Dicle University
Discipline

Family Medicine

Dicle University

484

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Trakya Üniversitesi Tıp fakültesi intörn doktorlarının prekonsepsiyonel danışmanlık bilgi ve tutumları

Prekonsepsiyonel bakım gebelik, anne ve çocuk sağlığı için risk oluşturabilecek faktörlerin gebelik öncesi dönemde tespit edilip en aza indirilmesi için uygun müdahalelerin sağlanmasıdır. Prekonsepsiyonel bakım koruyucu sağlık hizmetlerinin bir parçasıdır. Hekimlere bu bakımın sağlanmasında büyük görev düşmektedir. Bu çalışmada Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi son sınıf öğrencilerinin prekonsepsiyonel danışmanlık bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışmanın evrenini 01.05.2023 – 01.08.2023 tarihleri arasındaki intörn doktorlar oluşturmaktadır. Belirtilen sürede dönem 6'da 238 öğrenci mevcuttur. Çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden ve çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan 186 öğrenci çalışmaya dahil edildi. Katılımcılara araştırmacılar tarafından literatür taranarak oluşturulan ilk bölümünde katılımcıların sosyodemografik bilgilerini sorgulayan, ikinci bölümünde ise prekonsepsiyonel bakım hakkında soruların olduğu bir anket çözdürüldü. Katılımcıların 85'i (%45,7) erkek, 101'i (%54,3) kadındı. Çalışma popülasyonunun ortalama yaşı 24,4±1,3 olup yaş ortalaması kadınlarda 24,3±1,2 erkeklerde 24,5±1,3 olarak saptanmıştır. Prekonsepsiyonel bakım ve danışmanlık kavramını daha önce duyup duymadıkları sorgulandığında 125 (%67,2) katılımcı evet, 61 (%32,8) katılımcı ise hayır cevabını vermiştir. Prekonsepsiyonel bakım kavramını duyanların %58'i fakülte derslerinde duyduğunu belirtmiştir. Düzenli egzersiz yapan katılımcıların doğru cevap sayısı, düzenli egzersiz yapmayan katılımcılara oranla anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. En çok yanlış yapılan sorular beslenmeyle ilgili sorular olmuştur. Çalışmanın sonuçlarına göre intörn hekimlerin prekonsepsiyonel danışmanlık bilgi düzeyleri oldukça düşüktür. İntörn hekimler olumsuz gebelik sonuçlarına neden olabilecek risk faktörlerini genel olarak biliyorlar fakat sadece gebelikte değil, gebelik öncesinde de önlem alınması gerektiği ve nasıl müdahale edilmesi gerektiği konusunda bilgi düzeylerinin arttırılmasına ihtiyaçları vardır. Anahtar kelimeler: Döllenme Öncesi Bakım, İntörnlük, Aile Hekimliği, Tutumlar

Aile hekimliğiDoktorlar-aileDölleme+1
Neslihan Canbaz
Trakya University
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi 6.sınıf öğrencilerinde nikotin bağımlılığı ve sağlık anksiyetesi ilişkisi

Çalışmada Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi 6.sınıf öğrencilerinin nikotin bağımlılık düzeylerinin ve sağlık anksiyetelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmamız 2023 yılında Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi 6. Sınıf öğrencilerinde yapılan kesitsel tipte bir araştırmadır. Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim görmekte olan 178 son sınıf öğrencisi çalışmaya dahil edildi. Araştırmada kullanılmak üzere oluşturulan anket formu sosyodemografik özellikler, Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi ve Sağlık Anksiyetesi Ölçeği olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Çalışma grubundaki öğrencilerin yaşları 23-27 arasında değişmekte olup ortalaması±SS 23,89±0,89 olarak saptanmıştır. Çalışma grubunda yer alan sigara kullanmakta olan 86 tıp fakültesi 6.sınıf öğrencisinin Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi puan ortalaması±SS 4,35±2,76 olup, ortanca (minimum-maksimum) değeri 5,0 (0,0-10,0) olarak saptandı. Sigara kullanan öğrencilerin 36'sı (%41,9) orta, 31'i (%36,0) düşük, 19'u (%22,1) yüksek düzeyde bağımlılığa sahip idi. Kadınlarda yüksek nikotin bağımlılık düzeyi daha az sıklıkta saptandı. Çalışma grubundaki öğrenciler arasında sağlık hizmeti almak için öncelikle başvurulan sağlık birim tanıdık doktor olanlarda yüksek nikotin bağımlılık düzeyi saptandı. Çalışma grubundaki öğrencilerin Sağlık Anksiyetesi Ölçeği puan ortalaması 17,26±8,61 olup, ortancası(minimum-maksimum) 17,0 (0,0-42,0) olarak tespit edildi. Çalışma grubundaki tıp fakültesi 6.Sınıf öğrencilerinin Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi ile Sağlık Anksiyetesi Ölçeğinin alt boyutları ve toplam puanı arasında herhangi bir korelasyon saptanmadı. Çalışmamızda yer alan tıp fakültesi 6.sınıf öğrencilerinde sigara kullanma sıklığı %48,3 olarak saptanmış olup her iki öğrenciden birinin sigara kullandığı tespit edilmiştir. Sigara kullanımının SA ile direk bir korelasyonu olmasa da bu konuda yapılacak ayrıntılı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Ajda Şen Demirel
Trakya University
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Edirne il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran kronik hastalığı olan erişkinlerde sağlık anksiyete düzeyleri ve yaşam kalitesi

Edirne il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran kronik hastalığı olan erişkinlerde gerçekleştirdiğimiz bu çalışmada kronik hastalıkların, sosyodemografik ve sağlıkla ilişkili değişkenlerin sağlık anksiyetesi ile yaşam kalitesine tesirlerinin irdelenmesi buna ek olarak da sağlık anksiyetesi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamızın örneklemi, kronik hastalığı olup Edirne il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran 404 erişkinden oluşmaktadır. Veriler, 52 soruluk bir anket formuyla toplanmıştır. Anket formu; kronik hastalıkları, sosyodemografik ve sağlıkla ilişkili değişkenleri irdeleyen 22 soru, 18 soru içeren Sağlık Anksiyetesi Ölçeği ve 12 soru içeren SF 12 Yaşam Kalitesi Ölçeği'nden oluşmuştur. Katılımcıların 213'ü kadın, 191'i erkekti. Bir takım sosyodemografik ve sağlıkla ilişkili değişkenlerin; toplam sağlık anksiyetesini ve alt boyutlarını, fiziksel yaşam kalitesini ve mental yaşam kalitesini etkiledikleri bulundu. Kardiyovasküler hastalıkların, dislipideminin, ruh ve sinir hastalıklarının, hepatobiliyer hastalıkların, kas-iskelet sistemi hastalıklarının toplam sağlık anksiyetesini; tiroid hastalıklarının, kardiyovasküler hastalıkların, dislipideminin, kanserin, ruh ve sinir hastalıklarının, hepatobiliyer hastalıkların ve kas-iskelet sistemi hastalıklarının bedensel belirtilere aşırı duyarlılık ve kaygıyı; dislipideminin, hepatobiliyer hastalıkların, kas-iskelet sistemi hastalıklarının hastalığın olumsuz sonuçlarına dair endişeyi arttırdıkları saptandı. Hipertansiyonun, diyabetin, kardiyovasküler hastalıkların, dislipideminin, kanserin, hepatobiliyer hastalıkların, romatizmal hastalıkların, kas-iskelet sistemi hastalıklarının fiziksel yaşam kalitesini düşürdükleri bulundu. Tiroid hastalıklarının, solunum sistemi hastalıklarının, ruh ve sinir hastalıklarının, gastrointestinal sistem hastalıklarının ise mental yaşam kalitesini düşürdükleri saptandı. Sağlık anksiyetesi ve yaşam kalitesi arasında negatif yönlü bir ilişki tespit edildi. Sağlık anksiyetesini ve yaşam kalitesini etkileyen pek çok etken saptanmıştır. Bu etkenlere yönelik atılacak adımlar ile hastaların sağlık anksiyetesi geliştirmeleri önlenip yaşam kaliteleri iyileştirilebilir.

Samed Arslan
Trakya University
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Trakya üniversitesi tıp fakültesi araştırma görevlilerinde internet kullanım durumları ile yaşam kalitesinin değerlendirilmesi

Bu çalışma ile Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma Görevlilerinin boş zamanlarındaki internet kullanımları ve internet bağımlılıklarının yaşam kalitesine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma verileri, 15.04.2024-15.06.2024 tarihleri arasında Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde araştırma görevlisi olan 305 gönüllüye uygulanan anketten elde edilmiştir. Boş Zaman İnternet Kullanımı Ölçeği, Bağımlılık Profil İndeksi-İnternet Formu, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu ve katılımcıların sosyodemografik özellikleri ile ilişkili sorular dahil olmak üzere toplam 75 sorudan oluşan anket, yüz yüze görüşme tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların 159'u kadın (%52,1), 146'sı erkekti (%47,9) ve ortalama yaş 29,56'ydı. Kadınların, bekarların interneti daha çok sosyal etkileşim ve alışveriş amaçlı kullandığı; erkeklerin ve çocuğu olmayanların daha fazla çoklu medya içeriği tükettikleri bulunmuştur. Katılımcıların yarısından fazlasının günde 4 saat ve üzerinde internette vakit geçirdikleri bulunmuştur. Düzenli fiziksel aktivite, sigara kullanmamak ve kronik hastalığı olmamanın yaşam kalitesinin bazı yönlerinde olumlu etkilediği bulunmuştur. Çalışmada, internetin bilgi edinme ve kişisel gelişim amacıyla kullanımının yaşam kalitesinin tüm alanlarına olumlu katkı sağladığı bulunmuştur. Ancak internet bağımlılığı, fiziksel, psikolojik, sosyal ve çevresel yaşam kalitesi boyutlarının tamamında düşüşe yol açmıştır. Bu bulgular, internet bağımlılığının bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini ve aile hekimlerinin bu konuda bilinçli danışmanlık sağlamasının önemini vurgulamaktadır.

Ahmet Fürkan Kabacık
Trakya University
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

İntörn ve stajyer doktorlarda internet bağımlılığı, umutsuzluk ve yaşam doyumunun değerlendirilmesi: trakya üniversitesi örneği

İnternet, yaşamın her alanında yerini alıp bireyleri kendine bağımlı hale getirse de internet bağımlılığı tanı ölçütleri henüz net değildir. Bu çalışmada Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesindeki intörn ve stajyer doktorlarda 'İnternet Bağımlılığı'nın çeşitli sosyodemografik etkenlerle, 'Umutsuzluk' ve 'Yaşam Doyumu' ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızın örneklemini katılmayı kabul eden Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki 324 öğrenci oluşturmuştur. Veriler 45 sorudan oluşan anket uygulanarak toplanmıştır. Anket formunda katılımcıların sosyodemografik verileriyle ilgili 8 soru bulunmaktadır. Ek olarak 12 soru içeren Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Formu, 20 soru içeren Beck Umutsuzluk Ölçeği ve 5 soru içeren Yaşam Doyumu Ölçeği katılımcılara uygulanmıştır. Katılımcıların 191'i (%59,0) kadın, 133'ü (%41,0) erkek ve yaş ortalaması 22,99 ± 1,47 olarak bulunmuştur. Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Formu'ndan aldıkları puan ortalaması 30,0±7,5'tir. Ruh hastalığı, depresyonu, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan ve ders amacıyla internet kullanmayanların internet bağımlılığı puanı daha yüksek saptanmıştır. Cinsiyet, yaş, sınıf, yaşadığı yer ve gelir durumuyla internet bağımlılığı arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ruh hastalığı, depresyonu, anksiyetesi olanlarda daha yüksek düzeyde umutsuzluk; olmayanlardaysa daha yüksek yaşam doyumu saptanmıştır. Ayrıca geliri giderinden az olanların daha az yaşam doyumuna sahip olduğu saptanmıştır. Öğrenciler arasında minimal düzeyde umutsuzluğu olanlar orta ve şiddetli düzeyde umutsuzluğu olanlara göre daha düşük internet bağımlılığına sahip olarak bulunmuştır. Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Formu ve Yaşam Doyumu Ölçeği puanları arasında negatif yönlü zayıf bir ilişki saptanmıştır. İnternet bağımlılığının birçok faktörden etkilendiği görülmüştür. Birinci basamak sağlık hizmetleri, bu faktörlere yönelik atılabilecek adımlarla erken tanı ve müdahalede bulunabilir. Bireylerin en yakın temas noktası olan aile hekimleri bu noktada önemli görev üstlenebilir. Anahtar kelimeler: tıp öğrencileri, umutsuzluk, internet, internet bağımlılığı bozukluğu

İrem Ergül Mete
Trakya University
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi 6. sınıf öğrencilerinde beden algısı ve etkileyen faktörler

Çalışmamızda Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi 6.sınıf öğrencilerinde beden algısı ve buna etkileyen faktörleri irdelemeyi amaçladık. Örneklemimizi Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde 6. sınıfta okuyup, çalışmaya katılmayı kabul eden 226 öğrenci oluşturmuştur. Verilerimiz 79 soruluk bir anket uygulanarak toplanmıştır. Anket formumuzda sosyodemografik özellikler ve yaşam alışkanlıklarıyla ilgili 23 soru, İki Boyutlu Benlik Saygısı Ölçeği'ni içeren 16 soru ve Vücut Algısı Ölçeği'ni içeren 40 adet soru bulunmaktadır. Çalışmamıza katılanların 111'i (%49,1) kadın, 115'i (%50,9) ise erkektir. Kadın öğrencilerin ölçek ortalaması 99,15±20,12 puan iken, erkek öğrencilerinki ise 86,10±24,36 puandır. Analizlerimizde erkek öğrencilerin, düzensiz bile olsa romantik ilişkisi bulunanların, öz saygı düzeyleri yüksek olanların, egzersiz türü olarak direnç/ağırlık egzersizi tercih edenlerin, vücut kitle indeksine göre kilolu olarak kategorize edilen öğrencilerin beden memnuniyetlerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. (İstatiksel olarak anlamlılıkları sırasıyla; p:0,001 , p:0,001 , r<0,001 p:-0,488 , p: <0,001 , p: 0,022) Katılımcıların fiziksel ya da ruhsal bir hastalığa sahip olup olmaması, diyet ve yeme tutumları, sigara/alkol kullanım alışkanlıkları ve egzersiz süresiyle beden algısı arasında bir ilişki saptanamamıştır. (İlgili parametrelerin p değerleri >0,05'tir.) Bakım harcamaları için ayrılan bütçe ve sosyal medyada geçirilen süre arttıkça ise beden memnuniyetinin düştüğü tespit edilmiştir. (İlgili parametrelerin p değerleri sırasıyla; r:0,010 p:0,172 , r:0,021 p:0,154) Beden algısını etkileyen pek çok parametre olduğu bu çalışmayla birlikte bir kez daha gözler önüne serilmiştir. Bulgularımızdan yola çıkarak; bireyleri düzenli fizik aktiviteye yönlendirerek, sahip oldukları sosyal destek ağlarını güçlendirerek, sosyal medyada geçirdikleri süreyi ve maruz kaldıkları içerikleri düzenleyerek sahip oldukları beden algısının olumlu yönde değiştirebiliriz. Anahtar kelimeler: Beden algısı, öz saygı, sosyal medya

Pelin Kızılırmak
Trakya University
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi son sınıf öğrencilerinde gelecek kaygısı ve etki eden faktörlerin değerlendirilmesi

Bu çalışma ile geleceğin hekimlerinde mevcut olabilecek, hekimlerin iyilik halini ve dolaylı olarak toplum sağlığını etkileyebilecek gelecek kaygısını ve etki eden faktörleri tanımlamak, bu konuda gelecekte yapılabilecek araştırmalara ve yetkililer tarafından yapılacak iyileştirmelere ışık tutmak amaçlanmaktadır. Çalışmaya Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi 15.04.2024 tarih ve 07/44 sayılı etik kurul onayı alındıktan sonra başlanmıştır. Çalışmamıza 187 kişi katılmıştır ve "Üniversite Öğrencilerinde Gelecek Kaygısı Ölçeği" sorularını içeren, toplam 44 soruluk anket yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Katılımcıların %48'i erkek (n=90), %52'si kadın (n=97) ve yaş ortalaması 24,671,12 yıl idi. Geliri giderinden fazla olan öğrencilerde, gelecekten umutsuzluk ve toplam skor anlamlı şekilde daha düşük bulunmuştur (p=0,023, p=0,028). Erkek öğrencilerin gelecek korkusu ve toplam kaygı skorları, kadın öğrencilere göre anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur (p=0,025, p=0,037). Uyku problemi olan öğrencilerde gelecekten umutsuzluk ve toplam skorlar, uyku problemi olmayanlara göre anlamlı şekilde daha yüksektir (p=0,041, p=0,001, p=0,006). Psikiyatrik hastalığı olan öğrencilerin gelecek korkusu ve toplam skorları, psikiyatrik hastalığı olmayanlara göre anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p=0,016, p=0,011). İlaç kullanan öğrencilerde gelecek korkusu ve toplam skorlar, ilaç kullanmayanlara göre anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p=0,012, p=0,022). Meslek değiştirmeyi düşünen öğrencilerde gelecek korkusu, umutsuzluk ve toplam skorlar anlamlı şekilde daha yüksektir (p=0,001, p=0,006, p=0,001). Tıp fakültesini tekrar seçmeyeceğini belirten öğrencilerin gelecek korkusu, umutsuzluk ve toplam skorları, tekrar tıp seçeceğini belirtenlere göre anlamlı derecede daha yüksektir (p=0,026, p=0,001, p=0,011). Tıp eğitiminin yeterli olmadığını düşünen öğrencilerin gelecek korkusu, umutsuzluk ve toplam skorları, eğitimi yeterli bulanlara göre anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p=0,009, p=0,006, p=0,003). Çalışmamızın sonuçları, tıp fakültesi son sınıf öğrencileri arasında gelecek kaygısı ve umutsuzluk düzeylerinin yüksek olduğunu göstermektedir. Bu kaygıların, özellikle tıp eğitiminin zorlukları, mesleki belirsizlikler ve geleceğe dair beklentilerle yakından ilişkili olduğu tespit edilmiştir.

