551
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Vücut kütle indeksi ve fiziksel aktivitenin, menopozal semptomlar üzerine etkisi
Amaç: Pek çok kadın elde edilen son kanıtlara bağlı olarak hormon replasman tedavisi (HRT) almayı tercih etmediğinden, menopozal semptomları hafifletmek için alternatif yaklaşımlar geliştirmek önemlidir. Etkinlikleri konusunda çelişkili bilgiler olmasına rağmen; düzenli fiziksel aktivite ve kilo kontrolü yakınmaları hafifletmede faydalı olabilir. Bu çalışmanın amacı; perimenopozal ve postmenopozal kadınlarda, fiziksel aktivite ve vücut kütle indeksinin menopozal semptomlar üzerine olan etkisini incelemektir.Yöntem: Bu kesitsel çalışmada, aynı bölgede çalışan beş aile hekiminin kayıtlı nüfusundan 45-60 yaş arası rasgele 305 kadın seçildi. Katılımcılara Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi ve bilgi anketi uygulandı.Bulgular: Fiziksel olarak aktif kadınlarda, olmayanlara göre daha düşük toplam menopozal, somato-vejetatif, psikolojik ve ürogenital puanlar saptandı (p<0,05). Fiziksel aktivite durumuna göre vazomotor semptomlarda fark kaydedilmedi. Ancak uyku, cinsel sorunlar, eklem ve kas rahatsızlıkları, idrar sorunları ve vajinal kuruluk yaşayan kadınların çoğu fiziksel olarak inaktifti (p<0,05). VKİ ile depresif ruh hali arasında doğru orantılı bir ilişki saptanırken (p=0,009) diğer parametrelerle arasında bir ilişki saptanamadı. Eğitimli, çalışan, kronik hastalığı ve kronik ilaç kullanımı olmayanlarda toplam menopoz semptom puan ortalamaları daha düşüktü (p<0,05). Somato-vejetatif şikayetler sigara içenlerde daha fazlaydı (p=0,037).Sonuç: Fiziksel aktivite, menopozal semptomların iyileştirilmesinde önemli bir rol oynayabilir. Birinci basamak hekimleri için yaşam tarzı değişiklikleri, koruyucu hekimliğin yanısıra menopozal semptomların iyileştirilmesi bakımından da kaçırılmaması gereken bir fırsattır.
İntramüsküler vitamin b12 tedavisi alan hastalarda serum alfa-1-antitripsin seviyelerinin değerlendirilmesi
Amaç: Yapısında bulunan metiyoninlerin serbest radikaller tarafından oksidasyona uğratılması sonucu alfa-1-antitripsin; antiproteaz aktivitesini kaybeder. Bununla beraber vitamin B12, kofaktör olarak metiyonin sentezinde etkin bir rol alır. Sonuç olarak vitamin B12 verilmesi ile kararlı bir metiyonin seviyesi sağlanarak alfa-1-antitripsin sentezi arttırılabilir.Yöntem: Araştırma bir gözlemsel çalışma olarak planlandı. Serum vitamin B12 seviyesi 300 pg/ml değerinin altında olan ve dışlama kriterlerine uyan 169 hasta çalışmaya alındı. Ölçümü yapılan serum alfa-1-antitripsin değerleri ve hastalara ait serum vitamin B12 değerleri hastaların demografik özellikleri ile karşılaştırıldı. Tedavi protokolüne uyan ve kontrole gelen 27 hastada tedavi öncesi ve sonrasındaki serum alfa-1-antitripsin değerleri karşılaştırıldı.Bulgular: Yaş ve Vücut Kütle İndeksi arttıkça serum alfa-1-antitripsin seviyelerinin azaldığı bulundu. Kronik hastalık nedeniyle ilaç kullananlarda serum alfa-1-antitripsin seviyeleri yüksek bulundu. Vitamin B12 tedavisi sonrasında serum alfa-1-antitripsin seviyelerinde (tedavi öncesi 121,67±13,884, tedavi sonrası 138,04±16,922 ve P=0,001) artış olduğu bulundu.Sonuç olarak elde ettiğimiz bulgular bize başta Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı olmak üzere alfa-1-antitripsin yetersizliğinde görülen birçok hastalığın etiyopatogenezinde vitamin B12 eksikliğinin önemli bir rol oynadığını göstermektedir.
