10
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Kültürel kimlik teorisi çerçevesinde Edremit Körfezi'ndeki yiyecek içecek işletmelerinin gastronomik açıdan değerlendirilmesi
Kültür insanların doğdukları andan itibaren parmak izi gibi taşıdıkları yegâne özelliklerinden biridir. Toplumların örf, adet, gelenek, dil, din, ırk, yeme-içme alışkanlıkları gibi birçok unsurun birleşimi kültürü oluşturmaktadır. Söz konusu unsurların toplumca sahiplenilmesi ve atadan oğula aktarılarak devam ettirilmesi kültürel kimliğin varlık kazanmasına yol açmaktadır. Çevresel faktörlerden etkilenen kültürel kimlik kavramı incelendiğinde yemek ve kültür ile yemek ve kimlik ilişkisi ortaya çıkmaktadır. Çalışmada Edremit Körfezi'nde, yerel halkın kültürel kimlik çerçevesinde yerel yiyecekleri tüketme motivasyonları ve yiyecek içecek işletmesi yetkililerinin bölgenin kültürel kimliğine ilişkin görüşleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Hem nitel hem de nicel araştırma yönteminin benimsendiği tezde yerel halktan (n=400) veriler yapılandırılmış soru formu ile yiyecek-içecek işletmelerinden (n=15) ise veriler yarı yapılandırılmış soru formu ile derinlemesine görüşmeler yapılarak elde edilmiştir. Bölgenin kültürel kimliğini ortaya koyan değerlerin hem yerel halk hem de yeme-içme işletme yöneticileri cephesinden öğrenilmesi, Edremit Körfezi'nin özellikle de Türkiye'yi besleme unvanına sahip olan Balıkesir ilinin kültürel kimliğinin anlatılmasına olanak sağlamaktadır. Bölgede faaliyet gösteren 15 yiyecek içecek işletmesi yetkilisinden elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma bulguları; 410 kod, 13 alt tema ve 4 ana tema altında toplanmıştır. Ana temalar; "Edremit Körfezi'nin Gastronomi & Kültür Ekseninde Algılanışı (f=96)", "Edremit Körfezi'nin Gastronomik Kimlik Bileşenleri (f=78)", "Edremit Körfezi'nde Tercih Edilen Ürünler (f=32)" ve "Edremit Körfezi Kültürel Kimliğinin Yiyecek İçecek İşletmelerindeki Temsilleri (f=204)" olarak ortaya çıkmıştır. 12 işletmenin menülerinde yöresel isimler taşıyan yiyecek ve içeceklerin yer aldığı tespit edilmiştir. Katılanlardan 8'i işletmelerinin Edremit Körfezi kültürünü tamamen yansıttığı, 4'ü (K1, K6, K10, K14) ise kısmen yansıttığı görüşündedirler. Yerel halktan oluşan katılanların "yerel yiyecekleri tüketme motivasyonu" genel ortalaması yüksek 3,931±0,916 (Min=1; Maks=5) bulunmuştur. Yerel yiyecekleri tüketme motivasyonunun alt boyutlarını oluşturan; "kültürel deneyim" (3,828±1,004), "heyecanlandırma" (3,849±1,006), "kişilerarası ilişki" (4,006±1,023), "duyusal çekicilik" (4,077±1,019) ve "sağlık endişesi" (4,048±1,029) ortalamaları da yüksek olarak saptanmıştır.