Caner Demir
Trakya University
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Hekim adaylarının hekimlik algısı

Tıp fakültesi öğrencilerinin hekimlik mesleğine yönelik tutumlarının erken dönemde belirlenmesi, meslekleriyle ilgili farkındalık kazanmaları açısından önemlidir. Biz bu çalışmada Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim gören 4, 5 ve 6. sınıf öğrencilerinin hekimlik mesleğine yönelik tutumlarını, etkili olan faktörleri belirlemeyi vehekim adaylarının tutumlarının arasında fark olup olmadığını belirlemeyi amaçladık. Çalışmanın evrenini Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim gören toplamda 301 katılımcı ile 4, 5 ve 6.sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Hazırlanan ankette sosyodemografik özellikler ile ilgili sorularla birlikte Hekimlik Mesleği Tutum Ölçeğinin önermeleri olmak üzere toplam 55 sorudan oluşmaktadır.Bağımsız değişkenlerin ölçek ile karşılaştırılmasında Mann Whitney-U, Kruskall Wallis testi kullanılmıştır. Ölçek puanı ile sayısal verilerin karşılaştırılması Spearman Korelasyon testi ile yapılmıştır.Çalışmaya dahil edilen 301 katılımcının %53,8'i kadın, %46,1'i erkek olarak, %34,8'i 4.sınıf, %31,8'i 5.sınıf, %32,2'si 6.sınıf öğrencisi olarak tespit edildi. Ortalama yaş 23,47±1,2 yıl olarak saptanmıştır. Çalışmada, Hekimlik MesleğiTutum Ölçeği'nden alınan toplam puan 30,00 ile 90,00 arasında değişmekte olup, ortancası 64,00 idi. Çalışmada ölçekten alınan toplam puan ortancası (min-max) erkeklerde 63(55-70), kadınlarda ise 65(60-71) olup; kadınların ölçekten aldıkları puanların daha yüksek olduğu görülmüş kadın öğrencilerin hekimlik mesleğine yönelik daha olumlu tutuma sahip oldukları belirlenmiştir. Hekimlik mesleğine yönelik tutumlarda 4 sınıftan 6. sınıfa doğru ölçek puanında bir düşüş olduğu saptandı ve COVİD-19 pandemisinde tıp fakültesine başlamış olan 5.sınıfların mesleğe bağlılıkları daha düşüktü. Tıp fakültesini isteyerek ve kendi isteği seçen, insanlara yardım etme isteği ile seçen, okuduğu fakülteden memnun olan, beklentilerinin karşılanacağını düşünen ve geleceğinden endişe etmeyen hekim adaylarının hekimlik mesleğine yönelik tutum seviyeleri daha yüksek belirlendi. Çalışmamızda elde edilen sonuçlara göre hekim adaylarının, hekimlik mesleğine yönelik tutumlarının erken dönemde belirlenmesi, öğretim üyelerinin öğrencilere rol model olması tutumlarını olumlu yönde etkilemesi açısından önem taşımaktadır. Tutumların değişmesine yönelik adımların, sağlık hizmetleri ile ilgili yasa ve düzenlemelerin mesleğe yönelik tutumlar üzerindeki etkisi göz ardı edilmemelidir. Bu bakış açısıyla düşünüldüğünde hekimlik mesleğine yönelik tutum ve ilişkili faktörlerin daha ayrıntılı olarak ortaya konması gerektiği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: tutum, tıp öğrencileri, hekimlik mesleği

İrem Ceren Çolakoğlu
Trakya University
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Edirne ilinde huzurevlerinde kalan bireylerde polifarmasi ve etkilerinin değerlendirilmesi

Araştırma verileri, Edirne Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü bünyesinde hizmet veren huzurevlerinden hizmet alan, Standardize Mini Mental Testi (MMSE) veya Eğitimsizler İçin Modifiye Edilen Mini Mental Durum Testi'nden (MMSE-E) uygun olanından 24 ve üzerinde puan alan, iletişim kurma kısıtı olmayan 120 gönüllüye uygulanan anketten yüz yüze görüşme yöntemiyle elde edilmiştir. 38 sorudan oluşan anket, sosyodemografik özellikler, sağlıkla ilgili değişkenler, kullanılan ilaçlar ve Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (GYA) ile ilgili soruları içermektedir. Katılımcıların 85'i (%70,8) kadın, 35'i (%29,2) erkek olup yaş ortalaması 77,24 ± 8,38 yıl olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %91,7'sinde en az bir kronik hastalık tespit edilmiş olup, günlük ortalama ilaç kullanım sayısı 7,64 ± 5,19 (0-23) olarak saptanmıştır. Ayrıca, katılımcıların %69,2'sinde polifarmasi varlığı tespit edilmiştir. Kronik hastalık varlığı durumunda ve belirlenen bazı kronik hastalıklara sahip olanlarda polifarmasi daha sık görülmüştür. Ayrıca çocuk sahibi olmak, son bir yılda 3 ve üzerinde acil servis başvurusu yapmak, tüm alışverişlerinde yardıma ihtiyaç duymak ve huzurevinde daha uzun süre kalmak ile polifarmasi durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Katılımcıların kullandığı ilaçlar sistematik olarak gruplandırılarak potansiyel ilaç-ilaç etkileşimleri (pDDI) değerlendirilmiştir. Bazı ilaç gruplarını kullanmanın polifarmasi ve pDDI'ni arttırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca polifarmasi ile pDDI arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Polifarmasi risk faktörlerinin ve ilişkili durumların belirlenmesi, yönetim stratejileri için önemlidir. Bu süreçte multidisipliner yaklaşım ve aile hekimi katılımı tedavi etkinliğini arttıracaktır. Anahtar kelimeler: Polifarmasi, huzurevi, yaşlı, kronik hastalık

Harun Eker
Trakya University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Edirne merkez nüfusunda cilt kanseri ve risklerine dair farkındalık düzeyi

Küresel ısınma ve atmosferdeki değişimler sonucunda yeryüzüne ulaşan ultraviyole ışınları her geçen gün artarak bireylerin güneşe maruziyetini arttırmaktadır. Bunun sonucunda da cilt kanserinin insidansı yıllar içerisinde artmaktadır. Cilt kanserleri koruyucu davranışlar yardımıyla önlenebildiği için koruyucu sağlık hizmeti veren hekimlere önemli görevler düşmektedir. Bu çalışmada Edirne merkez nüfusunda cilt kanseri ve risklerine dair farkındalık düzeyinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışmaya 392 kişi katılmıştır. Katılımcılara uygulanan ankette sosyodemografik bilgiler, cilt, fenotipik özellikler (Fitzpatrick skalası kullanılarak), Deri Kanseri ve Güneş Bilgi Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların ölçek puanlarının ortalaması 14,09±3,30 olarak saptanmış olup bilgi düzeyi ortalama düzeyde bulunmuştur. Güneşten korunmak için koruyucu önlem almayanların oranı %16,33 olarak bulunurken %60,2'sinin güneş koruyucu krem kullandığı, ancak kremi yıl boyunca kullananların oranı %32,63 olarak saptanmıştır. Krem kullanmama sebepleri %42,86'sının alışkanlıklarının bulunmaması, %18,37'sinin gerekliliğine inanmamaları, %10,20'si unuttukları için, zararlı olabileceğini düşündükleri içindi. Kadınların bilgi düzeyleri erkeklerden, açık tenlilerin, buğday ve koyu kahverengi tenlilerden, güneş koruyucu ürünleri tüm yıl kullananların, güneşten koruyucu krem alırken güneş koruma faktörü, fiyat, deri tipi uygunluğu, emilim düzeyine göre tercih edenlerin bilgi düzeyleri diğerlerinden daha yüksek saptanırken göz renginin, doğal saç renginin, çil varlığının, güneş yanığı olmasının bilgi düzeyini etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak bireylerin bilgi düzeyleri yeterli olsa da güneşten korunma davranışlarına bilgiyi aktaramadıkları görülmekte olup bireyleri cilt kanseri, güneşin zararlı etkileri konusunda bilgilendirirken bir yandan da bu bilgileri davranışlara dönüştürme ile ilgili çalışmaların yapılması gerektiğini düşünmekteyiz. Aile hekimliği disiplini bireylerin ilk temas noktasıdır bu nedenle hastaların hem primer korunmasında hem de sekonder ve tersiyer korunmasında çok önemli yere sahiptir. Anahtar kelimeler: Fitzpatrick cilt skalası, cilt kanseri, güneş kremi.

Merve Nur Divoğlu
Trakya University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Trakya üniversitesi Tıp Fakültesindeki intörn hekimlerin genel afete hazırlık inancının değerlendirilmesi

Afetler, sağlık üzerindeki olumsuz etkileri ve toplumsal yükü nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bireylerin afet hazırlık düzeyi, zarar görme riskini doğrudan etkiler. Bu çalışma, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi intörn hekimlerinin afet hazırlık durumunu ve etkileyen faktörleri inceleyerek farkındalığı artırmayı, eğitimleri geliştirmeyi ve sağlık çalışanlarının hazırlık düzeyini yükseltmeyi amaçlamaktadır. Çalışmamızın örneklemi, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi intörn hekimlerinden oluşan 243 gönüllü katılımcıdan oluşmaktadır. Veriler, 55 sorudan oluşan anket formuyla toplanmıştır. Anket formu; sosyodemografik özellikler ve afetlere hazırlık durumuyla ilişkili değişkenleri inceleyen 10 soru ile 45 maddeden oluşan Genel Afet Hazırlık İnanç Ölçeği'ni içermektedir. Katılımcıların yaş ortalaması 23,3 ± 1,3 olup, Genel Afet Hazırlık İnanç Ölçeği'nden aldıkları ortalama puan 168,8 ± 18,8 saptanmıştır. Çalışmamızda, cinsiyet, afet konulu kitap okuma, afet tıbbı eğitimi alma, bireysel afet çantası bulundurma, afet yaşama deneyimi, meslek hayatı ve bireysel hayat için afete hazırlıklı olma gibi değişkenlerin, genel afete hazırlık inançlarını anlamlı şekilde etkilediği saptanmıştır. Çalışmamız, intörn hekimlerin afet hazırlık düzeylerini artırmak için teorik eğitimlerin yanı sıra uygulamalı tatbikatların da gerekli olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, afet hazırlığının yalnızca farkındalık oluşturmayı değil, aynı zamanda pratik beceri kazandırmayı da kapsaması gerektiğini göstermektedir. Tıp müfredatına afet psikolojisi ve pratik müdahale tekniklerinin eklenmesi, bu alandaki eksikliklerin giderilmesine katkı sağlayacaktır. Sağlık çalışanlarının afetlere hazırlık kapasitesinin artırılması, toplum sağlığının korunmasında kritik bir rol oynayacaktır. Anahtar Kelimeler: Afet, Afete Hazırlık, Afet Tıbbı, Tıp Öğrencileri

Evin Algan
Trakya University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

İntörn hekimlerin periyodik sağlık muayenesi hakkındaki bilgi düzeylerinin incelenmesi

Çalışmamızın amacı Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki intörn hekimlerin periyodik sağlık muayenesi hakkındaki bilgi düzeylerini ve etkileyen faktörleri değerlendirmek, eksik yönleri belirlemek ve farkındalık yaratmaktı. Çalışmamız tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir çalışmadır. Çalışmanın örneklemi Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki 295 intörn hekimden oluşmaktadır. Veriler 33 adet sorudan oluşan sosyodemografik özellikleri ve periyodik sağlık muayenesi hakkındaki bilgilerini sorgulayan araştırmacı tarafından hazırlanmış anket ile toplanmıştır. İntörn hekimlerin periyodik sağlık muayenesi ile ilgili sorulan 25 soruda doğru yanıt ortalamaları 11,91±3,32 (%47,6) olarak hesaplanmıştır. Türkiye için önerilen birinci basamakta periyodik sağlık muayenesi rehberi hakkında bilgi sahibi olduğunu düşünen intörn hekimlerin bilgi düzeyinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Aile hekimliği ve iç hastalıkları rotasyonunu alan ve almayan katılımcılar arasında bilgi düzeyi açısından anlamlı bir fark olduğu görülse de diğer rotasyonların istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşturmadığı görüldü. Çocuklara yönelik periyodik sağlık muayenelerinde halk sağlığı rotasyonunun, yetişkinlere yönelik periyodik sağlık muayeneleri hakkında aile hekimliği rotasyonunun, geriatrik dönem için ise halk sağlığı ve aile hekimliği rotasyonlarının istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturduğu görülmüştür. Kanser taramaları için ise halk sağlığı ve genel cerrahi rotasyonlarının istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşturduğu izlenmiştir. İntörn hekimlerin folik asit desteği, prematüre retinopatisi ve gelişimsel kalça displazisi taraması, yetişkinlere yönelik kilo takibi, kolonoskopi ile kolon kanseri taraması gibi konularda bilgi düzeylerinin 61 yüksek, çocuklarda D vitamini desteği, özgül öğrenme güçlüğü taramaları, yetişkinlerde lipit taraması, tiroit hormon taramaları, bazı kanser taramaları gibi konularda bilgi eksiklikleri olduğu görülmüştür. Sonuç olarak intörn hekimlerin Türkiye için önerilen birinci basamakta periyodik sağlık muayeneleri hakkında belli konularda bilgi düzeyi yüksek olsa da geliştirilmeye açık yönleri bulunmaktadır. Uygulamalı eğitimin teşviki ve uygun eğitim materyallerinin geliştirilmesine önem verilebileceğini ayrıca koruyucu hekimlik uygulamalarının hekimliğin temeli olduğunu ve tüm branşların bu konuda söz hakkı ve katkı imkanı olduğunu düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: periyodik sağlık muayenesi, bilgi, intörn hekimler, Aile Hekimliği

Ahmet Güler
Trakya University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Edirne ilinde çalışan aile hekimlerinin ve aile hekimliği asistanlarının tıbbi uygulama hataları (malpraktis) hakkında bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları

Bu çalışma, Edirne ilinde görev yapan aile hekimleri ve aile hekimliği asistanlarının malpraktis konusundaki bilgi düzeylerini, tutum ve davranışlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında gönüllü 195 aile hekimi ile yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak veri toplanmıştır. Veriler, 35 sorudan oluşan bir anket aracılığıyla elde edilmiştir. Bu anket, katılımcıların sosyodemografik özelliklerinin yanı sıra, malpraktis konusundaki bilgi düzeylerini ölçmeye yönelik hazırlanmıştır. Katılımcıların %51,8'i erkek, %48,2'i kadın olup yaş ortancası 28 olarak belirlenmiştir. 30 yaş ve üzeri olan, erkek ve meslekte 5 yıl ve üzeri deneyime sahip olan hekimlerin malpraktis bilgi puanlarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülmüştür. Aile hekimi asistanlarının yaş ortalaması daha düşük ve malpraktis konusundaki bilgi düzeyi pratisyenlere göre daha az saptanmıştır. Katılımcıların ortalama bilgi puanı 7,77 (±2,23), ortancası ise 8 (2–14 arası) olarak bulunmuştur. Mesleki görev tanımına hâkim olduğunu düşünen hekimlerin bilgi puanları, hâkim olmadığını belirtenlere göre daha yüksektir. Ayrıca halen tıbbi sorumluluk sigortası yaptırmış olan hekimlerin bilgi düzeyi, daha önce sigortası olup şu anda olmayanlara kıyasla anlamlı biçimde yüksektir. Öte yandan, malpraktis davalarının hekim performansına etkisi ve dava riski ile sigorta yaptırma durumu arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Katılımcıların önemli bir kısmı malpraktisle ilgili yasal düzenlemeler hakkında yeterli bilgiye sahip değildir. Tıp eğitimi ve medya başlıca bilgi kaynakları olarak öne çıkarken, bilimsel kaynaklardan yeterince faydalanılmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, malpraktisle ilgili bilgi eksikliklerinin ve yasal farkındalık yetersizliklerinin giderilmesi amacıyla tıp eğitiminde daha kapsamlı bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiği, sigorta kapsamı ve işleyişi hakkında hekimlerin bilinçlendirilmesinin önemli olduğu, ayrıca hekimlerin malpraktis kaynaklı psikolojik yükle başa çıkabilmeleri için psikososyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekmektedir. Anahtar kelimeler: malpraktis, bilgi, Aile Hekimliği

İnci Kılıç
Trakya University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Edirne ili merkez aile sağlığı merkezlerine başvuran erişkin hastalarda gıda takviyesi kullanımı ve hastaların bu konudaki bilgi-bilinç düzeyi

Bu çalışmamızda Edirne ili merkezindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran erişkin hastaların gıda takviyesi kullanımı durumları ve hastaların bu konudaki bilgi-bilinç düzeyi'nin araştırılması hedeflenmiştir. Çalışmamıza 403 gönüllü hasta katılmıştır. Katılımcılardan sosyodemografik özellikler ve gıda takviyeleri konusunda bilgi, tutum ve davranışlarının tanımlanmasının talep edildiği anket formu yardımıyla veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve gruplar arasında fark bulunup bulunmadığı yerine göre Ki-kare testi kullanılarak karşılaştırılmıştır. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmaya katılan 403 erişkin bireyden %41,7'si gıda takviyesi kullandığını belirtmiştir. En sık tercih edilen takviyeler multivitamin, D vitamini, balık yağı ve C vitamini olmuştur. Takviye kullanımı, boşanmış/dul bireylerde, komorbid hastalığı olanlarda ve düzenli sağlık kontrolü yaptıranlarda daha yaygındır. Katılımcılar doğal besinlerin yeterli olmadığını düşünmekte, takviyelerin kronik hastalıkları önleyebileceğine inanmakta ancak kanser gibi hastalıklarda etkili olduğunu daha az düşünmektedir. Takviyelerin hekim önerisiyle kullanılmasını ve laboratuvar testleriyle takip edilmesini savunan katılımcı oranı yüksektir. İnternetten satın alma ve ambalaj bilgileri konularında güven düşüktür. Vitamin ve minerallere dair bilgi düzeyi değişkendir. A ve C vitamini iyi bilinmekte; D vitamini, B grubu vitaminler, çinko, magnezyum, K ve E vitamini hakkında ise bilgi düzeyi düşüktür. Selenyum, krom, glutatyon, koenzim Q10 ve glukozamin gibi maddelere yönelik farkındalık çok düşüktür. Probiyotikler toplumda en çok bilinen doğal desteklerden biridir; omega yağ asitleri ve propolis ise daha az tanınmaktadır. Sonuç olarak, özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde görev yapan aile hekimlerinin, bireyleri gıda takviyeleri konusunda doğru şekilde yönlendirmesi, gerekli durumlarda laboratuvar değerlendirmeleriyle rehberlik etmesi ve sağlık okuryazarlığını artırıcı bilgilendirme yapması büyük önem taşımaktadır. Gıda takviyesi kullanımının bireysel ihtiyaçlara göre, bilimsel temele dayalı ve güvenli bir şekilde sürdürülebilmesi için toplum düzeyinde aile hekimliğini merkez alan planlı bilgilendirme ve danışmanlık uygulamalarına ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar kelimeler; aile hekimliği, gıda takviyesi, sağlık okuryazarlığı

Aydan Şen Bakal
Trakya University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin osteoporoz farkındalığı

Osteoporoz, kemik mineral yoğunluğunun azalması ve kemik dokusundaki yapısal bozulma sonucunda kırık riskinin arttığı ilerleyici bir kemik hastalığıdır. Osteoporozda kemiklerin dayanıklılığı azalır ve daha kırılgan hale gelir. Yaşlanan nüfusla birlikte, osteoporoza bağlı kırıkların artacağı öngörülmektedir. Bu çalışmada, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin osteoporoz hakkındaki farkındalığının saptanması amaçlanmıştır. Yapılan örneklem hesabında %95 güç ve %5 hata payı ile 316 öğrenci ve intörn doktor örneklem için yeterli bulunmuştur. Çalışma 358 gönüllü katılımcıyla yapılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik verilere ek olarak anket soruları uygulanmıştır. Çalışmamıza dahil olan 358 katılımcının 215'i kadın (%60,1), 143'ü (%39,9) erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 21,87 ± 2,12 yıl bulunmuştur. Çalışmamızdaki katılımcıların %87,4'ü osteoporozla ilgili bilgileri olduğunu belirtmiştir. Çalışmamızda ailede osteoporoz ve kırık öyküsü gibi değişkenlerle bilgi düzeyi arasındaki ilişkiler de incelenmiş, ailesinde osteoporoz öyküsü bulunan katılımcıların bilgi düzeyinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %25,4'ü bilgi düzeyinin yeterli olduğunu düşünmekteydi. Bilgi düzeyinin yeterli olduğunu düşünenler soruların yaklaşık yarısına doğru yanıt vermiştir. Osteoporoz bilgi sorularındaki cevaplara göre genel olarak üst sınıflarda bilgi düzeylerinin arttığı görülmüştür. Osteoporoz bilgi sorularına verilen yanıtlar ile cinsiyet arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak çalışmamızda, öğrencilerin temel düzeyde bilgi sahibi oldukları ancak tanı yöntemleri, erken tarama bilinci ve koruyucu yaklaşımlar konusunda eksikliklerinin bulunduğu saptanmıştır. Bu durum, tıp eğitiminde osteoporozun yalnızca teorik bilgilerle sınırlı kalmayıp, uygulamalı ve multidisipliner bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, yalnızca öğrencilerin değil, toplumun genelinde de osteoporoz farkındalığının artırılması büyük önem taşımaktadır. Bu süreçte birinci basamak sağlık hizmetlerinin, toplumun bilgilendirilmesi, risk gruplarının belirlenmesi ve koruyucu sağlık davranışlarının kazandırılmasında önemli bir yere sahiptir.