Yeni tanı depresyon hastalarında eşlik eden kronik hastalıkların uyku kalitesi ile ilişkisi
Amaç: Yeni depresyon tanısı almış hastaların uyku kalitesine kronik hastalıkların etkisini saptamak amaçlanmıştır.Yöntem: Araştırmamız yeni tanı depresyonu olan 89 katılımcı ile kesitsel bir çalışma olarak tamamlanmıştır. Katılımcıların %44,9'unda (n=40) depresyona ek olarak bir veya daha fazla kronik hastalık saptanmıştır. Çalışmaya katılanlara gönüllü onam formu doldurulduktan sonra, sosyodemografik veri toplama formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği uygulanmıştır.Bulgular: Araştırmaya dâhil edilen gönüllü 89 hastanın %58,4'ü kadın, %41,6'sı erkek olup yaş dağılımı 18?79 arası değişmektedir, yaş ortalaması 41,9 ± 16,5'tir. Katılımcıların %94,4'ünün sosyal güvencesi bulunmaktadır, % 52'si evli olup, %83,1'i ilde yaşamaktadır. Kronik hastalığı olanların %80'inde uyku kalitesi bozulmuşken, kronik hastalığı olmayanların %67,3'ünde uyku kalitesi bozulmuştur. İki grup arasında arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (p=0,664). Uyku kalitesi bozuk hastaların büyük çoğunluğunda orta ve şiddetli depresyon saptanmıştır (p=0,000). Kronik hastalığı olanlarda uykuya dalma zamanı daha uzun bulunmuştur (p= 0,008).Sonuç: Kronik hastalığı olanlarda uyku kalitesi daha çok bozulmuşken iki grup arasında istatiksel olarak anlamlı fark olmayışı hasta sayımızın az olmasından kaynaklı olabilir, bu nedenle daha kapsamlı çalışmaların yapılması gerekmektedir.
Hipertansiyon hastalarında 10 yıllık kardiyovasküler risk eşliğinde hasta eğitiminin tedavi uyumuna etkisi
Amaç: Erişkin hipertansiyon hastalarında 10 yıllık kardiyovasküler hastalık riskinin tedavi uyumu üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.Yöntem: Araştırma İzmir Balçova bölgesindeki bir aile hekimine kayıtlı 118 hasta ile gerçekleştirilen gözlemsel bir çalışmadır. Tüm katılımcılara Hill-Bone hipertansiyon tedavisine uyum ölçeğini içeren bir anket uygulanarak tedaviye uyumları değerlendirilmiştir. Hastaların 10 yıllık kardiyovasküler risk düzeyleri belirlenip kendilerine söylenmiştir. Ardından kendi risk düzeylerini değerlendirmeleri istenmiştir. Hastaların kilo, boy ve kan basıncı ölçümleri yapılmıştır. Üç ay sonra kilo ve kan basıncı ölçümleri tekrarlanmış, tedaviye uyumları değerlendirilmiştir. Analizde SPSS 15.0 programı kullanılmıştır ve p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir.Bulgular: Hastaların çoğu kadındı (%67,8). En çok kullanılan antihipertansif ilaç grubu anjiyotensin reseptör blokerleriydi (%63,6). Her iki görüşmede de prehipertansif grup çoğunluktaydı. Tedaviye tam uyum gösteren hasta oranında, ikinci görüşmede anlamlı bir artış saptandı (p=0,003). Hastaların çoğu (%57,6) yüksek riskli olmasına rağmen, kendini düşük riskli olarak gören hasta oranı yüksekti (%55,1).Sonuç: Hipertansif hastaların tedaviye uyum ve kardiyovasküler risk açısından değerlendirilmesi tedaviye uyumu artırabilir. Hastanın kardiyovasküler risk konusunda bilgilendirilmesi hem hasta hem de hekim için uygulanabilir bir yöntemdir ve yüksek riskli hipertansif hastaların takibinde hayati öneme sahiptir.