Bölgesel kalkınma açısından turizm kümelenmesi: Burhaniye zeytinyağı turizmi kümelenme örneği
Turizm faaliyetleri ülke ve bölge kapsamında kalkınma açısından maksimum değere sahiptir. Sanayi devrimi ile gelişen teknoloji insanları doğal hayattan uzaklaştırarak şehir hayatına hapsetmiştir. Bu durum turizm faaliyetlerinin bünyesinde tarımsal aktivitelere yer verilmesini ortaya çıkarmıştır. Türkiye genelinde turizm açısından oldukça aktif olan pek çok bölge yer almaktadır. Klasik turizm anlayışının dışında bölgelerin rekabet piyasasında kendilerini ortaya koyabilecekleri stratejiler geliştirilmektedir. Bu stratejilerin başında bölgesel ve ulusal rekabet gücüne oldukça büyük faydalar sağlayan kümelenme kavramı gelmektedir. Araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği uygulanmıştır. Veriler katılımcı görüşlerini ve araştırmacı gözlemlerini içermektedir. Çalışma kapsamında merkezi yönetim, yerel yönetim, özel sektör, STK'lar ve yerel halktan oluşan toplam 24 paydaşla görüşülmüştür. Verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri uygulanmıştır. Bu çalışmada Dünyada ve Türkiye de bölgesel kalkınma için gerekli kurum ve kuruluşların yapıları incelenmiştir. Farklı sektörlerde oluşturulmuş kümelenme örnekleri ele alınmıştır. Araştırma bulguları, gözlemler ve literatür taramasına dayanarak Burhaniye'nin bölgesel kalkınmasına katkı sağlayacak Burhaniye Zeytinyağı Turizmi Kümelenme Örneği oluşturulmuştur.
Yalnız seyahat eden turistlerin profili ve tercihlerini etkileyen destinasyon kriterlerinin belirlenmesi
Yalnız seyahat eden turistlerin geçmişi yıllar öncesine dayanmaktadır. Keşfetmek, öğrenmek, coğrafi keşiflere öncülük etmek gibi birçok nedenlerden insanlar seyahat etmişlerdir. Günümüzde yalnız seyahat kavramı turistlerin kendi benliklerini gerçekleştirmek, yeni yerleri gezmek, kültürler arası iletişim gibi nedenlere dayanmaktadır. Tüketici potansiyeli olan her kişinin satın alma faaliyetini etkileyen bazı etmenler vardır. Bu faktörler kişiden kişiye değişebilmektedir. Dolayısıyla yalnız seyahat eden turistlerin destinasyon tercihleri farklılık gösterebilmektedir. Her destinasyonun kendisine has özellikleri vardır. Aynı zamanda destinasyon yöneticilerinin yaptıkları faaliyetler de destinasyon çekiciliklerini etkilemektedir. Çalışmada yalnız seyahat eden turistlerin profillerinin belirlenerek incelenmesi ve turistlerin tercihlerini etkileyen destinasyon kriterlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda Muğla iline bağlı Marmaris ilçesinde, Haziran-Eylül 2023 tarihleri arasında Marmaris'e yalnız seyahat eden turistlere anket uygulanmıştır. Nicel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada yalnız seyahat eden 372 turist ile yüz yüze görüşülerek verilere ulaşılmıştır. Marmaris destinasyonunu ziyaret eden yalnız turistlerin profilinin belirlenmesi, destinasyon yöneticileri tarafından öğrenilmesi destinasyonun gelişimi ve alınacak yeni kararlara önderlik etmesi hedeflenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda yalnız seyahat eden turistlerin destinasyon tercihlerine yönelik veriler analiz edilerek öneriler geliştirilmiştir.
Konaklama işletmelerinde sergilenen modern liderlik tarzlarının çalışan psikolojik sermayesi üzerindeki etkileri
Turizm endüstrisi içerisinde konaklama işletmeleri çok önemli bir rol oynamaktadır. Müşteri ve çalışanların doğrudan bir ilişki içerisinde olduğu konaklama işletmelerinin, sürekliliğini sağlamak adına işgörenlerinin performanslarını her zaman yüksek tutmak zorundadır. Psikolojik sermaye unsuru çalışanların performansını etkileyen faktörlerden bir tanesidir. Olumlu psikolojik sermaye açısından ise işletme içerisinde yöneticilerin sergilemiş oldukları liderlik tarzları mühim bir yere sahiptir. Buradan yola çıkarak bu çalışmanın amacı konaklama işletmelerindeki yöneticilerin sergilemiş oldukları modern liderlik tarzlarının çalışanların psikolojik sermaye algıları üzerindeki etkisinin belirlenmesidir. Çalışmanın literatür kısmında liderlik, modern liderlik tarzları ve psikolojik sermaye kavramları detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Çalışmanın bulgular bölümünde ise konaklama işletmelerinde hizmet veren 144 çalışan üzerine demografik özellikler, modern liderlik tarzları ve psikolojik sermaye değişkenlerinin olduğu bir anket formu uygulanmıştır. SPSS yazılımı kullanılarak, elde edilen veriler analizlere tabi tutulmuştur. Elde edilen sonuçlar, demografik faktörlere göre çalışanların psikolojik sermayeyi algılamalarında farklılıklar olduğunu göstermektedir. Ayrıca, yöneticilerin sergilediği modern liderlik tarzlarının da çalışanların psikolojik sermayeyi algılamaları üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.
