip edilen sistem metnin öncesinde bulunmaktadır. Üçüncü bölümde de Dîvân'ın şekil özellikleri ile muhtevâsı incelenmiştir. Tasavvufî bir eser olan Hasan Hilmi Dîvânı na'tlardan oluşmaktadır. Bunun için na'tlar hakkında da giriş bölümünde açıklama yapılmıştır. Na't türünde dini içerikli bir eser olduğu olduğu için Dîvân'da âyet, hadisler ve tasavvufî unsurlar yer almaktadır. Bu hususlar ele alınarak önemine göre ayrıntılı olarak incelenmiştir.Çalışmada gaye, na'tlardan oluşan Hasan Hilmi Dîvân'ını tanıtma vesilesiyle dönemin tasavvuf anlayışını ve na't türünün edebîyatımızdaki yerini ortaya koymaktır.Anahtar Kelimeler: Hasan Hilmi, dîvân, tasavvuf edebiyatı, na't, muhabbet.
Dâstân-ı Gazavât-ı İmam Ali
Bu çalışma, İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi, Hacı Mahmut Efendi Kolleksiyonu'ndaki Mecmuada bulunan 1692 / 3 demirbaş numarasıyla, 225. ve 248. sayfalar arasında yer alan Dâstân-ı Gazavât-ı İmam Ali adlı el yazması eserin transkripsiyon, gramer, metin ve indeksinden oluşmaktadır. Eserde Hz. Ali'nin fethe gittiği bir esnada, oğulları Hasan ve Hüseyin'in Yemâme adlı bir kâfir beyi tarafından kaçırılması; Hz. Ali'nin de Yemâme'nin kalesine gidip çocuklarını kurtarması ve oradaki gayrimüslimleri de Müslüman yapması konu edinmektedir.
Ümîdî, hayatı, eserleri, edebi kişiliği ve dîvânı
Ümîdi ( H.979 /M.1571), 16. yüzyılda yaşamış Kânûnî (H:974/1566) devri divân şairlerinden biridir. Çalışmamızda Ümîdî'nin hayatı, sanatı, edebi kişiliği ve dîvânı hakkında bilgiler verilmiş, divânının elde bulunan nüshalarından yararlanılarak, tenkitli metni ortaya konulmaya çalışılmış, transkripsiyonlu metin oluşturulmuştur.Ümîdî'nin, divânından başka bir eseri bilinmemektedir. Ümîdi dîvânı 4 kaside, 229 gazel ve bir kıt?adan oluşmaktadır. Ümîdî, kasidelerini Sultan II. Selim'e, Hoca-zâde Mehmet Efendi'ye ve Kadı-zâde Ahmet Efendi'ye yazmıştır. Şairin kaside ve kıt?a türünde az eser vermesi, diğer türlerde hiç eserinin olmaması onun bir gazel şairi olduğunun göstergesidir.16. yy. şairlerinin genelinde görülen ortak özelliklerden biri de temiz Türkçe ve deyimlerin kullanılmasıdır. Ümîdi de şiirlerinin genelinde sade dil kullanmış, şiirlerini kurarken deyimlerden bir hayli yararlanmıştır. Ayrıca tasavvufa pek değinmemiş ve şiirlerinde iç içe geçmiş manalara çok yer vermemiştir Yine benzer özelliklerden devrin diğer bir şairi Bâkî de yararlanmıştır. Ümîdî'nin, kendi döneminde ünü gittikçe yayılmaya başlayan Bâkî'nin tarzını benimsediğini, hem tezkirelerden hem çokça yazdığı nazirelerden hem de benzer üslupta yazılmış şiirlerden anlamaktayız..16. yy. şiir anlayışının ortaya konulmasında ve o dönemin sosyal hayatının anlaşılmasında tenkitli metnini hazırladığımız Ümîdî Dîvânının küçük de olsa fayda sağlayacağı düşünülmüştür. Neticede Ümîdî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgiler verilerek, onun kültür ve edebiyat dünyamıza kazandırılmasına çalışılmıştır.