Birinci basamak sağlık hizmetleriOsteoporozÖğrenciler-tıp
Selin Nur Çalışkan
Trakya University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Edirne il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine kayıtlı 65 yaş ve üstü bireylerin kırılganlık sendromu açısından değerlendirilmesi

Çalışma ile toplumda yaşayan yaşlı bireylerde kırılganlık sendromunun sıklığı, kırılganlığa etki eden sosyodemografik, klinik ve yaşam tarzı faktörleri ile bu faktörlerin sağlık durumu üzerindeki yansımaları hakkında bilgi edinilmesi amaçlanmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda, kırılganlık gelişimini önlemeye yönelik erken tanı, risk belirleme ve bütüncül bakım yaklaşımlarının güçlendirilmesi; aile hekimliği uygulamalarında yaşlı sağlığına yönelik koruyucu stratejilerin geliştirilmesi ve sağlıklı yaşlanma bilincinin artırılması yönünde katkı sağlanması hedeflenmiştir. Araştırmanın verileri, 1 Aralık 2024 – 31 Mayıs 2025 tarihleri arasında Edirne il merkezine bağlı 23 Aile Sağlığı Merkezi ve bunlara bağlı 52 birime başvuran, katılma kriterlerini taşıyan 403 gönüllü üzerinde anket yöntemi uygulanarak elde edilmiştir. Anket formu, 65 yaş ve üzeri bireylerin sosyodemografik özelliklerini (yaş, medeni durum, eğitim, gelir, yaşam biçimi), sağlık davranışlarını (sigara, alkol kullanımı, beden kitle indeksi), kronik hastalık ve ilaç kullanım durumlarını, düşme ve hastaneye yatış öyküsü ve FRAIL ölçeğini (Fatigue, Resistance, Ambulation, Illnessess, Loss of Weight) içermekte olup bireylerin kırılganlık düzeylerini belirlemeyi amaçlamıştır. Araştırmamızda kadınların, dul veya boşanmış bireylerin, okur-yazar olmayanların, geliri giderinden az olanların, yalnız yaşayanların, yüksek beden kitle indeksine sahip olanların, kronik hastalık sayısı fazla ve polifarmasi bulunan bireylerin, ayrıca son bir yılda düşme ya da hastaneye yatış öyküsü bulunanların kırılganlık açısından daha riskli grupta yer aldığı saptanmıştır. Buna karşılık, çalışma durumu ile sigara ve alkol kullanımı değişkenleri arasında kırılganlıkla anlamlı bir ilişki gösterilememiştir. Çalışmamızın ortaya koyduğu bulgular doğrultusunda, yaşlı bireylerde kırılganlığın erken dönemde tanımlanması, risk faktörlerinin azaltılması ve uygun müdahalelerin planlanması büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda, birinci basamak sağlık hizmetlerinde kırılganlık değerlendirmesinin rutin uygulamalara dâhil edilmesi ve toplumda farkındalık oluşturacak koruyucu sağlık politikalarının geliştirilmesi önemli katkılar sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: Kırılganlık Sendromu, Yaşlı Bireyler, FRAIL Ölçeği, Aile Hekimliği, Sosyodemografik Faktörler, Kronik Hastalık, Polifarmasi, Düşme, Sağlıklı Yaşlanma

Atilla Mert Yürekli
Trakya University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Edirne il merkezindeki yaşlılarda düşme ve risk faktörleri

Yaşlılarda düşmeler önemli bir halk sağlığı sorunu olup mortalite ve morbiditenin başlıca nedenleri arasında yer almaktadır. Bu nedenle düşme ve düşmeye bağlı risk faktörlerinin belirlenmesi, düşme gibi önlenebilir sağlık sorunlarının azaltılması ve sağlıklı yaşlanma hedeflerine katkı sağlaması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma 65 yaş ve üstü bireylerde düşme ve düşmeye bağlı risk faktörlerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın verileri, 20.10.2025-30.11.2025 tarihleri arasında Edirne il merkezindeki Aile Hekimliği birimlerine başvuran ve katılma kriterlerini karşılayan 65 yaş üstü gönüllü 400 yaşlı bireyden yüzyüze görüşme yöntemi ile uygulanan anketler elde edilmiştir. Anket formunda katılımcıların sosyodemografik özellikleri, kronik hastalıkları, kullandığı ilaçlar, çoklu ilaç kullanımı (polifarmasi), 65 yaşından sonra ve son bir yılda düşme öyküsü, düşmenin gerçekleştiği yer, düşme sonucu yaralanma durumu ve alınan düşme önlemlerinin sorgulandığı 35 soru yer almaktadır. Çalışmamızda 65 yaş üstü düşme prevelansı %62,8, son bir yılda düşme prevalansı %35,5 olarak bulunmuştur. 65 yaş üstünde düşme öyküsünün kadınlarda, bekar/dul bireylerde, yalnız yaşayanlarda, polifarmasi saptananlarda ve özellikle hipertansiyon ve diyabetes mellitus gibi kronik hastalığı bulunanlarda daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca antihipertansif, oral antidiyabetik, insülin, antikoagülan, kardiyoselektif beta bloker ve proton pompa inhibitörü kullananlarda düşme öyküsü anlamlı olarak daha sık görülmüştür. 65 yaşından sonra düşme sayısı ise kadınlarda, bekar/dul bireylerde, düşük eğitim düzeyine sahip olanlarda, polifarmasi saptananlarda, kalp hastalığı, demans, diyabetes mellitus, hipertansiyon, obezite, inkontinans ve vertigo gibi kronik hastalığı bulunanlarda artmıştır. İlaç grupları açısından bakıldığında; antihipertansif, oral antidiyabetik, insülin, antikoagülan, bronkodilatör ve proton pompa inhibitörü kullananlarda arttığı belirlenmiştir. Yapılan çok değişkenli regresyon analizinde; yaş arttıkça düşme öyküsü olasılığının %18 arttığı, yalnız yaşayan bireylerde düşme öyküsü yaşama olasılığı yalnız yaşamayanlara göre yaklaşık 2 kat (%93) daha yüksek olduğu ve ilaç sayısındaki her bir artışın düşme riskini %32 artırdığı belirlenmiştir. Çalışmamızdan ortaya çıkan sonuç ve öneriler doğrultusunda; düşmelerin önlenmesinde birinci basamak sağlık hizmetlerinde yaşlı bireylere yönelik eğitimin, çevresel düzenlemelerin ve risk faktörlerinin kontrolünü içeren çok yönlü bir yaklaşımın gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Aile hekimleri, yaşlı bireylere bütüncül ve biyopsikososyal bir bakış açısıyla yaklaşarak gereksiz ilaç kullanımının önlenmesi, ilaçların düzenli ve doğru kullanımının izlenmesi, ev içi çevresel risklerin değerlendirilmesi ile eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin sunulması gibi alanlarda önemli bir sorumluluk taşımaktadır. Anahtar kelimeler: Yaşlı, Prevalans, Polifarmasi, Düşme

Uğuray Başargan
Trakya University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Aile hekimliği polikliniğine başvuran 50-70 yaş arası hastalardan gaitada gizli kan testi pozitifliği olanlarda malignite saptanma oranları

Giriş ve Amaç: Kolorektal kanser, her iki cinsiyette de tüm kanserler arasında sık görülen ve tarama sayesinde mortalite ve morbiditesinde azalma sağlanan bir kanser türüdür. Çalışmamızda Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran hastalarda periyodik sağlık muayenesi kapsamında gaitada gizli kan testi pozitifliklerinde kolorektal kanser görülme sıklığını ortaya koymayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Üniversitemiz Aile Hekimliği Polikliniği'ne sağlık kontrolü için başvuran 50-70 yaş arasındaki 119 kişi araştırmaya dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik veriler, kolorektal kanser risk faktörleri ve kolorektal kanserde sık görülen semptomların sorgulandığı bir anket uygulandı. Hastaların hemogram, gaitada gizli kan testi, kolonoskopi sonuçlarıyla ve işlem sırasında biyopsi alınan hastaların patoloji sonuçları değerlendirildi. Bulgular: Araştırmaya katılan 119 kişinin 62'si (%52,1) kadın, 57'si (%47,9) erkekti. Katılımcıların yaş ortalaması 61,0 ± 7,6 yaş idi. Tüm katılımcılardan 65 kişinin (%54,6) gaitada gizli kan testi pozitif saptandı. Araştırmaya katılanlardan 5 kişiye (%4,2) kolorektal kanser tanısı konuldu. Kolorektal kanser tanısı konan 5 kişinin (%100) gaitada gizli kan testi pozitif olup, gaitada gizli kan testi pozitif çıkan tüm hastalardaki malignite saptanma oranı, araştırmamızda %7,7 (n=5) olarak bulundu. Sonuç: Araştırmamızda gaitada gizli kan testi pozitifliği ve kolorektal kanser tanısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Kolay uygulanabilirlik ve maliyet etkinliği avantajları olan gaitada gizli kan testi, 50-70 yaş arasındaki kişilerin kolorektal kanser taramasında yararlıdır.

Aile hekimliğiDışkıKolorektal neoplazmlar+4
Tarık Ahmet Şahin
Tekirdağ Namık Kemal University
2021
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Aile hekimliği polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzeri hastaların pnömokok, influenza, COVID-19 aşılanma oranları ve etkileyen faktörlerin incelenmesi

Çalışmamız Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzeri erişkinlerin pnömokok, influenza ve Covid-19 aşıları ile aşılanma oranlarını tespit etmek ve aşılanmayı etkileyen faktörleri incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmamızın katılımcıları Mayıs-Ekim 2021 tarihleri arasında Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzeri gönüllü erişkinlerdir. (n=200) Çalışmamız tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir çalışmadır. Veriler literatür araştırması sonucu kendi tarafımızca hazırlanan anket ile toplanmıştır. Araştırmada verilerin analizinde, SPSS 24.0 programı ile frekans ve yüzde analizlerine ek olarak ortalama, standart sapma, ki-kare testinden faydalanılmıştır. Çalışmamızda son 1 yıl içinde influenza aşılanma oranı %24,5, son 5 yıl içinde pnömokok aşılanma oranı%42,0 ve Covid-19 aşılanma oranı %86,0 olarak bulunmuştur. Çalışmamızda kronik hastalığa sahip olmanın influenza aşısı ile aşılanmayı arttıran faktör olduğu görülmüştür (p<0.05). Katılımcıların %80,0 'inin sürekli ilaç kullanmasını gerektiren en az bir kronik hastalığının olduğu belirlenmiştir. Pnömokok aşısı ile aşılanmayı etkileyen faktörler ise aylık gelir düzeyi ve düzenli aile hekimine gitme alışkanlığıdır(p<0.05). Çalışmada kişilerin %50,5 inin aile hekimine düzenli gitmediği görülmüştür. %91,5'inin aile hekimine ilaç yazdırmak için gittiği, %41,5'inin muayene olmak için ve %6,5 'in koruyucu sağlık hizmeti almak için gittiği görülmüştür. Çalışmada katılımcıların aşıları çoğunlukla basın-yayın organları aracılığıyla ve sosyal çevreden öğrendikleri görülmüştür. İnfluenza ve pnömokok aşılarını yaptırmayan katılımcıların çoğunluğu ihtiyaç hissetmediği için, doktor önermediği için ve aşıdan haberdar olmadığı için yaptırmamıştı. Covid-19 aşısı yaptırmayan bireylerin ise aşının yan etkilerinden korktuğu ve aşıyı güvenli bulmadıkları için yaptırmadıkları görüldü. Sonuç olarak; kişilerin aşılar hakkındaki farkındalığını arttırmak için aşılar hakkındaki önyargıları ve korkuları üzerine sağlık çalışanları ve medya birlikte hareket ederek kişilerin doğru bilgiye ulaşmaları sağlanmalıdır. Covid-19 Pandemisiyle mücadele ettiğimiz bu dönemde aşıların önemi bir kez daha anlaşılmıştır. Halk, aşı programlarının önemi konusunda yeterince bilgilendirilirse, koruyucu sağlık hizmetlerinin aşılama hedeflerine daha kolay erişilecektir.

Aile hekimliğiAşılamaAşılar+6
Aslıhan Çelik Dönmez
Tekirdağ Namık Kemal University
2022
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerde akılcı ilaç kullanımı ve etkileyen faktörler

Tıpta gelişmelerin artması ile daha fazla tanı ve tedavi şansı doğmaktadır. Bununla beraber piyasadaki ilaç sayısının artması ve ilaç kullanımının da artması söz konusudur. İlaçlar uygun kullanıldığında ne kadar yararlı ise yanlış kullanımlarında da bir o kadar zararlı olabilmektedir. Bu çalışma ile AİK bilgi düzeyi ve etkileyen faktörleri belirlemeyi amaçladık. Çalışmamızın katılımcıları Aralık 2021 – Mart 2022 tarihleri arasında Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne kontrol amaçlı veya bir şikayet üzerine başvuran 18 yaş ve üzeri gönüllü bireylerdir (n:308). Veriler katılımcılara literatür taranarak hazırlanan 40 soruluk anket formunun yüz yüze sorularak toplanmıştır. Anket formunda hastaların sosyo-demografik özellikleri, ilaç kullanım özellikleri, alışkanlıkları, kronik hastalıkları sorgulayan sorular ve Demirtaş ve ark. tarafından hazırlanan 21 soruluk AİK ölçeği bulunmaktadır. İstatistiksel analizleri yapmak için SPSS (IBM SPSS Statistics 24) adlı paket program kullanılmıştır. Akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyleri kadınların erkeklere göre, üniversite ve üzeri eğitim seviyesine sahip kişilerin ilkokul eğitim düzeyine sahip olanlara göre, şehir merkezi ve ilçe merkezlerinde yaşayanların diğer yerleşim yerinde yaşayanlara göre ve vitamin veya mineral takviyesi alanların vitamin veya mineral takviyesi almayanlara göre istatistiksel olarak yüksek bulunmuştur. (p<0,05). Çalışmamıza katılan kişilerin çoğu genç yaş ve eğitim seviyeleri yüksek kişilerden oluşmasına rağmen %17,8 oranında AİK bilgi düzeyleri yetersiz bulunmuştur. Bu noktada hekimlere ve devlete sorumluluk düşmektedir. Gerekli eğitimlerin planlanarak halka sunulması gerekmektedir. Bu şekilde AOİK'in önüne geçilebilir.

Aile hekimliğiAkılcı ilaç kullanımıRetrospektif çalışmalar+2
Mehmet Kiriş
Tekirdağ Namık Kemal University
2022
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu semptom sıklığı ile beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

DEHB yaşla uyumlu olmayan düzeyde dikkatsizlik, hiperaktivite, dürtüsellik ile karakterize, yaygın kronik nörogelişimsel bir hastalıktır. DEHB'nin tipik olarak erken çocukluk döneminde başladığına inanılır, ancak tanı sıklıkla okul çağında konulur. DEHB tanısı alan birçok çocuk, ergenlik ve genç erişkinlik dönemlerinde eğitim ve sosyal işlevsellik alanlarında sorunlar yaşamaya devam etmektedir. Bu nedenle DEHB ülke nüfusu için yüksek toplumsal ve bireysel maliyetlerdendir.Çalışmamız, Tekirdağ ili Süleymanpaşa ilçesine bağlı ilkokullarda öğrenim gören öğrencilere ve ebeveynlerine ulaşılarak çocukların beslenme alışkanlıklarını, DEHB ile beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkinin araştırılması ve DEHB semptom sıklığını ölçerek DEHB hakkında ebeveynlerde, sağlık çalışanlarında farkındalık yaratmak amacıyla yapılmıştır. Çalışmamızda çocukların 67'si (%11,1) 0-2 ay anne sütü ile beslenmiştir. 0-2 ay anne sütüyle beslenenlerin ortalama CADÖ-48 puanı, 6 aydan fazla süre beslenenlerinkinden anlamlı bir ölçüde fazla olarak saptanmıştır. Çocukların 157'si (%26,25) öğün atlamamaktadır. Çocukların ortalama CADÖ-48 puanının, sık sık öğün atlayanlarda, bazen atlayanlara ve hiç atlamayanlara göre; bazen atlayanların ise hiç atlamayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı ölçüde fazla olduğu saptanmıştır. Çocukların 525'i (%86,8) düzenli olarak kahvaltı etmektedir. Düzenli kahvaltı eden çocukların ortalama CADÖ-48 puanı, düzenli olarak kahvaltı etmeyenlerinkinden anlamlı ölçüde düşük olarak bulunmuştur. Çocukların sağlıklı besin tüketim sıklığı puan ortalaması ile ortalama CADÖ-48 puanı arasında korelasyon analizi yapıldığında negatif çok zayıf anlamlı bir ilişki gözlenmiştir. Sonuç olarak beslenme alışkanlıkları DEHB için bir risk faktörü olmakla birlikte doğru beslenme alışkanlıkları edinildiğinde de DEHB riskini veya semptomlarını azaltabilmektedir. Ancak bu konunun daha iyi açıklanabilmesi geniş çaplı ve geçerliliği yüksek daha çok çalışma yapılmalıdır.

Belirti ve semptomlarBeslenme alışkanlıklarıHiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu+2
Öykü Elvin Dalaslan
Tekirdağ Namık Kemal University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Koronavirüs pandemisi sürecinde erişkinlerde huzursuz bacak sendromu sıklığı ve koronavirüs anksiyete düzeyinin incelenmesi

Huzursuz Bacak Sendromu toplumda yaygın görülen fakat çoğunlukla tanı koymada geç kalınan, yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen bir hareket bozukluğudur. Koronavirüs salgınının neden olduğu davranış değişiklikleri, yatkın kişilerde HBS bulgularını kötüleştirebilir veya tetikleyebilir. Bu çalışmada aile hekimliği polikliniğine gelen erişkin hastalarda HBS sıklığını, HBS şikâyetlerinin pandemi ile değişip değişmediğini, koronavirüs anksiyete düzeyinin ve HBS ile koronavirüs anksiyetesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi hedeflendi. Aile Hekimliği Polikliniği'ne herhangi bir sebeple gelen 20-65 yaş grubu 350 kişi araştırmaya alındı. Gönüllülere sosyodemoğrafik özellikler, kronik hastalıkları, kullandıkları tedaviler, HBS tanı ölçütleri, HBS şiddet ölçeği, Covid 19 enfeksiyonu geçirip geçirmediği, Covid 19 aşısı yapılıp yapılmadığı, HBS semptomlarının pandemi ile değişip değişmediği, Koronavirüs Anksiyete Ölçeğinin sorgulandığı anket formu gönüllüler tarafından dolduruldu. 350 gönüllünün 212 tanesi (%60,6) kadın, 138 tanesi (%39,4) erkekti. Katılımcıların yaş ortalaması 34,75 ± 10,32 yaş idi. Katılımcıların 149'una (%42,6) HBS tanısı konuldu, 73 (%20,8) kişide koronavirüs anksiyetesi saptandı. Anket bulgularından elde ettiğimiz veriler ışığında, HBS ve koronavirüs anksiyetesi arasında bilimsel düzeyde anlamlı bir bağ tespit ettik. Anksiyete oranı arttıkça HBS şiddeti de artmaktadır. Anahtar Kelimeler: Huzursuz Bacak Sendromu, Koronavirüs Anksiyete Ölçeği, Covid-19

AnksiyeteCOVID 19Huzursuz bacak sendromu+7
Meryem Köroğlu
Tekirdağ Namık Kemal University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Aile hekimliği polikliniğine başvuran 18-65 yaş arası bireylerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının ve fiziksel aktivite düzeylerinin obeziteyi önlemedeki etkisi