Turistlerin algıladığı marka şeffaflığı, marka iletişimi, marka güveni ve marka evangelizmi arasındaki etkilerin incelenmesi: Balıkesir-Körfez bölgesi örneği
Günümüzde işletmelerin özellikle rekabet ortamında ön plana çıkabilmek için üzerinde durduğu en önemli konulardan birisi şüphesiz sadık müşteriler yaratarak, işletme yaşam boyunu uzatma düşüncesidir. Sadık müşterilerin yaratılması noktasında 'müşteri sadakati' ile birlikte aslında 1980'lerden itibaren konuşulmaya başlanan günümüzde etkisini artıran 'evangelist tüketici' yaratma isteği de hız kazanmaktadır. Turizm pazarının en önemli ihtiyaç kalemlerinden birisi olan evangelist turist yaratma düşüncesi, turizm pazarında var olmak isteyen tüm turistik işletmeler için önemli bir konudur. Evangelist turistlerin oluşturulabilmesi için önemli öncüllerden birisi de güven duyan turist profilinin oluşturulmasıdır. Güvenin şeffaf, açık, anlaşılır bir iletişimle gerçekleştirilebilmesi tüm sektörlerde olduğu gibi turizm sektöründe de geçerli bir husustur. Bu noktada marka güveni ile ilişkili olabilecek marka şeffaflığı ve marka iletişimi kavramları da marka evangelizmi sarmalında değerlendirilmesi gereken bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Buradan hareketle, bu araştırmanın amacı; Balıkesir – Körfez bölgesinde konaklayan turistlerin algıladıkları marka şeffaflığı, marka iletişimi, marka güveni ve marka evangelizmi arasındaki etkilerin belirlenmesidir. Bu araştırmada marka için marka şeffaflığı, marka iletişimi, marka güveni ve marka evangelizmi değişkenlerin tanımları, önemleri ve özellikleri ele alınmaktadır. Yöntem kısmında veri toplama araç ve teknikleri, veri toplama süreci detaylı olarak değerlendirilmiştir. Bu noktada kolayda örnekleme yöntemi ile 390 yerli turist ile Balıkesir – Körfez bölgesinde yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş, 333 anket araştırmanın bulgularının oluşturulabilmesi adına değerlendirilmeye alınmıştır. Araştırmada uygulanan anket, demografik özellikler, marka şeffaflığı, marka iletişimi, marka güveni ve marka evangelizmi değişkenlerinin yer aldığı şekilde iki bölümden oluşmaktadır. Verilerin analizi kısmında anket sonucunda elde edilen veriler bilgisayar ortamında sosyal bilimler alanında kullanılan SPSS paket programı ile test edilmiştir. Analiz kısmında geçerlilik ve güvenilirlik analizleri, açıklayıcı faktör analizi ve regresyon analizinden yararlanılmıştır. Analizler sonucunda marka şeffaflığı ve marka iletişiminin güven üzerinde, marka güveninin de marka evangelizmi üzerinde olumlu ve anlamlı etkileri kurulan regresyon modelleri ile tespit edilmiştir.
