508
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Amasya Orman Bölge Müdürlüğü'nde orman suçlarının nedenleri
ÖZET ülkemizde orman-halk ilişkilerinin bozuk olusu önemli bir ormancılık sorunudur. Bu sorunun en önemli göstergesi orman suçlarının yoğunluğudur. Orman köylülerinin orman yasalarınca yasaklanan eylemlerde bulunmaları sonucunda orman alanları giderek azalmak ta; ormanlarımız» yangın» açma» kesme» kaçakçılık, yerleşme» işgal» faydalanma ve otlatma gibi amaçlarla servet ve artım yönünden kayba uğramakta» kendilerinden beklenen ekonomik ve sosyal işlevlerini yerine getirememektedir. Ormanlarımızı alan» servet ve artım kaybına uğratan bu eylemler orman suçlarını oluşturmaktadır. Orman suçu islediği gerekçesiyle yargılananların dışında, gizli suçluluk(Criminalita latente) nedeniyle oluşan ürün» artım ve ormanlık alan kaybı nedeniyle meydana gelen kayda geçmemiş zararların da büyük boyutlarda olduğunun anlaşılması, orman suçlarını daha da önemli hale getirmektedir. Araştırma bölgesi olarak Ülkemizde en fazla orman suçunun islendiği bölge olduğu için Amasya Orman Bölge Müdürlüğü seçilmiştir. Araştırmanın yürütüldüğü 60 köy ise» 1990 yılında islenen orman suçu sayısına göre belirlenmiştir. Çalışmada veri toplamak amacıyla anket ve açık görüşme yöntemlerinden yararlanılmış olup} anket çalışmasında iki adet soru kağıdı kullanılmıştır. Bunların birisinden araş tırmanın yürütüldüğü köylerin, diğerinden ise orman köylülerinin özellikleriyle ilgili bilgilerin alınması amacıyla yararlanılmıştır. Bu çalışmada verilerin değerlendirilmesi için korelasyon analizi ile faktör analizi ve diskriminant analizi gibi çok boyutlu analizler kullanılmıştır. Araştırmada, köylerde orman suçlarına neden olan değişkenlerin, köy sistemine etki eden değişkenler kompleksi içinden seçilmesi ve daha basit bir yapı içerisinde yorumlanması hedeflenmektedir. Bu amaçla öncelikle köylerin çeşitli özellikleriyle ilgili 105 adet değişken tanımlanmış olmaktadır. Yapılan korelasyon analizi sonucunda 24 adet değişkenin orman suçları ile önemli korelasyon gösterdiği saptanmış olup; araştırmanın bundan sonraki bölümlerinde yapılan faktör analizi ve diskriminant analizlerinde bu 24 değişken esas alınmış bulunmaktadır. Faktör analizi sonucunda orman suçlarına neden olan değişkenlerin 4 adet ortak faktörle açıklanabileceği anlaşılmış bulunmakta olup; bu faktörler şunlardır» 1- Yükselti ve tüpgaz tüketimi 2- Ticari gelir 3- Koruma önlemleri 4- Nüfus artısı Yapılan diskriminant analizi sonuçlarına göre de, orman suçlarına göre gruplara ayrılan köylerin anılan değişkenlerle Z 9S.7 tutarlılıkla iki; % 88.3 tutarlılıkla da üç gruba ayrılabildiği ve buna göre de seçilen değişkenleri gruplandırmada başarılı olduğu anlaşılmış olmaktadır. - VII -
Doğu Karadeniz'de tesis edilen Avrupa ladini (Picea abies L. Karst.) orijin denemelrinin onbeş yıllık sonuçlarının değerlendirilmesi
ÖZET Doğu Karadeniz Bölgesinin asli ağaç türü olan Doğu ladini (Picea orientalis (L. ) Link.) ormanlarımızın % 70-75.i ağaçlandırma objesidir. Türkiye' de odun hammaddesi ihtiyacının her geçen gün artması, ülke genelinde bu tür alanların hızlı gelişen türlerle ağaçlandırılmasını zorunlu kılmaktadır. Hızlı gelişen tür ağaçlandırmalarında ise getirilecek türün veya orijinlerin seçiminde "Tesis yeteneği" ve "Tesis değeri" faktörleri esas alınmaktadır. Bu amaçla Doğu ladini (Picea orientalis (L.) Link.)nden gençlikte yaklaşık olarak 2 kat daha hızlı büyüme yapması, ekolojik istekleri bakımından Doğu ladinine benzemesi, Avrupa ladini (Picea abies (L.) Karst.)' nin özellikle gençleştirme ve ağaçlandırma çalışmalarında başlıca sorun teşkil eden diri örtüye karşı mücadelesinin kolay olması ve bu mücadelenin 4-5 yıl kadar yarı yarıya sürmesi, yöredeki bu alanların Avrupa ladini ( Picea abies (L.) Karst.) ile ağaçlandırılabi lir olmasına dikkati çekmektedir. Bu sebeple, Picea abies (L.) Karst.'a ait orijin denemeleri yapılmış ve araştırma sonunda. Doğu ve Batı Almanya (Birleşik Almanya), Romanya, Çekoslavakya ve Fransa'dan temin edilen her bir orijinin yetişme muhitlerine göre adaptasyon kabiliyetleri belirlenmiş ve bu orijinlerden uygulamada ağaçlandırma çalışmalarında faydalanılması amaçlanmıştır. Bu amacın gerçekleştirilmesi için deneme alanları düzeyinde, orijinler arasında boy büyümesi yönünden genetik farklılıkların ortaya konması maksadıyla Varyas Analizleri ve Duncan Testleri yapılmıştır. 15 yıllık sonuçlara göre; Devrik Saha deneme alanında 17, 10 ve 21 sıra nolu orijinlerin, Yeniköy deneme alanında 20, 4, 19, 3 ve 17 sıra nolu orijinlerin (22 sıra nolu orijinde kabul edilebilir), Kapuköy deneme alanında 15, 4 ve 7 sıra nolu orijinlerin. Sürmene deneme alanında ise 19, 16, 12, 15, 7, 10 ve 20 sıra nolu orijinlerin her aşamada en iyi büyüyen orijinler olarak yer aldığı ve iyi bir adaptasyon özelliği gösterdikleri tesbit edilmiştir. Deneme alanları bir bütün olarak düşünüldüğünde de orijinler arasında en üstün büyümeyi 19, 15 ve 3 sıra nolu orijinler yapmışlardır. Basit Varyans Analizi ile orijinler arasındaki genetik farklılıklar, Çoğul Varyans Analizi ile de yetişme muhiti farklılıkları belirlenmiştir. Bu sonuç lara göre, orijinlerin yetişme muhiti faktörleri isteklerine en uygun düşen deneme alanı Kapuköy deneme alanıdır. Yeniköy, Devrik Saha ve Sürmene deneme alanları sırasıyla bu deneme alanını takip etmektedir. Orijin denemelerinin 15 yıllık sonuçları dikkate alındığında. Doğu Karadeniz yöresinde 750-1600 m.* ler arasında yapılacak olan ağaçlandırmalarda adaptasyon yete neği en iyi olan türlerin veya orijinlerin % 10-15 oranında kullanılması önerilebilir. VI
Doğu Karadeniz bölümünde göçmen kuşlar üzerine araştırmalar
Doğu Karadeniz BölUmü'nde Göçmen Kuşlar Üzerine Araş tırmalar Türkiye, ornitolojlk açıdan, Batı Palearktigin en önemli ülkeleri arasında yer almaktadır. ülkemiz, Avrupa'da nesli tükenmiş veya tükenmekte olan pek çok kuş türünü barındır maktadır. Doğu Karadeniz Bölümü, evrensel boyutlara sahip olan kuş göçleri bakımından, önemli bir konuma sahiptir. Kuzey doğu - güney göç yolu, Türkiye üzerinden geçen önemli göç yollarından birisidir. Bu göç yolunun, toplanma hunisi şeklindeki çok önemli bir kısmı. Doğu Karadeniz Bölümünde bu lunmaktadır. Kuşlar, her yıl yöre üzerinden düzenli bir şekilde kuzeydoğu - güney göç yolunun yanısıra, kuzey - güney ve doğu - batı doğrultularını da kullanarak göç etmektedir. Bu kuşlar içerisinde, nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan türler de bulunmaktadır. Göçmen kuşlar, bu sırada pek çok tehlike ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Yöredeki göçmen kuşlar hakkında henüz yeterli bilgiye sahip değiliz. Bu durumda onları koruyamayız ve onlardan yararlananlayız. Bu nedenle,
Of-İkizdere-Anzer vadisi florası
Doğu Karadeniz Bölümün 'de bulunan çalışma alanı, bitki coğrafyası yönünden Holarktik Bölgenin Euro-Siberian flora alanının Colchis provensinde kalmaktadır. Bu araştırmada, iyidere Çayı vadisinde yayılan bitki taksonları saptanmış, saptanan odunsu taksonların peyzaj mimarlığı yönünden değerlendirilebilecek özellikleri belir tilmiş ve taksonların ekonomik değeri olanlar üzerinde du rulmuştur. Çalışma alanında 368 adet bitki taksonu saptan mış, bunlardan eğreltiler ve açık tohumlu bitkilerin Engler ve Davis, kapalı tohumlu bitkilerin ise Cronquist (1968) yöntemine göre sistematik dizinleri yapılmıştır. Bu takson- lardan floristik bölgeleri saptanabilenlerin % 20.3'ü Euro- Siberian, % 0.5' i Irano-Turanian, % 14.1 'i Euxine, % 3.1' i Hyrcano-Euxine, % 1.8' i Mediterranean, % 1.5' i kozmopolit olup bunlardan 12 taksonun da endemik olduğu saptanmıştır. Araştırma alanında Mor Çiçekli Orman Gülü' nün yeni bir varyetesi (Rhododendron ponticum L. subsp. ponticum var. heterophyllum Anşin) saptanmış ve bilim dünyasına kazandı rılmıştır. Anahtar Kelimeler : Flora, Avrupa-Sibirya, öksin ve Kolşik, -VI-
Titrek kavak (Populus tremula L. )ve Kafkas ıhlamuru (Tilia rubra DC.)'nun doku kültürü teknikleri ile üretilmesi
ÖZET Titrek Kavak (Populus tremula L.) ve Kafkas Ihlamuru (Tilia rubra DC)' nun Doku Kültürü Teknikleri İle Üretilmesi Bu çalışmada titrek kavakta; farklı sakkaroz, BAP, BAP + IBA, kinetin, kinetin + IBA doz ve kombinasyonlarının sürgün oluşumundaki etkileri araştırılmıştır. Bunun için, vejetasyon dönemi dışında alınan tomurcuk eksplantları MS ve WPM adlı besin ortamlarında kültüre alınmışlardır Denemeler sonucunda BAP'tn WPM ortamında özellikle de 0.2 mg/l BAP dozunun; sürgün uzunluğu, sürgün sayısı ve sürgünlerdeki nod sayısı bakımından diğer dozlara (0.5, 1.0 ve 2.0 mg/l) göre daha etkili olduğu ortaya konmuştur. BAP + IBA, kinetin, kinetin + IBA doz ve kombinasyonlarında sürgün oluşumu görülmemiştir. MS ortamında tüm dozlarda sürgün oluşumuna yönelik bir gelişme olmamıştır. Bundan sonraki aşamada, değişik yaşlı 6 ortete ait tomurcuk eksplantları 0.2 ve 0.5 mg/l BAP'ın eklendiği WPM ortamlarında kültüre alınmışlardır. Ortete bağlı olarak sürgün sayısı, sürgün uzunluğu ve nod sayılarında farklılıkların olduğu belirlenmiştir. 0.2 mg/l BAP dozu 0.5 mg/l BAP dozuna göre daha etkili bulunmuştur. Elde edilen sürgünlerin köklendirilmesi için in vitro ve in vivo'da olmak üzere iki farklı yöntem denenmiştir. İn vivo'da köklendirmede bir toprak karışımı kullanılmış ve in vitro'da köklenmeye göre daha başarılı olunmuştur. Mikroçeliklerde % 100 köklenme ve yaşama sağlanmıştır. Kafkas ıhlamurunda; farklı sakkaroz, BAP ve IBA dozlarının embriyo gelişimi ve fidecik oluşturmadaki etkileri, ayrıca farklı zamanlarda toplanan tohumların embriyolarının sakkarozlu ortamdaki gelişimi araştırılmıştır. Denemeler sonucunda, gerek MS ve gerekse WPM ortamlarında sakkaroz (10, 20, 30 ve 40 g/l) tek başına eklendiğinde, embriyolar fidecik oluşturmuştur. En etkili sakkaroz dozunun 30 g/l olduğu belirlenmiştir. BAP (0.1 ve 0.2 mg/l) ve IBA (0.1 ve 0.2 mg/l) eklenen ortamlarda embriyolar fidecik oluşturmamıştır. IBA eklenen ortamlarda embriyolar yeşil kalmış, BAP eklenen ortamlarda embriyolar kahverengileşmiştir. Farklı zamanlarda toplanan tohumların embriyolarının 30 g/l sakkaroz eklenen ortamlardaki gelişmeleri farklı olmuştur. Tam olgunlaşmadan toplanan tohumların -embriyoları fidecik oluşturmamıştır. Olgun haldeki tohumların embriyolarında ise fidecik oluşumu mümkün olmuştur. Anahtar Kelimeler : Organ Kültürü, Embriyo Kültürü, in Vitro, Titrek Kavak, Kafkas Ihlamuru VI
Ormancılıkta transport planları ve dağlık arazide orman transport planlarının oluşturulması
Ormancılıktaki üretim çalışmalarında transport aşaması, orman işletmeciliği içerisinde oldukça zor, pahalı ve zaman alıcı bir iştir. Ülkemizde her yıl üretilen ortalama 1 5 milyon m-* odun hammaddesi, ağacın kesildiği yerden depolara kadar değişik şekillerde taşınmaktadır. Bu sırada odun hammaddesinin kendisine ve çevresine en az zararla, kalite ve miktar kaybına uğramadan bölmeden çıkarılması, her yıl en az 3,5 milyon m^ odun hammaddesi açığı olan ülkemiz için önemli bir problemdir. Bölmeden çıkarma ülkemizde bugüne kadar planlama dışı kalmıştır. Çalışmada öncelikle orman transport planının yapılacağı bölge seçilmiştir. Daha sonra Kümbet Bölgesi için arazi sınırlaması ve optimal yol ağı planlaması yapılmış, Kümbet Bölgesinde ve diğer benzer bölgelerde bölmeden çıkarma için zaman ve maliyet analizleri gerçekleştirilmiştir. Kümbet Bölgesi Amenajman ve Silvikültür planlarından alınan verilerle silvikültürel, teknik, topoğrafık ve ekonomik koşulları da dikkate alarak en uygun bölmeden çıkarma metodları seçilmiştir. Buna göre 10 yıllık periyot için zaman ve mekansal açıdan mıkro ve makro boyutta planlama gerçekleştirilmiştir. Kümbet Bölgesi orman alanlarında ortalama eğim % 60 olarak bulunmuştur. Bölgenin ormanlık alanlarında mevcut yol yoğunluğu 12,52 m/ha, planlanan optimum yol yoğunluğu(itibari) ise 21,98 m/ha olarak bulunmuştur. Bölgede mevcut yol ağı planı itibariyle işletmeye açma oranı maksimum % 37 olup bu oran optimal orman yol ağı sonrasında % 88,1'e çıkarılmıştır. Ayrıca bölmeden çıkarma analizleri ile çok sayıda verim ve maliyet değerleri elde edilmiştir. Bölgede gerçekleştirilen orman transport planı ile bölmeden çıkarma işi daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle yapılabilecektir. Mekanizasyon oranı 10 yıllık periyotta DKGH için % 6,4'den % 37,4'e çıkarılmıştır. Sonuç olarak Kümbet Bölgesinde yapılacak orman transport planı ile gençleştirme alanlarında sadece tomrukta ortalama 150 bin $ tasarruf sağlanmıştır. Aynca mevcut transport araçlarının rantabl kullanılması, transport sırasındaki kalite ve kantite kayıplarının azaltılması, transport işi için gerekli zaman ve paradan tasarruf sağlanmıştır. Kısaca daha fazla işletmecilik amaçlanmıştır. o Anahtar Kelimeler: Orman Transport Planı, Optimum Orman Yol Ağı, Mekanizasyon Oranı, İşletmeye Açma Oranı, Kümbet Bölgesi, Mikro ve Makro Transport Planı -VII-