Obezite, olumsuz sağlık sonuçlarıyla ilişkili, multifaktöriyel bir hastalıktır. Hatalı beslenme ve fiziksel aktivite azlığının sebep olması, önlenebilir olduğunu düşündürmektedir. Polikliniğimize başvuranların sağlıklı beslenmeye ilişkin bilgi ve tutumları ile fiziksel aktivite düzeylerini belirleyerek obeziteyle ilişkisini ortaya çıkarmayı hedefledik. Nisan - Eylül 2022 tarihlerinde 176 kadın, 125 erkek toplam 301 gönüllüye sosyodemografik bilgiler, beslenme ve fiziksel aktivite özelliklerini sorgulayan anket sorularına ilaveten Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Form'u kullanılarak toplam 63 soruluk anket yüz yüze uygulanmıştır. Katılımcıların %20,3'ü obezdir. Katılımcılarımızın %33,9'unun inaktif ve %19,3'ünün ise çok aktif olduğu gözlenmiştir. SBİTÖ toplam puan ortalaması 77,8±11,6 olup, yüksek düzeydedir. Fiziksel aktivite seviyesi yüksek olanların daha düşük BKİ ve bel çevresine sahip olduğu gözlenmiştir. Çalışmamızda, obezlerin normal kilolulara göre daha olumlu beslendikleri bulunmuştur. BKİ arttıkça beslenme bilgisi azalmış ve SBİTÖ puanlarının artmıştır. Özetle, çalışmamızda obez bireylerin daha olumlu beslendiklerini, ve fiziksel aktivite seviyelerinin düşük olduğunu tespit ettik. Aile hekimleri, fiziksel aktivite ve beslenme davranışları açısından konusunda önemli bir konumdadırlar. Aile hekimliğinde, nüfusumuzun sağlığının geliştirilmesinde bu konumumuzu güncel bilgiler ışığında, beceri ve deneyimlerimizi kullanabilmekteyiz. Fiziksel aktivite ve beslenme danışmanlığı sadece obeziteden korunma ve tedavisinde değil, sağlıklı kişilerin iyilik halinin sürdürülmesinde oldukça önemli ve maliyet etkin bir uygulamadır. Anahtar kelimeler: Obezite, sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite

Aile hekimliğiBeslenmeDoktorlar+4
Filiz Yıldırım
Tekirdağ Namık Kemal University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 18-45 yaş arası erkeklerin HPV ve HPV aşısı ile ilgili farkındalık ve bilgi düzeylerinin belirlenmesi

Bu çalışma 18-45 yaş arası erkek hastaların HPV ve HPV aşısı ile ilgili farkındalık ve bilgi düzeylerinin belirlenmesi ve arttırılması amacıyla yapıldı. Bu çalışma tek merkezli, tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte bir çalışma olarak planlandı. Çalışmaya Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran hastalardan 255 hasta dahil edildi. Veriler 01.07.2023-01.12.2023 tarihleri arasında, yüz yüze yapılan anket formu ile toplandı. Anket formunun içeriğinde katılımcılarla ilgili sorular, literatür taranarak hazırladığımız ve kapsam geçerlilik indeksi 0.98 olan HPV ve HPV aşısı ile ilgili farkındalık ve bilgi anketi yer aldı. Elde edilen veriler Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 15.0 istatistik paket programında değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler sayısal değişkenler için ortalama, standart sapma, ortanca, kategorik değişkenler için sayı ve yüzde olarak verilmiştir. Geçerlik ve güvenirliğin değerlendirilmesinde Açımlayıcı Faktör analizi uygulanmış olup maddelere ilişkin faktör yükleri, madde toplam korelasyon değerleri, Cronbach alfa değeri hesaplanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi R studio paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirilmiş olup verilerin normal dağılıma uymaması nedeni ile Mann-Whitney U testi ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olduğunda anlamlı kabul edilmiştir. Erkeklerin 152'si(%59,6) HPV ile ilgili bilgi edinmemiş olduğunu, 250'si (%98,0) HPV aşısı olmadığını, 102'si (%40,0) HPV aşısı olmayı düşünmediğini, 144'ü (%56,5) HPV aşısına ulaşmanın zor olduğunu düşündüğünü bildirdi. Çalışma grubunda yer alan erkeklerin anketten aldıkları puan ortancası (min-maks) 24,0(6,0-32,0) olup ortalaması (SS) 23,20 olarak saptandı. Bu çalışmanın sonuçları erkeklerin yarısından fazlasının HPV aşısını duymadığını, erkeklerin tamamına yakınının HPV aşısını yaptırmadığını ve çoğunluğunun aşıya ulaşmanın zor olduğunu düşündüğünü gösterdi. Bununla birlikte, erkeklerin genel HPV bilgileri ortalama ve mevcut HPV aşılama programına yönelik bilgileri ise düşük seviyede idi. Ayrıca erkeklerin HPV ve HPV aşısı ile ilgili farkındalık ve bilgi anketi puanları ortalama düzeyde idi ve HPV bilgisi erkeklerin tutum ve davranışlarını etkiliyordu. Erkeklerin genel HPV ve HPV aşısına yönelik bilgilerinin artırılmasına yönelik girişimlerin gerçekleştirilmesi önerilebilir. Böylece erkeklerinde aşılama oranları arttırılarak HPV' nin eliminasyonuna katkı sağlayacak sürü bağışıklığı oluşması sağlanabilir. Koruyucu hekimlik hizmetlerinde rol alan aile hekimleri olarak toplumun sağlık bilincini artırmak, hastalıkları önlemek ve erken teşhis ile tedavi etmek gibi önemli bir rol üstlenmekteyiz. Bilgi eksikliğinin giderilmesi de bu sürecin önemli bir parçasıdır. Yapılacak olan sürekli eğitimler ve bilgilendirmeler ile HPV aşısına ilginin ve farkındalığın artacağını düşünmekteyiz.

Süleyman Öztürk
Tekirdağ Namık Kemal University
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Makine öğrenmesi ile hipertansiyon olma riskinin öngörülmesi

Hipertansiyon, dünya genelinde önlenebilir ölüm sebepleri içerisinde en başta gelen risk faktörüdür. Hipertansiyon genellikle asemptomatik olarak karşımıza çıkar. Hipertansiyonu olan kişilerde sürekli yükselmiş kan basıncına maruz kalmak genellikle arteriyoskleroz, miyokard enfarktüsü ve felç gibi istenmeyen durumlara sebebiyet vermektedir Önemli bir küresel sağlık riski olan hipertansiyon, dünya genelinde 1,13 milyar kişiyi etkilemektedir. Fakat bireylerin hemen hemen yarısı hipertansiyonu olduğunu bilmemektedir. Bu sebeple, kardiyovasküler hastalıkların (KVH) meydana gelme ihtimalinin azaltılması ve kan basıncı değerlerinin optimum seviyede tutulması için hipertansiyon tanısını ve izlenmesini geliştirmek önemlidir. Bu hastalığın teşhisinde genellikle kan değerleri, fizik muayene bulguları, idrar tetkikleri, evde kan basıncı izlemi kullanılmaktadır. Bu tanı yöntemlerinin dışında, birçok alanda olduğu gibi, bu hastalığın tanısı için de bilgisayar destekli programlar kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, ilerleyen aşamalara kadar asemptomatik seyreden, genellikle komplikasyonlarla karşımıza çıkan, erken tespit edildiğinde komplikasyonların önüne geçilebilecek bir hastalık olan hipertansiyonun erken aşamada tanınabilmesi amacıyla makine öğrenmesi algoritmaları kullanılarak hipertansiyonun erken teşhis edilebilmesi ile bireyi doğru ve erken tedaviye yönlendirerek bireyi geç kalınmış teşhis ve bununla beraber gelen diğer hastalık risklerinden korumak, konforlu ve rahat bir yaşam sürebilmesine yardımcı olabilmektir. Bu çalışmadaki veri seti Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne 01.01.2019-01.01.2023 tarihleri arasında başvuran hastalardan elde edilen verilerden hazırlanmıştır. Veri seti toplam 399 kişiden oluşmaktadır. Bu veri seti 34 parametreden oluşmaktadır. Bunlardan bir tanesi sınıf değişkenidir. Çalışmada HT erken aşamada tespit etmek için 4 farklı makine öğrenmesi algoritması kullanılmıştır. Bu algoritmaların performansları WEKA paket programı ile değerlendirilmiştir. Veriler %66 eğitim seti, %34 test seti şeklinde ayrılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucundan en iyi performansı %80,147 doğruluk oranı ile SVM (Destek Vektör Makineleri) algoritması vermiştir. TP oranı: 0,801, FP Oranı: 0,202 ve ROC Alanı:0,800 olarak hesaplanmıştır. Çalışmayla ilgili uygulanan bütün algoritmalara ait bulgular çalışma içinde bulunan tablolarda detaylı olarak gösterilmiştir.

Gamze Keser Ünsal
Süleyman Demirel University
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Uyku kalitesi ve fiziksel aktivite düzeyinin emzirme tutum ve davranışı üzerine etkisinin değerlendirilmesi: Isparta örneği

Bu araştırma, Isparta ilindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran ve 0–6 aylık bebeği olan emziren annelerin emzirme özyeterlilik düzeyleri, uyku kaliteleri ve fiziksel aktivite durumlarını değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte olan bu çalışma, gönüllü olarak katılım sağlayan 391 emziren anne ile yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında; sosyo-demografik özellikleri içeren bir anket formu, PEÖYÖ, PUKİ ve IPAQ kullanılmıştır. Veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, annelerin emzirme özyeterlilik puan ortalaması 53,77 ± 11,29 olarak bulunmuştur. PEÖYÖ puanları; eğitim düzeyi, yaş, gebelik sayısı, bebeğin yaşı ve sağlık durumu, emzirme alışkanlıkları gibi birçok değişkenle istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler göstermiştir. Uyku kalitesi ile emzirme özyeterliliği arasında negatif yönde ve düşük düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = –0,292; p<0,001). Fiziksel aktivite düzeyi ile emzirme özyeterliliği arasında ise anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05). Regresyon analizinde sadece uyku kalitesinin emzirme özyeterliliğini anlamlı biçimde yordadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, emzirme sürecinin desteklenmesi amacıyla annelere yönelik uyku kalitesi ve yaşam tarzı iyileştirmelerine yönelik bütüncül yaklaşımların geliştirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.

Tülay Usluoğlu
Süleyman Demirel University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Gastroözofageal reflü hastalığı olan bireylerde obstrüktif uyku apne sendromu görülme riskinin belirlenmesi

Gastroözofageal reflü hastalığı toplumda oldukça yaygın görülen ve yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyen bir gastrointestinal sistem hastalığıdır. GÖRH'in kardiyak, solunumsal ve üst gastrointestinal sistemle ilişkili birçok ek belirti ve duruma eşlik edebildiği bilinmektedir. Bu eşlik eden durumlardan biri de uyku kalitesini bozan ve ciddi kardiyorespiratuvar sonuçlara yol açabilen obstrüktif uyku apne sendromudur. Literatürde GÖRH ile OUAS arasında karşılıklı etkileşim ve risk artışı olabileceği yönünde bulgular bulunmakla birlikte, bu ilişkinin toplumda nasıl bir dağılıma sahip olduğu hâlâ araştırılmaktadır. Bu nedenle bu çalışma, GÖRH bulunan bireylerde OUAS riskinin düzeyini belirlemek, iki durum arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve klinik açıdan erken tarama ihtiyacını değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda olup bir sağlık kuruluşuna başvuran 18–65 yaş arası toplam 421 birey ile gerçekleştirilmiştir. GÖRH riskinin belirlenmesi için GERD-Q anketi, OUAS riskinin değerlendirilmesi için ise Berlin Anketi kullanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistiklerle özetlenmiş; kategorik değişkenler sayı ve yüzde, sayısal değişkenler ise ortalama±standart sapma şeklinde sunulmuştur. Gruplar arası farkı belirlemek için uygun parametrik ve nonparametrik istatistiksel testler kullanılmış, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmamıza dahil edilen 431 olgunun %59,2'si (n=255) kadın, tüm olguların yaş ortalaması 41,0±11,9 yıldır. GERD-Q ölçeğine göre hesaplanan skorlar ve tanımlara göre olguların %68,7'sinde (n=296) reflü olasılığı düşük, %31,3'ünde ise (n=135) reflü olasılığı yüksek şeklinde bulunmuştur. Berlin anketi sonucuna göre olguların %29,0'ı (n=125) yüksek risk obstrüktif sleep apne sendromu olarak tanımlanmıştır. Yüksek risk obstrüktif uyku apne sendromu oranı, GÖR hastalığı riski yüksek olan olgularda (%41,5), GÖR hastalığı riski düşük olan olgulara göre (%23,3) daha yüksek saptanmıştır. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (𝜒2(1)=14,867, p<0,01). Sonuç olarak, GÖRH riski yüksek olan bireylerde OUAS riskinin belirgin şekilde arttığı ve iki durum arasında klinik açıdan anlamlı bir ilişki olduğu ortaya konmuştur. Bu doğrultuda GÖRH belirtileriyle sağlık kuruluşuna başvuran bireylerde OUAS açısından tarama yapılmasının, hastalıkların erken tanılanması, komplikasyonların önlenmesi ve tedavi sürecinin optimize edilmesi açısından önemli olduğu düşünülmektedir.

Saniye Nazıroğlu Kırtıklı
Süleyman Demirel University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Lise öğrencilerinde tütün ürünleri kullanım durumu ve neden olan faktörlerin incelenmesi: Isparta örneği

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinde tütün ürünleri kullanım durumunu belirlemek ve kullanım davranışıyla ilişkili sosyodemografik, bireysel ve çevresel faktörleri incelemektir. Kesitsel nitelikteki bu çalışma farklı sınıf düzeylerinden toplam 669 öğrenciyi kapsamış ve veriler yapılandırılmış anket formu ile toplanmıştır. Öğrencilerin tütün ürünü kullanma durumları; yaş, sınıf düzeyi, aile yapısı, akran çevresi, riskli davranışlar ve farklı tütün ürünleri bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışmada tütün ürünü kullanımının yaşla birlikte arttığı, özellikle 11. ve 12. sınıflarda kullanım oranlarının belirgin şekilde yükseldiği saptanmıştır. Cinsiyet, ebeveyn eğitim durumu ve ekonomik düzey gibi bazı sosyodemografik değişkenlerle tütün kullanımı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Buna karşılık aile içinde tütün kullanan bireylerin varlığı —özellikle ebeveyn ve kardeş kullanımı— öğrencilerin tütün kullanma olasılığını anlamlı düzeyde artırmıştır. Akran etkisi ise en güçlü belirleyici olarak ortaya çıkmış; tütün ürünü kullanan arkadaşların bulunması, öğrencinin tütün kullanma riskini katlanarak yükseltmiştir. Çalışmada alkol kullanımının tütün kullanım olasılığını büyük ölçüde artırdığı görülmüş, bu durum riskli davranışların ergenlik döneminde sıklıkla birlikte ortaya çıktığını göstermiştir. Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi sonuçları, kullanım süresi arttıkça bağımlılık düzeyinin yükseldiğini ortaya koymuştur. Sigara, elektronik sigara, nargile ve diğer tütün ürünleri arasında kullanım motivasyonlarının farklılaştığı; e-sigara ve nargile gibi ürünlerde sosyal motivasyon ve düşük zarar algısının daha ön planda olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, ergenlerde tütün kullanımının bireysel tercihlerin ötesinde; aile, akran çevresi, sosyal ortam, ürün çeşitliliği ve riskli davranış kümeleriyle şekillenen çok boyutlu bir toplum sağlığı sorunu olduğunu göstermektedir. Bulgular, gençlere yönelik tütün kontrol stratejilerinin okul, aile ve toplum düzeyinde bütüncül ve kanıta dayalı müdahalelerle desteklenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Hüsnü Kavukçu
Süleyman Demirel University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Aile hekimliği birimine başvuran premenopozal ve postmenopozal kadınlarda osteoporoz farkındalığı

Amaç: Bu çalışmada, aile hekimliği birimine başvuran 40-65 yaş arasındaki premenopozal ve postmenopozal dönem kadınlarda osteoporoz farkındalığının değerlendirilmesi ve farkındalık düzeyinin tespiti amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Konya Selçuklu İlçesi 42.26.193 No'lu AHB'ye 01.08.2024 - 01.04.2025 tarihleri arasında herhangi bir sebeple başvuran 40-65 yaş arasındaki 531 kadın dâhil edildi. Gönüllülük esasıyla onayları alındıktan sonra katılımcılara sosyodemografik bilgileri ve osteoporoz farkındalık ölçeğini içeren 54 soru yöneltildi. Toplanan veriler SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan kadınların yaş ortalaması 50,41±7,69 (40-65) idi. Kadınların %49,7'si (n=264) premenopozal, %50,3'ü (n=267) postmenopozal dönemde idi. Katılımcıların %61,4'ü (n=326) ilkokul mezunu iken, %11,5'i (n=61) üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahipti. Kadınların %84,6'sı (n=449) ev hanımı idi. Çalışmaya alınan kadınların %46,7'sinin (n=248) kronik hastalığı vardı. Çalışmaya katılan premenopozal ve postmenopozal dönemdeki kadınlarda sigara kullananların sıklığı %12,4 (n=66) iken, alkol kullanan kişi sayısı 2 (%0,4) idi. Premenopozal dönemdeki kadınlarda yaş ortancası 43 (40-56), postmenopozal kadınlarda yaş ortancası 57 (41-65)'ydi. Osteoporoz tedavisini alan kişi sayısı 18'di ve postmenopozal dönemde anlamlı yüksek bulundu (n=16). Osteoporoz farkındalık ölçeğinden alınan puanın ortalaması 52,8±17,0 olarak bulundu. Premenopozal dönemdeki kadınların OFÖ'den aldıkları puan ortancası 54 iken, postmenopozal dönemdeki kadınlarda ortanca 48 olarak ölçüldü. Postmenopozal dönemdeki kadınların 50 yaş üstünde olma sıklığı 92,8 (n=231), ilkokul ve altında eğitimde olma sıklığı %60,9 (n=227), ev hanımı olma sıklığı %54,6 (n=245), kronik hastalık olma sıklığı %69,8 (n=173) ve düzenli ilaç kullanma sıklığı %70,2 (n=172) anlamlı olarak yüksek tespit edildi. Postmenopozal dönemdeki kadınların yaş ortancası (57), BKİ ortancası (31), gebelik sayısı ortancası (4), doğum sayısı ortancası (3) anlamlı olarak daha yüksek tespit edildi. Fiziksel aktivite olarak yürüme dışındaki sporları tercih edenlerin sıklıı premenopozal kadınlarda anlamlı olarak yüksek tespit edildi (p=0,046). Osteoporoz farkındalık ölçeğine bakıldığında premenopozal dönemdeki kadınların kemik fizyolojisi boyutu, egzersiz boyutu ve osteoporoz farkındalık ölçeği toplam puanı değerleri daha yüksek tespit edildi (sırasıyla p<0,001, p=0,034, p=0,023). Normal ve fazla kiloda olan kadınların kemik fizyolojisi boyutu, koruyucu davranışlar boyutu, egzersiz boyutu, osteoporozun özellikleri boyutu ve osteoporoz farkındalık ölçeği toplam puanı değerleri daha yüksek tespit edildi (sırasıyla p<0,001, p=0,006, p<0,001, p<0,001 ve p<0,001). Sonuç: Bu çalışmada osteoporoz farkındalık ölçeğinden alınan puanlar değerlendirildiğinde katılımcılarda düşük seviyede osteoporoz farkındalığı olduğu görülmektedir. Osteoporoz farkındalığının artırılması ve gerekli, önleyici testlerin yapılması amacıyla yönlendirme açısından 1. basamak çalışanları ile aile hekimlerine önemli görevler düşmektedir. Hastanede ilgili uzmanlık dallarının tarama şeklinde testi istemeleri de önem arz etmektedir. Postmenopozal dönemde kırıklarla ortaya çıkabilecek olan osteoporozdan korunmaya yaşamın erken dönemlerinden itibaren başlanılmalıdır. Kemik sağlığının iyileştirilmesi için sağlıklı beslenme, yeterli fiziksel aktivite, kalsiyum ve D vitamini takviyesinin alınması önemlidir. Yürümeyi artıracak, teşvik edecek mahalle yaşamı ile ulaşılabilir yeşil alanların artırılması konusunda yapılacak çalışmalara da ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Farkındalık; Osteoporoz; Postmenopozal; Premenopozal

Muhammed Bilal Hafızoğlu
Selçuk University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

18 yaş üstü bireylerde polifarmasi sıklığı ve akılcı ilaç kullanımı konusunda bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi

Amaç: İlaç sektörünün gelişmesi, halkın ilaca ulaşımının kolaylaşması ve bireylerin yaşam sürelerinin artması gibi nedenlere bağlı polifarmasi sıklığı özellikle yaşlı bireyler olmak üzere ülkemizde de artmıştır. Bu sebeple akılcı ilaç kullanımı önem kazanmıştır. Bu çalışmada aile hekimliğine kayıtlı bireylerde polifarmasi sıklığı ve akılcı ilaç kullanımı hakkında bilgi ve tutumlarının ölçülmesi ve katılımcılarda akılcı ilaç kullanımı hakkında bilgi ve farkındalığın arttırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Konya ili Selçuklu İlçesi 80'nolu Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 18 yaş ve üzeri çalışmaya katılmayı kabul eden 1705 kişiye toplam 33 sorudan oluşan anket ve 21 soruluk Akılcı ilaç kullanım ölçeği, yüz yüze anket doldurma şeklinde uygulandı. Çalışmada tanımlayıcı istatistikler sayı, yüzde ve ortalama±standart sapma değerleri ile sunuldu. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkilerin analizinde Pearson Ki-Kare testi kullanıldı. Veriler Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versiyon 25.0 istatistik paket programında değerlendirildi. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya Konya Selçuklu 80 no'lu Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı kişiler içerisinde 1705 kişi katıldı. Katılımcıların medyan yaşı 38 (19-89) yıl olarak bulundu. %73,3'ü (n=1250) 18-49 yaş aralığında, %20,0 si (n=341) 50-64 yaş grubundakiler ve %6,7'si (n=114) 65 yaş ve üzeri kişilerden oluşmaktaydı. Katılımcıların %36,4'ünde(n=621) en az bir kronik hastalık vardı. En sık kullanılan ilaç grubu %21,0 (n=280) sıklıkla antihipertansiflerdi. Beş ve üzerinde ilaç kullanımı (polifarmasi) %13,3 (n=226) sıklığında bulundu. Akılcı ilaç kullanım ölçeği puanlarına göre 35 altı puan alanlar %24,7 (n=421), 35 ve üstü puan alanlar ise %75,3 (n=1284) sıklığında bulundu. Polifarmasi olan ve olmayan grupların AİK ölçeği puanı arasında anlamlı bir fark bulunmadı (p=0,064). Polifarmasi sıklığı 18-49 yaş grubunda %3,12, 50-64 yaş grubunda %33,43 olarak bulundu. 65 ve üzeri yaş grubunda polifarmasi sıklığı %64,03 ile, diğer yaş gruplarına kıyasla anlamlı derecede fazla bulundu. (p<0,001). Araştırmada, katılımcıların %72,4'ü reçeteli ilaçları tam süreyle kullanırken, %25,9'u reçetesiz ilaç kullanmaktaydı. Ağrı kesiciler ve soğuk algınlığı ilaçları en sık reçetesiz kullanılan ilaçlardı. Ayrıca, katılımcıların çoğu evde ilaç bulundurmaktaydı. Sonuç: Elde edilen veriler, toplumda akılcı ilaç kullanımı konusunda farkındalığın artırılması gerektiğine işaret ederken, hekimler, eczacılar ve eğitim kurumlarının bu konuda birlikte hareket etmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Özellikle yaşlılar ve kronik hastalar için doğru ve güvenli ilaç kullanımı büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmalar sayesinde, hataların azalması ve toplumda sağlıklı ilaç kullanımı alışkanlıklarının yerleşmesi hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği; Akılcı İlaç Kullanımı; Polifarmasi;

İsmail Şanlıoğlu
Selçuk University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Tıp fakültesi öğrencilerinde akademik erteleme sıklığı ve akıllı telefon bağımlılığının değerlendirilmesi

Amaç: Tıp fakültesi öğrencileri yüksek akademik stres, yoğun çalışma saatleri, sınav yükünün yüksek olması gibi sebeplerle akademik ertelemeye yatkındırlar. Bu çalışma ile tıp fakültesi öğrencilerinde akademik erteleme görülme sıklığı, akıllı telefon bağımlığı ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik Kurulu'nun 27.02.2024 tarihli toplantısında 2024/110 sayılı kararı ile onaylandı (Ek-1). Çalışma, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde yapıldı. Çalışmanın evrenini Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde 2024-2025 eğitim öğretim yılında Şubat-Haziran döneminde öğrenim görmekte olan tıp fakültesi öğrencileri oluşturdu. Dönem I-VI arası öğrenim gören 1466 öğrencinin %82'sine ulaşılarak toplam 1212 katılımcı ile çalışma gerçekleştirildi. Veriler, sosyodemografik özellikleri içeren, literatür doğrultusunda hazırlanmış olan ATBÖ ve AAEÖ ölçeklerini içeren 45 soruluk anket formu ile elde edildi. Anket formu içerisinde ATBÖ ve AAEÖ yer aldı. Veriler, Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versiyon 25.0 istatistik paket programında değerlendirildi. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların maksimum yaşı 30, minimum yaşı 18'di. Yaş ortalaması ise 21,69±2,27'ydi. Kadınların AAEÖ puan ortalaması 42,13±9,66, erkeklerin ise 44,88±8,34 olup, erkeklerin puanı anlamlı şekilde yüksekti (p<0,001). Alkol kullananların (46,91±8,99) ve sigara kullananların (46,68±8,78) AAEÖ puanları kullanmayanlara göre anlamlı yüksekti (p<0,001). Tek başına yaşayanların puanı (45,92±9,04), arkadaşlarıyla yaşayanlara göre anlamlı yüksekti (p<0,001). Ruhsal durumunu kötü olarak değerlendirenlerin AAEÖ puanı 46,93±9,16 olup, çok iyi değerlendirenlere göre anlamlı şekilde yüksekti (p<0,001). Fiziksel durumunu çok kötü olarak değerlendirenlerin AAEÖ puanı 49,72±10,71 olup, çok iyi değerlendirenlere göre anlamlı şekilde yüksekti (p<0,001). ATBÖ sonuçlarına göre erkeklerin bağımlılık oranı %51,2 olup kadınlara göre anlamlı şekilde yüksekti (p<0,001). Dönem 1 öğrencilerinde bağımlılık oranı %57,2 ile en yüksekti (p<0,001). Sigara kullananların bağımlılık oranı (%52,5) kullanmayanlara göre yüksekti (p=0,020). Annesinin öğrenim düzeyi ilkokul olanlarının bağımlılık oranı %55,6 olup, ilkokul mezunu anneler, üniversite mezunlarına göre daha yüksek bağımlılık oranına sahipti (p=0,043). Akıllı telefon bağımlılığı olan katılımcıların (n=555) AAEÖ puanı 46,70±8,00 olup bağımlılığı olmayanlara 40,47±9,20 göre anlamlı şekilde yüksekti (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızda akıllı telefon bağımlılığı olan öğrencilerin akademik ertelemeye daha yatkın olduğu belirlendi. Öğrencilerin akıllı telefon bağımlılığını düşürmeye yönelik yapılacak çalışmalar akademik görevlerini ertelemeyi azaltacak bu da akademik başarılarını arttıracaktır. Alkol sigara gibi, zararlı alışkanlıkların bırakılması için yapılacak çalışmalar sonucu öğrencilerin akıllı telefon kullanımı düşecek, akademik görevlerini ertelemeyi en aza indirecektir. Alkol ve sigaranın zararlarına karşı öğrencilere gerekli bilgilendirmeler yapılmalı, toplum olarak özendirici davranışlardan kaçınılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Tıp öğrencileri, Akıllı telefon bağımlılığı, Akademik erteleme

Akademik ertelemeAkıllı telefonlar
Ali Aran
Selçuk University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Üreme çağındaki kadınların iyot düzeyleri ile dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Amaç: İyot, tiroid hormonlarının sentezi için gerekli olan temel esansiyel bir elementtir. Tiroid hormonları ise merkezi sinir sisteminin gelişimi ve nörokognitif işlevlerin sürdürülmesinde hayati rol oynar. Özellikle kadınlar açısından, üreme çağında yeterli iyot alımı hem kendi sağlıkları hem de olası gebeliklerde fetal beyin gelişimi açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, Konya ilinde yaşayan doğum yapmamış üreme çağındaki kadınlarda üriner iyot düzeylerini belirlemek ve bu biyokimyasal göstergeler ile dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) belirtileri ve olası DEHB durumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik kurulunun 25.02.2025 tarihli toplantısında 2025/103 sayılı karar ile onaylandı. Çalışma 20 Mayıs- 26 Eylül 2025 tarihleri arasında Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde yürütüldü. Çalışmanın popülasyonunu, Selçuk Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 100 doğum yapmamış üreme çağındaki kadın oluşturdu. Çalışmanın amacına uygun olarak katılımcıların sosyodemografik özelliklerini ve iyot farkındalığına ilişkin durumlarını değerlendirmek amacıyla bir anket formu ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtilerininin ve olası DEHB durumunun değerlendirilmesi için ASRS-v1.1 ölçeği uygulandı. Katılımcılardan tiroid fonksiyon testleri ve antikorları için ise sabah saatlerinde açlık halinde venöz kan örneği alındı, iyot düzeyi çalışılmak üzere alınan idrar örnekleri ise çalışma yapılıncaya kadar -80oC'de saklandı. Serum TSH, sT4, sT3, Tg, anti-TPO ve anti-Tg düzeyleri elektrokemilüminesans immünoassay (ECLIA) yöntemi ile ölçüldü. Üriner iyot konsantrasyonu ise indüktif olarak eşleştirilmiş plazma kütle spektrometresi (ICP-MS) yöntemi ile belirlendi. Veriler, Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versiyon 25.0 istatistik paket programında değerlendirildi. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan üreme çağındaki kadınların yaş ortalaması 23,45 ± 4,59 (18-45), ortanca idrar iyot düzeyi 81,80 µg/L olup, %61,0'inde iyot eksikliği (<100 µg/L) saptandı. Üreme çağındaki kadınların olası DEHB sıklığı ASRS-v1.1 ölçeğine göre %33,0 olarak bulundu. Üreme çağındaki kadınların %57,0'sinin iyotlu tuz kullandığı saptandı. Çalışmaya katılan idrar iyot düzeyi yeterli olan kadınların, 'iyot yetersizliğini duydum' yanıtının sıklığı, iyot düzeyi yetersiz olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha düşük bulundu (p=0,021). Benzer şekilde, farkındalık düzeyine göre ortanca iyot düzeyi karşılaştırmalarında da 'iyot yetersizliğini duydum'(p=0.019) ve 'iyotlu tuzu duydum' (p=0,037) yanıtını verenlerde ortanca iyot değerleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşüktü. Çalışmaya katılan üreme çağındaki kadınların iyot düzeyleri ile ASRS-v1.1 puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Bununla birlikte iyot düzeyi yeterli ve fazla olanların TSH düzeyi iyot düzeyi yetersiz olanlara kıyasla anlamlı şekilde yüksekti (p=0,002). Ayrıca iyot düzeyi ile TSH düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif ilişki saptandı (p=0,002). Çalışmaya katılanların ASRS-v1.1 toplam puanı ile serbest T3 düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif ilişki saptandı (p=0,040). Sonuç: Bu çalışma, üreme çağındaki kadınlarda iyot yetersizliğinin hâlen yaygın olduğunu ve iyotlu tuz kullanımına ilişkin bilgi davranış uyumsuzluğunun bulunduğunu ortaya koymuştur. İyotlu tuzun doğru seçimi, saklanması ve kullanımı konusunda aile sağlığı merkezlerinde kısa bilgilendirme eğitimlerinin artırılması önemlidir. Gebelik planlayan kadınlarda artan iyot gereksinimi dikkate alınarak iyot ölçümü yapılmalı, WHO ve uluslararası rehberlerin önerdiği günlük 150 µg iyot desteğinin ulusal politikalar kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca gebelik öncesi ve gebelik döneminde tiroid fonksiyon testlerinin yapılması, anne ve fetüs sağlığı açısından kritik öneme sahiptir. Ülkemizde üreme çağındaki kadınlara yönelik iyot düzeyi çalışmalarının sınırlı olması nedeniyle, daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği; Hiperaktivite; İyot düzeyi; Üreme çağı kadınlar

Hazime Büşra Orman
Selçuk University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Aile sağlığı merkezlerine kayıtlı 15-49 yaş arası evli kadınların aile planlaması tutumlarının doğurganlık ile ilişkisi; samsun ili örneği

Amaç: Aile Planlaması (AP), ailelerin kendi kararlarıyla istedikleri zamanda ve bakabilecekleri sayıda çocuk sahibi olmaları, çocuk sahibi olamayan bireylere de gerekli imkanları sağlayan bir uygulamadır. Bu çalışma, Samsun ilinde Birinci Basamağa başvuran, 15-49 yaş arası evli kadınların AP ilişkin tutumunu ve doğurganlık ile ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve yöntem: Bu araştırma gözlemsel, analitik ve kesitsel nitelikte bir anket çalışmasıdır. Çalışmamız 16.02.2022- 16.05.2022 tarihleri arasında Samsun ili Atakum, İlkadım ve Canik ilçelerindeki Aile Sağlığı Merkezleri'nde (ASM) yürütüldü. ASM'ler beş iş günlük süre boyunca ziyaret edilmiştir. Kişiler gönüllü onam formunun ardından çalışmaya alınmıştır. Kişiler demografik veriler ve AP Tutum Ölçeği (APTÖ) ile değerlendirilmiştir. Verilerin istatistikel analizinde Pearson korelasyon analizi, Independent Samples Test ve One-Way ANOVA testi, LSD post-Hoc testi kullanılmıştır. p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 501 kadının evlenme yaşı ortalaması 23,16±4,66 yıldır. Kadınların ilk gebelik yaşı ortalaması 24,21±4,62 yıldır. Katılımcıların gebelik sayısı ortalaması 2,30±1,29'dur. Katılımcıların APTÖ puan ortalaması 136,64±21,48 idi. APTÖ toplam puanı ile evlenme yaşı (r=0,133 p=0,003) ve ilk gebelik yaşı arasında (r=0,108 p=0,019) pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. APTÖ toplam puanı ile canlı doğum sayısı (r=-0,125 p=0,005), yaşayan çocuk sayısı (r=-0,122 p=0.006), istenen çocuk sayısı (r=-0,118 p=0.008) arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (F= 34,104 p<0,01). APTÖ toplam puanı ve alt boyut puanları diğer mezunlara kıyasla "üniversite mezunu" grubunda daha yüksek bulunmuştur (F= 34,104 p<0,001). APTÖ toplam puanı işçi, özel sektör/emekli ve ev hanımı olanlara kıyasla "memur" mesleğinde daha yüksek bulunmuştur (F= 17,936 p<0,001). İstenmeyen gebeliği sonlandırma şekline göre, APTÖ puan ortalamaları istatistiksel olarak farklılık göstermiştir (p=0,013). Sonuç: Çalışmamızda kadınların AP kullanmaya yönelik tutumlarının olumlu ancak yeterli düzeyde olmadığı saptandı. Evlenme yaşı, ilk gebelik yaşı, doğum ve çocuk sayısı, meslek durumu, gelir düzeyi, yaşadıkları ilçe ile AP tutum ölçeği arasında anlamlılık saptandı. Çalışmamızda AP tutumu ve doğurganlık düzeyi arasında negatif yönlü bir ilişki saptandı. İstenmeyen gebeliği kürtaj ile sonlananların, doğum ile sonlananlara göre AP tutumu daha yüksek bulundu. AP danışmanlık ve uygulama hizmetlerinin, doğurganlık çağındaki tüm kadınları ve erkekleri kapsayacak şekilde yaygınlaştırılması ve danışmanlık verilirken çeşitli doğum kontrol yöntemlerinden kişiye en uygun olanı belirlenerek, kişiye özel danışmanlık verilmesi gerekmektedir Anahtar kelimeler: Aile Planlaması, tutum, doğurganlık, kadın

Meryem Akkaş
Samsun Üniversity · Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi
2022
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı 65 yaş ve üzeri hastalarda depresif belirtilerin değerlendirilmesi

Amaç: Yaşlılarda depresif belirtiler sıklıkla görülebilmektedir. Bu durum 1.basamakta hizmet veren aile hekimleri için de önemli bir sağlık sorunudur. Bu çalışma bir aile sağlığı merkezine kayıtlı 65 yaş ve üzeri hastalarda depresif belirtilerin değerlendirilmesi amacıylayapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel tiptedir ve bir aile sağlığı merkezine kayıtlı 65 yaş ve üzerinde olan 350 kişi üzerinde yapılmıştır. Örneklem grubu olarak Samsun ili Salıpazarı ilçesinde bulunan Salıpazarı Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 65 yaş ve üzeri kişiler alınmıştır. Örnekleme alınan yaşlılara sosyodemografik değişkenlerin olduğu sorular ve Geriatrik Depresyon Ölçeğini içeren bir anket uygulanmıştır. Bulgular: Çalışma kapsamına alınan yaşlıların %57,4'ü kadındır. Katılımcıların %63,7'si 65-74 yaş aralığında olup ortalama yaş 72,65±6,6'dır. Katılımcıların %46,9'u okuryazar değildir. Katılımcıların %74,9'u evlidir. Katılımcıların %79,1'i köyde yaşamaktadır. Katılımcıların %6,6'sı yalnız yaşamaktadır. Katılımcıların %82,2'sinin sosyal güvencesi bulunmaktadır. Katılımcıların %86,6'sının gelir durumu 8864 TL'den azdır. Katılımcıların %14,9'unun psikiyatrik hastalık tanısı bulunmaktadır. Katılımcıların 22,6'sı psikiyatrik ilaç kullanmıştır. Depresif belirtilerin görülme sıklığı; okuryazar olmayanlarda, bekar veya dul olanlarda, evinde kendine ait odası bulunmayanlarda, sosyal güvencesi olmayanlarda, psikiyatrik hastalık tanısı olanlarda ve psikiyatrik ilaç kullanım öyküsü olanlarda artmaktadır. Cinsiyet, yaş, evde birlikte yaşanılan kişi sayısı ve aylık gelir durumu ise depresif belirtilerin görülme sıklığını etkilememektedir. Sonuç: Aile sağlığı merkezine kayıtlı 65 yaş ve üzeri yaşlılar aile hekimine başvurduklarında depresif belirtiler açısından değerlendirilmeli ve bu gruba yönelik koruyucu, tedavi edici ve rehabilite edici sağlık hizmetlerinin kapsamı genişletilmelidir. Anahtar Kelimeler: aile sağlığı merkezi, depresyon, yaşlılar

Emrah Dost
Samsun Üniversity
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Evde sağlık hizmetlerine kayıtlı diyabetes mellitus hastalarının 2023 yılı içerisindeki izlemlerinin değerlendirilmesi - Samsun ili örneği

Amaç: Çalışmamızda Samsun Üniversitesi Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'ne kayıtlı diyabet hastalarının, TEMD diyabet kılavuzunda önerilen takiplerinin 2023 yılı içerisinde gerçekleştirilme durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız retrospektif, tanımlayıcı, kesitsel bir çalışma olup 01.05.2024-30.06.2024 tarihleri arasında Samsun Üniversitesi Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'nde yürütüldü. Bu birime kayıtlı hastalardan dahil edilme kriterlerimizi karşılayan toplam 375 hastanın sosyodemografik verileri ile TEMD diyabet kılavuzunda yapılması gereken fizik muayene, konsültasyon ve laboratuvar tetkiklerinin önerilen şekilde düzenli aralılarla yapılıp yapılmadığı hastane otomasyon sistemi ve hasta dosyaları taranarak veri formuna kayıt edilmiştir ve elde edilen veriler SPSS 25,0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya toplam 375 hasta dahil edilmiştir. Bu hastaların %72,5'i kadındı. Yaş ortalaması 77,17 yıl olarak bulundu. Hastaların diyabet tanı süreleri %53,6 oranında 10 yıldan daha uzundu. %44,1'inin fazla kilolu olduğu görüldü. %80,0'ı herhangi bir beslenme ürünü kullanmıyordu. Hastaların %46,9'u yatağa tam bağımlıydı. Diyabete dışında ek hastalık en sık %80,5 ile HT olarak bulundu. Hastaların %51,7'sinin kan şekeri regüleydi, sadece OAD kullanan hastalarda bu oran anlamlı şekilde daha yüksekti (p<0,001). Takip parametreleri incelendiğinde 3-6 ayda bir BKİ bakılma oranı %5,1, yılda bir göz dibi muayenesi oranı %29,1, yılda bir diş muayenesi oranı %12,5, 3-6 ayda bir diyetisyen konsültasyonu oranı %7,2, 3-6 ayda bir HbA1c bakılma oranı %29,9, yılda bir spot idrarda albümin/kreatinin bakılma oranı %7,5'ti. Sonuç: Çalışmamızda ESH alan diyabet hastalarının, diyabet kılavuzu önerilerine göre yapılması gereken takiplerinin yetersiz kaldığı görülmüştür. Evde sağlık hizmeti sunan ekibin diyabet farkındalığının arttırılması açısından düzenli eğitim almasının sağlanması ve diyabet hastalarının ilaç kullanımları ve komplikasyonlar açısından düzenli aralıklarla bilgilendirilmesi diyabet yönetimine katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus, Evde bakım hizmetleri, hastalık yönetimi