Mezelerin gastronomik aşinalığının tüketici tutumlarına ve davranışsal niyetlerine etkisi: Edremit Körfezi örneği
Gastronominin turizm üzerindeki etkisi gün geçtikçe artmaktadır. Bu pozitif etki ile destinasyonlar sahip oldukları yerel lezzetleri tanıtmak, pazarlamak ve sahip çıkmak adına çeşitli yöntemlerden faydalanmaktadır. Çalışmanın ana problemini yerel lezzetlerden olan "meze" ürününün dünya genelinde çoğu mutfakta bulunmasına rağmen bu gastronomik ürünlere yeterli tanıtım yapılmaması ve alanyazında yeteri kadar çalışmaya ulaşılamaması oluşturmaktadır. Bunun neticesinde literatürde meze kültürü, yöresel lezzet, otantik lezzet vb. kavramlar üzerinden tarama yapılarak "meze" üzerinden kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Ayrıca Edremit Körfezi bünyesinde yer alan mezelerin künyeleri Edremit Körfezi yemeklerini konu alan kitaplar incelendikten sonra araştırmacı tarafından oluşturulmuştur. Oluşturulan künyelerde mezelerin malzemeleri, servis zamanı, tüketim mevsimi, tarifi ve fotoğrafına yer verilmiştir. Fotoğraflar araştırmacı tarafından reçetesine uygun şekilde hazırlandıktan sonra çekilmiştir. Meze kavramı ile ilgili çalışmaların incelenmesiyle iki tez üç makaleye ulaşılmıştır. Yapılan taramalar sonucunda meze tüketicilerinin sahip oldukları gastronomik aşinalığı, tutum ve davranışsal niyetleri Edremit, Burhaniye ve Ayvalık kıyılarında merkez noktalar belirlenip, Ocak-Mayıs 2023 tarihleri arasında 400 gönüllü katılımcıya ulaşılarak anketler aracılığıyla, yüz yüze görüşülerek uygulanmıştır. Toplanan veriler SPSS programında güvenirlik, geçerlik, korelasyon ve regresyon analizinden geçirilip, T testi ve ANOVA testine tabi tutulmuştur. Analizler, oluşturulan tablolara işlendikten sonra yorumlanmıştır ve hipotezlerin kabul/ret durumları incelenmiştir.
Küresel krizlerin turizm üzerindeki ekonomik etkileri: COVID-19 pandemisi üzerine bir araştırma
Turizm iç ve dış çevrede meydana gelen her türlü olumsuz durum karşısında kolayca zarar gören bir yapıya sahiptir. Yaşanılan her durum turistik talebin düşmesine ve turizm işletmelerinin gelir kaybetmesine sebep olabilmektedir. Küresel krizler ise uluslarası özelliğe sahip olması sebebiyle turizme çok daha fazla zarar vermektedir. Söz konusu bu zararlar turizm hareketliliğinin azalması ile ortaya çıkan ekonomik krizler ortaya çıkartmaktadır. 2019 yılında küresel bir kriz olarak ilan edilen covid-19 salgını hem toplumsal hayatı hem de çalışma hayatını olumsuz etkilemiştir. Tüm sektörlerde olduğu gibi turizm sektörü de bu süreçte ciddi ekonomik sıkıntılar yaşamıştır. Bu tezin amacı, covid-19 pandemisinin turizm endüstrisi üzerindeki ekonomik etkilerini ortaya koymaktadır. Bu amaç doğrultusunda İstanbul ilinde bulunan dört ve beş yıldızlı otel işletmelerinde çalışan yöneticiler araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Turizm yöneticileri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yüz yüzü görüşme sağlanarak veriler toplanmıştır. Toplanan veriler oluşturulan mantıksal kodlar ile açıklanmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda otel işletmelerinin bu süreçte ekonomik sorunlar yaşadığı ve bu sorunlarla başa çıkmak için kısa süreli ya da tamamen kapanma, iş görenlerin işten çıkarılması ve maliyetlerin azaltılması gibi önemler aldıkları görülmektedir. Pandemi sonrasıda işletmelerin yaşadıkları en önemli problem ise ekonomik sıkıntılar sebebiyle işten çıkan personelin geri dönmemesidir. Bu durum sektörde nitelikli personel sıkıntısını meydana getirmektedir. Anahtar Kelimeler: Küresel Krizler, Covid-19, Turizm Sektöründe Covid-19
