Medical SpecialtyOpen AccessTR
Genç iskemik inme hastalarında kognitif fonksiyonların değerlendirilmesi
Amaç: İnme; beynin bir bölgesini etkileyen iskemi ya da kanama neticesinde gelişen akut nörolojik hasar tablosudur. 55 yaş altındaki inmeler genç inme olarak adlandırılır. Bu çalışmada minör iskemik inme ve geçici iskemik atak (GİA) geçiren genç inme hastalarında; kognitif bozukluğun araştırılması, kognitif bozukluk saptanan hastaların hangi bilişsel fonksiyon alanlarının etkilendiğinin belirlenmesi ve hastaların takiplerinde kognitif fonksiyonlardaki iyileşme olup olmadığının değerlendirilmesi planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma 01.09.2023 – 01.05.2024 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Nöroloji Kliniği'nde prospektif klinik bir çalışma olarak yapıldı. Çalışmaya Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Nöroloji Kliniği'nde yatarak tedavi görmekte olan GİA ve minör inme tanısı alan, 18-55 yaş arası hastalar dahil edildi. Hastaların yatış İskemik İnme Ulusal Sağlık İnme Ölçeği (NIHSS)/ modifiye rankin skalası (mRS) ile inme sonrası 3. ayda NIHSS/mRS kullanılarak erken dönem özürlülükleri tespit edildi. Hastaların özgeçmişleri, iskemik inme tipi, kronik hastalıkları, inme risk faktörleri, ilaç kullanımı ve alışkanlıkları not edildi. Hastaların yatışında ve 3. ayda hemogram, karaciğer, böbrek ve tiroid fonksiyon testleri, elektrolitleri, lipit profili, vitamin B12, folat, homosistein, hemoglobin A1c (HbA1c) değerleri gözden geçirildi. Hastalara yatışlarının 3. veya 4. günlerinde duygudurumlarının değerlendirilmesi açısından Beck Depresyon Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği uygulandı. Kognitif değerlendirme açısından Addenbrooke Değerlendirme Bataryası-Revize (ADB-R) uygulanarak oryantasyon, kayıt, dikkat, bellek, sözel akıcılık, dil, görsel / mekansal yetenekler, algısal yetenekler ve hatırlama fonksiyonları değerlendirildi. Hastalara inme sonrası 1. ve 3. aylarda aynı ölçekler uygulanarak kognitif fonksiyonları kaydedildi. Bulgular: Çalışmaya Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Nöroloji Kliniği'nden 100 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 47,29 ± 8,40 (19-55)'ydı. İnme tipine göre hastaların 60'ı minör inme, 40'ı ise GİA olarak değerlendirildi. Minör inme hastalarında ön sistem tutulumu daha sıktı, GİA geçiren hastaların çoğunda herhangi bir lezyon saptanmadı (p<0,001). Minör inme geçiren hastalarda 3. aydaki ortalama NIHSS ve mRS skoru, yatıştaki değerine göre istatistiksel olara anlamlı düşüktü (p < 0,05). Tüm hastalarda yatış ADB-R skor ortalama değeri, 1.aya göre istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı.(p < 0,05). GİA geçiren hastalarda yatıştaki dikkat ortalama değerinin, 3.aya göre istatistiksel olarak anlamlı düşük olduğu tespit edildi (p < 0,05). Minör inme geçiren hastalarda yatıştaki bellek ortalama değeri, 1. ay ve 3. aya göre istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı (p < 0,05). Minör inme ve GİA geçiren hastaların yatış anksiyete ve depresyon skorları, takip skorlarından yüksekti. Beck depresyon ölçeği 1.ay medyan değeri minör inme hastalarında, GİA geçiren hastalara göre yüksek bulundu (p < 0,05). Sonuç: Genç hastalarda motor defisitin değerlendirilmesi dışında, GİA ve minör inme sonrası kognitif etkilenme varlığı kliniklerde çoğu kez göz ardı edilmektedir. İnme sonrası genç hastalarda, kognitif bozulma ve takibi hakkında bilgi sahibi olmak klinisyenler açısından çok önemlidir. Kognitif etkilenmesi olan hastaların saptanıp, vasküler risk faktörlerinin kontrol altına alınması, uygun zamanda kognitif rehabilitasyon ve medikal tedavi açısından değerlendirmesi gereklidir. Hastaların depresyon açsından takibi önemlidir. Anahtar kelimeler: Genç inme, Geçici iskemik atak, Minör inme, Kognisyon, Addenbrooke Değerlendirme Bataryası-Revize.