İzmir ilinde çalışan aile hekimlerinin klinik uygulamalarında biyopsikososyal yaklaşımı ne ölçüde uyguladıklarının saptanması
Amaç: Biyopsikososyal (BPS) model, bireyin sağlık durumunun biyolojik, psikolojik ve sosyal süreçlerin karmaşık bir bileşimi ile karşılıklı etkileşim içerisinde olduğunu savunur. Aile hekimliğinin temel bakış açısı olmasına rağmen uygulamaya ne ölçüde yansıdığına ilişkin yeterli veri bulunmamaktadır. Bunun önemli nedenlerinden birisi, BPS yaklaşımın klinik pratiğe yansımasını ölçebilecek net ve nesnel ölçütlerin az olması, yeterince bilinmemeleri ve kullanılmamalarıdır. Bu araştırmada aile hekimlerinin klinik pratiklerinde BPS yaklaşımı ne ölçüde uyguladıklarının saptanması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya İzmir ilinde birinci basamakta görev yapan 40 aile hekimi katılmıştır.. Her bir katılımcı, daha önceden iki senaryo üzerine eğitim almış iki simüle hasta ile ardışık olarak iki hasta-hekim görüşmesi yapmıştır. Bu görüşmeler görsel ve işitsel olarak kayıt altına alınmış ve üç araştırmacı tarafından, Margalit ve arkadaşlarının geliştirdikleri, bir ölçek kullanılarak değerlendirilimiştir. Ayrıca katılımcılarda aynı ölçekle kendi görüşmelerini değerlendirmişlerdir. Bulgular: 80 hasta-hekim görüşmesi değerlendirilmiştir. Katılımcı hekimler kendi performanslarını biyopsikososyal olarak, araştırmacılar ise aynı performansları biyomedikal olarak değerlendirmişlerdir (p<0.05). Görüşme tipi olarak daha çok hekim kontrolünde bir yaklaşımın benimsendiği saptanmıştır. Hem katılımcıların hem de araştırmacıların değerlendirmeleri doğrultusunda iki senaryo arasında biyopsikososyal performans açısından fark bulunmamıştır. Toplam görüşme süresi daha uzun olan hekimlerin, diğer hekimlere göre biyopsikosoyal yaklaşıma daha yatkın oldukları saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: Birinci basamak hekimleri biyopsikososyal yaklaşım göstermemektedirler. Bunun nedeni eğitim eksikliği olabilir. Bu konudaki farkındalığın artması, tıp fakültesi müfredatında konunun yeterince işlenmesi ve bu konuda yapılacak araştırma ve çalışmalar önümüzdeki yıllarda hekimlerin bakış açısına ışık tutacaktır. Anahtar Kelimeler: Biyopsikosoyal yaklaşım, hasta merkezli klinik yöntem, aile hekimliği
Birinci basamağa başvuran hastalarda tamamlayıcı-alternatif tedavi (TAT) kullanımı ve nedenleri
Amaç: Birinci Basamağa başvuran hastalarda tamamlayıcı-alternatif tedavi(TAT) kullanım nedenlerini ve yaygınlığını saptamak amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel analitik olarak yürütülen çalışma İzmir ili 11 merkez ilçe evreninden küme örneklem yönetimiyle seçilmiş 30 Aile Sağlığı Merkezine başvuran 462 katılımcı ile tamamlanmıştır. Araştırmada kullanılacak soru formu odak grup görüşmeleri ve literatür araştırması sonuçlarına göre oluşturulmuştur. TAT yöntemlerinin kullanımı ile ilgili oluşturulan anket, hastanın sosyodemografik verilerini, kronik hastalık durumunu, TAT kullanma nedenlerini, doktoruyla TAT yöntemi kullanımını konuşma durumunu, TAT nasıl elde ettiğini belirlemeye yönelik sorular içermekteydi. Veriler ASM?lerde yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmış ve SPSS 15.0 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı analizler ve ki kare analizi kullanılmış olup, p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Yaş ortalaması 50,25±11,48 olan katılımcıların %58,2 (269)?si kadın, %41,8 (193)?i erkekti. Kronik hastalığı olanların %53,2?si herhangi bir TAT yöntemi kullanıyordu. En sık kullanılan TAT yöntemi bitkiler (%89,5) olarak saptandı. Kanser, troid hastalığı, osteoporoz ve herhangi bir psikiyatrik rahatsızlığı olan kişiler daha fazla oranda TAT kullanıyorlardı (p<0,05). TAT yöntemi kullanma nedenlerine göre değerlendirildiğinde en yüksek çevrenin etkisi (%31) ve umutsuzluk-çaresizlik yüzünden (%30,3) kullandıkları bulunmuştur. Sonuç: Kronik hastalığı olan hastalarımızın yarısından fazlası başta bitkisel tedavi olmak üzere alternatif tedavi yöntemlerini kullanmaktadır. Hastalar hastalıklarıyla ilgili olarak bitkisel ürünleri tercih etmekle beraber, medyada sağlıkla ilgili önerileri dinlemektedir. Doktorların kronik hastalığı olan hastalarda alternatif tedavi kullanma sıklığının farkında olması, hastaları bu tedavilere yönlendiren faktörleri daha iyi anlaması gerekir. Anahtar kelimeler: Tamamlayıcı ve alternatif tıp, kronik hastalık, birinci basamak