Madra Dağı'nın zeytin kültürü ile zeytin terapi turizmine yönelik nitel bir çalışma: Bahadınlı köyü örneği
Günümüzde değişen tüketici davranışları bireyleri kitle turizminden alternatif turizm ve özel ilgi turizmi türlerine yönlendirmektedir. Bu noktada kırsal alanlarda gerçekleştirilen turizm faaliyetleri önem arz ederek gelişim göstermektedir. Zeytincilik faaliyeti gerçekleştirilen kırsal alanlarda yeni bir turizm türü olarak zeytin ve zeytinyağı turizmi 2010 yılından itibaren bilimsel literatürde araştırılmaya başlanmıştır. Zeytin ve zeytinyağı turizmi kapsamında gerçekleştirilen faaliyetlerde zeytinyağının sağlık ve sağlıklı yaşam amaçlı kullanımına yer verilmemektedir. Buradan hareketle hem zeytin ve zeytinyağı turizmi faaliyetlerini hem de zeytinyağının sağlık ve sağlıklı yaşam amaçlı kullanımını kapsayan zeytin terapi turizmi (ZTT) kavramı geliştirilerek bilimsel literatüre kazandırılması amaçlanmıştır. ZTT kavramı zeytin bakım, onarım, hasat ve işleme, zeytin ve zeytinyağı tadımı, oleoteca ziyaretleri, zeytin ve zeytinyağı müze gezileri, zeytinlik manzaralar, zeytin bahçeciliği, zeytin ve zeytinyağı banyosu, zeytin rotaları, zeytin anıt ağaç ziyareti gibi zeytin ve zeytinyağı ile gerçekleştirilen bütün turistik ve sağlık ve sağlıklı yaşam için faaliyetleri kapsamaktadır. Araştırma sahası olarak hem zeytincilik geçmişi ve kültürüne sahip hem de zeytin varlığı ve üretilen zeytinyağının kalitesi nedeniyle Balıkesir ili Burhaniye ilçesine bağlı Bahadınlı Köyü (Balıkesir'in büyükşehir olması sonucunda mahalle statüsüne geçen Bahadınlı, kırsal alan özellikleri taşıması nedeniyle bu araştırmada köy olarak ifade edilmektedir) seçilmiştir. Araştırmanın örneklemini Bahadınlı köyü muhtarı ve köyde faaliyet gösteren zeytinyağı işletmeleri sahipleri oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden yarı-yapılandırılmış görüşme kullanılarak Bahadınlı köyü muhtarı ve zeytinyağı işletmesi sahiplerinin zeytin terapi turizmine bakış açısı, sağlayacakları katkılar ve bölgede gerçekleştirilebilecek zeytin terapi turizmi faaliyetleri belirlenerek Bahadınlı köyünün ZTT potansiyelinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırma sonucunda Bahadınlı köyünde zeytin terapi turizmi kapsamında gerçekleştirilebilecek faaliyetler belirlenmiş olup, işletme sahipleri ve köy muhtarının bölgede turizmi geliştirmek istedikleri ve zeytin terapi turizmine kapsamında düzenlenecek gezi, hasat, şenlik, festival gibi turistik etkinliklere katkı sağlanacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Turistlerin sosyal medya kullanım ve algılarının belirlenmesi: Konaklama işletmeleri üzerine bir araştırma
