Family Medicine
21
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Koronavirüs pandemisi sürecinde erişkinlerde huzursuz bacak sendromu sıklığı ve koronavirüs anksiyete düzeyinin incelenmesi
Huzursuz Bacak Sendromu toplumda yaygın görülen fakat çoğunlukla tanı koymada geç kalınan, yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen bir hareket bozukluğudur. Koronavirüs salgınının neden olduğu davranış değişiklikleri, yatkın kişilerde HBS bulgularını kötüleştirebilir veya tetikleyebilir. Bu çalışmada aile hekimliği polikliniğine gelen erişkin hastalarda HBS sıklığını, HBS şikâyetlerinin pandemi ile değişip değişmediğini, koronavirüs anksiyete düzeyinin ve HBS ile koronavirüs anksiyetesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi hedeflendi. Aile Hekimliği Polikliniği'ne herhangi bir sebeple gelen 20-65 yaş grubu 350 kişi araştırmaya alındı. Gönüllülere sosyodemoğrafik özellikler, kronik hastalıkları, kullandıkları tedaviler, HBS tanı ölçütleri, HBS şiddet ölçeği, Covid 19 enfeksiyonu geçirip geçirmediği, Covid 19 aşısı yapılıp yapılmadığı, HBS semptomlarının pandemi ile değişip değişmediği, Koronavirüs Anksiyete Ölçeğinin sorgulandığı anket formu gönüllüler tarafından dolduruldu. 350 gönüllünün 212 tanesi (%60,6) kadın, 138 tanesi (%39,4) erkekti. Katılımcıların yaş ortalaması 34,75 ± 10,32 yaş idi. Katılımcıların 149'una (%42,6) HBS tanısı konuldu, 73 (%20,8) kişide koronavirüs anksiyetesi saptandı. Anket bulgularından elde ettiğimiz veriler ışığında, HBS ve koronavirüs anksiyetesi arasında bilimsel düzeyde anlamlı bir bağ tespit ettik. Anksiyete oranı arttıkça HBS şiddeti de artmaktadır. Anahtar Kelimeler: Huzursuz Bacak Sendromu, Koronavirüs Anksiyete Ölçeği, Covid-19
Gastroözofageal reflü hastalığı olan bireylerde obstrüktif uyku apne sendromu görülme riskinin belirlenmesi
Gastroözofageal reflü hastalığı toplumda oldukça yaygın görülen ve yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyen bir gastrointestinal sistem hastalığıdır. GÖRH'in kardiyak, solunumsal ve üst gastrointestinal sistemle ilişkili birçok ek belirti ve duruma eşlik edebildiği bilinmektedir. Bu eşlik eden durumlardan biri de uyku kalitesini bozan ve ciddi kardiyorespiratuvar sonuçlara yol açabilen obstrüktif uyku apne sendromudur. Literatürde GÖRH ile OUAS arasında karşılıklı etkileşim ve risk artışı olabileceği yönünde bulgular bulunmakla birlikte, bu ilişkinin toplumda nasıl bir dağılıma sahip olduğu hâlâ araştırılmaktadır. Bu nedenle bu çalışma, GÖRH bulunan bireylerde OUAS riskinin düzeyini belirlemek, iki durum arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve klinik açıdan erken tarama ihtiyacını değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda olup bir sağlık kuruluşuna başvuran 18–65 yaş arası toplam 421 birey ile gerçekleştirilmiştir. GÖRH riskinin belirlenmesi için GERD-Q anketi, OUAS riskinin değerlendirilmesi için ise Berlin Anketi kullanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistiklerle özetlenmiş; kategorik değişkenler sayı ve yüzde, sayısal değişkenler ise ortalama±standart sapma şeklinde sunulmuştur. Gruplar arası farkı belirlemek için uygun parametrik ve nonparametrik istatistiksel testler kullanılmış, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmamıza dahil edilen 431 olgunun %59,2'si (n=255) kadın, tüm olguların yaş ortalaması 41,0±11,9 yıldır. GERD-Q ölçeğine göre hesaplanan skorlar ve tanımlara göre olguların %68,7'sinde (n=296) reflü olasılığı düşük, %31,3'ünde ise (n=135) reflü olasılığı yüksek şeklinde bulunmuştur. Berlin anketi sonucuna göre olguların %29,0'ı (n=125) yüksek risk obstrüktif sleep apne sendromu olarak tanımlanmıştır. Yüksek risk obstrüktif uyku apne sendromu oranı, GÖR hastalığı riski yüksek olan olgularda (%41,5), GÖR hastalığı riski düşük olan olgulara göre (%23,3) daha yüksek saptanmıştır. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (𝜒2(1)=14,867, p<0,01). Sonuç olarak, GÖRH riski yüksek olan bireylerde OUAS riskinin belirgin şekilde arttığı ve iki durum arasında klinik açıdan anlamlı bir ilişki olduğu ortaya konmuştur. Bu doğrultuda GÖRH belirtileriyle sağlık kuruluşuna başvuran bireylerde OUAS açısından tarama yapılmasının, hastalıkların erken tanılanması, komplikasyonların önlenmesi ve tedavi sürecinin optimize edilmesi açısından önemli olduğu düşünülmektedir.
COVİD- 19bireylerde kan lipid profiline etkisi
Covid-19 pandemisi insanların sosyal hayatlarında kısıtlamalara neden olmuştur. Evlere kapanma mecburiyeti, sosyal izolasyonlar insanları fiziksel hareketsizlike (sedanter davranış) sevk etmiştir. Bu çalışmada geriye dönük olarak Covid-19 pandemisi sürecinde sedanter yaşamın erişkin bireylerin lipid profiline etkisini incelemeyi amaçladık. Çalışmamıza 01.03.2019-31.12.2021 tarihleri arasında kolesterol paneli bakılan tüm hastalar, retrospektif olarak elektronik hasta kayıtlarından toplanarak; polikliniklerimize belirtilen tarihler arasında başvurmuş olan, 18 yaş ve üstü ile 65 yaş arasındaki kişilerden pandemi öncesi (2019 Mart- 2020 Mart), kısıtlama dönemi (2020 Mart-2021 Haziran) ve kısıtlamalar sonrası normalleşme süreci de dediğimiz pandemi sonrası dönem (2021 Haziran-sonrası) olarak 3 ayrı dönemde lipid paneli bakılmış olan ve veri eksiği olmayan olan tüm hastalar kabul edilerek çalışmaya dahil edilmiştir. Belirtilen tarihler arasında üç dönemde de kolesterol paneli bakılmış olan toplam 376 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmamıza katılan hastaların %49,7'si erkek, %50,3'ü kadındı; en küçük yaş 30, en büyük yaş 64 olup ortalama yaş 49,81±9,069 idi. Total kolesterol ve total kolesterol/HDL-K oranı ve VLDL-K değerleri pandemi döneminde, pandemi önceki dönemden anlamlı olarak daha yüksekti. HDL-K değeri pandemi döneminde düşük olup, pandemi öncesinde yüksekti ancak pandemi sonrası dönemde pandemi sürecinden anlamlı bir değişiklik saptanmadı. LDL-K değeri pandemi sürecinde pandemi öncesinden yüksekti. Pandemi sonrası normalleşme sürecinde pandemi sürecinden daha düşük olup, pandemi öncesi döneme göre anlamlı yüksek bulunmuştur. Trigliserid değerleri pandemi sürecinde pandemi öncesi ve pandemi sonrası normalleşme sürecine göre yüksek olup, pandemic öncesi ve pandemic sonrası arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. NonHDL-K değerleri pandemi sürecinde, pandemi öncesi ve pandemi sonrasına göre anlamlı olarak düşüktü. Bu sonuçlara göre, Dünyada birçok ülkede kısıtlamaların olduğu pandemi sürecinde, sosyal hayat kısıtlılıkları (spor salonlarının kapatılması, okulların online eğitime geçmesi, sokağa çıkma yasakları ve sosyal aktivitelerin kısıtlanması gibi) insanları sedanter bir yaşam tarzına yönlendirdiği için beklendiği gibi lipid profilini olumsuz etkilemiştir. Dislipidemi kardiyovasküler hastalıkların sebeplerinden biridir. Pandemi sonrası normalleşme sürecinde ise düzelme görülmesine rağmen pandemi önceki kolesterol değerlerine ulaşamamıştır. Pandeminin erken dönemde kardiyovasküler risk üzerine olumsuz etkileri görülmüş olup, sedanter yaşam tarzının alışkanlık haline gelmemesi ve ileriki muhtemel pandemilerde daha fazla fiziksel olarak aktif bir hayat için çalışmalar yapılması gerekmektedir.