Sağlık çalışanlarının mevsimsel grip aşısı bağışıklanması hakkındaki bilgi tutum ve davranışları ile sağlık algısı ilişkisi
Amaç: Bu çalışmada; sağlık çalışanlarının mevsimsel grip aşısı bağışıklanması hakkındaki bilgi tutum ve davranışları ile sağlık algısı ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve yöntem: Çalışma, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi'nde Ekim 2020 ile Mart 2021 tarihleri arasında kesitsel, tanımlayıcı tipte bir araştırma olarak yürütüldü. Çalışmaya Farabi Hastanesi'nde görev yapmakta olan toplam 391 doktor ve hemşire dahil edildi. Gönüllü katılımcılara yüz yüze anket yöntemi ile "sağlık çalışanlarının mevsimsel grip aşısı bağışıklanması hakkındaki bilgi tutum ve davranışları ile sağlık algısı ilişkisi anketi" uygulandı. Veri analizinde SPSS 22.0 istatistik paket programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 32,3±7,6 yıldı. Katılımcıların %5,9'u her yıl düzenli mevsimsel grip aşısı olduğunu belirtti. Grip aşısına karşı en sık aşılanmama nedenleri; çok sık grip geçirmeme ve aşının etkinliğine inanmama idi. Katılımcıların yaşları arttıkça her yıl düzenli aşı olma olasılığının da arttığı görüldü. Düzenli aşı yaptıranlar, aşıyı yakınlarına daha çok önermekteydi. Grip aşısı yaptırma durumuna göre sağlık algısı ölçeğinden alınan ortalama puanlar farklılık göstermedi. Sonuç: Çalışmamızda sağlık çalışanlarının grip aşısı yaptırma oranlarının düşük olduğu belirlendi. Çalışmamızın neticesinde, hedeflenen aşılanma oranlarına ulaşabilmek için sağlık çalışanlarına farkındalıklarını arttırmaya yönelik eğitimler ve uygulamaların yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Erişkinlerde tip 2 diyabet riskinin değerlendirilmesi
Amaç: Kronik metabolik bir hastalık olan tip 2 diyabet, dünya çapında önemli bir halk sağlığı sorunudur. Riskli bireylerin belirlenmesi, hastalık oluşumu ve hastalığın komplikasyonlarının gelişiminin azaltılması için önemlidir. Bu çalışma erişkin bireylerin diyabet riskinin değerlendirilmesi amacı ile gerçekleştirilmiştir. Gereç ve yöntem: Kesitsel-tanımlayıcı tipte olan bu çalışmamızı Aralık 2020 ile Mayıs 2021 arasında Trabzon ili Kalkınma bölgesindeki üç aile sağlığı merkezinde gerçekleştirdik. Çalışmaya 18 yaş ve üzeri, daha önce diyabet tanısı almamış olan 392 kişiyi dâhil ettik. Araştırmacılar tarafından katılımcıların antropometrik ölçümleri yapıldı. Araştırmacılar tarafından geliştirilmiş olan, katılımcıların sosyodemografik özellikleri ilgili soruları ve Finlandiya Diyabet Risk Skoru (FINDRISK) ölçeğini içeren anket formu yüz yüze uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların %52,0'si kadın, %66,6'sı evliydi. Katılımcıların yaş ortancası 34 (IQR: 27-45) olup; beden kitle indeksi (BKİ) ortancası 27,2 (IQR: 24,1-31,4) kg/m²'dir. Tüm katılımcıların bel çevresi ortalaması 94,2 ± 13,8 cm (min:58, max:132) olup; kadınlarda bel çevresi ortancası 88 (IQR:80-102) cm iken, erkeklerde bel çevresi ortancası 97 (IQR:92-104) cm ölçülmüştür. Tüm katılımcıların FINDRISK ölçeğinden aldıkları toplam puan ortancası 9 (IQR: 5-12) olarak bulunmuştur. Bireylerin %16,3'ünün yüksek ve çok yüksek diyabet risk düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Aile hekimlerinin erişkin bireylerde diyabet yönünden tarama yapmaları hastalıkla mücadelede önemlidir. Hızlı ve kolay uygulanabilen, ucuz ve anlaşılır bir tarama yöntemi olan FINDRISK ölçeğinin, diyabet riski olan kişilerin belirlenmesi amacıyla kullanılması önerilmektedir.