Rize ilinin bazı ekolojik koşullarında seleksiyonla bulunan altı çay ( camellia sinensis (L) O. kuntze ) klonunun ( f-3, m-10, d-7, t-10, g-3 ve p-20 ) gelişiminin araştırılması
Rize İlinin Bazı Ekolojik Koşullarında, Seleksiyonla Bulunan Altı Çay ( Ca.me.illa. 6Ln.zn.6L6 (L) 0. Kuntze) Klonunun (F-3, M-10, D-7, T-10, G-3 ve P-20) Gelişiminin Araştırılma sı. Bu çalışmaya 1990 yılında başlanmıştır. Denemede, Çay Araştırma Enstitüsünde seleksiyonla bulunmuş olan, Fener-3, Muradiye-10, Derepazarı-7, Tuğlalı-10, GUndoğdu-3 ve Pazar- 20 klonlarına ait onsekiz aylık fidanlar kullanılmıştır. Fidanlar Mart-1990'da Çayeli-Çataldere (Ç) ve îyidere-îkiz- dere (i) isimli vadilerde, dört farklı yükseltiye (150 m, 450 m, 750 m ve 1050 m) dikilmiştir. Deneme, 2*4*6 fak- töriyel deneme planına göre 3 yinelemeli olarak düzenlenmiştir. Deneme bahçelerindeki fidanlar Ekim-1991 'de, değerlen dirme yapmak amacıyla sökülmüşlerdir. Fidanların yaprak, gövde, dal ve kök kuru ağırlıkları, taç/kök oranı, yaprak alanı ve sayısı, gövde uzunluğu ve kalınlığı, dal uzunluğu ve sayısı tesbit edilip değerlendirilmiştir. Deneme süresinde, deneme bahçelerine kurulan istasyon larda, deneme alanlarına ait günlük max. ve min. hava sıcak lıkları, bağıl nem ve aylık toplam yağış miktarları ölçülmüştür. Yapılan istatistiki değerlendirmelerde, en yüksek yaprak ve gövde ağırlığı, yaprak alanı ve sayısı ile gövde uzunluğu, Ç*150m*T-10 kombinasyonunda oluşmuştur. En yüksek kök ağırlığını oluşturan kombinasyon ise Ç*150m*M-10 'dur. Dal ağırlığı, taç/kök oranı ve gövde kalınlığında î*450m*D-7 kombinasyonu, dal uzunluğunda î*450*T-10 kombinasyonu, dal sayısında ise Ç*150m*D-7 kombinasyonu en yüksek değerlere erişmiştir. 150 m, 450 m, 750 m ve 1050 m yükseltilerde sırasıyla, yıllık ortalama sıcaklık 15.2°C ve 13.2°C, 10.7°C ve 10.6°C, bağıl nem %75.1, %74, %66.3 ve %64.8, yıllık toplam yağış ise 2745 mm, 1670 mm, 1544 mm ve 1303 mm olarak saptanmıştır. Çay bitkisinin gelişmesini tamamlayabilmesi için yıllık ortalam sıcaklık 12°C'nin, bağıl nem %70'in yıllık toplam yağış ise 1500 mm'nin üzerinde olmalıdır. Anılan iklim parametreleri, 150 m ve 450 m yükseltilerde çayın gelişmesine uygun sınırlardadır. 750 m ve 1050 m yükseltilerde ise sınırların aşağısına inmiştir. Denemede yaprak dal ve kök ağırlıkları, yaprak alanı, gövde kalınlığı ve dal uzunluğu 150m ve 450 m yükseltilerde benzer durumda iken, 750 ve 1050 m yükseltilerde önemli miktarlarda azalma göstermiştir. Gövde ağırlığı ve uzunluğu, yaprak sayısı ve dal sayısı ise yükseltideki artışa bağlı olarak önemli miktarda azalmıştır. Anahtar Kelimeler: Çay {Ca.me.llla 6JLn.itn.iV6 (L) O. Kuntze), Yükselti (denizden), Klon, Vadi, îklim, Toprak. XIII
Orman amenajmanında uzun süreli eta kestiriminin doğrusal programlama ile gerçekleştirilmesi
ÖZET Bu çalışmanın amacı» olması gereken kuruluştan uzak durumdaki varolan kuruluşu» kararlaştırılan düzenleme süreleri içinde olması gereken kuruluşa ulaştırmak» uzun süreli planlama boyunca alınacak eta miktarının dengeli olmasını sağlamak» gerçekleştirilen mali analizler ile planlama dönemi boyunca elde edilen toplam bugünkü net değer miktarının ençoklanmasını sağlamak ve ilk on yıllık plan dönemi için orman işletme planı öğelerini saptamaktır. Gazipaşa Orman İşletme Müdürlüğü* nü planlamak için 436 adet "doğrusal programlama modeli" geliştirilmiştir. Bu modeller» amaç denklemi hem toplam eta» hem de toplam bugünkü net değere göre çözülmüş ve 212 adedi uygun bir çözüm vermiştir. Toplam bugünkü net değere göre geliştirilen modellerin amaç denklemi katsayılarının hesaplanması, ekonomik verilere dayanarak gerçekleştirilmiştir. Amaç denklemi toplam bugünkü net değer olan modeller içinde» en büyük amaç denklemi veren modellere göre uzun süreli planlama dönemi etası 9054041 m3 ve bugünkü net değer miktarı 63352171000 TL'dir. Amaç denklemi toplam eta alınması durumunda ise, toplam eta miktarı, toplam bugünkü net değer modellerine göre % 5.4 artmış» ancak toplam bugünkü net değer miktarı % 19.9 azalmıştır. Toplam bugünkü net değer modellerine göre ilk plan dönemi gençleştirme alanı 7029.5 hektar, ağaçlandırma alanı ise 3007.7 hektar olarak elde edilmiştir, tik plan dönemi etası ise 1000782 m3' dür. Toplam eta modellerinde ise ilk plan dönemi gençleştirme alanı 3546.0 hektar» ağaçlandırma alanı 6914.4 hektar, eta ise 492596 m3' tür. Anahtar Kelimeler : Orman Planlama, Uzun Süreli Planlama» Doğrusal Programlama, Optimizasyon VII
Coğrafi bilgi sistemleri ile orman amenajman planı haritalarının yapımı
ÖZET Kendini yenileyen doğal kaynaklardan biri olarak kabul edilen ormanların, bu özelliğinin korunması ancak, düzenli ve sürekli bir işletmecilikle söz konusudur. Ancak böyle bir işletmecilikle, toplumun giderek artan orman ürünleri gereksinimi karşılanabilir ve aynı zamanda, ormanların kendi bünyeleri ile sunduğu çeşitli fonksiyonlardan toplumun faydalanması sağlanabilir. Ormanlardan bu şekilde düzenli ve sürekli bir faydalanmanın planlanmasının ana unsuru, orman amenajman planlandır. "Kullanıcıların daha doğru karar vermesi, üretimi arttırması ve böylece zaman, para ve işgücü tasarrufu sağlaması amacıyla, oldukça çok sayıdaki mekansal veri ve bunlara ilişkin özniteliklerin toplanması, depolanması, idaresi, sorgulanması, analizi ve sunulması için biraraya getirilmiş bilgisayar yazılımı, donanımı ve coğrafî bilgi sistemi personelinden oluşan bir bütün" (4), olarak tanımlanan coğrafi bilgi sistemlerinin, orman amenajman planlarının yapımında kullanılmasıyla, ormanların zaman boyutunda planlanmasının yanısıra planlamalara mekansal boyut da kanzandınlabilecektir. Bu amaçla yaklaşık 8000 hektarlık bir alanı kapsayan Ormanüstü planlama birimi, araştırma objesi olarak seçilmiştir. Bu alana ait grafik ve grafik olmayan veriler bilgisayar ortamına girilerek, coğrafi bir veri tabanı oluşturulmuştur. Bir coğrafi bilgi sistemi yazılımı olan ARC/INFO programı kullanılarak, depolanan bu bilgiler yardımıyla, gerekli analiz işlemleri gerçekleştirilerek, orman amenajman planlarında yer alan meşcere tipleri, yaş sınıfları, bonitet, kesim planı gibi haritalar ile, planlarda yer almayan, ağaç serveti haritaları ve araştırma alanına ait eğim haritaları da oluşturulmuştur. Bu çalışma ile orman amenajman planı haritalarının tümü bilgisayar ortamında sayısal olarak elde edilmiştir. Daha sonra oluşturulan bu haritalar ve bilgisayar ortamına girilen, diğer grafik olmayan bilgilerden de yararlanılarak araştırma alanına ait Orman Amenajman Planı'nın yapımı gerçekleştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Orman Amenajman Planı, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Veri Tabanı, Grafik Veri, Grafik Olamyan Veri VIII
Ordu-Melet Irmağı Havzasındaki orman ekosistemlerinde yükselti ve bakı etmenlerine göre bitki örtüsü ve bazı toprak özelliklerinin değişimi
ÖZET Bu çalışmada Melet Irmağı Havzasındaki orman ekosistemlerinde yükselti ve bakı etmenlerine göre bitki örtüsü ve bazı toprak özelliklerinin değişimi ve ilişkisi araştırılmıştır. Araştırma alanı Türkiye`nin Doğu Karadeniz Bölgesi'nde, Ordu üt sınırları içindeki Melet Irmağı Havzasındadır. Bu amaçla elde edilen toprak ve bitki örnekleri, Sarıçam (Pinııs sylvestris L.), Doğu Ladini (Picea orientalis (L.) Link.), Göknar (Abies nordmanniana Spach.) ve Meşe (Quercus petrae (Mat.) Lieb.ymn saf ve karışık büklerinden seçilen 61 adet deneme ala-nmdan alınmıştır. Toprak örnekleri 0-30 cm, 30 - 60 cm ve 60 - 90 cm derinlik kade-melerini kapsamaktadır. Diğer derinlik kademelerinde yeterli sayıda örnek olmadığından, istatistik inceleme 0 - 30 cm derinlik kademesi örneklerine göre yapılmıştır. Bitki örtüsüne ilişkin her bir deneme alanındaki bitki türleri ve bunların örtme dereceleri, bitki türlerinin yükselti kuşaklarındaki güneşli ve gölgeli bakılara göre ortalama örtme dereceleri, deneme alanındaki tür sayılan, bük kapalılığı ve tekerrür (yinelenme) gibi özellikler belirlenmiştir. Toprak örneklerinin; toprak reaksiyonu (tepkimesi), tekstür (tanelilik), organik madde ve iskelet içeriği özellikleri belirlenmiştir. Bulgular varyans ve korelasyon analizi yöntemleri yardımıyla irdelenerek, farklılıklar ve ilişkiler araştırılmıştır. Elde edilen bulgulardan çıkarılan bazı özet sonuçlar şöyledir: i- Yükselti kuşaklarına göre; otsu bitkilerin ortalama örtme derecesi, bük kapalılığı, deneme alanındaki tür sayısı, toprağın % kum, % kil, % toz, % organik madde, % iskelet içeriği değerleri ve toprak reaksiyonu, 0.05 varolma olasılığa ile önemli farklılık göstermektedir. ii-. Gölgeli ve güneşli bakılar arasında sadece iskelet içerği bakmandan 0.05 ya-nılma olasılığı ile önemli farklılık bulunmuştur. Odunsu ve olsu türlerin ortalama örtme derecesi, toprağı % kum, % kil, % toz, % organik madde değerleri ve toprak reaksiyo-nunun güneşli ve gölgeli bakılara göre gösterdiği farklılık 0.05 yanılma olasılığı ile önemli bulunmamıştır. iii - Euro-Siberian (Avrupa - Sibirya) Flora Bölgesinin Kolşik kesiminin batı sınırının Melet Irmağı değilde, Melet Havzasının batı su ayırım hattı olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimden Bitki Örtüsü, Yükselti, Bakı, Toprak V
Maçka(Trabzon) Orman İşletmesi ormanüstü serisinde orman yetişme ortamı birimlerinin ayrılması ve hatırlanması üzerine araştırmalar
Bu çalışmada Trabzon-Maçka Araştırma Ormanının yetişme ortamı birimlerinin ayırt edilmesinde esas alınacak ölçütlerin neler olduğu araştırılmıştır. Araştırma sahası, Türkiye'nin Doğu Karadeniz Bölgesinde Trabzon'a 58 Km uzaklıkta Çamlıdüz-Paparza deresi havzasında bulunmaktadır. Araştırma kapsamında araziye sistematik aktarılan deneme noktalarının 98' i orman, 13 ağaçlandırma ve 21'de otlak alanında olmak üzere toplam 132 adet alınmıştır. Herbir deneme noktasında fizyografik, edafik ve biyotik faktörler belirlenmiştir. Alınan toprak örnekleri üzerinde toprak türü, iskelet, ince kısım, pH, toprak ağırlığı, organik madde gibi 14 özellik belirlenmiştir. Ayrıca, her deneme noktasında vejetasyon alımlarından elde edilen veriler yeryüzü sekli özelliklerine, ekolojik toprak serilerine ve yetişme ortamı birimlerine göre değerlendirilmiştir. Araştırma sahasında bitki türlerinin yayılışlarına göre 5 yükselti- iklim kuşağı ayırt edilerek gruplandırılmıştır. Gruplandırmanın başarı düzeylerinin belirlenmesi için Diskriminant analizi uygulanmıştır. Diskriminant analizinin ayırım değişkenleri arasında yeralan ve sınıflandırmada en fazla katkıyı sağlayan değişkenler belirlenmiştir. Yapılan istatistik değerlendirmeler ve bitkisel değerlendirmelerden çıkarılan bazı özet sonuçlar şöyledir; Yükselti-iklim kuşaklarının ayırt edilmesinde 7 adet değişkenin en fazla katkıyı sağladığı anlaşılmıştır. Yükselti-iklim kuşaklarının ayırımında % 91 oranında tutarlı bir sınıflandırma yapıldığı anlaşılmıştır. Yükselti-iklim kuşaklarının ayırımında kullanılan değişkenlerden en fazla katkıyı yükseltiye bağlı olarak değişim gösteren büyüme süresi yapmıştır. Araştırma sahası için yapılan iklim analizlerinde su açığının bulunma dığı ortaya çıkmıştır. Bundan dolayı yetişme ortamı birimlerinin ayırımında arakaya, toprak derinliği, toprak türü, taşlılık, yıkanma horizonundaki pH, Ah horizonundaki organik madde ve aktüel verimlilik kullanılmıştır. Anahtar kelimeler: Yetişme ortamının sınıflandırılması. Vejetasyon, Toprak haritacılığı. Ekolojik arazi sınıflaması. Verimlilik VIII
Hendek fidanlığında yetiştirilen kayın, karaçam, sarıçam ve göknar fidanlarında temel morfolojik özelliklerinin belirlenmesi