Van'da görev yapan aile hekimleri ve intörn hekimlerin tüberküloz hastalığı ve BCG aşı uygulaması hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Amaç: Bu çalışmayla aile hekimleri ve intörn hekimlerin tüberküloz hastalığı ve BCG aşı uygulaması hakkındaki bilgi düzeylerinin ve bu konularda verilen eğitimin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız kesitsel tipte, yüz yüze yapılan bir anket çalışmasıdır. Anket çalışmamız Eylül-Aralık 2024 dönemlerinde Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Van il genelindeki birinci basamak sağlık hizmeti veren sağlık kurumlarında yapılmıştır. Çalışmamıza, araştırmaya katılmayı kabul eden ve diğer uygun kriterleri karşılayan toplam 224 kişi dahil edilmiştir. Literatür ve kaynak kitaplar araştırılıp alanında uzman kişilere danışılarak güncel bilgiler ışığında hazırlanan 24 tanesi tüberküloz hastalığı ve BCG aşı uygulaması hakkındaki bilgi sorusu ve 13 tanesi sosyodemografik bilgileri öğrenmek amacıyla hazırlanan sorular olmak üzere toplam 37 soruluk anket formu katılımcılara yüz yüze görüşme şeklinde uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya 146'sı (%65,2) erkek 78'i (%34,8) kadın olmak üzere toplam 224 kişi dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan hekimlerin %43,8'i pratisyen aile hekimi, %29,5'i intörn hekim, %15,2'si sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı asistanı, %6,7'si aile hekimliği uzmanı, %4,9'u aile hekimliği asistanıdır. Hekimlerin çalıştıkları birimde tüberküloz tedavisi alan hasta sayısı yılda 1,08±1,50 olarak tespit edilmiştir. Hekimlerin %55,4'ü tıp fakültesi eğitimi sürecince tüberkülozla alakalı aldıkları eğitimi yeterli görürken %44,6'sı ise tüberküloz ile ilgili aldıkları eğitimin yetersiz olduğunu belirtmiştir. Tıp fakültesini bitirdikten sonra tüberkülozla alakalı eğitim aldığını belirten hekimlerin oranı %9,8 iken eğitim almadığını belirten hekimlerin oranı ise %90,2 olarak saptanmıştır. Hekimlere uygulanan bilgi testi ile hekimlerin mesleki hayatlarında tüberküloz tanısı koyduğu hasta durumu arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmıştır (p=0,033). Mesleki hayatlarında tüberküloz tanısı koyan hekimlerin bilgi testi ortalaması (15,1±2,1) tüberküloz tanısı koymamış hekimlerin bilgi testi ortalamasına göre (16,1±1,9) nispeten daha düşük tespit edilmiştir. Hekimlere uygulanan bilgi testi ile hekimlerin çalıştığı yer arasında istatistiksel anlamlı fark tespit edilmiştir (p=0,030). Sonuç: Birinci Basamak sağlık hizmeti sunan kurumlarda görevli aile hekimlerinin tüberküloz hastalığı ve BCG aşısı hakkındaki bilgi düzeyleri tıp fakültesi hastanesinde çalışan hekimlere göre daha düşük bulunmuştur. Mesleki hayatlarında tüberküloz tanısı koyan hekimlerin bilgi testi ortalaması tüberküloz tanısı koymamış hekimlerin bilgi testi ortalamasına göre daha düşük saptanmıştır. Verilere istinaden tıp fakültesi eğitim müfredatına tüberküloza ilişkin daha efektif ve yoğun ders materyalleri eklenebilir, mezuniyet sonrası dönemde düzenlenecek düzenli seminer ve eğitim programlarıyla hekimlerin tüberküloz konusundaki bilgileri canlı tutulabilir ve farkındalıkları artırılabilir
Su, çay ve kahve tüketiminin antropometrik ve biyokimyasal değerler üzerine etkisi
Giriş ve Amaç: Su, çay ve kahvenin vücudumuz üzerindeki etkileri her zaman merak konusu olup sağlığa yararları ve zararları onlarca yıldır incelenmektedir. Su canlılığın herşeyidir ve vücudumuzdaki her türlü biyokimyasal reaksiyonun gerçekleşmesinde rol oynar. Çay ve kahve ise tüm dünyada sudan sonra en sık tüketilen içeceklerdir. Çay antioksidan ve zengin polifenolik madde içerme özelliği ile kahve ise içerisinde bulunan kafein, klorojenik asit ve diperten alkol aracılığı ile sağlık üzerine etkilere sahiptir. Biz de bu çalışmamızda su, çay ve kahve tüketiminin biyokimyasal ve antropometrik değerler üzerindeki etkisini incelenmeyi amaçladık. Materyal-Metod: Çalışma Mayıs 2021- Mayıs 2022 tarihleri arasında Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Check-up Polikliniği'ne başvurmuş 18-90 yaş arası bireyler ile yapılmıştır. Bireylerin günlük içtikleri su, yeşil çay, siyah çay, kahve miktarları ile biyokimyasal ve vitamin değerleri, hepatosteatoz dereceleri, dışkılama alışkanları, kan basınçları ve Biyoelektrik İmpedans Analizi ile yapılmış antropometrik ölçüm değerleri hasta dosyalarından kaydedilmiştir. Verilerin analizi SPSS 24 paket programı kullanılarak yapılmış, istatistiksel olarak anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 49.57±13.73 yıl, %49.1'i kadındı. Katılımcılar günde ortalama 1.58±0.75 litre su, 0.44±0.84 bardak yeşil çay, 4.34±3.78 bardak siyah çay ve 1.59±1.47 bardak kahve tüketmekteydi. Çay tüketimindeki artış ile açlık plazma glukozu, açlık insülini, trigliserit, HbA1c, HOMA-IR değerlerinde, bel çevresi, VKİ, vücut yağ oranı, iç yağlanma oranı, vücut yağ kütlesinde artış, HDL kolesterolünde ve vücut sıvı oranında azalma saptanmıştır. Fazla kahve tüketenlerin vücut yağsız kütlesi, vücut kas kütlesi ve BMH içmeyenlere göre daha fazla saptanmıştır Su tüketimi BUN, AST, ALT değerleri ile istatistiksel anlamlı ilişkili saptanırken su tüketimindeki artış diğer biyokimyasal ve antropometrik değerlerde istatistiksel anlamlı bir farka neden olmamıştır. Yeşil çay tüketimi ile biyokimyasal ve antropometrik değerler arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Çay tüketimi ile obezite ile ilgili antropometrik ve biyokimyasal değerler arasında doğrusal ilişki saptanmış, yağ yakımına etkisi olabileceğini düşündüğümüz kahvenin ise bakılan bu parametrelerle ilişkisi saptanmamıştır. Bu sonucun günlük sosyalleşme buluşmaları esnasında çay ve kahve eşliğinde abur cubur tüketimi ve ağır karbonhidrat veya yağ içerikli yemeklerden sonra fazla çay içimi nedeniyle olabileceği düşünülmüştür. Çalışmamızın kesitsel yapısı su, çay ve kahvenin aynı birey tarafından diğer karıştırıcı faktörlerin etkisi ortadan kalktığında vücutta ne etkiler yaratacağını görmemize olanak sağlamamaktadır, bunu sağlayabilecek prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.