Buse Bodur
Samsun Üniversity
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Samsun İlinde Aile Sağlığı Merkezinde çalışan hekimlerin erişkin aşılama konusunda bilgi, tutum ve davranışları

Amaç:Bağışıklama uygulamaları, aşılardan beklenen faydaların elde edilebilmesi için yüksek aşılama oranlarının önemini vurgulamaktadır. Erişkin sağlığında koruyucu ve tedavi edici birincil hekimleri olan aile hekimlerinin önerileri hastaların aşılama ile ilgili tutum ve davranışlarında önemli rol oynamaktadır. Bu çalışma ile, Samsun ilindeki aile sağlığı merkezlerinde görev yapan Aile Hekimlerinin erişkin aşılama konusundaki bilgi ve tutum ve davranışları incelenerek erişkin aşılama oranlarının artırılmasına katkıda bulunulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel türdeki araştırmamız 15.06.2024-01.09.2024 tarihleri arasında Samsun'daki tüm Aile sağlığı merkezlerinde yapıldı. Veriler, sosyo demografik veriler ve literatür taranarak aşılar ile ilgili sorulardan oluşan bir anket formu kullanılarak yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Çalışmada veri analizi için SPSS (Statistical Packet for The Social Science) 26.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde Kolmogorov-Smirnov testi, Ki-Kare Testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis-H, Games-Howell testi kullanılmıştır. P<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 199 Aile hekiminin yaş ortalaması 46,39±8,468 yıl ve %64,3' ü erkektir. %88,4'ü evli, %31,7 kronik hastalığa sahip idi. Hekimlerin meslekte çalışma süresi 20,70±8,95 yıl ve aile hekimliğinde çalışma süresi 11,78±5,89 yıl olarak bulunmuştur. Hekimlerin en çok bildiği erişkin aşıları arasında %94 Hepatit A, %89,4 Hepatit B %87,9 difteri-tetanoz, %83,4 influenza öne çıkarken, %29,6 KKK, %29,1 Zona ve %19,1 Suçiçeği aşılarının bilinme oranı daha düşüktür. Katılımcıların %90'ı kaynak kullanırken, %84,42 Sağlık Bakanlığı( asi.gov.tr), %24,1 EKMUD rehberi ve %5,03 CDC kılavuzları kaynak olarak belirtilmiştir. Hekimlerin yarısı hastalara bazen aşı önermekte ve sorgulamaktadır. Aşılar hakkında bilgilendirme tutumu skoru 4,72±0,57 (en yüksek puan 5) yüksek olarak görülmektedir. Katılımcıların üçte biri hizmet içi eğitim almış olup, güncel bilgilere ulaşmak için hizmet içi eğitim ve bilimsel toplantıları tercih etmektedirler. Hepatit A aşısı en az bilinen geri ödemeli aşıdır. Çalışmada, hekimlerin önerilen aşıları tam olarak yaptırmadığı, özellikle 2023-2024 sezonunda influenza aşısı yaptırma oranının %40 olduğu görülmüştür. Katılımcıların %97'si erişkinlikte aşı yaptırmış olup %86,4'ü Tetanoz-difteri aşısı, %85,4'ü COVID-19 aşısı, %59,3'ü influenza aşısı, %57,3'ü hepatit B aşısı yaptırdığını belirtmiştir. Risk gruplarına aşı önerme oranı genel olarak düşük olup, en çok Hepatit B %73,4 böbrek yetmezliği dializ hastalarına önerilmiş, Pnömokok %86,9 immun sistemi etkileyen hastalıklara, %79,9 diyabet hastalarına önerilmiş ve Influenza %76,9 İmmun sistemi etkileyen hastalıklara, %76,4 diyabet hastalarına aşıları önerilmiştir. Erişkin aşılamayla ilgili bilgi düzeyi arttıkça, hekimlerin aşı önerme ve bilgilendirme davranışları da artmaktadır( p=0,048). Ayrıca, hizmet içi eğitim alan hekimlerin bilgi düzeyleri daha yüksektir (p=0,032). Sonuç: Katılımcıların "erişkin aşıları bilgi düzeyi" ortalama puanı 7,02±2,86 olarak hesaplanmış olup, orta seviyede bilgi düzeyinin biraz üzerinde bulunmuştur( en yüksek puan 12). Katılımcıların aşılar hakkında bilgilendirme tutumu skoru 4,72±0,57 olarak hesaplanmıştır( en yüksek puan 5). Erişkin aşılamada Aile Hekimlerinin hizmetiçi eğitimlerle ve bilimsel toplantılarla bilgi düzeylerinin ve farkındalığının artırılması aşılama önerilerini de artıracaktır. Hastalara yönelik bilgilendirme,kamu spotu, hatırlatıcı sistem ve aşı kayıtlarının bilinmesi hastaların da erişkin aşılama farkındalığını artıracaktır. Sağlık çalışanlarına yönelik aşılamaların da kılavuzlara uygun olarak tamamlanması sağlanmalıdır. Erişkin aşılama kılavuzlarının da hekimlerin en kolay kullanacağı şekilde uyarıcı sistemlere entegre edilmesi farkındalığı artıracaktır.

Erdoğan Semiz
Samsun Üniversity
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Kanserli aile üyesi olan ve olmayan bireylerin kanser tarama programlarına yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi ve karşılaştırılması

Amaç: Ailesinde (birinci, ikinci ve üçüncü derece akraba) kanser tanısı olan ve olmayan bireylerin kanser tarama programlarına katılımlarının, kanser tarama programı hakkındaki bilgi ve tutumlarının sosyodemografik veriler ışığında karşılaştırılması ve olası nedenlerinin irdelenmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Samsun Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği ABD'nın sorumluluğu dahilindeki birimlere 15.05.2024 – 15.10.24 tarihleri arasında başvuran 30-70 yaş arası gönüllü katılımcılara anket çalışması yapılmıştır. Sosyodemografik veriler, Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Ölçeği ve Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği-Kısa Formdan oluşan toplamda 52 soruluk valide bir anket doldurması katılımcılardan talep edilmiştir. Ailesinde kanser öyküsü olan 210 ve ailesinde kanser öyküsü olmayan 210 kişiye ulaşılarak, toplamda 420 anket verisi ile çalışma sonlandırılmıştır. Verilerin analizi için SPSS v28 ve R Studio paket programı kullanılan çalışmamızda P değeri 0,05'ten küçük değerler anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda ailede kanser öyküsü olan bireylerin %34,3 (n=72)'ü tarama testi yaptırırken, %65,7 (n=138)'si yaptırmamıştır. Buna karşın, ailede kanser öyküsü olmayan bireylerde tarama testi yaptırma oranı %19,5 (n=41), yaptırmama oranı ise %80,5 (n=169) olarak gözlemlenmiştir. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır (p=0,001). Tarama testlerine katılım oranlarına bakıldığında, 50 yaş üzeri bireylerin %13,7 (n=22)'sinin gaitada gizli kan veya kolonoskopi yaptırdığı saptanmıştır. Mamografi taramasına katılım oranı 40 yaş üzeri kadınlarda %35,1 (n=59) iken, smear testi yaptırma oranı 30 yaş üzeri kadınlarda %22,9 (n=55) olarak belirlenmiştir. Tarama testi yaptıran bireylerin KBÖ puan ortalaması 19,6±4,5, yaptırmayanların ise 16,6±5,7 olarak tespit edilmiştir. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001, t=5,826). Tarama testi yaptıran bireylerin KTÖ puan ortalaması 69,0±8,3, yaptırmayanların ise 66,8±9,2 olarak belirlenmiştir. Bu fark da istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,025, t=2,248). KBÖ ve KTÖ puanları arasında tüm bireylerde (n=420) anlamlı bir pozitif korelasyon bulunmuştur (r=0,374, p<0,001). Sonuç: Ailesinde ya da kendisinde kanser tanısı olan bireylerin kanser taramalarına katılım oranlarının da daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir fakat tarama programlarına katılım oranları hedeflenen düzeylerin altında bulunmuştur. Bireylerde taramalara yönelik bilgi düzeyi arttıkça tutumunda aynı şekilde iyileştiği gözlemlenmiştir. Bu durum taramaya yönelik tutumunun iyileşmesinin bilgi düzeyinin artırılmasıyla mümkün olduğunu bizlere göstermektedir. Bilgi düzeyinin artırılması içinse toplumun eğitilmesi esastır. Birinci basamak sağlık kuruluşları başta olmak üzere koruyucu sağlık hizmetlerine yönelik çalışmalara ağırlık verilmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Kanser Tarama Programları, Kolonoskopi, Mamografi, Smear

KolonoskopiMamografiPap smear testi
Uğurgül Adıyaman
Samsun Üniversity
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Asistan hekimlerin sigara içme durumları ile sigara bırakma tedavisi konusundaki bilgi ve tutumları

Amaç: Çalışmamızda bir üniversite hastanesinde çalışmakta olan asistan hekimlerin sigara içme durumlarının belirlenmesi ve sigara bırakma tedavisi hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumlarının analiz edilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, 01 Kasım 2024-28 Şubat 2025 tarihleri arasında Samsun Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görevli asistan hekimlerle yürütülmüştür. Araştırmacı tarafından hazırlanan 29 soruluk veri toplama formu; 9 sosyodemografik soru, 4 tutum sorusu (5 dereceli Likert tipi), 9 bilgi sorusu (çoktan seçmeli), 1 açık uçlu soru (yalnızca sigara içenler için) ve 6 soruluk Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi'nden oluşmaktadır. Veriler SPSS 26.0 programı ile analiz edilmiş, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 224 asistan hekimin yaş ortalaması 30,3 yıl, meslekteki ortalama süresi 5,5 yıldır. Katılımcıların %54'ü kadın, %56,7'si evli, %81,7'si dahili bilimlerde görev yapmakta ve %31,7'si sigara kullanmaktadır. %26,4'ü tütün bağımlılığı eğitimi almış, %2,7'si sertifikalı, %19,6'sı danışmanlık vermiştir. Cinsiyet ile sigara tüketimi (p<0,001) ve meslekteki süre ile sigara içme durumu (p=0,028) arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Eğitim alma ve danışmanlık verme durumu görev yapılan bölüme göre farklılık göstermektedir (p<0,001; p=0,028). Katılımcıların %44'ü düşük, %46,7'si orta düzeyde nikotin bağımlılığı göstermektedir. Bağımlılık düzeyi ile demografik değişkenler, eğitim/danışmanlık durumu ve bilgi düzeyi arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır; ancak yüksek bağımlılığa sahip bireylerde bilgi düzeyi daha düşüktür. Katılımcıların %95,1'i sigara bırakma danışmanlığını önemli bulurken, yalnızca %34,9'u kendini yeterli hissetmektedir. Dahili bilimlerde çalışanlar danışmanlığı daha önemli bulmakta (p=0,002), kendilerini daha yeterli görmekte (p=0,007) ve ihtisaslarının hazırlayıcı olduğunu düşünmektedir (p<0,001). Dahili bilimlerde çalışanlar, cerrahi bilimlere kıyasla daha yüksek bilgi düzeyine sahiptir (örneğin, tedavi ilaçlarını bilenler: %43,2 vs. %7,3; p<0,001). Yeterlilik algısı ve danışmanlık algısı, bilgi düzeyinin bazı başlıklarıyla anlamlı ilişkilidir (p<0,05). Tıp eğitiminin hazırlayıcılığı ile bilgi düzeyi arasında anlamlı ilişki saptanmamış; ancak ihtisası yeterli bulanların bilgi düzeyi daha yüksektir (p<0,05). Cerrahi bilimlerde çalışanlarda sigara tüketimi bağımlılık düzeyine göre anlamlı farklılık göstermektedir (p=0,001); fakat bölüm bazında sigara tüketim ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p=0,409). Sonuç: Çalışmamız, asistan hekimlerin sigara bırakma danışmanlığına yönelik bilgi ve yeterlilik düzeylerinin yetersiz olduğunu, tıp ve ihtisas eğitiminin bu alana yeterince hazırlayıcı bulunmadığını ortaya koymuştur. Dahili bilimlerde görev yapan hekimler bilgi, farkındalık ve yeterlilik açısından daha olumlu durumda olsa da genel olarak sigara bırakma danışmanlığının daha etkin yürütülebilmesi için tüm branşlarda eğitim ve farkındalık çalışmalarının artırılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sigara bırakma danışmanlığı, Tütün bağımlılığı, Eğitim Düzeyi, Tutum, Bilgi

Sevda Başkale
Samsun Üniversity
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Asistan hekimlerin GETAT üzerine deneyim ve bakış açıları

Amaç: Tüm dünyada ve ülkemizde Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) uygulamalarına ilgi son yıllarda artış göstermektedir. Bu çalışmada Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan asistan hekimlerinin GETAT ile ilgili deneyim ve bakış açılarını araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma tanımlayıcı, kesitsel ve analitik bir çalışmadır. Araştırmanın yeri Samsun iline bağlı bulunan Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi'dir. Araştırmada 330 asistan hekime ulaşılmış olup bu araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan asistan hekimler katılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 26,0 paket programı kullanılmıştır. Ortalama, standart sapma ve medyan değerleri üzerinden tanımlayıcı analizler sunulmuştur. Kategorik değişkenler Pearson Ki Kare Testi ile karşılaştırılmıştır. Bonferroni düzeltmesi ve lojistik regresyon analizi yalnızca çoklu karşılaştırmalar için uygulandı. Bulgular: Çalışmaya katılan hekimlerin yaş ortalaması 30,8 ± 5,6 olup, yaşlar 24 ile 59 arasında değişmekteydi ve medyan yaş 29 olarak saptandı. Katılımcıların %51,5'i (n = 170) erkek, %48,5'i (n = 160) ise kadındı. Katılımcıların hekimlik süresi ortalama 5,8 ± 5,4 yıldır. Katılımcıların hekimlik süresi ortalama 5,8 ± 5,4 yıldır. Katılımcıların %70,3'ü (n = 232) Dahili Tıp Bilimleri, %29,7'si (n = 98) ise Cerrahi Tıp Bilimleri alanında asistanlık yapmaktaydı. Katılımcıların %67,9'u (n = 224) GETAT uygulamaları hakkında kısmen bilgi sahibi olduğunu belirtirken, GETAT yöntemleriyle ilgili bilgi kaynakları incelendiğinde, katılımcıların %47,1'i (n = 156) sosyal çevre, aile ve arkadaşlardan bilgi edindiğini belirtmiştir. Katılımcıların en çok bilgi sahibi olduklarını belirttikleri GETAT yöntemi akupunktur olup, katılımcıların %98,5'i (n = 326) bu yöntemi duyduğunu veya bildiğini belirtmiştir. Asistanlık eğitimi sırasında GETAT eğitimi alanlar %82,8'i uygulamaları istatistiksel olarak anlamlı derecede faydalı bulmuştur. Buna karşılık, asistanlık döneminde eğitim almayanlar %63,3'ü istatistiksel olarak anlamlı derecede fayda konusunda hayır/kararsızım yanıtını vermiştir. Tıp fakültelerinde derslere yer verilmesine yönelik soruda, "Evet" diyenler arasında GETAT'ın faydalı olduğunu düşünenlerin oranı %80,5 (n=132) iken, Asistanlık eğitiminde derslere yer verilmesine ilişkin soruda da benzer bir dağılım gözlenmiştir. Asistanlık eğitimi sırasında GETAT eğitimi alanların %75,3'ü ileride sertifika almak istediğini, Buna karşılık, asistanlık döneminde eğitim almayanların yalnızca %33,8'i sertifika almak istediğini belirtirtmiştir. Asistanlık eğitiminde GETAT uygulamaları ile ilgili derslere yer verilmesi gerektiğini düşünenlerin oranı sertifika ix almak istemeyen/kararsız olan grupta %24,9 iken, sertifika almak isteyenlerde %79,3 olarak saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamız Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan asistan hekimlerin GETAT'a ilişkin deneyim ve bakış açılarını ortaya koymuştur. Asistan hekimlerin GETAT ile ilgili edindikleri bilgilerinin çoğunlukla medya veya çevresel etkiler yoluyla şekillendiği, akademik kaynakların yeterince kullanılmadığı ve eğitim sürecinde müfredatta GETAT'a yer verilmediğini göstermektedir. Ayrıca GETAT uygulamalarına olumlu tutum sergilediklerini görülmektedir. Buna rağmen deneyim ve sertifikasyon oranının düşüklüğü dikkati çekmektedir. Bu durum, bilgi eksikliği ve standartlaşma yetersizliğinin tutumlar üzerinde etkili olduğunu düşündürmektedir Halbuki klinik deneyimle eşzamanlı sunulan GETAT eğitiminin, katılımcılarda bu alanda profesyonel gelişim ve sertifikasyon yönünde güçlü bir motivasyon oluşturduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Asistan hekimler, deneyim, bakış açısı, geleneksel ve tamamlayıcı tı

Esra Betül Ertaş
Samsun Üniversity
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Genç erişkin erkeklerin testis kanseri ve kendi kendine testis muayenesi hakkında bilgi, tutum ve davranışları

Testis kanseri 15-35 yaş arası erkeklerde en sık görülen neoplazidir. Testis tümörleri genellikle testislerin muayenesi sırasında fark edilmektedir. Doktorlar özellikle testis kanseri için risk altındaki bireylere kendi kendine testis muayenesi (KKTM) yapmalarını önermektedir. Bu çalışmada genç erişkin erkeklerin testis kanseri ve KKTM hakkında bilgi, tutum ve davranış düzeylerinin saptanması amaçlanmıştır. Çalışma tanımlayıcı nitelikte olup, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Polikliniklerine başvuran 18-35 yaş arası erkek katılımcılarla yüz yüze veri toplama yöntemiyle 13 Aralık 2022-29 Nisan 2024 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Anket formu sosyodemografik verileri (6), sağlıkla ilgili verileri (5), testis kanserine dair verileri (7 bilgi; 12 KKTM) değerlendirecek sorulardan ve Testis Kanseri ve Kendi Kendine Testis Muayenesine Yönelik Sağlık İnançları Ölçeği'nden (37 soru) oluşmaktadır. Çalışmaya toplam 320 genç erkek birey katılmıştır. Katılımcıların ortalama yaşı 26,44,8 (min=18; maks=35) iken, %72,2'si üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip ve %35,3'ü öğrencilerden oluşmaktaydı. Katılımcıların %65,6'sı testis kanserini duyduklarını, %39,1'i testis kanseri ile ilgili hiç bilgisi olmadığını belirtmişlerdir. Katılımcıların testis kanseri hakkında %35,3'ü düşük, %34,4'ü orta, %30,3'ü yüksek seviyede bilgi düzeyine sahiptir. Katılımcıların %32,8'i KKTM'yi duyduğunu ve %60,3'ü KKTM hakkında hiç bilgisi olmadığını belirtmiştir. Küçük yaşta olanlar, bekarlar, üniversite ve üstü eğitim düzeyine sahip olanlar, sağlık çalışanları, ailesinde kanser olanlar ve testis kanserini daha önce duyanların bilgi skoru düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Testis kanserini daha önce duyanların ölçek "duyarlılık", "ciddiyet" ve "engeller" algı puanları anlamlı olarak daha düşük; "yarar ve sağlık motivasyonu" ve "öz etkililik" algı puanları anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. KKTM'yi duyanların ölçek "duyarlılık", "engeller" ve "sağlık motivasyonu" algı puanları anlamlı olarak daha düşük; "yarar ve sağlık motivasyonu" ve "öz etkililik" algı puanları anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. KKTM yapmayı bilenlerin "duyarlılık" ve "engeller" algı puanları anlamlı olarak daha düşük; "yarar ve sağlık motivasyonu" ve "öz etkililik" algı puanları anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak; genç erişkin erkeklerin testis kanserine dair bilgi ve farkındalık düzeylerinin düşük olduğu, nadiren düzenli olarak KKTM yaptıkları görülmektedir. Aile hekimleri olarak bireylerin testis kanseri ve KKTM hakkında bilgilendirilmesi, KKTM'nin düzenli yapılmasının teşvik edilmesi çok önemlidir. Anahtar Kelimeler: Testis kanseri, kendi kendine testis muayenesi, bilgi, tutum, inançlar