Hendek Fidanlığında, Kasım 1993 tarihinde sökümü yapılan, değişik orijin ve yaşlı Kayın, Karaçam, Sarıçam ve Göknar fidanlarında bazı morfolojik özellikler belirlenmiş, elde edilen verilerden yararlanılarak, fidanların boy ve kalite sınıflaması yapılmıştır. Aynı türün değişik orijinlerinin fidanlıktaki gelişimi incelenmiş ve diğerlerine üstünlük sağlayan orijinler belirlenmiştir. Ölçümü yapılan morfolojik özellikler, fidan boyu, kök boğazı çapı, fidan boyu-kök boğazı çapı oranı, gövde taze ağırlığı, kök teze ağırlığı ve fidan taze ağırlığı, gövde-kök oranı, ana gövdeden çıkan yan dal sayısı, en uzun yan dal boyu ve son yıla ait terminal sürgün üzerindeki tomurcuk adedidir. Araştırmada fidanların genelde düşük boy sınıflarına dahil olduğu, kök boğazı çapı ve fidan boyu esas alınarak yapılan kalite sınıflamasında da, orijinlerin büyük çoğunluğunun çok yüksek ıskarta fidan düzeyine sahip oldukları görülmüştür. Fidanlık aşamasında gerçekleştirilen bu çalışmada Kayın türünde Karapınardere orijini ve Karaçam da ise Dlrgine orijini diğer orijinlere göre daha üstün bulunmuştur. Yine yapılan çalışma kapsamında şaşırtılmış fidanların, çıplak köklü fidanlara oranla daha kaliteli olduğu belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler : Fidan, Morfolojik Özellik, Sınıflandırma
Artvin ilinde orman koruma halk ilişkilerinin araştırılması
Ülkemizde ve dünyada ormanlar, artan nüfusa paralel olarak yıpranmaktadır. Bunun en büyük nedeni de ormanlardan faydalanırken onların korunmasına yeterince özen gösterilmemesidir. Bu araştırmayla, Artvin yöresinde ormanların korunmasında, orman - halk ilişkilerinin düzenlenmesinde göz önüne alınması gereken bazı kriterler tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma bölgesinde orman davaları ve orman suçlarının dağılımı çıkarıltılmış, kadastro çalışmaları ve suçlar yönünden orman-halk ilişkileri araştırılmıştır. Çalışmada öncelikle Artvin Orman îşletme Müdürlüğü (Artvin OEVI) tarafından açılan davalardan 1988 - 1994 yıllan arasında sonuçlanmış olanları incelenmiştir. İncelenen 654 dava dosyasından 589 adedi Kadastro Mahkemesinde açılmışken 65 adedi de Sulh Ceza Mahkemesinde açılmıştır. Kadastro davalarından 347 adedi OGM aleyhine sonuçlanmış ve 77.8 hektarlık saha orman dışına çıkartılmıştır. OGM lehine sonuçlanan 242 dava sonucu 85 hektarlık saha orman olarak tapuya tescil edilmiştir. Ceza davalarından 51 adedi mahkumiyetle sonuçlanırken, 14 adedi de beraatle neticelenmiştir. Artvin Orman Bölge Müdürlüğü'nde en fazla suçun işlendiği Şavşat OİM ve ona komşu olan Ardanuç OİM'nde ve Artvin OİM' de 1986 - 1994 yıllan arasında düzenlenen suç zabıt varakaları incelenmiştir. İnceleme neticesinde, Şavşat OİM'nde 1986 - 1994 yıllan arasında 712 adet kesme, 190 adet bulundurma, 360 adet kullanma, 175 adet taşıma, 34 adet mera biçme, 33 adet yerleşme, 7 adet otlatma, 3 adet açma suçlarıyla ilgili olarak toplam 1514 adet zabıt tutulmuştur. Ardanuç OİM'nde ise, 379 adet kesme, 97 adet bulundurma, 131 adet kullanma, 29 adet taşıma, 15 adet otlatma, 6 adet açma, 2 adet fidan sökme suçlarıyla ilgili olarak toplam 659 adet zabıt tutulmuştur. Artvin OİM'nde ise inceleme döneminde toplam 230 adet zabıt tutulmuştur. Orman kadastrosu ve genel kadastro çalışmalarının orman suçlarının azalmasında belirleyici bir etkisinin olmadığı, ancak genel kadastro çalışmalarının devam ettiği dönemde köylerde daha az suç işlendiği ortaya çıkmıştır. Orman köylülerinin sosyo ekonomik yapılarındaki farlılıkların orman suçu işlemelerini fazla miktarda etkilemediği, orman suçlarının daha birçok faktörün sonucu olarak ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Orman Koruma, Orman Suçu, Halkla İlişkiler
Trabzon sera deresi yağış havzasında farklı arazi kullanımları altındaki toprakların, bazı fiziksel kimyasal ve hidrolojik özellikleri üzerine araştırmalar
Sera Deresi Yağış Havzasında yapılan bu çalışmada farklı arazi kullanımları (Tarım-Orman-Mer'a) altındaki havza topraklarının, erozyon eğilimi ve bazı toprak özellikleri araştırılmıştır. Araştırma amacı doğrultusunda, alınan toprak örneklerinin araştırma alanını temsil edebilmesini sağlamak için, örnekler; üç farklı arazi kullanma biçiminden(Tarım, Orman, Mer'a), üç farklı yükseklik kademesinden(0- 600 m, 600-1200 m, 1200m ve üzeri) ve iki farklı bakıdan alınmıştır. Her bir arazi kullanım biçiminden 12 adet olmak üzere toplam 36 adet toprak profili açılmış ve her bir toprak profilinin, iki farklı derinlik kademesinden toplam olarak 134 adet örnek alınmıştır. Alınan bu toprak örnekleri üzerinde; toprak fraksiyonları(kum, kil, toz), erozyon eğilimi(dispersiyon oranı), nem ekivalanı, geçirgenlik, tane yoğunluğu, hacım ağırlığı, gözenek hacmi, su tutma kapasitesi, organik madde miktarı ve pH olmak üzere toplam 10 özellik belirlenmiştir. Topraklar bu özellikleri bakımından varyans analizi, Duncan testi ve korelasyon gibi istatistiki yöntemlerle karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar şu şekilde özetlenebilir: a. Toprak özellikleri, değişik arazi kullanma şekillerine bağlı olarak istatistiki anlamda farklılıklar göstermektedir. b. Dispersiyon oranı(erodibilite indeksi) değerleri bakımından havza toprakları, ortalama olarak(orman üst toprakları hariç) sınır değer olan 15' ten büyük çıkmıştır ve bu da havza topraklarının, erozyona karşı duyarlı olduklarını göstermektedir. c. Arazi kullanma biçimleri arasında, dispersiyon oranı bakımından en düşük ortalamayı orman topraklan vermektedir. Bu da ormanların erozyonu önleme bakımından önemini doğrulamaktadır. d. İki farklı bakıdaki toprakların değişik özellikleri arasında ortalama değerler bakımından istatistiki anlamda farklılıklar bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler : Erodibilite, dispersiyon oranı, erozyon, arazi kullanma biçimi. VI
Artvin Orman İşletme Müdürlüğündeki doğal gençleştirme çalışmalarının genel bir kritiği
Bu çalışmada Artvin Orman işletme Müdürlüğü mıntıkasındaki 1400-1750 m yükseltiler arasındaki Saf Doğu Ladini ile Sarıçam, Doğu Kayını ve Doğu Karadeniz Göknarı meşçereleri ve bu ağaç türlerinin karışımlarının oluşturdukları meşçerelerdeki gençleştirme çalışmaları incelenmiştir. Bu plan dönemi gençleştirmeye ayrılan alanların İşletme Müdürlüğü'nün toplam ormanlık alana göre oranı ortalama % 8' dir. Gençleştirme alanlarından, doğal gençleştirmeye konu olan ormanların oranı % 47' dir. Doğal gençleştirmeye konu olan alanların % 7.5 'unda çalışmalara başlanmıştır. Tüm alanda yapılan fidan sayımı sonuçlarına ve değerlendirmesine göre Artvin Orman İşletme Şefliği 30 No'lu Bölme ve Ortaköy İşletme Şefliği 159 No' lu Bölme' de nispeten başarılı gençlik gelmiştir. Diğer; Atila ( 54, 55 ), Artvin ( 26,103 ), Madenler (123 ), Saçinka (245 ), Taşlıca (133), Tütüncüler (91) ve Zeytinlik ( 70) Orman İşletme Şefliklerinde gelen gençlikler sayı ve alana dağılış olarak yeterli değildirler. Doğal gençleştirme sahalarında, 25 m2 lik deneme alanlarında gençliklerin kök boğazı çapları, boyları ve yaşlan arasında 0.001 güvenle önemli ilişkiler bulunmuştur. Gençliklerin yaşları incelendiğinde tohumlama kesimi yapılan yıl en fazla gençlik geldiği fakat diğer yıllarda da önemli miktarlarda gençliklerin geldiği görülmüştür. Gençleştirme çalışmalarında tohumlama kesiminden sonra ikinci bir bol tohum yılının geçmesine kadar beklenilmesi sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler : Doğal Gençleştirme, Tohumlama Kesimi, Fidan V
Doğu ladini (Picea orientalis (L) link.) populasyonlarında genetik yapının izoenzim analizleri ile belirlenmesi
ÖZET Doğu Ladini (Picea orientalis (L) Link. ) Populasyonlannda Genetik Yapının tzoenzim Analizleri ile Belirlenmesi Bu çalışma, Doğu Ladininin bölgedeki genetik varyasyonlarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bunun için yayılış alanını temsilen seçilen toplam 26 farklı deneme alanından tohum elde edilmiştir. Analizlerde tohumların kuru endosperm! kullanılmıştır. Analizler Ashton & Braden ayırma sistemine göre LAP ve GOT enzimleri ile gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda tüm populasyonlarda LAP enziminde, LAP-A ve LAP-B olmak üzere iki enzim gen lokusunda toplam 6 allel tipi, GOT enziminde ise GOT-A, GOT-B ve GOT-C olamak üzere üç enzim gen lokusunda toplam 8 allel tipi belirlenmiştir. LAP enziminde gerek allel frekansları gerekse populasyon içi varyasyon değerleri bakımından yükseklik kademeleri ve güzergahlar arasında önemli bir fark bulunamamış, buna karşılık GOT enziminde sadece güzergahlar arasında bazı allel frekansları bakımından farklılıklar ortaya çıkmıştır. Tüm populasyonlarda belirlenen ortalama allel sayısı 10.8, her lokustaki ortalama allel miktarı 2.17 ve polimorfik lokus yüzdesi % 76.15 'tir. Populasyonlar arasında belirlenen ortalama genetik mesafe değeri ise 0.1759 'dur. Buna göre Doğu Ladini populasyonlannın genetik bakımından beklenenden daha yüksek oranda zengin bir varyasyona sahip olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler : Genetik Çeşitlilik, Populasyon, Elektroforesis, Izoenzim, Gen İşaretleri, Doğu Ladini, Endosperm, Allel, Loci VI
Artvin yöresinde bölmeden çıkarma çalışmalarında kollar K 300 kısa mesafeli orman hava hattının teknik ve ekonomik yönden incelenmesi
Orman ürünlerinin taşınmasını iki ana safhada gerçekleştirmek mümkündür. Bunlardan birinci safhayı kesim yerinden istif yerlerine ya da ana depolara kadar olan taşıma, yani bölmeden çıkarma ya da tali taşıma safhası, ikinci safhayı da istif yerlerinden ya da ana depolardan satış depolarına ve fabrikalara kadar olan taşıma yani ana taşıma safhası teşkil etmektedir Ormancılık üretim çalışmaları sırasında bölmeden çıkarma en zor ve en pahalı olan aşamadır. Artvin yöresinde orman alanlarının genellikle yüksek ve çok dağlık arazide yer alması, bölmeden çıkarma probleminin çözümünü oldukça güçleşmektedir. İncelemeler Artvin Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Ortaköy İşletme Şefliği sınırlan içinde Hamamlı, Taşlıca İşletme Şefliği sınırları içinde Salelet Tepe ve Kuvabt ve Saçinka İşletme Şefliği sınırları içinde Beşağıl üretim alanlarında yapılmıştır. Ortalama verimler ibreli tomruk taşınmasında 4.997 m3/saats yapraklı tomruk taşınmasında 4.755 m3/saat ve yakacak odun taşınmasında 6.60 ster/saat (4.620 nrVsaat) olarak beMenmiştir. Ayrıca maliyetler ibreli tomruk taşınmasında 6.642 $/m3, yapraklı tomruk taşınmasında 6.860 $/m3 ve yakacak odun taşınmasında ise 5.321 $/ster (7.048 $/m3) olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak; Artvin yöresinde özellikle aralama kesimlerinde Koller K 300 kısa mesafeli mobil vinçli hava hattı ile ibreli tomrukların bölmeden çıkarılması, yapraklı tomrukların bölmeden çıkarılmasından daha verimli ve ekonomik bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Koller K 300 kısa mesafeli hava hattı, Artvin yöresi, bölmeden çıkarma, dağlık arazi, verimlilik VI
Artvin-Atila (Hatilla) Vadisi florası
Çalışma alam, bitki coğrafyası yönünden; Holarktik Bölgenin Avrupa-Sibirya flora alanının Colchis (Kolşik) kesim'inde kalmaktadır. Bu çalışma çok sayıda endemik ve relik bitki taksonuna sahip Artvin - Atila Vadisi flora içeriğim tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Alanda, 490 adet bitki taksonu saptanmıştır. 14 adet Eğrelti ve 10 adet Açık Tohumlu bitkinin sistematiği Engler ve Davis'e göre yapılmıştır. Diğer 466 adet Kapalı Tohumlu bitkinin sistematiği ise Cronquist metoduna göre yapılmıştır. Artvin - Fıstıklı Köyündeki Pinus pinea L. meşceresi altında çok sayıda otsu ve odunsu Akdeniz kökenli element tespit edilmiştir. Alanda, yayılışı çok sınırlı olan Epigaea gaultherioides (Boiss.& Ball.) Takht. ile geniş bir yayılışa sahip Osmanthus decorus (Boiss & Bal.) Kasaplıgil gibi relik taksonlar da yayılmaktadır. Tespit edilen taksonlardan floristik bölgeleri saptanabilenlerin %72' u Euro- Siberian, %10* u Irano-Turanian, %9 Meditterranean, %9' u Hyrcano-Euxine elementtir. 490 adet taksonun 32 âdeti endemik olup endemizm oram % 7'dir. Çalışma alanında, A-8 karesi Artvin civan için yayılışı yeni olan 37 adet takson tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler : Flora, Avrupa-Sibirya, Öksin, Kolşik ve Artvin.