Abdullah Ziya Kozanoğlu'nun 1933'ten sonraki tarihî romanlarının incelenmesi
Bu çalışmada tarihî serüven romancılığımızın en önemli isimlerinden Abdullah Ziya Kozanoğlu'nun Türk edebiyatındaki yeri ve eserlerinin edebî niteliği ortaya konulmak istenmiştir. Bunun için de yazarın 1933 sonrasında yayınlanan dokuz romanı ilmî usullere göre incelenmiştir.Abdullah Ziya Kozanoğlu, tarihî romanlarıyla resmî tarihin söyleminin ötesinde, olayların gizli sebeplerini açıklamak, okuyucuyu bu gerçeklerden haberdâr etmek, mazideki başarılarımızın yanında başarısızlıklarımızı da nesnel bir tavırla ortaya koymak amacını taşır. Okuyucu, yazarın bu amaçla kaleme aldığı romanlarında, Türk tarihinin farklı dönemlerine yolculuk yapar; Moğol istilâsından Haçlı seferlerine, İnebahtı Deniz Savaşı'ndan Patronalı Halil İsyanı'na kadar, tarihimizin önemli birçok olayını, farklı bir bakış açısıyla değerlendirme imkânı bulur.Abdullah Ziya Kozanoğlu'nun tarihî romanları, Türk milletinin ortak tarih şuuru kazanmasında çok önemli role sahip eserlerdir. Bu romanlar, her ne kadar edebî bakımdan üstün nitelikli eserler değilse de yayınlandıkları dönemde geniş okuyucu kitlesine ulaşmış ve bu kitlenin hem edebî zevk kazanmasını hem de romanlarda ele alınan tarihî dönem hakkında bilgi sahibi olmasını sağlamıştır.Anahtar Kelimeler: Tarihî Roman, Tarihî Serüven Romanı, Roman, Roman İncelemesi, Abdullah Ziya Kozanoğlu.
Türkiye Türkçesinde ?ad + durum biçimbirimi + ilgeç? yapısındaki ilgeç öbeklerinin işlevleri
Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. ?Giriş?ten sonra, I. Bölümde ?İlgeç? başlığı altında, ilgeç tanımlarına yer verilip; ilgeçlerin köken, yapı ve işlev açısından tasnifleri yapılmıştır. II. Bölümde, ?Durum Ulamı? başlığı altında durum kavramı tanımları, ad durumlarının isimlendirilmesi ve bunların sayıları konusundaki farklılık ve benzerlikler ortaya konulmuştur. III. Bölümde ise, farklı ad durumlarını alan ilgeç öbekleriyle kurulan yapılar ve bu yapıların işlevleri tespit edilmiş, ilgili kaynaklardan alınan cümlelerle örneklendirilmiştir.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın "Huzur" romanında ad ve eylem öbeklerinde niteleyiciler
Bu çalışmada, Ahmet Hamdi Ttanpınar'ın "Huzur" romanında ad ve eylem öbeklerinde niteleyiciler (niteleyenler ve belirtenler) incelenmiştir. Adların ve eylemlerin görev ve işlevleri ve bunkarıın niteleyicileri üzerinde durulmuştur. İnceleme bölümü iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde eylem öbekleri ele alınmış; eylem ve niteliycileri (niteleyenleri ve belirtenleri) arasındaki ilişkileri incelenmiştir. İkinci bölüm ise ad öbeklerine tahsis edilmiştir. Burada, adlarla niteleyicileri (niteleyenleri ve belirtenleri), arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde de bu çalışmayla ulaşılan sonuçlar maddeler halinde sıralanmıştır.
Raculi, hayatı, edebi kişiliği ve divanı
Rac?lª 19. yüzyılda yaşamış, asker emeklisi, pek çok şehirde bulunmuş, ancak divanını yazdığı dönemde Gaziantep'te ikamet eden bir şairdir. Divanını sade bir dille yazmış; telmih, tenasüp, tariz, tevriye sanatlarına yer vermiştir. Kafiye olarak zengin kafiye ve redifin beraber kullanıldığı görülmektedir. Divanda deyimlere ve ağız özelliklerine rastlanmaktadır. Tek nüshası mevcut olan eserde, kelimelerin pek çoğunun yazımı yanlıştır. Divan edebiyatında bilinen gazel konularının dışında toplumsal meselelerin de dile getirildiği görülmektedir. Tasavvufu ve tarikatları şiirinde işlemiştir. Melamilik, Mevlevilik, Bektaşilik, Haydarilik gibi tarikat isimlerine de yer verilmiştir. Özellikle Ehl-i Beyt sevgisinin divanda yoğun olarak işlendiğini görülmektedir. Yazılan tarihlere bakıldığında şairin Abdülaziz ve Abdülmecit zamanında yaşadığı görülmektedir. Yaşadığı bölgenin idarecileri için tarihler yazmıştır. 19. yüzyılın divan şairelerinden biri olan şair, bu yüzyıldaki diğer divan şairlerine benzerlik göstermektedir.