Sosyal medya diğer sektörlerde olduğu gibi konaklama işletmeleri için de çok önemli bir pazarlama ve tanıtım aracıdır. Bu nedenle, konaklama işletmelerinin sosyal medyada olmaları kendileri ve tüketiciler açısından büyük öneme sahiptir. Çalışmanın temel amacı, turizm tüketicilerinin konaklama işletmelerine karşı tutumları üzerine etkilerini değerlendirmek ve sosyal medya sitelerine yönelik algılarının ne düzeyde olduğunu belirlemek çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmanın evrenini; Aydın Kuşadası'na konaklama işletmelerinde tatil amacı ile gelen yerli turistler oluştururken, örneklemini ise; Kuşadası'nda kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 447 yerli turist oluşturmaktadır. Çalışma verileri üç bölümden oluşturulan anket yöntemiyle elde edilmiştir. Birinci bölümde katılımcıların demografik bilgilerinin tespiti yapılırken, ikinci bölümde, turizm tüketicilerine sosyal medya kullanım ölçeği ve üçüncü bölümde ise, turizm tüketicilerinin sosyal paylaşım sitelerine ilişkin algıları anketi ölçülmeye çalışılmıştır. Konaklama işletmelerinde sosyal medya kullanımı ve turizm tüketicilerinin sosyal medya sitelerine yönelik algıları tespit etmeye yönelik ölçek 5'li likert kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22 programından yararlanılmıştır. Çalışmaya katılan katılımcıların kişisel bilgilerinin dağılımları hesaplanmıştır. Çalışma verileri doğrultusunda yapılması uygun görülen testlerin belirlenmesi için normallik sınaması yapılmıştır. Turizm Tüketicilerinin Sosyal Paylaşım Sitelerine İlişkin Algıları anketi verileri için normallik analizi ve bu testin sonucunda skewness (çarpıklık) ve kurtosis (basıklık) değerleri incelenmiştir. Sonuç olarak; konaklama işletmelerinde sosyal medya kullanımı ve yerli turistlerin sosyal medya sitelerine yönelik algılarını tespit etmek için yapılan çalışmada, katılımcıların, cinsiyet, yaş ve sosyal medya kullanım süreleri değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilirken, gelir düzeyi ve eğitim değişkeni arasında istatistiki açıdan anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Ayrıca tüketicilerin sosyal medya platformları kullanarak reklam, bilgi edinme ve konaklama işletmeleri hakkında yorum yapmak, dolayısıyla sosyal ağları bir tüketim kanalı olarak kullandıkları görülmektedir.
Yerel lezzetlerin destinasyon seçim sürecine etkisi ve gastronomi turizmi açısından incelenmesi: Edremit Körfezi örneği
Çalışmanın amacı, Edremit Körfezi'ni ziyaret eden turistlerin yerel yiyecekler hakkındaki bilgi düzeylerinin ölçülerek, turistlerin destinasyon tercihlerinde gastronomi turizminin etkisinin belirlenmesi ve bölgenin gastronomi turizmi kapsamında pazarlanmasına katkı sağlayacak bir çalışmanın gerçekleştirilmesidir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, çalışma konusuyla ilgili literatür taraması yapılmıştır. İkinci bölümde, çalışmada kullanılan yöntemler hakkında bilgi verilmektedir. Çalışma kapsamında yapılan anket çalışmasına Edremit Körfezi'ni ziyaret eden 400 kişiye anket çalışması uygulanmıştır. Üçüncü bölümde, anket çalışmasından elde edilen bulgular ve yorumlar yer almaktadır. Son bölümde ise çalışmadan elde edilen sonuçlar ve öneriler sunulmaktadır. Edremit Körfezi'ni ziyaret eden turistlerin, büyük bir kısmının bölgeyi deniz-kum-güneş turizmi için tercih ettiği görülmüştür. Katılımcılara destinasyon seçimini etkileyen faktörler sorulduğunda sırasıyla iklim ve hava koşulları, doğal ve coğrafi zenginlikler, daha önceki ziyaret tecrübesi seçeneklerinin etkili olduğu görülmüştür. Yerel lezzetler altıncı sırada yer almaktadır. Katılımcıların bölgede yedikleri yemekleri genel olarak olumlu yönde değerlendirdikleri gözlemlenmiştir.