Türkiye'de doğu ladini (Picea orientalis (L.) Link.)'nde zarar yapan böcekler ve bazı türlerin yırtıcı ve parazitleri üzerine araştırmalar
Doğu Ladini {Picea orientalis (L.) Link.)'nin ana vatanı Doğu Karadeniz Bölgesi ve Kafkas dağlandır. Türkiye'de 444 933 hektar alanda saf ve genellikle kayın, sarıçam ve göknarlarla karışık meşcereler yapmaktadır. Bu karışımlarda birinci derecede asli ağaç türüdür. Picea orientalis Doğu Karadeniz bölümünde iğne yapraklı türlerden Pinus sihestris L. ve Abies nordmanniana (Stev.) Spach.'a nazaran odunda ve kabukta üreyen zararlı böceklerin esas konukçu ağacıdır. Bu çalışmada ladin ormanlarında tespit edilen böceklerin yayılışı, zararı, biyolojileri ve ekonomik önemleri belirlenmiştir. Ormanda ve istihsal alanlarında belirlenen tuzak ağaçlarından alman böcekli numuneler laboratuvara getirilerek kutu ve kütüklerde yetiştirilerek, biyolojileri gözlenmiştir. Bu çalışmaya başlanıldığında literatür taraması sonucu Türkiye'de Doğu Ladininde zararlı 38 böcek türü olduğu büdirilmektedir. Ancak bu çalışma sonucunda literatür kayıtlan dışında Doğu Ladininin 46 zararlı böcek türü ve bunların bazılarına ait 40 yırtıcı ve parazit tür tespit edilmiştir. Zararlı böcek türleri Orthoptera, Homoptera, Coleoptera, Hymenoptera ve Lepidoptera takımlarında değişik 18 familya içerisinde yer almaktadır. Yırtıcılar ve parazitler ise değişik 17 familya içerisinde bulunmaktadır. Tespit edilen zararlı türlerden 7'si ve yırtıcılardan ise 14'ü Türkiye böcek faunasına bu çalışma ile yeni dahil edilmiştir.Anahtar Kelimeler : Doğu Ladini, Zararlı böcekler, Yırtıcı ve parazitler. I
Artvin-Rize yöresi kızılağaç orman ekosistemlerinin gelişimi ile bazı toprak özellikleri ve fizyğrafik etmenler arasındaki ilişkiler
Bu çalışmada Artvin (Arhavi - Hopa) ve Rize (Ardeşen) yörelerindeki kızılağaç büklerinin gelişimi ile edafik ve fizyografik etmenler arasında ne gibi ilişkilerin olduğu araştırılmıştır. Araştırma alam, Türkiye'nin Doğu Karadeniz Bölgesinde, Trabzon'a 150-180 km. uzaklıktaki Fırtına Deresi ile Kapisre Deresi havzalarında bulunmaktadır. Araştırma alanında seçme usulüyle 38 adet örnek alan alınmış, her bir örnek alanda fizyografik ve edafik faktörler belirlenmiştir. Alman toprak örnekleri üzerinde toprak türü, taşlılık, pH, organik madde, kil, toz, kum gibi özellikler belirlenmiştir. Belirlenen fizyografik ve edafik özellikler ile kızılağaç büklerinin gelişimi arasındaki ilişkiler istatistik analizler yardımıyla araştırılmıştır. Araştırma sonucunda ; Düşük verimlilik sınıfi ve iyi verimlilik sınıfi diye iki verimlilik sınıfi ayırdedilmiştir. Topraktaki kil miktarı ve yükselti etmeni ile verimlilik arasında pozitif korelasyon bulunmuştur. Kuzey bakı gruplarında güney bab gruplarına doğru gidildikçe verimlilik düşmektedir. Araştırma alanında kızılağaç büklerinin 1200 m yükseltilerde saf bükler oluşturduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Yetişme Ortamı, Yetişme Ortamı Verimliliği, Fizyografik ve Edafik Faktör, Verimlilik VI
Doğu Karadeniz bölgesinde yetişen salicaceae familyasına ait bazı doğal taksonların odun anatomileri
Wood Anatomy of Some Taxa of Salicaceae in The East Black Sea Region It has been studied for finding out the anatomical properties of some native taxa of Salicaceae that grown in the East Black Sea Region of Turkey. In order to determine anatomical properties of 12 taxa of this family, wood samples have been taken between 0 and 2000 metres of Samsun, Giresun, Trabzon, Rize, Artvin and Bayburt areas. Anatomical characteristics of wood taxa have been investigated in this study. Anatomical structure in wood samples; vessels (their tangential and radial diameters, thickness of cell walls, longness of cell, their groups, longness of perforation plates, their number in 1 mm2 ), rays (their numbers in 1 mm2 and 1 mm, their heigths and widths), fibres (their longness, widths, thickness of cell walls, lumen diameters), axial parenchyma, pith flecks (callus tissue) have been measured. All results of datas have been analyzed with statistical methods. Key Words: East Black Sea Region, Wood Anatomy, Salicaceae, Populus, Salix VII
Doğu Karadeniz Bölgesinde toros sediri (Cedrus libani A.rich) orijin denemeleri fidanlık aşması
ÖZET Doğu Karadeniz Bölgesinde Toros Sediri (Cedrus libani A. Rich.) Orijin Denemeleri Fidanlık Aşaması Bu araştırma, Doğu Karadeniz Bölgesindeki ağaçlandırma çalışmalarında kullanılabilecek Toros Sediri (Cedrus libani A.Rich.) orijinini belirlemek amacıyla 22 Toros Sediri tohum meşceresine (orijinine) ait tohum, fidecik ve fidanlar üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu tohum meşcerelerine ait tohumlar, K. T. Ü Orman Fidanlığına ekilmiş, elde edilen fidecik ve fidanlar üzerinde morfolojik özellikler belirlenmiş ve orijinler varyans analizi ile karşılaştırılmıştır. Fidan boyu, kök boğazı çapı, fidan boyu ve kök boğazı çapına göre kalite sınıflaması yapılmış ve bu sınıflamalar diskriminanat analizi ile denetlenmiştir. Ayrıca korelasyon analizi ile tohum, fidecik ve fidan özellikleri arasındaki ilişkiler belirlenmiş, Penrose formülüne göre orijinler arası morfolojik mesafe değerleri hesaplanmıştır. Bunlarla birlikte ekim tarihinden itibaren ekim yastıklarında yapılan bakım ve koruma çalışmaları incelenmiştir. Araştırma sonucunda, özellikle Isparta-Belceğizl orijininin, Doğu Karadeniz Bölgesindeki ağaçlandırma çalışmalarında kullanılabilirliği gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu orijinle birlikte; Denizli-Konak, Amasya-Niksar, Eskişehir-Sultandağı ve Mersin- Abanozl orijini de tavsiye edilebilir. Antalya-Akdağ, Antalya-Sevindik, Antalya- Aykınçay, Antalya-Karaçay ve Adana-Pozantı orijinlerinin ise Doğu Karadeniz Bölgesindeki ağaçlandırma çalışmalarında kullanılması halinde başarısızlığın söz konusu olacağı ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler : Toros Sediri, Orijin, Tohum, Fidecik, Fidan, Kalite Sınıflaması VI
Doğu Karadeniz yöresinde farklı çalışma koşullarında kesim ve sürütme işlerinde işgüçlüğü kriterlerinin araştırılması ve verim üzerine etkisinin belirlenmesi
ÖZET DOĞU KARADENİZ YÖRESİNDE FARKLI ÇALIŞMA KOŞULLARINDA KESÎM VE SÜRÜTME İŞLERİNDE İŞGÜÇLÜĞÜ KRİTERLERİNİN ARAŞTIRILMASI VE VERÎM ÜZERİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ Odun hammaddesi üretimi çok sayıda değişken ve kontrol edilemeyen aktörlerin etkisi akında sürdürülmektedir, iklim özellikleri, topoğrafik özellikleri, orman kuruluşu ve meşcere özellikleri, çıkarılacak ürüne ilişkin özellikler, işçi özellikleri ve makine özellikleri bu faktörlerin başında gelmektedir. Bu faktörlerin etkileşimi üretim sisteminde karmaşık bir yapı oluşturmaktadır. Dağlık bölge ormancılığı için daha da belirgin olan bu karmaşık yapının analiz edilmesi ve modellenmesi ise oklukça güçtür. Bu çalışma, Doğu Karadeniz yöresinde, yaz aylarında gerçekleştirilen odun hammaddesi üretiminin kesim süreci ve bölmeden çıkarma sürecindeki işlemler için zaman tespitleri ve etken faktörlerle İlgili ölçümlerin yapılması ve elde edilen verilerin değerlendirilmesi şeklinde yapılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler ve değişkenlerin yakışma yamam üzerindeki etkileri istatistiki olarak araştırılmıştır. Belirlenen her iş dilimi için gerçek yamanları ve birim zamanlan değişkenlere bağlı olarak hesaplayan regresyon eşitlikleri ve Yapay Sinir Ağı (ANN) modelleri oluşturulmuştur. Sonuçlar karşılaştırıldığında gerek gerçek çalışma Tamamının ve gerekse birim zamanların hesaplanmasında ANN modellerinin regresyon eşitliğine göre çok daha isabetli olduğu ortaya konmuştur. Uygulamada, herhangi bir üretim alanı için kesim süreci ve orman traktörleriyle bölmeden çıkarma sürecinde uygulanan işlemler için Siman IV dilinde hazırlanan benzetim modeli (AKSIM) geliştirilmiştir. Bu model Fortran'da hazırlanan ait programlan içermekte ve işlem zamanları ANN modelleri kullanılarak hesaplanmaktadır. Elde edilen sonuçlar, Doğu Karadeniz yöresinde farklı çalışma koşullan için yıllık üretim planlarının ve makine çalışma programının hazırlanmasında, plan uygulamalarının izlenmesi ve kontrolünde, objektif kriterlere göre ücret belirlemede kullanılabilecektir. Anahtar Kelimeler, kesim süreci, bölmeden çıkarma süreci, etken faktörler, iş dilimleri, birim yaman, regresyon, Yapay Sinir Ağlan, Benzetim, Siman IV
Artvin ve Ardanuç Devlet Orman İşletme Müdürlükleri karşılaştırmalı örnekleri yardımı ile devlet orman işletmelerinde ekonomik başarının belirlenmesi
Günümüzde kamu ya da özel tüm işletmelerde, gelecekteki faaliyetlerin planlanması ve kıt kaynakların etkin bir şekilde kullanımı açısından, işletmecilik faaliyetleri sonucunda elde edilen başarının belirlenmesine duyulan gereksinim gün geçtikçe artmaktadır. Bir kamu kuruluşu olan Devlet Orman İşletmelerinde basan belirlenmesi konusunda, üretim süresinin uzunluğu, doğaya açık işletmecilik vb. özelliklerden dolayı bir takım zorluklar söz konusu olmasına rağmen, orman işletmelerinin işlevlerini yerine getirebilmeleri ve sürekliliklerini sağlayabilmeleri için ekonomik basanlarının belirlenmesi gerekmektedir. Devlet Orman İşletmelerinde ekonomik başarının belirlenmesinin amaçlandığı bu çalışmada, biri hizmet yönü ağırlıkta olan Artvin Devlet Orman İşletmesi, diğeri de üretim yönü ağırlıkta olan Ardanuç Devlet Orman İşletmesi ele alınarak, 1991-1995 yıllarını kapsayan S yıllık dönemde ilgili işletmelerin ekonomik başarılan karşılaştırmalı olarak incelenmiştir Öncelikle, her iki işletme için de Orman Genel Müdürlüğü'nden gönderilen tarife bedellerinin yanında işletme verileri esas alınarak gerçeğe yakın tarife bedelleri hesaplanmıştır. Her iki tarife bedeline göre işletmelerin ağaç serveti ve arazi değerleri belirlenmiştir. Daha sonra gerçeğe yalan tarife bedeline göre hesaplanan ağaç serveti ve arazi değerlerinden hareketle, mutlak ve nispi ekonomik basan ölçümü yöntemleriyle işletmelerin ekonomik başarılan hesaplanmıştır. Buna göre; 1991-1995 yıllarını içine alan 5 yıllık dönem boyunca mutlak ekonomik sonuçlar, her İki işletmede negatif değerler olarak gerçekleşmiş, yani her iki işletme bu dönemde başarılı olmuşlardır (Ardanuç Devlet Orman İşletmesi 1994 yılı hariç). Nispi ekonomik sonuçlar ise, Artvin ve Ardanuç Devlet Orman İşletmeleri'nde sırası ile; Yudeich Pressler gösterge oranı % 6 - % 41, Kraft'a göre faiz oranı % 58 - % 61 ve Presslerin gösterge oranına göre faiz oranı ise % 7 - % 29 şeklinde gerçekleşmiştir. Araştırma sonucunda; mutlak ekonomik sonuçlar her zaman güvenilir olmadığı için, cari faiz yüzdesine göre hesaplanan nispi oranlar topluca değerlendirildiğinde, bir merkez işletmesi olan Artvin DOİ'nin, bir üretim işletmesi olan Ardanuç DOİ'den ekonomik yönden daha başansız olduğu, dolayısıyla sermayesinin büyük bir kısmım oluşturan arazi ve ağaç servetini ekonomik olarak çahşnramadığı ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Devlet Orman İşletmesi, Ormancılık Sektörü, Tarife Bedeli, Arazi Değeri, Ağaç Serveti Değeri, Ekonomik Başarı
Orman yol geçkilerinin belirlenmesinde coğrafi bilgi sistemlerinden yararlanma imkanları üzerine araştırmalar