Bir üniversite hastanesinde aile hekimliği polikliniklerine başvuran hastaların beden kitle indeksi ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
GİRİŞ: Beden kitle indeksi (BKİ) ve psikiyatrik hastalıklar arasındaki ilişki çok sayıda araştırmaya konu olmuş ve olmaya da devam etmektedir. Bu konuda yapılmış çalışmalar incelendiğinde özellikle obezite ve depresyon arasında bir ilişki olduğu görülmektedir. Bu çalışmadaki amacımız yetişkinlerde beden kitle indeksi ve depresyon arasında nasıl bir ilişki olduğunu araştırmaktır. YÖNTEM: Çalışmamızda hastanemiz aile hekimliği polikliniklerine başvuran 18 yaş ve üstü hastalardan, daha önce psikiyatrik hastalık tanısı almamış, 270 gönüllüye sosyodemografik verilerden oluşan bir anket formu ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) uygulanmıştır. Ayrıca hastaların boy ve kilo ölçümleri alınarak BKİ hesaplanmıştır. Hastaların BDÖ skoru ve BKİ arasındaki ilişki araştırılmıştır. Elde edilen verilerin analizi SPSS programı kullanılarak yapılmıştır. BULGULAR: Çalışmaya veri toplama araçlarını eksiksiz olarak cevaplayan 270 hasta dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 38,89±11,83 yıldır. Hastaların %63'ü (n=170) kadın, %37'si (n=100) ise erkektir. Katılımcıların BKİ ile BDÖ puanlarının korelasyonuna bakılmıştır. Aralarında anlamlı bir korelasyon görülmemiştir (p=0,660; r=0,027). Kadınlarda BKİ erkeklerden anlamlı düşük bulunmuştur (p=0,001). Kadınlarda BDÖ puanları erkeklerden anlamlı yüksek bulunmuştur (p=0,007). Medeni durum BDÖ puanları üzerinde anlamlı değişiklik oluşturmazken (p=0,959), evlilerin BKİ' leri evli olmayanlardan anlamlı yüksek bulunmuştur (p=0,016). Çalışma durumu BDÖ puanları üzerinde anlamlı değişiklik oluşturmazken (p=0,114), çalışmayan bireylerin BKİ' leri çalışan bireylerden anlamlı yüksek bulunmuştur (p=0,018). Katılımcılarda tanı konulmuş bir tıbbi rahatsızlık varlığı BKİ (p=0,051) ve BDÖ (p=0,066) puanları üzerine anlamlı etki etmemiştir. SONUÇ: Çalışmamızda BKİ ile depresyon düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuçlarımız tedavi arayışında olmayan daha geniş örneklem grupları ile yapılacak çalışmalarla desteklenmelidir. ANAHTAR KELİMELER: Beden kitle indeksi, Beck Depresyon Ölçeği, Depresyon, Obezite
İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi ön hekimlerinin akılcı antibiyotik kullanımı konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Akılcı antibiyotik kullanımı, günümüzde giderek artan antibiyotiklere karşı oluşan ilaç direncinin engellenmesi, enfeksiyon hastalıklarının sebep olduğu komplikasyon oranlarının azaltılması ve hastalıkların kronikleşip mortaliteyi artırmasına engel olur. Ön hekimlerin özellikle sık karşılaşılan enfeksiyöz hastalıkların etkenlerinin viral veya bakteriyel ayrımını doğru yapmaları sonucu gereksiz antibiyotik kullanımında uzaklaşmalarını sağlar. Ön hekimlerin sık karşılaşılan bakteriyel enfeksiyöz hastalıklara Sağlık Bakanlığı'nın Akılcı Antibiyotik Kullanım Klavuzu'nu dikkate alarak birincil antibiyotikleri tercih etmesi akılcı olmayan antibiyotik kullanımını engeller. Ön hekimlerin akılcı antibiyotik yazmaları için akılcı antibiyotik kullanımı konusunda yeterli bilgi düzeyine sahip olmaları gereklidir. Materyal ve Metot: Bu çalışma ön hekimlerin akılcı antibiyotik kullanımı hakkında bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmek için yapılmıştır. Çalışmamıza Malatya ilinde İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin ön hekimlerinden 187 ön hekim katılmıştır. Çalışmamızda İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin ön hekimlerine toplam 20 sorudan oluşan akılcı antibiyotik kullanımı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmek için sorular yöneltilmiştir. Bu sorulardan 11 soru tutum ve davranışlarını 9 soru bilgi düzeylerini ölçecek anket sorularından oluşmaktadır. Bu çalışma, bir nicel yaklaşım benimseyerek genel bir tarama modelini temel alan bir inceleme olarak tasarlanmıştır. Bulgular: Çalışmamıza katılan Malatya ilinde İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki ön hekimlerden 91'i (%48,7) erkek 96'sı (%51,3) kadın olmak üzere toplamda 187 ön hekim dahil edilmiştir. Ön hekimlerin yaş ortalama değeri 24,16 olarak bulunmuştur. Akılcı antibiyotik kullanımı ile ilgili özel bir eğitim aldıklarını belirten ön hekimlerin sayısı 8 (%4,3) olup, eğitim almayanların sayısı 179 (%95,7) olarak saptanmıştır. Akılcı antibiyotik kullanımı ile ilgili özel bir eğitim alan ön hekimlerle eğitim almayan ön hekimler arasında akut bakteriyel tonsillofarenjit tedavisi bilgi düzeyini ölçme konusunda akılcı antibiyotik kullanımı ile ilgili özel eğitim alanlar lehine istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızın sonucunda Malatya ilinde İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki ön hekimlerin akılcı antibiyotik kullanımı konusunda yeterli bilgiye sahip oldukları tespit edilmiştir. Ön hekimlerin mezuniyet öncesi ve mezuniyet sonrasında akılcı antibiyotik yazma hakkında belirli aralıklarla eğitim almaları önerilir. Anahtar kelimeler: Ön hekimler, akılcı antibiyotik kullanımı, mezuniyet öncesi eğitim
Ankara ilindeki aile hekimliği kliniklerinde çalışan doktorların aşı karşıtlığı konusundaki görüş, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Sağlığın korunması ve devamlılığının sağlanması için en etkin metotlardan biri aşı uygulamalarıdır. Aşılama, enfeksiyon hastalıklarına bağlı sakatlıkları ve ölümleri engelleyen etkili, güvenli ve ucuz bir yöntemdir. Dünyada ve Türkiye'de aşılama oranlarının artmasının yanında, özellikle son yıllarda aşı karşıtlığının ve aşı kaygılarının artmaya başladığı görülmektedir. Ülkemizde çocuk ve erişkin olmak üzere aşılama programlarının hem uygulanmasında hem de takibinde kilit rol oynayan branş aile hekimliğidir. Bu çalışmanın amacı aşı karşıtlığının ve reddinin hızlı bir ivmeyle arttığı ülkemizde aile hekimliği kliniklerinde uzmanlık eğitimine devam eden asistan doktorların bu konudaki görüş, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki çalışma 15.06.2019-15.11.2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini Ankara İli'ndeki Aile Hekimliği Kliniklerinde çalışmakta olan 360 hekim oluşturmuştur. Katılımcılara veri toplama aracı olarak sosyodemografik-mesleki özellikleri ve aşılama-aşı karşıtlığı ile ilgili görüş, tutum ve davranışları sorgulayan anket formu uygulanmıştır. Veriler SPSS v22 programıyla analiz edilmiş, p<0,05 değeri istatistiksel anlamlılık olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 311 Aile Hekimliği asistanı dahil edilmiştir. Daha önce aşı karşıtlığı ile karşılaştığını belirten katılımcı oranı %59,5 (n=185) olarak saptanmıştır. Bu katılımcıların %85,4'ü (n=158) aşı ve aşılama konusunda bilgi vererek aşı yaptırmak için ikna etmeye çalıştığını, %12,4'ü (n=23) ise aşı karşıtı olan kişinin fikrine saygı duyduğunu, üstelemediğini ifade etmiştir. Katılımcıların %94,9'u (n=295) aşı reddi fikrine, %82'si (n=255) de aşı tereddütü fikrine karşı olduğunu ifade etmiştir. %90,7'si (n=282) aşı karşıtlığının yasal mercilere bildirilmesi gerektiğini, %71,1'i (n=221) ise aşı karşıtlığının cezası olması gerektiğini, %19,9'u (n=62) bu konuda kararsız olduğunu belirtmiştir. 