Çankırı yöresi anadolu karaçamı [pinus nigra J.F. arnold ssp. pallasiana (lamb.) holmboe] ağaçlandırma sahalarında aralamanın ekofizyolojik etkileri

Bu çalışma, Çankırı Orman İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde yer alan, 35 yaşındaki Anadolu karaçamı (Pinus nigra J.F. Arnold subsp. pallasiana) ağaçlandırma meşcerelerinde, farklı şiddetlerde uygulanan aralama müdahalelerinin (kontrol, ılımlı ve kuvvetli) bazı morfolojik ve fizyolojik parametreler üzerindeki kısa vadeli etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma kapsamında, morfolojik özellik olarak çap ve boy ile bu özelliklerin mevsimsel artım değerleri; fizyolojik özellik olarak ise şafak öncesi ve gün ortası su potansiyeli (Ψpd, Ψmd) ile fotosentetik verimlilik (Fv/Fm) parametreleri değerlendirilmiştir. Arazi çalışmaları 2023 yılı içerisinde gerçekleştirilmiş; morfolojik ölçümler Nisan ve Ekim aylarında, fizyolojik ölçümler ise Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında yapılmıştır. Bulgulara göre, çap ve çap artımı üzerinde aralama şiddetinin anlamlı etkileri gözlenmiş, özellikle ılımlı aralama (A2) uygulamasında en yüksek çap artımı değerleri tespit edilmiştir. Boy ve boy artımı değerleri ise kısa vadede aralama şiddetinden etkilenmemiştir. Su potansiyeli ölçümlerinde, Ψpd parametresi aylar arasında anlamlı fark göstermiş ancak aralama derecelerine bağlı farklılıklar ortaya çıkmamıştır. Gün ortası Ψmd değerlerinde ise hem ay hem de aralama faktörü bakımından istatistiksel fark belirlenmemiştir. Fotosentetik verimlilik (Fv/Fm) değerleri tüm gruplarda sağlıklı bitki sınırları içinde kalmış; ancak aylar arasında mevsimsel etkilere bağlı anlamlı değişimler gözlemlenmiştir. Aralama derecelerine göre Fv/Fm farklılıkları ise istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Elde edilen veriler, kısa vadede özellikle morfolojik büyüme göstergelerinde (çap artımı) aralama müdahalelerinin etkili olabileceğini; ancak fizyolojik göstergelerin çevresel koşullardan daha güçlü biçimde etkilendiğini ortaya koymuştur. Ayrıca çalışmanın yapıldığı alanın yapay meşcere olması, önceden bir kez aralama geçirmiş olması ve belirli aralıkla tesis edilmesi gibi faktörler, bireyler arası rekabetin başlangıçtan itibaren sınırlı olmasına ve müdahale sonrası tepkilerin bazı parametrelerde daha az belirginleşmesine neden olmuş olabilir.