ÖZET Orman yol ağlarının planlanması sırasında yol geçicilerinin belirlenmesi işlemi, bir çok faktörün değerlendirilmesini gerektirmektedir. Planlama için gerekli olan bu bilgiler değişik kaynaklardan ve değişik standartlarda elde edilmektedir. Veri kaynaklarının çok değişik olması bu verilerin etkili bir şekilde birlikte kullanılmalarında problemler oluşturmaktadır. Geleneksel yöntemler ile yapılan planlama çalışmaları sırasında gerek eşyükselti eğrili topoğrafik haritalar üzerinde yapılan çalışmalarda gerekse planlama için gerekli olan verilerin amenajman planlamarınında alınıp değerlendirilmesi işlemleri büyük bir iş yoğunluğu oluşturmaktadır. Bu çalışmada bu işlemlerin kolay bir şekilde yapılabilmesi için coğrafi bilgi sisteminden faydalanma amaçlanmıştır. Orman yolu geçicileri sayısal harita üzerinde, planlama birimi alanının her noktasına ulaşmayı sağlayacak bir şekilde hazırlanmıştır. Hazırlanan orman yolu geçicilerinden, en uygun çözümü oluşturan geçkinin seçilmesi amacıyla, diğer ormancılık disiplerinin de kullanabilecekleri bir veritabanı oluşturulmuştur. Bu amaçla, topoğrafik harita, amenajman planı haritaları ve araziden alman veriler, ayrı ayrı birer coğrafi bilgi sistemi katmam olarak sistemde yapılandırılmıştır. Ayrıca hazır veri olarak veritabanına girilen bu verilerden çeşitli coğrafi bilgi sistemi analizleri ile yeni veriler üretilmiş ve analizler sırasında kullanılmıştır. Uygulama alam olarak Ormanüstü planlama birimi seçilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda 107706 m. orman yolu planlanmıştır. Yol yoğunluğu 20.40 m/ha, yol aralığı 490 m ve işletmeye açma oram % 61.73 olarak gerçekleşmiştir. Bu yollar ile toplam 5278.27 ha ormanlık alanın 4923.27 ha'ı işletmeye açılmıştır. İşletmeye açılan bu alanlar üzerinde toplam 701 151.880 m3 ağaç serveti ve 14381.541 m3 artım olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma ile çağdaş planlama teknikleri kullanılmış, zaman ve iş gücünden büyük miktarlarda tasarruf sağlanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ormancılık çalışmaları için en iyi çözümü oluşturacak sayısal değerleri veren, orman yol ağı planı hazırlamıştır. Anahtar Kelimeler: Orman Yollan, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Orman Transportu, Yol Geçicileri, Veritabanı DC
Türkeli Orman İşletmesi Kazköy yöresinde kayın-göknar karışık meşcerelerinin yayılışı ve bazı silvikültürel özellikleri
Bu çalışma kapsamında Sinop İli Türkeli ilçesi Kazköy yöresindeki Uludağ Göknan - Doğu Kayını karışık meşcereleri gezilmiş olup, bu meşcerelerde yapılan ölçme, gözlem ve tespitler değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelere göre elde edilen bulgular ve varılan sonuçlar aşağıya çıkarılmıştır. Meşcerelerde aynı yaşta sayılan Uludağ Göknarları ve Doğu Kayınlarından hemen hemen her yerde Doğu Kayınlarının çok farklı bir boy üstünlüğüne sahip olduğu, bu türlerin aynı boyda olmaları halinde ise Uludağ Göknarlarının farklı bir yaş üstünlüğüne sahip olduğu görülmüştür. Doğu Kayım hakimiyetindeki meşcerelerde Uludağ Göknan, karışımdaki oram ölçüsünde gruplar halinde Siper Vaziyeti ile gençleştirilmelidir. Göknar gençliğine 8-10 yıllık bir yaş ve boy üstünlüğü sağlandıktan sonra Doğu kayım tüm alanda Büyük alan Siper Vaziyeti ile gençleştirilmelidir. Uludağ Göknarının hakim olduğu ya da her iki türün eşit oranda bulunduğu meşcerelerde iki türü aynı zamanda aynı alan üzerinde getirmek yerine farklı en küçük alanlar üzerinde getirmek gerekmektedir. Bu durumda da yine Siper Vaziyetleri kullanılacaktır. Bozuk Uludağ Göknarı - Doğu Kayını karışık meşcerelerinde tohum ağaçlan yetersiz olduğundan ya da hiç bulunmadığından dolayı gençleştirme dikim ile yapılmalıdır. Kayırım ve Göknarın yüksek rakımlarda açık alanlara dikilmesinden kaçınılmalıdır. Çünkü dondan zarar görmektedir. Bu durumda da dikimleri meşcere siperinde yapmak gerekir. Anahtar Kelimeler: Meşcere, Siper Vaziyeti, Grup, Büyük Alan Siper Vaziyeti, Gençleştirme, Tohum Ağacı, Dikim.
Ardanuç Orman İşletmesi'ndeki sarıçam (Pinus sylvestris L.) ağaçlandırılmaların değerlendirilmesi
Bu çalışmada, Artvin- Ardanuç yöresinde 1984 yılında dikilen sarıçam (Pinus sylvestris) ağaçlandırmaları değerlendirilmiştir. Araştırma alanının büyüklüğü 95 ha. olup 30 adet deneme alanında çalışmalar sürdürülmüştür. Deneme alanlarının büyüklüğü ise 225 m2 dir ve her deneme alanında 72 adet sarıçam fidanı bulunmaktadır. Bu fidanların boyları, çapları (duo) ve son yıllık boy artımları ölçülmüş, deneme alanlarındaki fidanların yaşama yüzdeleri belirlenmiştir. Tamamlamalar üzerinde de ölçümler yapılmış fakat yapılan istatistiksel analizlere dahil edilmemiştir. Ayrıca deneme alanlarında bakı, eğim, yükselti ve toprak derinliği gibi fizyografık özellikler belirlenmiştir. Edafik özelliklerin saptanması amacıyla deneme alanlarında toprak profilleri açılmış, 0-20 cm ve 20-50 cm derinliklerden toprak örnekleri alınmıştır. Toprak analizleri sonucunda toprak tekstürü ve pH değerleri tespit edilmiştir. Yapılan Varyans Analizi ve Korelasyon Analizi sonuçlarına göre fidan boyu ve fidan çapı (dı.30) üzerinde % 95 güven düzeyinde toprak derinliği, bakı, eğim, yükselti, toprağın pH'sı ve toprak tekstürü gibi fizyografık ve edafik faktörlerle, arazi hazırlığı etkili çıkmıştır. Fidanların yaşama yüzdesi üzerinde ise % 95 güvenle toprak derinliği, bakı ve arazi hazırlığı etkili bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Sarıçam (Pinus sylvestris), ağaçlandırma, yaşama yüzdesi, fizyografık ve edafik faktörler VI
Doğu Karadeniz Bölgesi'nde doğal olarak yetişen bazı alıç (Crataegus L.) taksonlarının odun anatomileri
Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yetişen Rosaceae familyasından Crataegus L. cinsine ait bazı doğal taksonların odunları üzerinde anatomik incelemeler yapılmıştır. Anatomik verileri ortaya koyabilmek için Crataegus L. cinsine ait 6 adet doğal taksondan odun örnekleri, Gümüşhane, Artvin yörelerinden 620-1450 m yükseltiler arasında toplanmıştır. Bu taksonların odunlarının anatomik yapılan, araştırmamızın esasını oluşturmaktadır. Anatomik yapıda; traheler (teğetsel ve radyal çaplan, çeper kalınlıkları, oluşturdukları gruplar, hücre uzunluktan, perforasyon tablası uzunluğu, geçitleri, 1nun2 deki sayıları), özışınları (yüksekliği, genişliği, İram2 deki ve 1 mm deki sayıları), lifler (uzunlukları, genişlikleri, çeper kalınlıkları), boyuna paranşim ve öz lekelerinin varlığı araştırılmıştır. Elde edilen veriler istatistik analizlerle irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Odun Anatomisi, Rosaceae, Crataegus VI
Devlet orman işletmeciliğinde halkla ilişkiler işlevinin incelenmesi (Sürmene Devlet Orman İşletme Müdürlüğü örneği)
Devlet orman işletmeciliğinde halkla ilişkiler işlevinin incelenmesini konu eden (Sürmene Devlet Orman İşletme Müdürlüğü Örneği) bu çalışmanın amacı; genelde Devlet Orman İşletmelerinin (D.O.l), özelde ise Sürmene Omum İşletme Müdürlüğü'nün çeşitli kesimlerle olan ilişkileri halkla ilişkiler çerçevesinde değerlendirilmiş, sorunlar ile neler yapılması gerekliği Özerinde durulmuştur. Bu amaçla; halkla ilişkilerin dünyada ve ülkemizdeki gelişimi üzerinde durularak, D.O.I' lerde halkla ilişkiler geniş kapsamlı ormancılık anlayışına uygun olarak ele alınmış, ormancılıkta, halkla ilişkilerin amacı, önemi ve kapsamı üzerinde durulmuştur. Ayrıca, halkla ilişkilerin verimliliğe etkileri de ele alınmıştır. Halkla ilişkiler konusunda, orman köylülerine, orman isçilerine, orman köyü muhtarlarına, orman emvali biçen hızar atölyesi ve marangozhane sahiplerine, belediyelere, kereste tüccarlarına ve örgüt içi personele anketler uygulanmıştır. Anketlerin eşit dağılımına dikkat edilmiş, elde edilen bulgular ki-kare ve yüzde analizi metotlarıyla değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmede; Orman köylüsünün gelir düzeyinin çok düşük olduğu ve bu nedenle göçün hızla devam ettiği, mülkiyet probleminin birinci derecede sorun olmaya devam ettiği, örgüt içi eğitim ile işçi eğitiminin yetersiz olduğu bulguları elde edilmiştir. Sonuç olarak; Sürmene D.Q.1 Müdürlüğü'nde halkla ilişkiler fonksiyonunun yeterli düzeyde olmadığı, özellikle araştırma bölgesinde orman ile yerleşimin iç içe olması nedeniyle halkla ilişkilerin özel bir durum arz ettiği anlaşılmıştır. Halkla ilişkilerin daha iyi bir seviyeye getirilebilmesi amacıyla; halkı bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmalarına hız verilmesi, yasalarda gerekli değişiklikler yapılarak Doğu Karadeniz Bölgesindeki ormancılık problemlerinin çözüm yollarının aranması gerektiği kanaatine varılmıştır. Orman İşletmeleri ile temas halinde olan gruplarla ilişkileri düzenlemek üzere yeni bir yapılanmaya gidilmesi gerektiği sonucu elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Halkla ilişkiler, Devlet Orman İşletmesi, Orman Köyü, Anket Bilgilendirme, Değerlendirme i '
Doğu Karadeniz bölgesinde kivi yetiştiriciliğinin araştırılması ve kivi fidanı üretimi
ÖZET Bu çalışmada, Ordu-Sarp arasında kurulmuş olan kivi bahçeleri değerlendirilmiştir. Doğu Karadeniz Bölgesindeki 40 adet kivi bahçesinde çalışmalar yapılmıştır. Bahçeler 20-6000 m2 arasında olup, 50-150 adet kivi asması bulunmaktadır. Bahçelerin bakı, eğim, rakım gibi fîzyografik özellikleri belirlenmiştir. Tesisin verim üzerine etkisi önemli olduğu için tesis malzemesi, tesis şekli, tesis yüksekliği, tesis aralığı ve uzanış yönü saptanmıştır. Kivi bitkileri dioik oldukları için erkek ve dişi bireyler farklıdır. Bu nedenle fidanların sayısı, erkek ve dişi bireylerin dağılımı, fidan yaşı, fidanın temin edildiği yer / yıl, aralık-mesafe, dikim tekniği, meyve verimi ve yaşama yüzdeleri belirlenmiştir. Toprak analizleri sonucunda toprak tekstürü ve pH değerleri tesbit edilmiştir. Yomra, Pelitli ve Kendirli'den alman kivi çelikleri köklendirme amacıyla 0. 1, 0.3, 0.5 mg/lt IB A hormonları ile muamele edilerek 3 tekerrürlü 3 sıra olarak dikilmiştir. 3 sıra da kontrol grubu bulunmaktadır. Köklendirme ortamı olarak orman toprağı+dere kumu+perlit kullanılmış olup, en iyi hangi hormon dozunda sonuç alındığı araştırılmıştır. Zafanos ve Rize orijinli meyvelerden alınan tohumlar Kasım ve Nisan aylarında ekim yapılarak çimlenme zamanı ve tohumla yetiştirilen fidanların kök durumları araştırılmıştır. Tohumla ve çelikle üretilen fidanların kök durumları, kök boğazı çapı (KBÇ) ve kök sayıları IBA hormonunun farklı dozlarına göre Varyans analizi ile karşılaştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kivi (Actinidia chinensis), Çelik, Tohum, Kivi Bahçesi
Orman sınırları dışına çıkarma uygulamasının yasal boyutu ve sosyo-ekonomik nedenleri üzerine bir araştırma (Ordu İli örneği)