Ertuğrul Özyılmaz
Hacettepe University
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

COVİD- 19bireylerde kan lipid profiline etkisi

Covid-19 pandemisi insanların sosyal hayatlarında kısıtlamalara neden olmuştur. Evlere kapanma mecburiyeti, sosyal izolasyonlar insanları fiziksel hareketsizlike (sedanter davranış) sevk etmiştir. Bu çalışmada geriye dönük olarak Covid-19 pandemisi sürecinde sedanter yaşamın erişkin bireylerin lipid profiline etkisini incelemeyi amaçladık. Çalışmamıza 01.03.2019-31.12.2021 tarihleri arasında kolesterol paneli bakılan tüm hastalar, retrospektif olarak elektronik hasta kayıtlarından toplanarak; polikliniklerimize belirtilen tarihler arasında başvurmuş olan, 18 yaş ve üstü ile 65 yaş arasındaki kişilerden pandemi öncesi (2019 Mart- 2020 Mart), kısıtlama dönemi (2020 Mart-2021 Haziran) ve kısıtlamalar sonrası normalleşme süreci de dediğimiz pandemi sonrası dönem (2021 Haziran-sonrası) olarak 3 ayrı dönemde lipid paneli bakılmış olan ve veri eksiği olmayan olan tüm hastalar kabul edilerek çalışmaya dahil edilmiştir. Belirtilen tarihler arasında üç dönemde de kolesterol paneli bakılmış olan toplam 376 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmamıza katılan hastaların %49,7'si erkek, %50,3'ü kadındı; en küçük yaş 30, en büyük yaş 64 olup ortalama yaş 49,81±9,069 idi. Total kolesterol ve total kolesterol/HDL-K oranı ve VLDL-K değerleri pandemi döneminde, pandemi önceki dönemden anlamlı olarak daha yüksekti. HDL-K değeri pandemi döneminde düşük olup, pandemi öncesinde yüksekti ancak pandemi sonrası dönemde pandemi sürecinden anlamlı bir değişiklik saptanmadı. LDL-K değeri pandemi sürecinde pandemi öncesinden yüksekti. Pandemi sonrası normalleşme sürecinde pandemi sürecinden daha düşük olup, pandemi öncesi döneme göre anlamlı yüksek bulunmuştur. Trigliserid değerleri pandemi sürecinde pandemi öncesi ve pandemi sonrası normalleşme sürecine göre yüksek olup, pandemic öncesi ve pandemic sonrası arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. NonHDL-K değerleri pandemi sürecinde, pandemi öncesi ve pandemi sonrasına göre anlamlı olarak düşüktü. Bu sonuçlara göre, Dünyada birçok ülkede kısıtlamaların olduğu pandemi sürecinde, sosyal hayat kısıtlılıkları (spor salonlarının kapatılması, okulların online eğitime geçmesi, sokağa çıkma yasakları ve sosyal aktivitelerin kısıtlanması gibi) insanları sedanter bir yaşam tarzına yönlendirdiği için beklendiği gibi lipid profilini olumsuz etkilemiştir. Dislipidemi kardiyovasküler hastalıkların sebeplerinden biridir. Pandemi sonrası normalleşme sürecinde ise düzelme görülmesine rağmen pandemi önceki kolesterol değerlerine ulaşamamıştır. Pandeminin erken dönemde kardiyovasküler risk üzerine olumsuz etkileri görülmüş olup, sedanter yaşam tarzının alışkanlık haline gelmemesi ve ileriki muhtemel pandemilerde daha fazla fiziksel olarak aktif bir hayat için çalışmalar yapılması gerekmektedir.

Saniye Altınsoy
Hacettepe University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Aile hekimlerinin vitamin/mineral takviyeleri-ilaç etkileşimi hakkında bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları

Bu çalışmada Türkiye'de çalışan aile hekimlerinin vitamin/mineral takviyeleri ile ilaçlar arasındaki etkileşimler hakkında davranış, tutum ve bilgi düzeyini değerlendirmek ve bu konuda farkındalık oluşturmak amaçlanmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılan bu çalışmaya 367 aile hekimi dahil edilmiştir. Araştırmamızın evrenini Türkiye'de aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olan araştırma görevlileri, aile hekimi olarak çalışan pratisyen ve uzman hekimler oluşturmaktadır. Çalışmamız 6 Nisan 2023– 16 Nisan 2023 tarihleri arasında online olarak Google Forms (Google LLC, Mountain view, CA) üzerinden yürütülmüştür. Anketimiz aile hekimlerinin vitamin/mineral takviyeleri-ilaç etkileşimleri (VMTİE) hakkında davranış, tutum ve bilgi düzeylerini değerlendiren 56 sorudan oluşmaktadır. Çalışmamızda aile hekimlerinin %91,5'inin hayatının herhangi bir döneminde vitamin/mineral takviyeleri (VMT) kullandığı, %92,9 'unun ise hastalarına VMT önerdiği bulunmuştur. Aile hekimlerinin Vitamin B9, vitamin B12, vitamin D gibi vitaminleri ve çinko, magnezyum, kalsiyum gibi mineralleri hastalarına önerme durumu kendilerinin kullanma durumundan anlamlı olarak daha fazladır (p<0,001). Aile hekimlerinin %39,3'ü hastaları kendisine soru sormadan vitamin/mineral takviyesi- ilaç etkileşimi konusunda hastalarına her zaman bilgi verdiğini belirtmiştir. Hastalara daha az sıklıkla bilgi veren hekimlerin aile hekimliği uzmanı olarak hizmet süresi daha fazladır. Aile hekimlerinin %41,3'ü hastalarından vitamin/mineral takviyesi-ilaç etkileşimi konusunda "bazen" soru aldığını belirtmiştir. Hastalarından VMTİE hakkında soru alma ve hastalarına VMTİE hakkında bilgi verme durumu, VMTİE hakkında kendi bilgi düzeyini değerlendirme durumu ile karşılaştırıldığında da istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur, VMTİE hakkında bilgi düzeyinin daha iyi olduğunu düşünen hekimlerin hastalardan da bu konuda daha çok soru aldıkları ve hastalarına daha çok bilgi verdikleri görülmüştür. Aile hekimlerinin %82,8'i hekimliği süresince VMTİE ile karşılaşmadığını belirtmiştir. Bilgi düzeyi yüksek olan hekimler VMTİE ile daha fazla karşılaşan hekimlerdir. Araştırmaya katılan hekimlerin VMTİE hakkında bilgi düzeyi %41,3 (n=151)'ünün orta, %29,8 (n=109)'nin yüksek, %29 (n=106)'unun düşük olarak saptanmıştır. Sonuç olarak aile hekimlerinin büyük çoğunluğunun VMT kullandığı ve önerdiği; buna karşılık bilgi düzeylerinin yüksek olmadığı, bilgi düzeylerinin tutumlarını etkilediği, bilgi düzeylerinin hizmet süresi ve aile hekimliği uzmanlık eğitimi alma durumundan bağımsız olduğu görülmüştür.

Aile hekimliğiBesin destekleriMineraller+5
Halise Keçik Özcan
Hacettepe University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Erişkin bireylerin ABO kan grubu diyeti ile ilgili görüş, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi

Beslenme ve diyet kavramları çoğunlukla kilo problemleri için bireylerin gündemine girmekte olsa da sağlık problemleri için de bazı diyet uygulamalarına yönelimler artmaktadır. Farklı diyet tipleri dünyada olduğu gibi ülkemizde de çok tartışılmakta, farklı görüşler dile getirilmektedir. ABO kan grubu diyeti, kişilerin kan gruplarına göre besinlerin etkisinin farklılıklar gösterdiği ve her kan grubunun kendisine göre faydalı kategorisindeki besinleri daha sıklıkla tercih etmesini, kan grubuna göre önerilmeyen yiyeceklerin ise daha az sıklıkla tüketilmesini öneren diyet tipidir. ABO kan grubu diyeti de toplum tarafından uygulanan, fakat literatürde hakkında yeterli çalışma olmayan popüler diyet tiplerindendir. Bu çalışmayla ABO kan grubu diyeti hakkında fikir sahibi olan erişkin bireylerin bu diyete dair düşünce, tutum ve davranışlarını değerlendirmek amaçlanmıştır. Tanımlayıcı nitelikte olan bu araştırma Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'nda 1 Ağustos 2022 – 7 Ocak 2023 tarihleri arasında sosyal medya platformlarında e-anket kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini sosyal medya platformlarında iletilen ankete katılmayı kabul eden, 18 yaş üstü ve ABO kan grubu diyetini duymuş kişiler oluşturmaktadır. Çalışmaya 1155 erişkin birey katıldı. Çalışmaya katılan bireylerin %43,5'i (n=502) ABO kan grubu diyetini uygulamıştır. ABO kan grubu diyetini uygulayan katılımcıların %90,6'sı diyetten memnun olduğunu belirtmiş olup, %94,8'i de bu diyeti yakın çevresine önermekteydi. Diyeti uygulayanların %89,4'ü eskiye göre daha dinç ve sağlıklı hissetmekte olduğunu bildirdi. Diyeti uygulamayan katılımcıların çoğu diyet hakkında yeterli bilgi sahibi olmadığı için diyeti uygulamamış olduğunu, %73,4'ü ise bu diyeti uygulamayı düşündüğünü bildirdi. Literatürde hakkında yeterli çalışma olmayan popüler diyetler çalışmamız örnekleminde de olduğu gibi her geçen gün toplum tarafından kabul görmekte ve uygulanma sıklığı artmaktadır. Bu diyetler hakkında daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Hem ABO kan grubu diyeti, hem de toplumun ilgi gösterdiği diğer popüler diyetler konusunda hekimlerin ve diyetisyenlerin bilgi sahibi olması, toplumun doğru yönlendirilmesi için büyük önem taşımaktadır. Özellikle hastalarının sağlığına bütüncül olarak yaklaşan aile hekimlerinin eğitim planlamalarında beslenme konularına önem verilmeli ve popüler diyetler de göz önüne alınmalıdır. Anahtar Kelimeler: ABO kan grubu sistemi, diyet, besin ve beslenme, davranış, tutum

ABO kan grup sistemiBeslenmeBeslenme alışkanlıkları+7
Eribenur Ötegen
Hacettepe University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Sigara içen kişilerin bağımlılık düzeylerinin ve fiziksel aktivite kapasitelerinin karbon monoksid düzeyi üzerine etkilerinin değerlendirilmesi

Tütün hem içerdiği toksik maddeler hem de dumanı aracılığı ile insan sağlığına zarar vermektedir ve insan vücudundaki neredeyse tüm sistemleri etkileyip 50'ye yakın kronik hastalığa ve 20'ye yakın ölümcül hastalığa neden olmaktadır. Karbon monoksid sigara dumanının içeriğindeki toksik gazlardan biridir ve toksisitenin derecesi maruziyetin süresi ve ortamdaki karbon monoksidin miktarı ile belirlenir. Yeterli fiziksel aktivitenin birçok hastalıktan ve bu hastalıklara bağlı ölüm riskinden korunmamızı sağladığı, yeterli fiziksel aktivitesi olmayan kişilerde, olan kişilere kıyasla ölüm riskinin %20 ila %30 arttığı ifade edilmektedir. Sigara içen kişilerin bağımlılık düzeylerinin ve fiziksel aktivite kapasitelerinin karbon monoksid düzeyi üzerine etkilerini araştırmak amacıyla planladığımız bu çalışma tanımlayıcı kesitsel tipte olup araştırmaya Hacettepe Üniversitesi Aile hekimliği polikliniklerine 28.03.2023-23.05.2023 tarihleri arasında başvuran sigara içen, 18 yaş ve üstü 146 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılara Fagerström nikotin bağımlılık testi ve 6 dakika yürüyüş testi uygulanmış olup verilerin CO düzeyi ile ilişkisine bakılmıştır. Elde ettiğimiz verilerde Fagerström nikotin bağımlık testi ile değerlendirilen bağımlılık skorunun CO düzeyi üzerinde pozitif orta düzey istatistiksel olarak anlamlı etkisinin olduğu görülmüştür (r=0,483 p<0,001). 6 dakika yürüyüş testi ile değerlendirilen fiziksel aktivite kapasite yüzdesinin CO düzeyi üzerinde negatif yönlü çok zayıf bir ilişkisi olduğu görülse de istatiksel olarak anlamlı olmadığını saptanmıştır (r=-0,112 p=0,177). Elde ettiğimiz veriler ile sigara bağımlılığının vücutta karbon monoksid artışı gibi pek çok zararı olduğunu, sigaranın bırakılıp sağlıklı yaşam tarzı önerilerine uyulmasının daha sağlıklı bir yaşam için önemli bir gereklilik olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Sigara İçme, Nikotin Bağımlılığı, Karbon Monoksid, Fiziksel Aktivite

Ecem Çakır Altınyaprak
Hacettepe University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Obstrüktif uyku apne sendromunun kardiyak fonksiyonlar üzerine etkisi

Giriş-Amaç: OSAS başta kardiyovasküler sistem olmak üzere tüm organ ve sistemlerde ve metabolik olaylar üzerinde olumsuz etkileri olan, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen önemli bir klinik durumdur. Son yıllarda OSAS görülme sıklığında artış olduğu görülmüştür ve OSAS'lı hastalarda kardiyovasküler hastalıkların (KVH) yüksek mortalite ile ilişkisi üzerinde ağırlıklı olarak durulmaktadır. Bu çalışmada OSAS' ın kardiyak fonksiyonlar üzerine etkilerinin araştırılması ve ilişkili faktörlerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Materyal-Metod: Bu çalışma retrospektif, kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte planlanmıştır. Son on yılda Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları ve Uyku Kliniği'nde OSAS tanısı ile takip edilen ve elektrokardiyogram, ekokardiyografi ve polisomnografi raporları kayıtlı olan toplam 64 olgu çalışmaya dâhil edilmiştir. Araştırmada hastalara ait kayıtlı sosyodemografik özellikler ve antropometrik ölçümler (vücut yağ oranı, beden kitle indexi (BMI), bel- boyun kalınlığı), kardiyak parametreler (sol ventrikül (LV) EF%, aortik velosite, pulmoner velosite, triküspit anüler düzlem sistolik hareketi (TAPSE)), uyku ile ilişkili parametreler (uyku latansı, REM - NREM süresi), solunumsal olaylar, yatış pozisyonu ve apne hipone indexi ile oksijen desaturasyon indeks değerleri gözden geçirilmiştir. Elde edilen sonuçların analizinde Statistical Package for Social Science (SPSS) 25.0 programı kullanılmış, normal dağılıma uygunluk Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testleri ile değerlendirilmiştir. Niceliksel veriler ortalama, standart sapma ve kategorik değişkenler olgu sayısı (n) ve yüzde (%) olarak gösterilmiştir. Veriler arasındaki farklılıklarının istatistiksel önemliliği independet t testi, pearson korelasyon analizi, paired simples t testi kullanılarak araştırılmıştır. Hipotezler çift yönlü olarak tasarlanmış olup p değeri 0,05'den küçük olan değerler anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmada 35 (%54,7) erkek ve 29 (%45,3) kadın olmak üzere toplam 64 hasta yer almıştır. Hastaların yaşları 25-69 yıl aralığında olup yaş ortalaması 47,59±11,63 yıldır. Hastaların yağ oranı değerleri ile cinsiyetleri arasında istatistiksel boyutta ters yönlü anlamlı farklılık gözlemlenmiştir. BMI değerleri ile cinsiyet arasında istatistiksel açıdan ters yönlü anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Bel ölçüleri ile cinsiyet arasında istatistiksel yönden anlamlı fark yoktur. Çalışmamızdaki hastaların orta derecede apne hipopne indeksine sahip oldukları görülmüştür. Çalışma kapsamında değerlendirilmiş olan hastaların Rem AHİ ve Non Rem AHİ değerlerinin birbirine yakın ortalamalara sahip olduğu dikkat çekmiştir. Hastaların kardiyak parametreleri ile cinsiyetleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir. Sonuç: Bulgularımız OSAS'ın kardiyak disfonksiyonla ilişkisini ve OSAS'lı hastalarda vücut yağ oranının, BMI ve bel çevresi kalınlığının anlamlı şekilde artmış olduğunu ortaya koymuştur. OSAS nedeniyle gelişen kardiyak disfonksiyonun artmış mortalite ile ilişkisi aşikârdır. Bu bakımdan birinci basamakta sağlık hizmet sunumundan sorumlu aile hekimlerinin OSAS'ın önemli risk faktörlerinden olan obezitenin önlenmesi noktasında kritik bir konumda olduğu görülmektedir. Hastalara aile hekimleri tarafından etkin danışmanlık verilmesi ve OSAS hastalarının göğüs hastalıkları uzmanları ve kardiyologlar ile koordineli şekilde takiplerinin, sağlığın korunması ve iyileştirilmesi noktasında akılcı bir yaklaşım olduğu söylenebilir. Çalışmamızda OSAS hastalarında boyun çevresi kalınlığının da anlamlı şekilde artmış olduğu bulunmuştur. Boyun çevresi ölçümü, kardiyovasküler hastalık riskinin tahmin edilmesinde fayda sağlayabilecek non-invaziv, basit bir yöntem olup, birinci basamak sağlık hizmetlerinde boyun çevresi ölçümü OSAS gelişme potansiyelini ve dolayısıyla kardiyovasküler hastalık riskini öngördürmeye yardımcı olabilir. Anahtar Kelimeler: Obstrüktif uyku apne sendromu, Uyku hipopnesi, Beden Kitle İndeksi, Uyku, REM

HipopneKalpKalp fonksiyon testleri+4
Muharrem Akyel
Harran University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Baş ağrısı olan hastalarda uyku kalitesi ile anksiyete ve depresyon ilişkisi

Amaç: Bu çalışma migren ve GTBA olan hastaların sosyodemografik ve klinik özelliklerini belirlemeyi ve migren ve GTBA hastalarının uyku kalitesi, anksiyete ve depresyon durumlarının belirlemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel ve prospektif tipte bir çalışmadır. Çalışma 01/01/2023-01/05/2023 tarihleri arasında Şanlıurfa Harran Üniversitesi Hastanesi Nöroloji polikliniklerine başvuran 252 baş ağrısı hastası ile yapılmıştır. Veriler "Anket Formu" ve Pıtssburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Beck Anksiyete Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Çalışmada 252 (133 GTBA, 119 migren) hasta vardı. Migren grubunda kadın hastaların oranı daha yüksekti(p<0,001). Baş ağrısı atağı sırasındaki ortalama ağrı süresi migren hastalarında daha yüksek idi (p=0,040). Migren hastalarının yaş ortalamaları daha düşük bulundu (p=0,006). Baş ağrısı hastalık süresi migren grubunda daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0,001). Migren hastalarının baş ağrısı şiddeti oranı daha yüksek bulundu (p<0,001). Kronik hastalık varlığı GTBA grubunda daha yüksek bulundu (p=0,036). Çalışmamızda iki grup arasında uyku, anksiyete, depresyon durumları açısından anlamlı farklılık izlenmedi(p>0,05). GTBA ve migren grubunda yer alan hastaların BAÖ, BDÖ puanları ile PUKİ arasında pozitif orta düzey korelasyon vardı(r=0,400, r=0,483). Sonuç: Baş ağrısı olan hastalarda yaptığımız çalışmada PUKİ, anksiyete ve depresyon skorlarının yüksek olduğu bulundu. Migren ve gerilim tipi baş ağrısı sıklığının ve şiddetinin anksiyete, depresyon ve uyku kalitesinden etkilendiği izlenmiştir. Bu nedenle, baş ağrısını tedavi ederken buna eşlik eden uyku problemlerinin ve psikiyatrik semptomların iyi bir değerlendirme ile tanınması ve bu sorunlara yönelik kombine bir tedavi uygulanması önemlidir. Anahtar Kelimeler: Baş Ağrısı, Migren, GTBA, Uyku, Depresyon, Anksiyete