40 yaş ve üzerindekilerin daha genç olanlara,evlilerin bekarlara, sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı (SAHU) eğitimine tabi asistanların tam zamanlı asistanlara, 3 yıl ve üzeri asistanlık yılı olanların daha az olanlara, birinci basamak tecrübesi olanların olmayanlara, çocuğu olanların olmayanlara göre daha fazla sayıda aşı karşıtlığı vakası ile karşılaştığı saptanmıştır. Katılımcıların çoğunluğu aşı reddi ve tereddüdüne karşı olduklarını ve aşı karşıtlığının cezasının olması gerektiğini belirtmişlerdir. Bu anlamda katılımcıların sosyodemografik ve mesleki özelliklerinin farklılık yaratmadığı saptanmıştır (p>0,05). SAHU asistanlarının tam zamanlı asistanlara göre, birinci basamakta 4 yıl ve üzeri çalışanların daha kısa süre çalışanlara göre daha fazla oranda aşı karşıtlığı hakkında eğitim aldığı saptanmıştır. Ek olarak uzmanlık eğitiminde ilk yılı içinde olan asistanların çoğunluğunun bu eğitim almadığı saptanmıştır. Birinci basamakta tecrübesi olmayanlar, olanlarla kıyaslandığında aldıkları eğitimin yeterli olduğunu belirtmişlerdir (p =0,044). Çalışmaya katılan hekimlerden bir kişi hariç hepsi aşı reddine karşı olduklarını belirtmişlerdir. Bunun yanında aşı tereddüdünü destekleyen veya bu konuda kararsız olan katılımcıların oranı da azımsanmayacak düzeyde bulunmuştur. Aile Hekimliği asistanlarının aşılar ve aşı karşıtlığı konusunda eğitiminin yetersiz olduğu görülmüştür. Öncelikle hekimlerin bilgi eksiklikleri giderilmelidir. Hekimler arasında aşı tereddütü yaşayanlarla özel olarak görüşülmeli ve bu durumun nedenleri ortaya konulmalıdır. Ayrıca birinci basamakta çalışan aile hekimlerine ve Aile Hekimliği uzmanlık eğitiminin içinde aşı karşıtlığı ile nasıl başa çıkılacağı yönünde eğitim verilmelidir. Anahtar kelimeler: Aşı karşıtlığı, aşı reddi, aşı tereddüdü, aile hekimliği
Aile sağlığı merkezine kan tahlili yaptırmak isteğiyle başvuran hastalarda depresyon görülme sıklığı ve Beck depresyon ölçeği ile skorun ölçülmesi
Birinci basamak sağlık hizmetlerine kan tahlili yaptırmak için başvuran hastaların şikayetleri sorgulandığında halsizlik, yorgunluk gibi psikiyatrik ve fiziksel hastalıklarda ortak olarak görülebilen semptomlar ile karşılaşılmaktadır. Herhangi bir şikayeti olmayıp kronik hastalıklarının takibi için belirli aralıklarla kan tahlili yaptıran veya anemi, diyabet, hipotiroidi gibi fiziksel hastalıkların varlığının araştırılmasını isteyen hastalar da aile sağlığı merkezlerine başvurmaktadır. Aile sağlığı merkezlerine başvuruların önemli bir kısmını kan tahlili yaptırmak isteyen hastalar oluşturmaktadır. Bu hastaların şikayetlerinin depresyon ile ilişkili olabileceği veya herhangi bir şikayet belirtmeseler dahi depresyon açısından risk grubunda olabilecekleri aile hekimleri tarafından göz önüne alınırsa Beck depresyon ölçeği gibi uygulanması kolay ve hızlı bir yöntemle depresyon semptomlarının varlığı ve şiddeti araştırılabilir. Bu çalışmayla aile hekimlerine depresyon tanı ve tedavisi konusunda farkındalık kazandırılmak istenmiştir. Birinci basamaktaki hekimlerin depresyon ile ilgili bilgi ve tutumlarının geliştirilmesiyle hastaların depresyon ile ilişkili fiziksel ve psikolojik semptomları henüz depresyon tanı kriterlerini karşılayacak sayı ve şiddete ulaşmadan fark edilebilir. Hastalara fiziksel egzersiz, psikososyal desteğin arttırılması ve düzenli aile hekimi izlemleri gibi koruyucu tedbirler sunulabilir. Aile hekimleri tarafından depresyon tanısı konulması sayesinde mükerrer ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti başvuruları sırasında tedavisi geciken ve hastalığının şiddeti artan bireylerin hayat kalitesi yükseltilebilir. Bu çalışmada aile hekimlerinin depresyonla mücadelede etkin rol üstlenmesinin toplum ruh sağlığının geliştirilmesine katkısı vurgulanmak istenmiştir.
Hashimato tiroiditi olan hastalarda nötrofil/lenfosit oranının değerlendirilmesi
Amaç: Hashimato tiroiditi (HT), otoimmün etyolojiye sahip en sık görülen tiroidit formudur. Edinsel hipotiroidizmin de en sık görülen nedeni olup histopatolojik olarak tiroid parankiminde diffüz mononükleer hücre infiltrasyonu, parankimal atrofi, fibrozis ve oksifilik hücre metaplazisi ile kendini gösterir. Nötrofil/Lenfosit oranı(NLO) subklinik inflamasyonun ucuz ve kolay bir göstergesidir. Bu çalışmada HT tanısı olan hastalarla, sağlıklı kişilerin Nötrofil/Lenfosit oranları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı. Materyal ve Metot: Bu çalışma Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne 01/06/2020-01/06/2022 tarihleri aralığında başvuran 18-70 yaş aralığında, Hashimato Tiroiditi tanısı almış hastalar ve kontrol grubu olarakta ek herhangi bir hastalığı olmayan sağlıklı kişilerden oluşturuldu. 50 Vaka ve 50 Kontrol grubu olmak üzere 100 kişi alınmıştır. Hastanesin Nücleus sistemi retrospektif olarak taranmış ve belirtilen tarihler aralığında başvuruda Hemogram, CRP, TSH, T4, T3, Anti-TPO, Anti-Tiroglobulin ve Tiroid USG bakılmış hastalar; Hashimato Tiroiditi tanısı alan hastalar (vaka grubu) ve sağlıklı kişiler (kontrol grubu) olarak ikiye ayrılmıştır. Vaka ve Kontrol grubu arasındaki Nötrofil/Lenfosit oranı(NLO) arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmadaki gruplar arasında yaş ortalaması, cinsiyet, Lenfosit, Hemoglobin, Hematokrit, CRP, T3, T4 arasında anlamlı fark yoktu. HT hasta grubunda Lökosit, Nötrofil, TSH ortalama değerleri sağlıklı gruba göre yüksek bulunmuştur ve istatistiksel olarak anlamlıdır(sırayla p:0.026, p<0.001, p:0.002). HT grubunun Nötrofil/Lenfosit oranı 2.14(1-3,76) ve sağlıklı hasta grubunun Nötrofil/Lenfosit oranı(NLO) 1.48(0.81-3.5) bulundu. Gruplar arasında fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0,001). Hasta grubunda HT tanısında da kullanılan anti-TPO ve anti-Tiroglobulin değerleri kontrol grubuna göre yüksek bulunmuştur. Sonuç: HT grubunun NLO'su (2.14 [1-3.76]), kontrol grubuna göre (1.48 [0.81-3.5]) anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0.001). NLO subklinik inflamasyonun ucuz ve kolay bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. HT tiroid bezinin lenfositik enflamasyonu ile giden, belirgin bir inflamatuar yük ile karakterize hastalıktır. Bu çalışmada kontrollere kıyasla HT hastalarında görülen artmış NLO değeri kronik inflamasyonun bir sonucu olması muhtemeldir. Anahtar Kelimeler: Hashimato Tiroiditi, Nötrofil/Lenfosit oranı
Birinci basamakta geriatrik popülasyonda sarkopeni sıklığı ve etkileyen faktörler