ÖZET Ülkemiz ormancılığının en önemli sorunu, ormansızlaşma olayıdır. Orman varlığının azalmasında, orman kadastro çalışmalarının bitirilememiş olması ve yapılan kadastronun yaşatılamaması önemli etkenler arasındadır. Kırsal fakirlik, koruma önlemlerinin yetersizliği, ormanın değerinin yeterince anlaşılamamış olması, nüfus hareketlerinin kontrol edilememesi gibi nedenlerle de, Ülkemizde orman tahripleri sürmektedir. 1970'li yıllardan itibaren yapılan yasa değişiklikleriyle, orman azalmasına yeni bir boyut eklenmiştir. Orman örtüsü yok edilen araziler, orman niteliğini kaybettiği gerekçesine dayanılarak, ormancılık dışı amaçlarla kullanılmak üzere orman sınırı dışına çıkarılmaktadır. Bu yolla, 1974-1997 yıllan arasında 415 567 hektar alan, orman sınırlan dışına çıkarılmış ve uygulama halen devam etmektedir. Yapılan bu çalışmayla, orman sınırlan dışına çıkarma uygulamasının yasal boyutunun ortaya konulması ve söz konusu uygulamanın nedenlerini araştırarak sorunun çözümüne ilişkin öneriler geliştirilmesi amaçlanmıştır. Orman rejimi dışına çıkarmanın yasal dayanağı; fakir orman köylülerinin kalkındırılmasına katkıda bulunmak, orman-halk ilişkilerinin daha iyi hale kavuşturmak gerekçelerine dayandırılmaktadır. Bu araştırmada Ülke genelinde, ormancılık örgütü çalışanlarına ve Ordu İli bazında orman dışına arazi çıkarılan 24 yerleşim birimine yönelik anketler uygulanarak, olayın sosyal ve ekonomik boyutu irdelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; araştırmaya konu 24 yerleşim biriminde, 823 hektar alan orman sınırları dışına çıkarılmıştır. Uygulanan istatistik yöntemlerin sonuçlarına göre, orman sınırlan dışına çıkarma ile, gelir, nüfus, sahip olunan tarım alanı ve hayvan sayısı arasında pozitif yönde, rakım ile negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Orman sınırlan dışına çıkarılan alanlar çoğunlukla arazi değeri yüksek olan sahil kesimlerinde yoğunlaşmakta ve tahribat genelde ormana bitişik tarım alanlarının sınırlan genişletilmek suretiyle gerçekleştirilmektedir. Orman köylüleri arasında geliri daha yüksek olan aileler bu fırsattan daha fazla faydalanmakta, dolayısıyla gelir dağılımı olumsuz yönde etkilenmektedir. Uygulamayla, yasa dışı eylemlere dayalı hak tesis edildiğinden, orman tahribatları özendirilmekte, orman-halk ilişkilerinin daha da bozulmasına neden olunmaktadır. Orman rejimi dışına çıkarma işlemlerini yapan orman kadastro komisyonları ve örgüt çalışanlarının çoğunluğunun, uygulamanın mevcut haliyle orman azalmasına neden olduğu ve kaldırılması gerektiği kanaatinde oldukları belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Ormancılık Hukuku, Orman Sınırları Dışına Çıkarma, Orman Azalması, Orman Kadastrosu, Orman-Halk İlişkileri
Betula medwediewii reg. ve Zelkova carpini folia (Pall.) C. Koch. subsp Yomraensis Anşin and gerçek türlerinin doku kültürü teknikleri ile üretilmesi
ÖZET Bu çalışmada, populasyonlarının kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya kalmış endemik türler olmaları ve birey sayısı az, üretim materyali temini güç olan Betula medwediewii ve Zelkova carpinifolia subsp. Yomraensis taksonlarının doku kültü tekniği ile üretimi amaçlanmıştır. B. medwediewii' de vejetasyon dönemi içinde 6 farklı ortetin kuzey ve güneye bakan taraflarından alınan koltuk tomurcuklan ile çalışılmıştır. Her ortetten alman 40 adet örnek 4 mg/1 BAP dozunun kullanıldığı WPM ortamında kültüre alınmıştır. Kültür aşılama işleminden 2, 6 ve 10 hafta sonra yapılan gözlemlerle, klonlar ve eksplantın alındığı yönlerin eksplantların yaşama yüzdeleri, kallus ve sürgün oluşturma durumları üzerine etkileri araştırılmıştır. 6 hafta sonunda oluşan uzun sürgünler 2 mg/1 NAA dozu içeren WPM ortamında köklendirmeye alınmışlar ve 4 hafta sonunda köklenmişlerdir. Vejetasyon dönemi dışında genç bir ortetten alınan eksplantlar ise farklı BAP+NAA dozlarından oluşan 8 farklı WPM ortamında kültüre alınmışlardır. En iyi gelişme 4 mg/1 BAP dozunun kullanıldığı NAA bulunmayan ortamda elde edilmiştir. Diğer ortamlarda gelişme meydana gelmemiştir. Z carpinifolia subsp. Yomraensis' 'den alman eksplantlar Zeatin, BAP, IAA ve IBA doz ve kombinasyonlarından oluşan MS ve WPM ortamlarında kültüre alınmışlardır. Z carpinifolia subsp. Yomraensis'te kallus oluşumu sağlanmış, sürgün gelişimi sağlanamamıştır. Anahtar Kelimeler; B. medwediewii, Z. carpinifolia subsp. Yomraensis, Doku Kültürü, Mikrovejetatif üretim V
Trabzon'daki süs bitkilerinde zarar yapan böcekler üzerine araştırmalar
Bu çalışmada Trabzon merkezindeki park ve bahçelerde süs bitkilerinde zararlı olan böcek türleri ve zarar şekilleri belirlenmiştir. Süs bitkilerinden alınan böcekli numuneler laboratuvara getirilmiş, erginlerin teşhisleri yapılmış, larvalar ise plastik kutularda yetiştirilerek biyolojileri gözlenmiştir. Trabzon merkezindeki değişik 10 park ve bahhçede 1 Mart 1997-30 Ekim 1997 tarihleri arasında yürütülen bu çalışmada Hemiptera, Homoptera, Coleoptera, Hymenoptera, Lepidoptera takımlarında değişik 21 familyayı içeren 32 tür belirlenmiştir. Bu böceklerin çoğunluğunu Homoptera takımının 8 familyasına ait 19 tür oluşturmaktadır. Trabzon merkezdeki park ve bahçelerde süs bitkileri zararlılarının yetiştiriciyi ekonomik açıdan fazla etkilemediği ancak park ve bahçelerin güzelliğini ve estetik bütünlüğünü bozduklarından, bunlarla mücadelenin gerekli olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler : Süs bitkileri, Zararlı böcekler, Zarar şekilleri VI
Doğu Karadeniz Bölgesi'nde doğal olarak yetişen karamuk (Berberis L.) türlerinin odun anatomileri
Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yetişen Berberidaceae familyasından Berberis L. cinsine ait doğal türlerin odunları üzerinde anatomik incelemeler yapılmıştır. Anatomik verileri ortaya koyabilmek için Berberis L. Cinsine ait 3 adet doğal türden odun örnekleri, Trabzon, Gümüşhane ve Bayburt yörelerinden 545-1500 m yükseltiler arasında toplanmıştır. Anatomik yapıda; traheler (teğetsel ve radyal çaplan, çeper kalınlıkları, oluşturdukları gruplar, hücre uzunlukları, perforasyon tablası uzunluğu, geçitleri, 1 mm2'deki sayılan), özışınları (yüksekliği, genişliği 1 mm2'deki ve 1 mm'deki sayılan), perforasyonu bulunmayan traheal elemanlar (uzunlukları, genişlikleri, çeper kalınlıkları) ve boyuna paranşim araştırılmıştır. Elde edilen veriler istatistik analizlerle irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Doğu Karadeniz Bölgesi, Odun Anatomisi, Berberidaceae, Berberis
Coğrafi bilgi sistemleri ile orman fonksiyon haritalarının hazırlanması
Ormanlar, çok amaçlı yararlanma ilkesi doğrultusunda topluma sunmuş olduğu işlevlere göre ayrılmaktadır. Gelişmiş ülkeler orman fonksiyon haritalarını 1960'lı yıllarda tamamlarken ülkemiz bu konuda oldukça geri kalmış, odun üretimi amaçlı ormancılıktan öteye geçememiştir. Konumsal bilgi sistemlerinden Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), orman amenajmanına zamansal boyutun yanında mekansal boyutu da kazandırmıştır. Özellikle verilerin, toplanması, depolanması, saklanması, analizi ve kullanıcılara sunumunu sağlayan CBS klasik yöntemlere kıyasla zaman, para ve emek kaybı nı azaltmakta, daha doğru kararlar alınmasını sağlamaktadır. Çalışmada 7975.6 hektarlık bir alanı kapsayan Fakülte Araştırma Ormanının Orman Fonksiyon Haritası CBS kullanılarak hazırlanmıştır. Kullanılan veriler arazide yapılan envanter çalışmaları ile çeşitli kuruluşlar ve diğer veri kaynaklarından elde edilmiştir. Veriler bilgisayar ortamına girilerek planlama birimi için coğrafî bilgi sistemi kurulmuştur. ARC/INFO yazılımı kullanılarak gerekli düzeltme, analiz ve sorgulama işlemleri yapılmıştır. Araştırma alanı, üretim, toprak koruma, su koruma, rekreasyon, doğa koruma ve bilimsel fonksiyon olmak üzere 6 işleve ayrılmıştır. Sonuçta planlayıcılara ve uygulayıcılara çalışmalarında önemli bir altlık olan fonksiyon haritası hazırlanmıştır. Buna göre araştırma alanının tamamı, araştırma ve uygulama ormanı olması nedeniyle bilimsel işlev görmektedir. Üretim işlevi için ayrılan orman ala nı 3035.71 ha., koruma işlevi için ayrılan orman alanı 2886.03 ha. (168.62 ha. doğa koruma, 263.83 ha. insan etkisine maruz olan alanlardır) ve rekreasyon için ayrılan orman alanı 163.90 ha. olarak belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Orman Fonksiyon Haritası, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Orman Amenajmanı, Çok Amaçlı Yararlanma
Uzungöl (Trabzon-Çaykara) ve çevresinin flora ve vejetasyonu
Doğu Karadeniz Bölgesi'nde Of tan Çaykara'ya doğru sahilden dağların zirvesine kadar dikey bir kesit olan araştırma alanının, flora ve vejetasyonu ortaya konmuştur. Araştırma alanında 117 familya ve 435 cinse ait toplam 1024 adet tür ve tür altı takson saptanmıştır. Bu taksonlardan 512 tanesinin literatüre göre floristik bölgesi belirlenmiş, 512 adet taksonun ise belirlenememiştir. Saptanan taksonlardan 73 adeti endemik olup, çalışma alanında endemizm oranı %7'dir. Taksonlann 24 adeti (%2.35) kozmopolittir. En çok takson içeren familyalar; Compositae, Leguminosae, Rosaceae, Gramineae, Ccayophyllaceae ve Labiatae'âh. Araştırma alanında 6 vejetasyon tipi, 3 formasyon sınıfi (1,11, V) ve bu sınıflara bağlı 3 formasyon altsınıfı (AJB,C), 5 formasyon grubu (2,3,5,7,10), 4 formasyon (a,b,c,d), 2 altformasyon ((1),(2)) ve ikisi yeni olmak üzere toplam 13 bitki birliği saptanmış olup, bunların vejetasyon tipleri ve formasyon sınıflarına dağılımları şöyledir: - Kumul vejetasyonu : V.B.5a(2) ; Euphorbia paralias - Otanthus maritimus - Orman vejetasyonu : I.A.10b(l) ; Pinus sylvestris - Epimedium pinnatum subsp. colchicum, I.B.3a ; Castanea sativa - Fagus orientalis, I.B.2b ; Fagus orientalis - Picea orientalis, I. A. 10c ; Picea orientalis - Sedum stoloniferum - Nemli dere vejetasyonu : I.B.3d(2) ; Almış glutinosa subsp. barbata - Oplismenus undilatifolius - Sulak alan vejetasyonu : V.B.5a(l) ; Lythrum salicaria - Equisetumfluviatile, - Subalpin ve alpin vejetasyon : Ü.B.3a ; Betula litwinowii - Anemone narcissiflora, V.C.7b(l) ; Sibbaldia parviflora - Agrostis lazica, Polygonum bistorta subsp. carneum - Stachys macrantha, Nardus stricta - Gentiana pyrenaica, Centaurea appendicigera - Anthemis cretica subsp: argea, V.C.7b(2) ; Rhododendron caucasicum - Vaccinium myrtillus - Pseudomaki vejetasyonu: Araştırma alanında çok az bir yayılışa sahip olan bu vejetasyon tipi yeterince homojen olmadığından fitososyolojik yönden araştırılmamıştır. Fitososyolojik çalışmalardan yararlanılarak saptanan formasyon sınıflarına göre CBS yardımıyla araştırma alanının vejetasyon haritası çizilmiştir. Anahtar Kelimeler: Flora, Vejetasyon, Vejetasyon Haritası, Uzungöl. VI
Niksar Orman İşletmesindeki karaçam, kızılçam, sarıçam ağaçlandırmalarının değerlendirilmesi
Bu çalışmada, Niksar yöresinde 1982 yılında dikilen Karaçam, Kızılcam ve Sarıçam ağaçlandırmaları değerlendirilmiştir, araştırma alanının büyüklüğü 196 ha. olup 54 deneme alanında çalışmalar sürdürülmüştür. Deneme alanlarının büyüklüğü ise 225 ve 400 m2 ve her deneme alanında 64 adet fidan bulunmaktadır, bu fidanların boylan, çaplan, deneme alanlarındaki fidanların yaşama yüzdeleri belirlenmiştir. Tamamlamalar üzerinde de ölçümler yapılmış fakat istatistiksel analizlere dahil edilmemiştir. Ayrıca deneme alanlarında bakı, eğim, yükselti ve toprak derinliği gibi fizyografik özellikler belirlenmiştir. Edafik özelliklerin saptanması amacıyla deneme alanlarında toprak profilleri açılmış, 0-20 cm. ve 20-50 cm derinliklerden toprak örnekleri alınmıştır. Toprak analizleri sonucunda toprak tekstürü, pH, organik madde ve CaCÛ3 değerleri tespit edilmiştir. Yapılan Varyans Analizi ve Korelasyon Analizi sonuçlarına göre fidan boyu ve fidan çapı üzerinde, toprak derinliği, bakı, eğim, yükselti, toprağın pH'sı, organik maddesi ve CaCC>3 gibi fizyografik ve edafik faktörlerin %95 güven düzeyinde etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Fidanlann yaşama yüzdesi üzerinde ise %95 güvenle toprak derinliği, bakı ve toprağın organik maddesi ve CaCÜ3 etkili bulunmuştur.Anahtar Kelimeler : Karaçam, Kızılcam, Sarıçam, Ağaçlandırma, Yaşama Yüzdesi, Fizyografik ve Edafik Faktörler.