AnksiyeteAğrıBaş ağrısı+5
Hafize İlhan Toprak
Harran University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Üniversite öğrencilerinde intihar olasılığı ve ilişkili faktörler

Amaç: İntihar nedeniyle ölümlerin son yıllarda ergen ve erken yetişkin gruplarında daha yaygın hale geldiği görülmüştür. İntihar olasılığının öngürülebilmesi ve intihar nedenli kayıpların önüne geçilebilmesi bakımından öncelikle risk faktörlerinin ortaya konması kritik derecede önemlidir. Bu çalışmada, Şanlıurfa Harran Üniversitesinde öğrenim gören öğrencilerde intihar olasılığının ve ilişkili risk faktörlerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu araştırma prospektif, tanımlayıcı ve kesitsel niteliktedir. Araştırma; Harran Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan 05.06.2023 tarih ve 2023/10/28 sayılı etik kurul onayı ve E-76244175-050.04.04-235923 sayılı araştırma izninin alınmasının ardından, Haziran 2023-Ekim 2023 tarihleri arasında Şanlıurfa Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsünde öğrenim gören Tıp, İlahiyat, Eğitim ve Mühendislik Fakültesi öğrencilerinden dahil edilme kriterlerini karşılayan 643 öğrenci ile yürütülmüştür. Bulgular, araştırmacılar tarafından literatürün geniş çaplı araştırılması ile oluşturulan katılımcılara ait sosyodemografik özellikleri sorgulamaya yönelik 32 sorudan oluşan anket formu ve 36 soru ve 3 alt ölçekten oluşan İntihar Olasılığı Ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışma verileri çevrimiçi anket yöntemiyle elde edilmiş, Kolmogorov-Smirnov testi, İndependent t testi, Mann Whitney-U testi, Kruskal Wallis testi, Dunn-Bonferroni post-hoc testi, Jonckheere-Terspstra sıralı alternatifler testi, Pearson Ki-kare testi ve Spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler için SPSS versiyon 23 programı kullanılmıştır. Sonuçların yorumlanmasında p<0,05 anlamlılık düzeyi kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 406'sı kadın 237'si erkek olmak üzere 643 öğrenci katılmıştır. Katılımcıların 158'i (%24,6) eğitim, 179'u (%27,8) ilahiyat, 145'i (%22,6) mühendislik ve 161'i (%25,0) tıp fakültesi öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmamızda intihar olasılığı ölçeği puan ortalaması 74,0124±17,52 olarak bulunmuştur. 25 yaş altı bireylerin intihar olasılığı ölçeği puanları 25 yaş üstü bireylere göre daha yüksek ve anlamlı çıkmıştır (p=0,044). Katılımcıların ebeveynleriyle birliktelik durumu (p=0,040), ders başarısını stres kaynağı olarak görme durumu (p=0,001), okudukları bölüme devam etme istekleri (p=0,001), aileden şiddet görme durumu (p=0,000), aile içi ilişki (p=0,001), kronik hastalık mevcudiyeti (p=0,005), psikiyatrik hastalık mevcudiyeti (p=0,001), sigara kullanımı (p=0,004), alkol kullanımı (p=0,002), sosyal ortamlara katılma sıklığı (p=0,002), kitap okuma sıklığı (p=0,011), kendine zarar verme davranışı (p=0,002) ile intihar olasılığı ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Katılımcıların online oyun oynama sıklığı ve gelir düzeyi algıları ile İOÖ Toplam puanları oransal olarak yüksek olmakla birlikte İOÖ alt ölçekleri ve İOÖ toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Eğitim alınan fakülte, sahip olunan kardeş sayısı, aile ile birlikte yaşama durumu, cinsiyet, fiziksel aktivite sıklığı ile intihar olasılığı ölçeği arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Çalışmamızda sosyodemografik verilerin birbirleri arasındaki ilişkiye bakıldığında; sigara içen katılımcıların alkol kullanımının ve aile içinde fiziksel şiddet görme oranının (sırasıyla p=0,001, p=0,001), kendine zarar verme davranışına katılan öğrencilerin sigara-alkol kullanımının ve psikiyatrik hastalık sıklığının (sırasıyla p=0,001, p=0,001, p=0,001) anlamlı olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. En yüksek sigara içme oranı fakülte olarak mühendislik fakültesi (%26) öğrencilerinde, sınıf olarak tıp fakültesi 6.sınıf (%27,8) öğrencilerinde görülmektedir Literatürle benzer şekilde aile içi ilişkilerin kötü olması ve ebeveynlerden fiziksel şiddet görme, kendine zarar verme davranışı ile anlamlı olarak ilişkili saptanmıştır (sırasıyla p=0,001, p=0,001). Psikiyatrik hastalığı olan katılımcılarımızın daha sık alkol kullandığı, aile içi ilişkilerinin daha kötü olduğu ve ailelerinden daha sık fiziksel şiddete maruz kaldıkları da bulgularımız arasındadır. Aynı zamanda ruhsal hastalığa sahip öğrencilerin yaklaşık üçte birini tıp fakültesi öğrencileri oluşturmaktadır ve ruhsal hastalık varlığı ile tıp fakültesinde okuma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,001). Sonuç: Bu çalışma, katılımcılarımızın intihar olasılığı puanlarının orta-yüksek risk aralığında olduğunu ortaya koymuştur. Bulgularımıza göre; kendine zarar verme davranışı, sigara ve alkol kullanımı, sosyal ortamlara katılmama, aile içi şiddete maruz kalma ve aile içi ilişkilerinin kötü olması, kronik ve ruhsal hastalık varlığı intihar olasılığını arttırabilecek risk faktörlerindendir. İntihara yol açabilecek olumsuz süreçlerin önüne geçilebilmesinde, üniversitelerde Psikolojik Danışma, Rehberlik Uygulama ve Araştırma Merkezlerinin etkin olarak katıldığı yapılandırılmış taramalar ile ruhsal desteğe ihtiyaç duyan gençlerin tespit edilmesi ve iyileştirici müdahalelerde bulunulması önerilir. Anahtar Kelimeler: İntihar, risk, olasılık, üniversite, ruhsal sağlık, genç erişkinlik

Genç yetişkinlerOlasılıklarRuh sağlığı+3
Hatice Sena Karabulut
Harran University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Obstrüktif uyku apnesi sendromu tromboembolizm ilişkisi

Amaç: Bu çalışmada amacımız OSUS tanılı hastalarda Hemogram, Biyokimya, Kan gazı, Sedimantasyon, PT, APTT, C-reaktif protein(CRP), Fibrinojen, D-dimer, Trombofili paneli, Homosistein, bakmak olup; elde edilen verilerle OSAS'ın tromboza eğilimde etkisi olup olmadığının gösterilmesi ve bu hastaların tedavi ve takiplerine yönelik planlamalara olumlu yönde katkı sağlamaktır Yöntem: Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde Göğüs Hastalıkları Kliniği'nde Eylül 2022 haziran 2023 tarihleri arasında Obstruktif uyku apne ön tanısı ile başvuran hastalara Polisomnografi cihazıyla uyku laboratuar ortamında uyku testi yapıldı. Eş zamanlı olarak hastalardan kan alındı. Ouas tanılı hastalar kendi içinde polisomnografi cihazı verilerine göre normal, hafif, orta ve ağır olmak üzere 4 grupta incelendi. Bu gruplardan alınan kan sonuçlarına göre trombo-embolizm açısından laboratuvar parametrelerinde meydana gelen değişiklikler ve gruplar arası sonuç korelasyon düzeyleri incelendi. İstatistiksel analizler için SPSS 22,0 programı kullanıldı, uygun istatistiksel analizler kullanılarak ve anlamlılık düzeyi olarak p< 0.05 değeri kabul edildi. Bulgular: Araştırmaya 34 (%37,4) kadın, 57 (%62,6) erkek olmak üzere toplam 91 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların %35,2'sinde (n=32) hipertansiyon (HT), %22,0'sinde (n=20) koroner arter hastalığı (KAH), %26,4'ünde (n=24) diyabet (DM), %50,5'inde (n=46) hiperlipidemi ve %5,5'inde (n=5) serebrovasküler hastalık olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların %63,7'sinde (n= 58) yüksek düzeyde horlama, %6,6'sında (n=6) orta düzeyde horlama ve %28,6'sında (n= 26) ise hafif düzeyde horlama olduğu tespit edilmiştir. AHİ ve ODİ puanları ile kandaki CRP (rho= 0,27 ve p<0,05), Fibrinojen (rho=0,25 ve p<0,05) ve % (PT) (rho=0,22 ve p<0,05) değerleri arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. REM uyku süresi ile kandaki Fibrinojen (rho= -0,23 ve p<0,05) değerleri arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. MTHFR C677T geni mutant grubunun ODİ puanları ile kandaki CRP ve D-Dimer değerleri arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu (rho=0,37 ve p<0,05; rho=0,35 ve p<0,05) bulunmuştur. PAI-1 4G/5G geni mutant grubunun ODİ puanları ile kandaki CRP, Fibrinojen ve % (PT) değerleri arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu (rho=0,34 ve p<0,05; rho=0,32 ve p<0,05; rho=0,31 ve p<0,05) bulunmuştur. VII MTHFR C677T geni mutant grubunun toplam uyku süresi ile kandaki CRP değerleri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu (rho=0,35 ve p<0,05) bulunmuştur. PAI-1 4G/5G geni mutant grubunun AHİ puanları ile kandaki INR değerleri arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu (rho=-0,31 ve p<0,05) bulunmuştur. Faktör XIII V35L geni mutant grubunun AHİ ve ODİ puanları ile kandaki Homosistein değerleri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu (rho=0,62 ve p<0,05) bulunmuştur. PAI-1 4G/5G geni mutant grubunun ODİ puanları ile kandaki INR değerleri arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu (rho=-0,32 ve p<0,05) bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamıza katılan hastalar demografik ve polisomnografik özellikler açısından literatürle paralellik gösterdi. Çalışmamızda AHİ ve ODİ puanları ile kandaki CRP, Fibrinojen, D Dimer ve %(PT) değerleri arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Bu durum OSAS ile tromboembolizm arasında anlamlı bir ilişki olduğunu düşündürmektedir. Analiz etmiş olduğumuz CRP ve D Dimer başta REM uyku süresi olmak üzere pek çok durumda proinflamatuvar mekanizmalarla etki etmektedir. MTHFR C677T ve PAI-1 4G/5G mutasyonlarının Faktör XIII V35L mutasyonuna oranla uyku parametreleri üzerinde daha etkili olduğu belirlendi. Uyku apnesi değişkenleri ile venöz tromboembolik olaylar arasındaki bağlantının anlaşılabilmesi açısından genom dizileme ve diğer genetik analizlerin yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Daha çok araştırma ile birlikte hastalığın patogenezinde rol alan temel mekanizmaların aydınlatılması, progresyon, ilişkili hastalıkların etki düzeyi ve semptomatik ayırıcı tanı açısından literatürde gelişme sağlanacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Obstruktif Uyku apnesi, Tromboemboli, REM uykusu, Horlama, Apne-Hipopne indeksi

ApneEmboliEmboli ve tromboz+7
Adnan Çetin
Harran University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Sağlık çalışanlarında sirkadiyen ritim ve uyku bozukluğunun nörodejeneratif parametreler üzerine etkisi

Amaç: Kaliteli uyku zihinsel, fiziksel sağlığın ve hayat kalitesinin korunmasında önemli rol oynar. Sirkadiyen ritim ve uyku bozuklukları, çevresel ve sosyal koşullara uygun olan uyku-uyanıklık ritminin bozulduğu klinik durumları tanımlar. Bu çalışmada, sirkadiyen ritim ve uyku bozukluğunun nöbet tutan sağlık çalışanları üzerindeki nörodejeneratif etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma, Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde nöbet tutan 30 kişilik denek grubu ve nöbet tutmayan 29 kişilik kontrol grubu ile yürütülmüştür. Çalışma verilerinin elde edilmesinde yüz yüze anket tekniği ile uygulanan, araştırmacılar tarafından oluşturulmuş sosyodemografik özellikleri ve çalışma durumlarına yönelik bilgileri sorgulayan 25 sorudan oluşan anket formu, Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ve Sabahçıl-Akşamcıl Anketi (SAA) kullanılmıştır. Katılımcıların onayı alınarak venöz kanda Nörofilament hafif zincir (NfL), Fosforlanmış tau protein (p-tau protein), Glial fibriler asidik protein (GFAP), Nörona özgü enolaz (NSE), S100 kalsiyum bağlayıcı protein (S100B), Beyin kaynaklı nörotrofik faktör (BDNF), cAMP yanıt elemanı bağlayıcı protein (CREB), melatonin parametrelerine bakılmıştır. Nörodejeneratif parametreler ve anket sonuçları, denek ve kontrol grubu arasında karşılaştırılmıştır, ayrıca denek grubunun nöbet öncesi ve sonrası nörodejeneratif parametreler değerleri de kıyaslanmıştır. Bu nörodejeneratif parametrelerin PUKİ ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Denek grubunun çalışma hayatının uyku kalitesine olan etkisi incelenmiştir. Verilerin, IBM SPSS Statistics 25.0 programı ile kullanılarak analiz edilmiştir. Anlamlılık düzeyi olarak p<0,05 değeri kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışma denek grubunda 14 (%46,7) kadın, 16 (%53,3) erkek; kontrol grubunda ise 15 (%51,7) kadın, 14 (%48,3) erkek olmak üzere toplam 59 katılımcı (Kadın n=29 (%49,2), erkek n= 30 (%50,8)) ile yürütülmüştür. Denek grubunun kontrol grubuna kıyasla PUKİ (p=0,002) puanlarının ortalaması daha yüksek, SAA (p=0,003) puanlarının ortalaması daha düşük bulunmuştur. Nörodejeneratif parametrelerden S100B (p=0,003) değerleri denek grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek, melatonin (p=0,037) değerleri ise daha düşük saptanmıştır. NfL (p=0,120), GFAP (p=0,412), PMAPT (p=0,929), CREB (p=0,726) ve BDNF (p=0,966) değerleri için denek ve kontrol grubu arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. Denek grubu nöbet öncesi ve sonrası kıyasladığında, NSE (p=0,010) nöbet sonrasında daha yüksek saptanmış ancak GFAP (p=0,156), NFL (p=0,185), S100B (p=0,943), PMAPT (p=0,829), CREB (p=0,829), BDNF (p=0,476) ve melatonin (p=0,790) seviyelerinde istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. Denek grubunun çalışma hayatı özellikleri ile PUKİ arasındaki ilişki istatiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Katılımcıların PUKİ puan ortalama değerleriyle nörodejeneratif parametreleri arasında ise anlamlı ilişki olmadığı görülmüştür. Sonuç: Nöbet tutan sağlık çalışanlarının; PUKİ puan ortalamasının daha yüksek yani uyku kalitesinin daha kötü olduğu, SAA puan ortalamasının ise daha düşük yani akşamcıl tipe daha yakın olduğu gözlenmiştir. Bu çalışma sağlık çalışanlarında nöbet sonrası uykusuzluğun, NSE üzerinde akut etki yaptığını, düzenli olarak nöbet tutmanın ise S100B seviyeleri arttırdığını, melatonin seviyelerini azalttığını gösteriyor. Nörodejeneratif parametrelerimizin tamamında farklılık saptamasak da bir kısmında etkilenme söz konusudur. Çalışmada, sirkadiyen ritim ve uyku bozukluğunun nörodejeneratif etkilere sebep olduğunu düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Uyku bozukluğu, sirkadiyen ritim, nörodejenerasyon, melatonin

Kübra Özkan
Harran University
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Kardiyoloji kliniğinde yatan kadın hastalarda kardiyak hastalıkların yaş gruplarına göre dağılımı

Amaç: Kadın popülasyonunda kardiyovasküler hastalıkların yaygın olduğu, mortalite ve morbidite oranlarının arttırdığı bilinmektedir. Kadınlarda ölümcül sonuçlara yol açabilen kardiyovasküler hastalıkların daha geç tanındığı, tedavi ve takip basamaklarında daha yetersiz kalındığı düşünülmektedir. Bu çalışma Harran Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji kliniğinde yatırılarak takip edilen kadın hastalarda kardiyak hastalıkların yaş gruplarına göre dağılımını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Yöntem: Bu çalışma retrospektif, kesitsel, tanımlayıcı tipte planlanmıştır. Çalışmanın evreni 01.07.2018-31.12.2022 tarihleri arasında kardiyoloji kliniğinde yatırılarak takip edilen 18 yaş üzeri kadın hastalardan oluşmaktadır. Çalışmaya 2013 kadın dahil edilmiştir. 05/09/2023 tarihinden itibaren dahil edilme kriterlerini karşılayan kişiler üzerinde yürütülmüştür. Verilerin elde edilmesinde araştırmacılar tarafından literatür taranması ile oluşturulan veri formu kullanılmıştır. Kardiyak hastalığı olan ve yatırılarak takip edilen kadınlara ait arşiv verileri kaydedilerek SPSS 20,0 istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. İstatistiksel alfa önemlilik seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 55 yaş altı 754 (%37.45) ve 55 yaş üzeri 1256 (62.55) hasta dahil edilmiştir. 55 yaş altı ve 55 yaş üstü hastalar arasında üre (p<0.001) kreatinin (p<0.001, potasyum (p<0.001) ve glukoz (p<0.001) değerleri bakımından anlamlı farklılık olup yaşlı grupta değerlerin daha yüksek olduğu görüldü. Platelet değeri (p<0.001) bakımından yine gruplar arasında anlamlı farklılık olup gençlerde değerler daha yüksek bulunmuştur. Genç hastalarda en sık yatış tanısının koroner arter hastalığı (KAH) (%65.1) ikinci sıklıkta ise aritmi (%12.6) olduğu tespit edilmiştir. İleri yaş hasta grubunda ise yine en sık yatış tanısının KAH (%67.9) sonrasında ise kalp yetmezliği (%14.1) olduğu tespit edilmiştir(p<0.001)Hastaların yatış dönemine göre tanıları incelendiğinde son yıllarda aritmi, kalp yetmezliği, pulmoner hipertansiyon ve miyokardite bağlı yatış oranlarının arttığı görülmüştür (p<0.001). KAH tanısına göre 1. ve 3. Dönemde yatış oranları arasında farklılık VIII olup 1.dönemde KAH tanısı ile yatırılma oranı 3.Döneme göre anlamlı şekilde daha düşük bulunmuştur (p<0.000). 55 yaş üstü grupta yatış dönemlerine göre yaş grupları arasında anlamlı farklılık olup 3.dönemde 55 yaş üstü popülasyonda yatış oranının arttığı bulunmuştur (<0.003). Ölüm oranlarına bakıldığında en sık sebep KAH iken bunu kalp yetmezliği takip etmektedir. Sonuç: Bu araştırmanın sonuçlarına göre 55 yaş altı hasta grubunda en sık yatış sebebi koroner arter hastalıklarıdır. İleri yaş grubuna göre 55 yaş altı grupta saptanan platelet değeri yüksekliği anlamlı bulunmuş ve artmış KVH riski ile ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Kadınlarda KVH risk taramalarının erken yaşlardan itibaren birinci basamakta sağlık profesyonelleri tarafından yapılması, ayrıca kadınların kendilerine özgü risk faktörlerini de iyi bilerek egzersiz, sigaranın bırakılması, doğru beslenme alışkanlığı gibi yaşam tarzı değişiklikleri yoluyla kendilerini koruması önerilir. Anahtar Kelimeler: Kadın, Kardiyovasküler, Koroner Arter Hastalığı, Genç Yaş, Risk

Yüsra Ayalp
Harran University
2024
00