Amaç: Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran 65 yaş ve üzeri geriatrik popülasyonda sarkopeni sıklığını belirlemek ve sarkopeni ile ilişkili demografik, klinik ve antropometrik faktörleri saptamaktır. Gereç ve Yöntem: Manisa ili Şehzadeler ilçesindeki bir Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı, 65 yaş ve üzeri 145 bireyin dahil edildiği bu kesitsel tipteki araştırma, Aralık 2023- Eylül 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veriler, sosyodemografik özellikleri içeren tanıtıcı bilgi formu, SARC-F (Kuvvet, Yürüme Yardımı, Sandalyeden Kalkma, Merdiven Çıkma, Düşmeler) ölçeği ve Mini Nütrisyonel Değerlendirme-Kısa Form (MNA-SF) ile toplanmıştır. Katılımcıların kas gücü hidrolik el dinamometresi ile el sıkma gücü ölçülerek, kas kütlesi göstergesi olarak baldır çevresi ölçülerek ve fiziksel performansları 4 metre yürüme testi ile değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 27 programı kullanılmış, risk faktörlerini belirlemek için lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan 145 bireyin yaş ortalaması 71,11±5,81 olup, %55,2'si kadındı. Sarkopeni sıklığı %29,7 olarak saptandı. Bu olguların %83,7'si 'muhtemel sarkopeni', %16,3'ü ise 'doğrulanmış sarkopeni' olarak sınıflandırıldı. Sarkopeninin ileri yaş, kadın cinsiyet, lise altı eğitim düzeyi ve malnütrisyon riski ile istatistiksel olarak anlamlı derecede ilişkili olduğu bulundu (tümü için p<0,05). Lojistik regresyon analizinde, artan yaş (OR=1,123), kadın cinsiyeti (OR=2,4) ve düşük el sıkma gücünün (OR=0,807) sarkopeni için bağımsız risk faktörleri olduğu belirlendi. Ayrıca, sarkopeni şiddeti incelendiğinde, tek başına yaşamanın 'doğrulanmış sarkopeni' için anlamlı bir faktör olduğu görüldü (p=0,010). Sonuç: Birinci basamağa başvuran geriatrik popülasyonda sarkopeni sıklığı yüksektir. İleri yaş, kadın cinsiyet, düşük eğitim düzeyi ve malnütrisyon riski sarkopeni için önemli belirleyicilerdir. Birinci basamakta risk altındaki bireylerin SARC-F gibi basit tarama araçları ve el sıkma gücü ölçümü ile erken dönemde tespit edilmesi, sarkopeniye bağlı sakatlık ve düşme gibi olumsuz sonuçların önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Anahtar Kelimeler: Sarkopeni, Geriatrik Popülasyon, Birinci Basamak.
Tip 2 diabetes mellitus hastalarında ilaç uyumunun yaşam kalitesine etkisi
Amaç: Dünya Sağlık Örgütü'nün sağlığı yeni bakış açısıyla, sadece hastalığın ve sakatlığın olmaması değil, bedensel, ruhsal ve sosyal olarak tam bir iyilik halinin olması şeklinde tanımlamasının ardından yaşam kalitesi konusunun önemi artmıştır. Diyabetik hastalarda yaşam kalitesinin tedavi sonucunun göstergesi olduğu genel olarak kabul edilmektedir. Tip 2 diabetes mellitusun tedavi kılavuzunda, birincil amacın yaşam kalitesinin iyileştirilmesi olduğu vurgulanmaktadır. Çalışmamızda birinci basamakta tip 2 diyabet hastalarının ilaç uyumunun yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel tipte bir çalışma olup 1 Ocak 2024- 28 Şubat 2024 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Çarkıpare Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 18-65 yaş arası tip 2 diyabet hastaları (n=165) dahil edildi. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Toplama Anketi, Diyabet Yaşam Kalitesi Ölçeği (DQOL) ve Modifiye Morisky Ölçeği (MMÖ) uygulandı. Bulgular: Çalışmamızda en genç katılımcı 27, en yaşlı katılımcı 65 yaşında olup yaş ortalamaları 54,2±7,5 yıl idi. Katılımcıların 92'si (% 55,8) kadın, 73'ü (% 44,2) erkekti. Çalışmamızda normal kilolu katılımcıların, obez grupta yer alan katılımcılara göre DQOL ölçek puanlarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptandı (p=0,042). Çalışmamızda diyabete bağlı komplikasyon gelişen katılımcılarda DQOL ölçek puanlarının, diyabete bağlı komplikasyon gelişmeyenlere göre anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlendi (p=0,002) Çalışmamızda, Diyabete Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği ortalama puanı 3.92±0,5 idi. Çalışmamızda MMTUÖ 'nde ilaç uyumu motivasyon düzeyi ortalama puanı 1,53±0,7 ve ilaç uyumu bilgi düzeyi 1,88±0,7 idi. MMTUÖ İlaç uyumu motivasyon düzeyi ölçek puanı ile DQOL diyabet hastalığı hakkında kaygı/endişe ölçek puanı arasında pozitif (doğrusal) yönlü zayıf bir ilişki olduğu tespit edildi (r=0,168). (p=0,031) Sonuç: Katılımcıların ilaç uyumu motivasyon ve bilgi düzeyi yüksekti. Birinci basamakta kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetlerine önem verilmesi, diyabet yönelik yeterli eğitimin verilmesi, kaliteli sağlık hizmetlerin sunulması, hekimlerin her vizitte hastaların tedavi uyumlarını sorgulaması ve açıklayıcı olması ilaç uyumu ve yaşam kalitesi üzerinde olumlu etki yaratacaktır. Anahtar Kelimeler: diabetes mellitus, yaşam kalitesi, ilaç uyumu, Diyabete Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği, Modifiye Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği, aile hekimliği
Adnan Menderes Üniversitesi öğrencilerinin sigara içme ve bırakma davranışlarının değerlendirilmesi
ÖZETADNAN MENDERES ÜN VERS TES ÖĞRENC LER N N S GARA ÇMEVE BIRAKMA DAVRANIŞLARININ DEĞERLEND R LMESAdnan Menderes Üniversitesi'ne bağlı Eğitim Fakültesi, Fen ve Edebiyat Fakültesi,Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi, Ziraat Fakültesi, Sağlık Yüksek Okulu ve Meslek YüksekOkulu'nda eğitim görmekte olan 849 öğrenciye anket uygulanarak, sigara içme alışkanlıkları,sigara içmeye ilişkin bazı davranışları, sigarayla ilişkili bazı hastalıklarla ilgili bilgi düzeyleri,davranış değişikliği döngüsündeki bulundukları evre, sigara konusunda hekimlerle olaniletişimleri ve sigarayı bırakmaya yönelik düşünce ve davranışları incelenmiştir. Öğrencilerarasında sigara içme prevalansı %29,9 (s=254) olarak bulunmuştur. Sigara içme yaygınlığıerkek öğrencilerde kız öğrencilerden belirgin olarak yüksek saptanmıştır (erkeklerde %39,1;kızlarda %19,7). Öğrencilerin %77,5'i 18 ve daha küçük yaşlarda, %25'i ise 15 yaşından öncesigaraya başlamıştır. Sigara içmeye başlamadaki en önemli etmenler çevre etkisi ile merak vearkadaş etkisi idi. Öğrencilerin sigara içme sıklığı okudukları okullara göredeğerlendirildiğinde, Sağlık Yüksek Okulu öğrencilerinin en düşük oranda (%14), ZiraatFakültesi öğrencilerinin en yüksek oranda (%41,2) sigara içtikleri saptandı. Herhangi birnedenle hekime başvuranların sadece %8,8'ine bırakmaları konusunda hekim tarafındanyardım teklif edilmiştir. %73,1'i ise, hekimden yardım teklifi alırsa sigarayı bırakabileceğiniifade etmiştir. Düzenli ya da düzensiz olarak halen sigara içmekte olan 254 kişinin %41,7'si(s=106) Davranış Değişikliği Döngüsünün niyetlenme öncesi evresinde, %28,3'ü (s=72)niyetlenme evresinde, %29,9'u (s=76) hazırlık evresindeydi. Niyetlenme öncesi evresindeki106 kişilik gruba yapılan girişimden 4-6 hafta sonraki değerlendirmede gruplar arasındaistatistiksel anlam taşıyan farklılık kaydedilmemiştir. Sonuç olarak üniversite öğrencileriyüksek oranlarda sigara içmektedir. Sigarayı bırakmayı düşündürmeyi hedefleyen broşüruygulaması etkili olmamıştır. Ancak öğrencilerin sigarayı bırakma niyeti umut verici olup,sigara salgınına dur diyecek önlemler alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu konuda üniversiteyetkilileri ile hekimlerin daha fazla çaba içinde olmalarına ve üniversitelerdeki tüm eğitimprogramlarına sağlık ve sağlıklı yaşamla ilgili bölümlerin eklenmesine gereksinim vardır.