Orman ekosistemlerindeki karbon birikiminin zamansal ve konumsal değişiminin analizi: Hisar planlama birimi örneği
Orman ekosistemlerindeki karbon dinamiklerinin zamansal ve konumsal değişimlerinin irdelenmesi, ormanların karbon döngüsündeki rolünün anlaşılması ve iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini azaltmada etkili politikaların geliştirmesinde oldukça önemlidir. Bu çalışmada, Hisar planlama biriminin 1973 ile 2015 yılları arasındaki karbon stoklarındaki zamansal ve konumsal değişimler, toprak üstü biyokütle, toprak altı biyokütle, ölü odun, ölü örtü ve toprak organik maddesi dikkate alacak şekilde irdelenmiştir. Ayrıca arazi örtüsü, meşcere kapalılığı, meşcere gelişim çağı ve yaş sınıfı gibi meşcere dinamiklerinde meydana gelen değişimin karbon dinamikleri üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Her bir plan dönemindeki karbon dinamikleri ile periyodik olarak karbon birikiminde meydana gelen değişimler ArcGIS 10TM ile konumsal olarak haritalandırılmıştır. Sonuç olarak, toplam karbon birikimi 1973-2015 yılları arasında %25.55 oranında artmıştır. 1973-1998, 1998-2015 ve 1973-2015 periyotları için yıllık ortalama karbon birikim oranı sırasıyla 0.22 Mg ha-1, 0.11 Mg ha-1 ve 0.085 Mg ha-1'dır. Her üç plan döneminde de karbon havuzuna en büyük katkı toprak organik maddesi tarafından sağlanırken, en düşük katkı ölü odun biyokütlesinden sağlanmıştır. Arazi örtüsü itibariyle genellikle saf alanların, "d" gelişim çağlarının, "3" kapalı alanların ve "yaşlı" meşcerelerin karbon yoğunluğuna daha fazla katkı sağladığı görülmüştür. Boşluklu kapalı, baltalık ve ormansız alanların normal kapalı orman alanlarına dönüşmesi karbon birikimine olumlu katkılar sağlamıştır. Meşcere dinamiklerindeki değişimler karbon dinamiklerinin konumsal dağılımını da etkilemektedir. Karbon dinamiklerinin haritalandırılması, iklim değişimine karşı ekolojik sürdürülebilirliğin sağlanması ve sürdürülebilir planların hazırlanabilmesi için planlamacılara oldukça önemli fırsatlar sunmaktadır.
Galyan Vadisi Subalpin Zonda Doğu Ladini (Picea Orientalis L.) Küme Ağaçlandırmasının 9. Yıl Sonuçlarının İrdelenmesi
Bu çalışmada Doğu Ladini türünde 4 farklı mevkii ve 3 farklı orman zonundan (orman sınırı, orman içi, subalpin zon) toplanan tohumlardan elde edilen fidanlarla kurulan küme ağaçlandırmasının 9. yıl sonuçları değerlendirilmiştir. Araştırma alanı olarak Trabzon'a bağlı Galyan Vadisi subalpin zondaki (2000 m) Doğu Ladini (Picea orientalis L.) küme ağaçlandırması seçilmiştir. Çalışmada doğu ladini küme ağaçlandırmasındaki fidanların morfolojik karakterleri ölçülerek, yetiştirme ortamı ve aile bazında farklılıklar araştırılmıştır. Fidanlara ait morfolojik karakterlerde fidan boyu, son yıllık sürgün uzunluğu, kök boğazı çapı, son yıllık yan sürgün sayısı ve yaşama yüzdeleri belirlenmiştir. 9. yıl sonunda yapılan ölçüm sonuçlarına göre, 44,78 cm boy ve %6,47 yaşama yüzdesi ile en iyi gelişim gösteren aile 17 nolu ailedir (Atkoyağı Yaylası, orman sınırı). Araştırma alanında en iyi kök boğazı çapı gelişimi, 17,96 mm ile 21 nolu aile belirlenmiştir (Aktaş Köyü, orman içi) belirlenmiştir. Yüksek alan ağaçlandırmalarının başarısının değerlendirilebilmesi için, uygun orijinlerden tohum toplanarak yetiştirilen tüplü fidan kullanılmalıdır. Söz konusu fidanlar en iyi gelişme eğilimine sahip olabilecekleri küme ağaçlandırması çalışmaları ile arziye taşınmalıdır. Bununla birlikte Türkiye'de ilk kez denenen bu çalışmanın uzun süreli gözlemleri yapılarak küme ağaçlandırmalarının aplikasyon şekilleri değerlendirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Doğu Ladini, Küme Ağaçlandırması, Fidan Morfolojik Özellikleri, Yaşama Yüzdesi.
Gümüşhane yöresinde etnobotanik bir çalışma
Bu çalışma ile Gümüşhane ilinin merkez köy ve yaylalarında yaşayan halkın, değişik amaçlarla kullandığı (ilaç, gıda, baharat, yem, araç-gereç yapımı, vb.) doğal bitkiler ile olan ilişkilerinden ortaya çıkan etnobotanik kültürün ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında Gümüşhane ilinin merkezine bağlı 17 köy ve 2 yaylada 135 kişi ile yüz yüze görüşme şeklinde anket çalışmaları yapılmıştır. Ayrıca kaynak kişilerin arazide gösterdikleri bitkilerden herbaryum örnekleri alınarak teşhisleri yapılmıştır. Sonuçta 38 familyaya ait 74 taksonun yörede değişik şekillerde kullanıldığı belirlenmiştir. Tespit edilen türlerin; 48'inin tıbbi, 26'sının gıda, 5'inin baharat, 5'inin araç-gereç yapımı, 3'ünün yem ve 6'sının ise farklı amaçlar için kullanıldığı saptanmıştır. Phlomis pungens Willd. var. hirta Velen.'nın gıda amaçlı kullanımı, Tragopogon buphthalmoides var. buphthalmoides (DC.) Boiss.'in anne sütünü artırıcı, Echinops ossicus K.Koch'un terletici, zayıflatıcı, ateş düşürücü, vücuda rahatlık verici, Salvia verticilata L. subsp. verticilata L., Cervispina cathartica (L.) Moench, Bilacunaria microcarpa (M.Bieb.) Pimenov & V.N.Tikhom'nın yara iyileştirici olarak, Euphorbia esula subsp. tommasiniana (Bertol.) Kuzmanov'nın lateksinin mide kurdunu düşürücü, Echium italicum L.'nın bronşit ve öksürük rahatsızlıklarını giderici, Globularia trichosantha subsp. trichosantha Fisch. & Mey.'nın el ve ayak mantarlarını giderici olarak kullanımları bu çalışma ile kayıt altına alınmıştır. Etnobotanik özellikli en fazla takson içeren familyalar sırasıyla; 12 taksonla Asteraceae, 9 taksonla Lamiaceae ve 5 taksonla Apiaceae olarak belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Etnobotanik, Odun Dışı Orman Ürünleri, Geleneksel Kullanım, Gümüşhane, Türkiye
Tonya orman işletme şefliği yol ağının planlama ve yapım kriterleri açısından değerlendirilmesi
Bu çalışma Trabzon Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı Trabzon Orman İşletme Müdürlüğü bünyesinde bulunan Tonya Orman İşletme Şefliğinde gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışma ile araştırma alanında bulunan orman yol ağlarının hâlihazırda ki durumları ortaya konulmuş, ayrıca sahada yapılan arazı çalışmaları ile araştırma alanı içerisinde bulunan orman arazisi hakkındaki tüm veriler toplanmıştır. Araştırma sonucu elde edilen veriler ArcGIS programı ile analiz edilerek değerlendirilmiştir. Tonya Orman İşletme Şefliği sınırları içinde yer alan orman yollarının uzunluğu 138+917 km‟dir. İşletme şefliği görev alanı içerisinde bulunan orman yol ağlarına ait elde edilen tüm veriler bilgisayara aktarılarak sayısal arazi modeli oluşturulmuştur. Çalışma alanı içerisinde bulunan ormanlık alan 12435,1 ha olup, genel alanı 20309,5 ha‟ dır. Söz konusu araştırma alanında yol yoğunluğu ise % 0.87(14 m/ha) ve yol aralığı ise 714.28 m. olarak hesaplanmıştır. Bu oranın ülkemiz orman yol yoğunluğu ortalamasının altında olduğu gözlemlenmiştir. Bu düşünceler ışığında; ormancılık hizmetlerinde kullanılacak köy yolları da dikkate alınarak 27+046 km yeni yol planlanmıştır. Üst yapısı tamamlanmış orman yolu uzunluğu 106+724 km olarak belirlenmiştir. Mevcut yolların, sanat yapılarının bakım ve onarım çalışmaları ise belirli periyotlarla yapılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Orman Yolları, Yol Yoğunluğu, Yol aralığı, Sanat Yapıları, GIS
Meşcere haritalarının sınıflandırılarak flora çeşitlilikleri ile karşılaştırılması: Trabzon ili örneği
Gerçekleştirilen çalışmada, orman amenajman planı meşcere haritaları ve flora verilerinden yararlanarak; ormanlık durumuna, ana orman fonksiyonlarına, koruma durumuna ve idari sınırlarına göre oluşturulan on dokuz sınıf üzerinden Shannon ve Simpson bitkisel çeşitlilik indeksleri hesaplanmıştır. Araştırma alanı olarak Trabzon ili seçilmiştir. Analizler ArcMap 10.4TM gerçekleştirilerek edilen sonuç tablosu Past programına aktarılmış ve bitkisel çeşitlilik indeskleri hesaplanmıştır. Simpson çeşitlilik indeksine göre en yüksek değer ağaçsız orman alanlarında 0,9991, Shannon indeksine göre ise yine ağaçsız orman alanlarında 7,079 olarak bulunmuştur. Sonuçta, orman alanlarının dışında bitkisel çeşitliliğiğin daha fazla olduğu saptanmış ve orman içi açıklıkların ne denli önemli olduğu bir kez daha ortaya çıkmıştır. Ayrıca, orman alanları kendi içinde değerlendirildğinde ise; karışık ormanların en yüksek, ibreli ormanların ise en düşük bitkisel çeşitliliğe sahip olduğu görülmüştür. Çalışmada, korunan alanlar her ne kadar bitkisel çeşitlilik açısından düşük değer vermiş olsa da, ilan edilmesine gerekçe olan kaynak değeri açısından irdelenmesi önerilmiştir. Çalışmada her iki indeks paralel sonuçlar vermiş, bununla birlikte Shannon indeksinin, sınıflar arası karşılaştırmada öne çıktığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çeşitlilik indeksleri, Meşcere, Ormanlık alanlara göre biyoçeşitlilik Trabzon
Büyük yapraklı ıhlamur (Tilia platyphyllos scop.) adventif gövde sert çeliklerinin köklenmesinde farklı ortam ve hormon dozlarının etkisi üzerine bir araştırma
Bu çalışmada Büyük Yapraklı Ihlamur (Tilia platyphyllos Scop.) bitkisinin çelikle üretiminde kullanılan farklı köklendirme ortamlarının ve hormonların köklenme ve kök yoğunluğu üzerine olan etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesine ait Araştırma ve Uygulama Serasında yürütülmüştür. Çalışmada dört farklı köklendirme ortamı (perlit, turba, pomza ve kum) ve üç farklı hormonun farklı dozlarının (%0.5 IBA, %0.8 IBA, %%1 IBA, %0.5 IAA, %0.8 IAA, %1 IAA, %0.5 NAA, %0.8 NAA, %1 NAA) kök yoğunluğu, köklenme yüzdesi, kök sayısı ve kök boyu değerleri üzerine olan etkileri araştırılmıştır. Köklenme oranı açısından en yüksek değer %73 ile pomza köklendirme ortamında kontrol çeliklerinde tespit edilmiştir. Kök yoğunluğu açısından en yüksek değer pomza köklendirme ortamında %0.5 IAA işleminde gerçekleşmiştir. En yüksek miktarda kök sayısı 7.38 adet ile perlit köklendirme ortamında %0.5 IAA işleminde oluşmuştur. En uzun ortalama kök boyu değeri 67.43 mm ve en uzun maksimum kök boyu 83.02 mm ile turba köklendirme ortamında %1 IBA işleminden elde edilmiştir.
Farklı uydu görüntü verileri ile meşcere parametreleri arasındaki ilişkilerin araştırılması (Bartın-Mugada örneği)
Çalışma kapsamında, doğal Kayın ormanları içerisinden alınan deneme alanlarında yapılan ölçümler sonucunda elde edilen çeşitli meşcere parametreleri ile uzaktan algılama verileri arasındaki ilişkiler incelenmiştir.Ormancılık çalışmalarında hemen hemen tüm planlama ve karar verme işlemlerinde orman varlığının bilinmesine gerek duyulmaktadır. Bu bağlamda özellikle meşcere parametrelerinin istatistiksel karakteristiklerinin bilinmesi önemlidir. Bu bilgiler, orman kaynaklarına yönelik tüm çalışmaların daha hızlı ve doğru şekilde sürdürülebilmesi açısından oldukça yararlıdır.Bu çalışmada, uzaktan algılama verileri ve meşcere parametreleri arasındaki ilişkiler, üç faklı uydu görüntü verisi ve faklı vejetasyon indeksleri kullanılarak test edilmiştir. Bunun için Pearson korelasyon katsayısı, modeller geliştirmek amacıyla regresyon analizi yöntemi ve çoklu doğrusal regresyon modellerinden yararlanılmıştır.Çalışma alanı olarak, orman varlığı bakımından doğal Kayın (Fagus orientalis L.) meşceresinin içerisinde ağırlıklı olarak yer aldığı Mugada ve yakın çevresindeki havza seçilmiştir. Landsat 7 ETM+ görüntü verisi kullanılarak, özellikle meşcere parametrelerinden göğüs yüzeyi, boy ve hacim bileşenlerinin Tasseled Cap algoritmasının yeşillik bileşeni (TK2), yaprak alan indeksi (LAI) başta olmak üzere Fotosentetik aktif radyasyon fraksiyonu indeksi (FPAR), Surface Albedo, SAVI ve Ana Bileşenler Dönüşümü (PCA1) ile güçlü (0,70 ? R ? 0,80) ve iyi (0,60 ? R ? 0,70) derecede ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. SPOT HR-VIR ve ASTER VNIR görüntü verilerinin meşcere parametreleri ile olan ilişkileri incelendiğinde ise, sadece kapalılık bileşeninin farklı derecede ilişkileri tespit edilmiştir. Meşcere parametreleri ile uzaktan algılama verileri arasındaki ilişkilerden yararlanılarak, meşcere parametrelerinin tahmini için kademeli regresyon analizi (Stepwise Selection) yöntemi kullanılmış, çoklu doğrusal regresyon modelleri kurulmuştur. Küçük örnekleme parselleri için geliştirilen modeller, çalışma alanının tümü için uygulanmıştır. Sonuç ürün olarak çalışma alanına ait, göğüs yüzeyi, boy, hacim ve kapalılığa ilişkin mekansal dağılım görüntüleri elde edilmiştir.
Türkiye'deki bazı karakavak (Populus nigra L.) klonlarının morfolojik çeşitliliği üzerine araştırmalar
Bu çalışmada, Türkiye'nin farklı bölgelerinden seçilmiş olan 29 adet karakavak klonu kullanılmıştır. Her klondan 8 birey ve her bir bireyden ise 12 adet yaprak örneği ölçülmüştür. Klonlar arasındaki varyasyon ve klon ayırt etmede en etkili faktörleri tespit etmek amacıyla klonlara ait büyüme (çap, boy), dış morfolojik (gövde formu, dallanma indeksi, lider sürgün etkinliği, tepetacı) ve 7 adet yaprak özelliği olmak üzere 14 karakter incelenmiştir. İncelenen morfolojik karakterler, Yeni Bitki Türleri Koruma Birliği (UPOV) ve Uluslararası Kavak Komisyonu (IPC) kriterlerine göre belirlenmiştir.Klonlar arasındaki çeşitliliği belirlemek amacıyla varyans analizi uygulanmıştır. Klonları ayırt etmede en etkili faktörleri tespit etmek ve klonları gruplamak için çok boyutlu istatistik analiz yöntemleri (faktör analizi, ayırma analizi ve kümeleme analizi) kullanılmıştır.Klonlara uygulanan varyans analizi sonucunda, çap, gövde formu, tepetacı ve yaprak şekline ait ölçülen karakterlerin her birinde anlamlı derecede farklılıklar tespit edilmiştir. Faktör analizi sonucunda, klonları morfolojik olarak ayırmada en etkili faktörlerin petiol uzunluğu, yaprak ayası, büyüme ve lider sürgün etkinliği isimli 4 faktör belirlenmiştir. Bu faktörler dikkate alınarak yapılan ayırma analizinde klonlar 3 gruba ayrılmıştır. Tüm karakterlerin kullanılmasıyla yapılan kümeleme analizinde de klonla 3 ana grup oluşturmuştur. Ayırma ve kümeleme analizleri sonucunda oluşan grupların birbiriyle örtüşmediği görülmüştür.Karakavak klonlarını ayırt etmek için morfolojik analizlerin tek başına yetersiz kaldığı görülmüştür. Klon bazında yapılacak olan ayırma çalışmalarında morfolojik analizler ile birlikte moleküler düzeyde çalışmalar yapılmasının uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Sözcükler: Karakavak, klon, morfoloji, çeşitlilik
Sakarya ili kavak üreticilerinin sosyo- ekonomik yapısı ve başarı düzeylerini etkileyen faktörler
Bu çalışma, Sakarya ilinin Akyazı, Adapazarı, Karapürçek, Geyve, Taraklı, Hendek, Kaynarca, Karasu ve Kocaali ilçelerinde bulunan kavak üreticilerinin, sosyo-ekonomik yapısını ve kavak odunu üretimindeki başarı düzeylerini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla ele alınmıştır. Araştırmada kullanılan verilerin büyük bir bölümü anket yolu ile kavak üreticilerinden, bir bölümü de daha önce yapılmış çalışmalardan ve çeşitli kamu kurumlarının kayıtlarından elde edilmiştir. Toplanan veriler yüzde yöntemi ve istatistiksel analizler (korelasyon, çoğul regresyon, faktör ve diskiriminant analizleri) yardımıyla değerlendirilmiştir.Sakarya ilinde kavakçılık yapan üreticilerin yaş ortalamasının 55 olduğu, %74'ünün ilkokul mezunu olduğu, %63'ünün çiftçilik yaptığı, %50'sinin orta gelir düzeyine sahip olduğu, %75'inin kendine ait kavaklık arazisine sahip olduğu ve bu mülkiyeti %62'lik bir oranda miras yolu ile elde ettiği, %45'inin üretim faaliyetlerinde kendisinin ve ailesinin işgücünü kullandığı, %64'ünün dikimlerde Samsun (77/51 Populus deltoides Bartr.) klonunu tercih ettiği, üreticilerin %45'inin kavaklığında ara tarım yaptığı, %43'ünün kavakçılığın geleceğini parlak gördüğü ve üreticilerin %11'nin kavak üretimine yönelik olarak teknik bilgi, danışmanlık ve yayın hizmetlerinden yararlandığı belirlenmiştir.Araştırma bölgesindeki kavak üreticilerinin başarı düzeylerini etkileyen en önemli faktörler ise, sırasıyla: (1) Net Parasal Gelir, (2) Üretim Sahasının Büyüklüğü, (3) Sulama, (4) Fidan ve Saha Özelliği, (5) Üreticinin Ölçeği, (6) Eğitim Düzeyi, (7) Bilgilenme, (8) Aile Özelliği, (9) Dikim Sıklığı, (10) Kavakçılığın Etki Alanı, (11) Budama, (12) Üreticilerin Mesleği, (13) Tamamlama, (14) Talebin Özelliği, (15) Kavakçılıkta Süreklilik şeklinde saptanmıştır. Keza kavak üreticileri başarı düzeylerine göre dört gruba ayrılmış ve başarı düzeylerindeki değişimler açıklanmıştır. Elde edilen bulgulara dayanarak kavak üreticilerinin başarı düzeylerinin artırılması için birtakım öneriler geliştirilmiştir.Anahtar Sözcükler: Kavakçılık, sosyo-ekonomik özellikler, başarı faktörleri, Sakarya ili,çoğul regresyon, faktör analizi, diskriminant analizi.
Arıt yöresindeki kayın, göknar, göknar-kayın meşcerelerinin yaprak alan indeksi, ölü örtü ve bazı toprak özelliklerinin incelenmesi
Yaprak alan indeksi (YAİ), fotosentez, intersepsiyon, evapotranspirasyon ve kirleticilerin depolanması gibi çok farklı süreçleri kontrol etmektedir. Yaprak alan indeksi, güneş ışınlarını bitkisel biyokütleye çeviren aktif yaprak yüzey alanının doğrudan bir ölçüsüdür. Bu nedenle YAİ önemli bir ekosistem karakteristiğidir ve bir çok karasal ekosistemde, verimlilik ile sıkı ilişki içerisindedir.Bu çalışmada, yarıküresel fotoğraflar yardımıyla farklı meşcerelerdeki (kayın, göknar ve göknar-kayın) yaprak alan indeksi değerleri araştırılmıştır. Bunun yanı sıra, incelenen meşcere tiplerine ait bazı toprak özellikleri (tekstür, pH, organik C, toplam N vb.) ve ölü örtü miktarları da belirlenmiştir. Bu amaçla, Arıt Beldesi Küredağları Milli Parkı tampon zonunda yer alan her bir meşcere tipinden 15 adet örnek alan seçilmiş ve her örnek alandan toprak ve ölü örtü örnekleri alınmıştır. Ayrıca balık gözü takılı fotoğraf makinesi ile toplam 90 adet fotoğraf çekilmiştir.Yaprak alan indeksi değerleri; kayın meşceresinde 3.36 m2 m-2, göknar meşceresinde 2.94 m2 m-2 ve göknar-kayın meşceresinde 3.96 m2 m-2 bulunmuştur. Yapılan varyans analizi sonucuna göre; meşcerelerin yaprak alan indeksi değerleri istatistiksel olarak anlamlı oranda (P<0.05) farklılık göstermektedir. Ayrıca, meşcerelere ait toprakların bazı özellikler (nem, organik C, Toz, pH, tane yoğunluğu ve Corg/Ntoplam oranı) bakımından %5 önem düzeyinde farklı olduğu belirlenmiştir.Araştırma sonuçları, aynı yetişme ortamı şartlarında, meşcere tipinin yaprak alan indeksi üzerinde etkili olduğunu ve böylece fotosentez, intersepsiyon, evaporasyon ve transpirasyon, gibi süreçleri de değiştirdiğini göstermektedir. Ayrıca, farklı meşcere tiplerine ait YAİ değerleri üzerinde ağaç türüne bağlı faktörlerin etkisinin toprak özelliklerinden daha önemli olduğunu göstermektedir.
Devrek-Akçasu yöresinde yapılan karaçam (Pinus nigra Arnold. ssp. pallasiana (Lamb.) holmboe) ve sarıçam (Pinus sylvestris L. ssp. Hamata (Steven) Fomin.) ağaçlandırmalarının büyüme yönünden değerlendirilmesi
Bu araştırma; Akçasu Orman İşletme Şefliği Akçasu serisi plan ünitesinde, 1975?1984 yılları arasında tür değişikliği yapılarak, karaçam ve sarıçam türleri ile tesis edilen, plantasyon alanlarında yürütülmüştür. Araştırmanın amacı, türlerin büyüme performansları ve adaptasyon yeteneklerini ortaya koymaktır. Bununla birlikte, yörede hâkim olan bazı yetişme ortamı faktörleri (ortalama sıcaklık ve yağış miktarı) ile türler arasındaki büyüme ilişkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, tesadüfî örnekleme yöntemine göre 8 bölmecikten iki yükselti basamağında 20 adet; 2 kontrol bölmeciğinden de 4 adet olmak üzere toplam 24 adet deneme alanı alınmıştır. Plantasyonun tesis aşaması, geniş bir zaman aralığını kapsadığı için türler ve bireyler arasında yaş farkı oluşmuştur. Bu nedenle en büyük ortak yaş olan 22'nci yıla ait gövde analizlerinden elde edilen büyüme değerleri, varyans analizine sokulmuştur. Buna göre tür ve yükselti basamakları arasında, tek ağaç gövde hacmi ve hacim artımı yönünden istatistiksel anlamda bir fark bulunamamıştır; ancak karaçam, her iki yükselti basamağında da sarıçama kıyasla daha yüksek hacim üretimi ve artımı yapmıştır. Buna göre karaçamın 22 yıl sonunda ortalama 0,067 m3 hacim ve 0,0031 m3 genel ortalama hacim artımı, sarıçamın ise ortalama 0,059 m3 hacim ve 0,0027 m3 genel ortalama hacim artımı yaptığı tespit edilmiştir.Yöredeki karaçam plantasyon alanlarında bu türün çap, boy ve hacim büyümesi bakımından tatmin edici düzeyde olduğu; ancak her iki türün de, yaşama yüzdesi bakımından başarısız olduğu görülmüştür. Ayrıca yapılan korelasyon analizlerine göre, karaçamın yörede büyüme yönünden sarıçama kıyasla klimatik değişimlere karşı daha duyarlı olduğu belirlenmiştir.Anahtar Sözcükler: Karaçam, sarıçam, ağaçlandırma, büyüme, iklim değişikliği, hacim, hacim artımı
İzmit-Kerpe araştırma ormanında duglas (Pseudotsuga menziesii (Mirb.) Franco)'ın 34 yıllık gelişme durumlarının incelenmesi
Bu çalışma İzmit Kerpe Araştırma Ormanı'nın da Kavak ve Hızlı Gelişen Orman Ağaçları Araştırma Müdürlüğü'nce 1974, 1975 yıllarında dört faklı bölmede, 31 hektarlık bir alanda üç farklı orijin ile demostratif amaçlı olarak yapılan duglas ağaçlandırmalarının 34 yıllık gelişme durumlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır.Araştırmada öncelikli olarak tam kapalı saf duglas alanları belirlenmiş ve bu nitelikte olmayan sahalar araştırma dışında bırakılmıştır. Denme alanların yer ve sayıları belirlendikten sonra, denem alanlarında çap ve boy ölçümleri yapılarak örnek ağaçlar tespit edilmiştir. 400 m2 büyüklüklerindeki 22 adet deneme alanından alınan 22 adet örnek ağaçlardan alınan seksiyonlarda yıllık halka kalınlıkları ölçülerek gövde analizleri yapılmış ve analizler sonucu orijinler itibarı ile büyüme ve artımlar ortaya konmuştur. Artım ve büyümelerdeki farklılık nedeniyle orijinlere varyans analizi ve duncan testi uygulanmıştır. Orijinler arasında farklılığa neden olan faktörler ve bunların etkileri üzerinde durulmuştur.Araştırmamızda Washington orijininin 19 cm çap, 20 metre boy, hektarda 357 m3 lük hacim ve hektarda 10.5 m3 lük yılık ortalama artım ile en iyi gelişme gösteren orijin durumda olduğu görülmüştür. 16.4 cm çap, 17 metre boy, hektarda 244 m3 lük hacim ve hektarda 7.1 m3 lük yıllık ortalama artım ile Calyfornia orijinin ikinci sırada yer aldığı, 16.1 cm çap, 14.4 metre boy, hektarda 196 m3 lük hacim ve hektarda 5.7 m3 lük yıllık ortalama artım ile Oregon orijini üçüncü sırayı aldığı görülmüştür.Orijinler arasındaki bu farklılaşmanın ana nedenin orijin farklılığından kaynaklandığı, bu çalışma ve duglas konusunda daha önce yapılmış çalışmalar göz önüne alındığında, Washington orijinin ülkemiz koşullarına en iyi uyum sağlayan orijin olduğu görülmüştür.
Ormancıkıkta örgütsel ve yönetsel başarıyı etkileyen faktörler
Bu çalışma, Çevre ve Orman Bakanlığının Zonguldak ve Kastamonu yöresindeki ormancılık birimlerinden hareketle Türkiye ormancılığının mevcut örgüt yapısını ve çağdaş ormancılık anlayışına göre olması gereken örgüt yapısını ortaya koymak, yönetsel ve örgütsel başarıyı etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla ele alınmıştır. Araştırmada kullanılan verilerin büyük bir bölümü anket yolu ile ilgili birimlerde çalışanlardan ve bir bölümü de daha önce yapılmış çalışmalardan elde edilmiştir. Toplanan veriler yüzde yöntemi ve istatistiksel analizler (Kruskal?Wallis (K-W) H Testi, Duncan Testi, Faktör Analizi, Çoğul Regresyon Analizi) yardımıyla değerlendirilmiştir.Araştırmada Çevre ve Orman Bakanlığının çağdaş ormancılık anlayışına uygun olarak merkezde ve taşrada örgütlenmesine ilişkin değerlendirmeler yapılmış ve bazı öneriler geliştirilmiştir. Bu konuda deneklerin görüşlerinin çalışılan bölge, birim, görev ve deneyime göre farklılıkları denetlenmiştir. Ayrıca uygulanan istatistiksel analizlere göre; araştırma bölgesinde örgütsel ve yönetsel başarı düzeyini etkileyen en önemli faktörler, sırasıyla: (1) İşteki Özgürlük ve Doyum, (2) Üstlerin Yönetsel Yeterliği, (3) Teknik Personelin Yönetsel Teknik Yeterliği, (4) Ücret ve Çalışma koşulları, (5) Özerklik, (6) İletişim, (7) Motivasyon şeklinde saptanmıştır. Bu yedi önemli faktöre bağlı olarak hesaplanan başarı indeksi (BI) değerleri bağlı değişken ve geriye kalan 16 değişken bağımsız değişken kabul edilerek, bağımsız değişkenlerin BI üzerindeki etkileri çoğul regresyon analiziyle incelenmiş ve başarı düzeylerindeki değişimler açıklanmıştır. Elde edilen bulgulara dayanarak örgütsel ve yönetsel başarı düzeylerinin artırılması için birtakım öneriler geliştirilmiştir.