Aile hekimlerinin gezici sağlık hizmetleri hakkındaki deneyim ve görüşlerinin değerlendirilmesi: Niteliksel bir çalışma
Türkiye'de 2010 yılından beri gezici sağlık hizmetleri, aile hekimleri tarafından birinci basamak sağlık hizmet sunumu şeklinde uygulanmaya başlamış ve sağlık erişiminde eşitlik için çalışılmıştır. Çalışmamızın amacı, bu hizmet sunulurken ortaya çıkan sorunları tespit etmek ve çözüm önerileri sunarak hizmetin kalitesini ve etkinliğini yükseltmektir. Araştırmamızda tanımlayıcı tipte niteliksel bir yöntem kullanılmıştır. Verilerimiz, sosyodemografik bilgiler içeren dokuz ve aile hekimlerinin gezici sağlık hizmeti hakkında görüş ve deneyimlerini derinlemesine incelemeyi amaçlayan dört açık uçlu soru içeren yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılarak elde edilmiştir. Derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak toplanan bu veriler, temalar ve kategoriler şeklinde değerlendirilmiştir. Çalışmamıza katılan toplam 16 aile hekiminin 9'u erkek (%56,2) ve 7'si kadındır (%43,8). Katılımcıların yaş ortalaması 37,37 ± 7,98 Standart Sapma (SS) yıldır. Araştırmamızda elde edilen veriler; '' altyapı ve lojistik sorunları'', '' etkinliği ve verimliliği'', '' hedef kitlesi'' ve '' çalışma koşulları ve motivasyon'' temaları altında incelenmiştir. Sağlık eşitliğini sağlamada gezici sağlık hizmetlerinin rolü büyüktür. Bu hizmetlerin başarısında güçlü iletişim, teknik altyapı, yerel yönetim desteği ve personelin çalışma koşulları belirleyici olmaktadır. Saha koşullarını bilen bir koordinasyon görevlisi, adil ve gerçekçi mali destek, çalışanlara psikososyal destek ve yapısal koruyucu önlemler ile hizmetin kalitesinin yükseltilebileceğini düşünüyoruz.
18 yaş üstü bireylerde aşı tereddüdü ve akılcı ilaç kullanımı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışların değerlendirilmesi
Amaç: Bu araştırmada, 18 yaş ve üzeri bireylerde aşı tereddüdü ile akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişkinin, bilgi, tutum ve davranış boyutları ile sosyodemografik özellikler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte planlanan bu çalışma, 01 Mart 2025 – 31 Ağustos 2025 tarihleri arasında Bolu Şehit İsmail Şeremet Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran ve araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 18 yaş üzeri 207 birey ile yürütülmüştür. Katılımcılara "Sosyodemografik Bilgi Formu", 21 sorudan oluşan "Aşı Tereddüdü Ölçeği" ve 21 sorudan oluşan "Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği" uygulanmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiş; değişkenler arası ilişkiler korelasyon ve anlamlılık testleri ile analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmada, akılcı ilaç kullanımı ile aşı karşıtlığı arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r =–0.581, p<0.001). Kadın katılımcıların aşı tereddüdü düzeylerinin erkeklere göre daha düşük, akılcı ilaç kullanımı düzeylerinin ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p <0.01; p <0.05). Orta gelir grubunun aşı karşıtlığı puan ortalaması yüksek gelir grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşük (p=0.016), akılcı ilaç kullanımı puan ortalaması ise anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p=0.013). Kronik hastalığı bulunan ve/veya düzenli ilaç kullanan bireylerin akılcı ilaç kullanımı ortalamaları anlamlı biçimde daha düşük saptanmıştır (p=0.016, p=0.017). Akılcı ilaç kullanımı konusunda kendini bilgili olarak değerlendiren katılımcıların, aşı karşıtlığı ve alt boyutlarına ilişkin ortalama puanlarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.001). Sonuç: Araştırma bulguları, akılcı ilaç kullanımı düzeyi yüksek olan bireylerde aşı tereddüdünün belirgin biçimde azaldığını göstermektedir. Erkeklerde aşı tereddüdü kadınlara göre daha yüksek bulunmuştur. Orta gelir grubundaki bireylerin hem akılcı ilaç kullanımı hem de aşıya yönelik tutum açısından yüksek ve düşük gelir gruplarına kıyasla daha olumlu düzeyde oldukları görülmüştür. Kronik hastalığı olan veya düzenli ilaç kullanan bireylerde akılcı ilaç kullanımı düzeyinin düşük olması dikkat çekici bir bulgu olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, akılcı ilaç kullanımı bilgisine sahip olduğunu düşünen bireylerde aşı yararı algısı yüksek olmasına rağmen, toplam aşı karşıtlığı puanlarının beklenenden yüksek çıkması dikkat çekici bir sonuçtur. ANAHTAR KELİMELER: Aşı Tereddüdü, Akılcı İlaç Kullanımı, Aşı Karşıtlığı
Aile sağlığı merkezine başvuran kronik hastalığı olan ve olmayan bireylerde bedensel endişe bozukluğu sıklığı
Amaç: Bu çalışmada DEÜ AHAD E-ASM'lere başvuran bireylerde Bedensel Endişe Bozukluğu (BEB) yaygınlığı ile kronik hastalık varlığının BEB ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmamız; DEÜ AHAD E-ASM evreninden 45 yaş üstü 683 hastanın dahil edildiği kesitsel tanımlayıcı bir araştırmadır. Katılımcılara araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile sosyodemografik bilgiler anketi, BEB Kontrol Listesi, PHQ-4 anketi ve işlev kaybı ve endişeyle ilgili vizüel analog skalası (VAS) uygulanmıştır. Bedensel Endişe Bozukluğu Kontrol Listesi ile en az dört semptomda pozitifliği olan bireyler EASM'lere yönlendirilerek mevcut yakınmalarına yönelik muayene edilmeleri sağlanmıştır. Mevcut kronik hastalık varlığı ile açıklanamayan veya yeni bir tanı ile açıklanamayan semptomlar ele alındığında en az dört semptomda pozitiflik devam ediyorsa ve semptomların neden olduğu yakınmalar hastalarda endişe yaratıyorsa ve günlük yaşamı etkiliyorsa o bireyde BEB var kabul edilmiştir. İstatistiksel analizler için SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare, testi uygulanmıştır. BEB ve seçilmiş hasta özellikleri arasındaki ilişki lojistik regresyon modelinde enter ve backwords metodları kullanılarak değerlendirilmiştir. Tüm analizlerde p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda BEB sıklığı %15,2 (n:104) olarak bulunmuştur. BEB için; kadın cinsiyet (OR:2,062 p:0.02), anksiyete varlığı (OR:2,565, p:0,004), depresyon varlığı (OR:1,0921 p:0,047) risk faktörü olarak belirlenirken lise eğitimi (OR:0,350 p:0,022) koruyucu faktör olarak bulunmuştur. Kronik hastalık varlığı ise BEB ile ilişkili bulunmamıştır. Sonuç: BEB fonksiyonel somatik sendromlar alanında olan tanısal karışıklığı azaltabilir ve tıbbi uzmanlıklara ortak bir dil ve zemin sunar. Çalışmamızın verileri de BEB tanı geçerliliğine ampirik destek sağlamıştır ve BEB kavramını güçlendirmiştir. Ayrıca bulgularımız Türkiye'de BEB tanısına yönelik gelecekteki tanımlayıcı, uzunlamasına ve girişimsel çalışmaların temelini oluşturabilir. Bununla birlikte BEB'in prediktörleri, risk faktörleri, prognozu ve tedavisi hakkında bilgi edinmek için uzunlamasına çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Bedensel endişe bozukluğu, kronik hastalık, birinci basamak
Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Çocuk Acil Servisine başvuran yeşil alan hastalarının aile sağlığı merkezine başvuru durumlarının ve aciliyet algılarının değerlendirilmesi
Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Çocuk Acil Servisine Başvuran Yeşil Alan Hastalarının Aile Sağlığı Merkezine Başvuru Durumlarının ve Aciliyet Algılarının Değerlendirilmesi Amaç: Bu çalışmanın amacı, Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Çocuk Acil Servisi'ne başvuran yeşil alan acil hastalarının ebeveynlerinin birinci basamak sağlık hizmetine başvuru durumlarını değerlendirmektir. Çalışma ile ebeveynlerin Aile Sağlığı Merkezleri'ni (ASM) tercih etmeme nedenlerinin belirlenmesi, çocuk acil servisindeki yoğunluğun azaltılması ve ebeveynlerin farkındalık düzeyinin artırılmasına yönelik literatüre katkı sağlanması hedeflenmektedir. Ayrıca, ASM'nin iyileştirilmesi için yapılacak çalışmalara da katkı sunulması amaçlanmaktadır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki araştırmamızda, anket yöntemi kullanılarak yüz yüze veri toplama yapılmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcılara, iki bölümden oluşan bir anket uygulanmıştır. Anketin ilk bölümünde katılımcıların sosyodemografik özelliklerine yönelik sorular yer almakta, ikinci bölümde ise acil servis ve aile sağlığı merkezine başvuru durumlarına ilişkin sorular bulunmaktadır. Elde edilen verilerin analizi, SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences – IBM®) yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada %95 güven aralığı kullanılmış ve p<0,05 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Bu anket çalışmasında, 338 hastanın ebeveynleriyle yapılan görüşmeler sonucunda, hastaların %58,3'ü 5-14 yaş, %32'si ise 0-5 yaş aralığında saptanmıştır. Ebeveynlerin %65,7'si kadın olup, %93,5'i hastalarını acile getiren anneler ve babalardan oluşmaktadır. Hastaların %26'sı kronik hastalıklara sahip olup, başvuran hastaların en yaygın şikayetleri ateş, bulantı, kusma ve öksürük olarak belirlenmiştir. Çoğu hasta, acil servise başvurduktan sonra 15 dakikadan daha kısa sürede muayene alınmıştır. Hastaların %35,2'si acilden önce başka bir doktora muayene olmuş, bu hastaların %43,7'si aile hekimine, %56,3'ü ise çocuk doktoru tarafından muayene edilmiştir. Genel olarak, çalışmaya alınan hastaların %15,1'i acil öncesinde aile hekimine başvurmuştur. Ebeveynlerin sağlık sorunlarıyla ilgili en çok başvurdukları kişiler sırasıyla çocuk doktoru (%36,4), aile hekimi (%30,5) ve aile üyeleri/komşularıdır (%32). Aile sağlığı merkezi başvurularının %42'si aktif şikâyetler, %30,5'i ise aşılama amaçlı gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular literatürle uyumlu olup, sağlık okuryazarlığının artırılması ve birinci basamağa yönlendirmelerin güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu verilerin, pediatrik acil servis yoğunluğunun azaltılması ve aile hekimliği uygulamalarının geliştirilmesine yönelik yeni araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Sonuç ve Öneriler: Çalışmada elde edilen bulgular, sağlık okuryazarlığının artırılması ve birinci basamağa yönlendirmelerin güçlendirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, sağlık okuryazarlığı eğitiminin erken yaşlardan itibaren başlatılması, aile hekimliği hizmetlerinin güçlendirilmesi ve birinci basamağa yönlendirmelerin artırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu bulgular, pediatrik acil servis yoğunluğunun azaltılması ve aile hekimliği uygulamalarının iyileştirilmesine yönelik yeni araştırmalara önemli katkılar sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Çocuk acil, Acil olmayan/Uygunsuz acil, Birinci basamak, Çocuk acil servisi, Aile Hekimi
İzmir İl merkezinde Aile Sağlığı merkezlerine başvuran kronik obstruktif akciğer hastalığı olan hastaların tedavilerinin "kronik obstruktif akciğer hastalığı birleşik değerlendirme sistemi"ne uygunluğunun saptanması
Amaç KOAH yaygın, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Türkiye'de KOAH prevalansı 40 yaş üstü bireylerde %19 olarak bulunmuştur. Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD); tüm dünyada KOAH'ın tanı, değerlendirme, tedavisine yönelik yaklaşımları belirlemek için oluşturulmuş uluslararası bir kuruluştur. GOLD 2011 yılından itibaren semptomlar, yaşam kalitesi, alevlenme sıklığını dikkate alan "Birleşik Değerlendirme Sistemi"ni önermektedir. Birleşik Değerlendirme Sistemi, hastalık şiddetini, gelecekteki riskleri (alevlenmeler, hastaneye yatış, ölüm) belirlemeyi amaçlamaktadır. Rehberlere uygun tedavi özellikle hastalık kontrolü açısından önemlidir ve spirometrik değerlerde iyileşme, tedavi maliyetinde azalma, mortalitede azalma gözlenebilir. Rehberlere uyum konusunda pek çok ülkede ve Türkiye'de ciddi sorunlar vardır ve hastaların %45-62'si, GOLD evresine göre uygunsuz tedavi almaktadır. Çalışmanın amacı, İzmir il merkezinde seçili ASM'lere başvuran KOAH hastalarının, tedavilerinin 'KOAH Birleşik Değerlendirme Sistemi' ne uygunluk durumunu saptamaktır. Yöntem Kesitsel analitik olarak yapılan çalışmamızda evreni İzmir ili merkez ilçelerindeki aile hekimliği birimlerine kayıtlı 18 yaş ve üzeri KOAH tanılı kişiler oluşturmaktadır. Toplamda 400 hastaya ulaşılması hedeflenmiştir. Çalışmada sosyo-demografik veri formu, mMRC dispne skoru ve CAT KOAH değerlendirme testi kullanışmıştır. Katılımcılara ASM'ye başvuruları sırasında veya telefonla ulaşılarak anket formu uygulanmıştır. Bulgular Katılımcıların %34' ü kadın, %65,4' ü erkektir. Yaş ortalaması 60,07±12,81' dir ve katılımcıların %84,6'sı evlidir. Katılımcıların %47'si ilköğretim mezunudur ve %38,5'i çalışmayan/emekli gruptan oluşmaktadır. %56,6'sının ek kronik hastalığı vardır ve %52,2'si ek ilaç kullanmaktadır. Katılımcıların %28'i hala sigara içmekte, %42,9'u sigarayı bırakmıştır. Paket/yıl ortalaması 41,25±25,54' tür. Tanı aldıkları yıl ortalaması 8,16±7,64 semptomlarının yıl ortalaması 9,74±8,15 olarak bulunmuştur. %86,8'i göğüs hastalıkları uzmanı (GHU) tarafından tanı almıştır ve %90,7'sine GHU tarafından tedavi başlanmıştır. Katılımcıların %65,9'u izlem için GHU, %17,6'sı aile hekimine (AH) başvurmaktadır. %48,9'u 3 ayda bir AH'ye başvurmaktadır. Son 1 yıl içinde %35,2'si alevlenme geçirmiştir, %83'ü düşük alevlenme riskine sahiptir ve %11,5'inin hastaneye yatışı olmuştur. Katılımcıların mMRC puan ortalama 1,57'dir ve %55'i düşük mMRC puanına sahiptir. CAT puan ortalaması 12,5'tir ve %55'i düşük CAT puanına sahiptir. GOLD gruplama sistemine göre katılımcıların %54'ü A grubu, %29'u B grubu, %2'si C grubu, %15'i D grubudur. GOLD' a göre katılımcının %30,2'si uygun tedavi almaktadır. %35,2'si alması gereken tedaviyi eksik almakta ya da alamamakta, %34,6'sı ise fazla tedavi almaktadır. Sonuç KOAH hastalarının tedavilerinin BİRLEŞİK DEĞERLENDİRME SİSTEMİ'ne uygunluğu düşük düzeydedir. Uygun tedavi almayan hastaların yarısı yetersiz tedavi alırken, diğer yarısı da gereğinden fazla KOAH ilacı kullanmaktadır.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran hastalarda sağlık okuryazarlığı düzeyinin yaşam kalitesi üzerine etkisi ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Amaç: Bu çalışmayla Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi(OMÜTF) aile hekimliği polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri hastalarda sağlık okuryazarlığı ve yaşam kalitesi düzeyinin, bunları etkileyen faktörlerin ve sağlık okuryazarlığının yaşam kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı özellikteki araştırma kapsamında 20.07.2022-20.11.2022 tarihleri arasında OMÜTF aile hekimliği polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri 330 hastaya 3 bölümden oluşan veri toplama formu yöneltilmiştir. Sağlık okuryazarlığı TSOY(Türkiye Sağlık Okuryazarlığı)-32 ölçeği ile yaşam kalitesi ise SF-36(Short Form-36) ile değerlendirilmiştir. Tüm istatistiksel analizler IBM SPSS sürüm 25.0 kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çeşitli değişkenler arasındaki farklılıkların değerlendirilmesinde Independent Samples t testi ve One-Way ANOVA testi kullanılmıştır. p<0,05 istatistikçe anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %55,8'i(n=184) kadın, %44,2'si(n=146) erkektir. Yaş ortalaması 40,03±13,55'tir. Katılımcıların %27,0'ı(n=89) yetersiz, %40,0'ı(n=132) sorunlu sağlık okuryazarlığına sahiptir. Sf-36 alt boyutlarından alınan puanlar sırasıyla fiziksel fonksiyon=84,40, fiziksel rol güçlüğü=67,34, emosyonel rol güçlüğü=63,43, vitalite=49,09, ruhsal sağlık=60,90, sosyal işlevsellik=68,97, ağrı=67,03, genel sağlık algısı=57,37'dir. SOY toplam puanı ile SF-36 ölçeği alt boyutlarından "Fiziksel Fonksiyon" puanı (r=0,303 p<0.001), "Fiziksel Rol Güçlüğü" puanı (r=0,271 p<0.001), "Enerji/Canlılık/Vitalite" puanı (r=0,368 p<0.001), "Ruhsal sağlık" puanı (r=0,166 p=0.003), "Sosyal işlevsellik" puanı (r=0,295 p<0.001), "Ağrı" puanı (r=0,226 p<0.001), "Genel sağlık algısı" puanı (r=0,322 p<0.001) arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Sonuç: Sağlık okuryazarlığı toplam puanı ve hastalıklardan korunma/sağlığın geliştirilmesi alt boyut puanı ile yaşam kalitesinin emosyonel rol güçlüğü dışındaki tüm alt boyut puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki mevcuttur. Sağlık okuryazarlığı tedavi ve hizmet alt boyut puanı ile yaşam kalitesinin tüm alt boyutlarının puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki vardır. Bu sonuçlardan hareketle toplumun yaşam kalitesini artırmak için hasta gruplarını ayırt etmeden tüm toplumda sağlık okuryazarlığı düzeyini arttırmaya yönelik daha ciddi adımlar atılmalıdır. Anahtar Kelimeler: "Sağlık okuryazarlığı", "Yaşam kalitesi", "Sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi"
Tıp fakültesi öğrencilerindeki algılanan stresle problem çözme becerisi arasındaki ilişki
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı tıp fakültesi öğrencilerinde algılanan stresin problem çözme becerisi üzerine etkisinin incelenmesidir. GEREÇ VE YÖNTEM: Buxaraştırma 27.02.2023-15.03.2023 tarihleri arasında yapıldı. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tıp fakültesi öğrencileri arasında çalışmayı kabul edenler ile yapılan kesitsel, tanımlayıcı tipte bir anket çalışmasıdır. Bu araştırmaya 339 kişi katılmıştır. Katılımcıların sosyo-demografik özelliklerini içeren tanıtıcı bilgi formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Problem Çözme Envanteri (PÇE) uygulandı. Tüm istatistiksel analizler IBM SPSS sürüm 24.0 kullanılarak gerçekleştirilmiş olup istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. BULGULAR: Çalışmaya 198'i kadın (%58,4) olmak üzere 339 öğrenci katıldı. Algılanan stres puanlara bakımından cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık meydana geldiği görülmüştür (p≤0,05). Aritmetik ortalama puanları incelendiğinde kadınların algılanan stres düzeylerinin erkeklere göre daha yüksek olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Buna karşılık ölçeğin aceleci, düşünen, kaçınan, değerlendirici ve planlı alt boyutları ile problem çözme becerileri toplam puanı ve algılanan stres puanlarında anlamlı farklılık meydana geldiği belirlenmiştir (p≤,05). Katılımcıların problem çözme becerileri ve algılanan stres düzeyleri arasındaki ilişki pearson korelasyon analizi ile test edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda puanlar arasında anlamlı ilişki meydana gelmediği görülmüştür (p>0.05). SONUÇ: Yapılan çalışmada tıp fakültesi öğrencilerinde algılanan stres ile problem çözme becerisi arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. Ancak birçok etmen algılanan stres ve problem çözme becerisini etkilemektedir. Tıp Fakültesi öğrencilerinin stres düzeylerini azaltmaya ve problem çözme becerilerini geliştirmeye yönelik çalışmalar yapılması gerekmektedir.
Aile hekimliği polikliniğine başvuran erişkin bireylerde vitamin kullanımı ve sağlık okuryazarlığı ilişkisinin değerlendirilmesi
Amaç: Çalışmamızda aile hekimliği polikliniğine başvuran erişkin bireylerde vitamin kullanımı ve sağlık okuryazarlığı ilişkisinin değerlendirilmesi, ilişkili sonuçlara göre vitamin kullanımı bilincinin ve sağlık okuryazarlık seviyesinin gelişmesinde bilime katkı sağlamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, kesitsel olan çalışmamız Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran erişkin bireyler üzerinde yapılmıştır. Katılımcılara yüz yüze anket uygulanmıştır. Anketin birinci bölümünde; bireylerin sosyodemografik özellikleri, sağlık durumu ve vitamin kullanımı sorgulanmıştır. Anketin ikinci bölümünde Sağlık Okuryazarlığı Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Örneklem büyüklüğü bağımsız iki grup için hesaplanmıştır. Bağımsız örneklemlerde t testi çalışmasında, etki büyüklüğü Cohen d=0,3 ve tip 1 hata 0,05 olarak alındığında %90'lık güç ile hesaplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 39,45±12,3 yıl, %56,2'si kadın, %66'sı evli ve %60,4'ü üniversite mezunuydu. Vitamin kullanan ve kullanmayan 2 grup karşılaştırıldığında yaş (p=0,221), cinsiyet (p=0,105), medeni durum (p=0,090), eğitim durumu (p=0,055) açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Vitamin kullanan katılımcıların %75'i vitamin B12, %58,6'sı vitamin D ve %28,6'sı multivitamin kullanmaktaydı. En sık vitamin kullanma nedeni %54,2 oranı ile bağışıklığı güçlendirmek olduğu görülmüştür. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı puanları karşılaştırıldığında vitamin kullanan ve kullanmayan katılımcılar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç: Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerde vitamin kullanımı oldukça sıktır. Bu kullanımın bilinçli ve sağlık profesyoneli rehberliğinde gerçekleşmesi büyük önem arz etmektedir. Sağlık okuryazarlığını geliştirmeye yönelik bireysel ve toplumsal müdahaleler, doğru bilgiye dayalı sağlık davranışlarını teşvik etme açısından Aile hekimlerinin rolü oldukça önemlidir. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Vitamin, Takviye, Sağlık Okuryazarlığı