Aile hekimliğinde hipertansiyon yönetimine hasta bakışı
Amaç: Hipertansiyon, aile hekimliğinde karşılaşılan en yaygın kronik hastalıktır. Bu araştırmanın amacı; aile hekimliğinde hipertansiyon yönetimine hasta bakışının değerlendirilmesidir. Gereç ve yöntem: Çalışmamız; kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte olup, Trabzon ilindeki 4 farklı aile sağlığı merkezinde, Aralık 2020 ile Nisan 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmaya 1 yıldan uzun süredir esansiyel hipertansiyonu olan, 18 yaş üstü 384 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara, araştırmacılar tarafından hazırlanan "Birinci Basamakta Hipertansiyon Yönetimine Hasta Bakışını Değerlendirme Anketi" yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızdaki katılımcıların yaş ortalaması 60,1 (±10,3) yıl olup %56,8'i kadınlardan oluşuyordu. Hastaların aile hekimliğinde HT tanısı alma oranı %6,5 (n=25) iken, HT tedavisi başlanma oranı ise %5,7'dir (n=22). Hipertansiyon takibinde aile hekimliğine başvurma oranı ise %18,8 (n=72) olarak bulunmuştur. Hastaların HT tanı, tedavi ve takibinde en sık başvurduğu branş dahiliye iken ikinci sırada kardiyoloji gelmekteydi. Dahiliyede tanı alan hastaların yaş ortalaması , ve HT süresi kardiyoloji ve aile hekimliği ile kıyaslandığında anlamlı derecede yüksekti (p=0,000). Kardiyolojide takip edilen hastalar, diğerlerine kıyasla HT takibine daha düzenli gidiyordu (p=0,000). Hastaların %55,5'i (n=213) HT tedavisinin aile hekimleri tarafından yapılmadığını düşünüyordu, bu oran kardiyolojide takip edilen hastalarda, diğerlerine kıyasla anlamlı derecede yüksekti (p=0,001). Sonuç: Hipertansiyon tanı, tedavi ve takibinde aile hekimliğinin istenilen etkinlikte olmadığı görülmüştür. Hastaların büyük kısmının, hipertansiyon tedavisinin aile hekimi tarafından yapılmadığını düşündüklerini, bu konuda aile hekimlerine yeterince güvenmediklerini ve başka bir uzmana gitme gerekliliği duyduklarını tespit ettik.
Birinci basamakta postpartum depresyon riski ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Amaç: Postpartum depresyon, doğumdan sonraki bir yıl içinde görülen ve psikotik içerikte olmayan majör depresyon atağıdır. Postpartum depresyon hem anne ve bebek hem de tüm aile için ciddi sonuçlara neden olabileceğinden önemli bir halk sağlığı sorunudur. Çalışmamızda, birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuran 0-12 ay bebeği olan kadınlarda postpartum depresyon riskinin belirlenmesi ve sosyodemografik risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve yöntem: Çalışmamız Temmuz 2020 ile Ocak 2021 tarihleri arasında Trabzon ilinde üç farklı bölgedeki aile sağlığı merkezinde kesitsel, tanımlayıcı bir araştırma olarak 196 katılımcı ile gerçekleştirildi. Gönüllü katılımcılara demografik bilgiler anketi ve Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDÖ) yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. EPDÖ skoru ≥13 olan katılımcılar PPD riski var kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların EPDÖ skoru ortancası 4,00 (0,00-26,00) idi. Çalışmamızda postpartum depresyon risk sıklığı %16,3 (n=32) olarak bulundu. Katılımcıların erken evlenme yaşı, düşük aylık gelir düzeyi, eşin çalışmıyor olması, birden fazla çocuk sahibi olmak, gebeliğin planlı olmaması, bebeğin yoğun bakımda yatış öyküsü olması, bebeğin hastalık öyküsü, eş ile ilişki ve gebelikte eş desteğinin kötü olması, depresyon ya da postpartum depresyon öyküsü, gebelikte sigara kullanımı ve hayatında stresör faktör varlığı postpartum depresyon riski ile ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Çalışmamızda, yaklaşık 6 kadından birinin postpartum depresyon riski altında olduğu saptandı. Postpartum depresyon, annenin işlevselliğini sınırlayan ve yaşam kalitesini düşüren, birinci basamak sağlık çalışanları için önemli psikiyatrik hastalıklardandır. Bu nedenle kadınlar doğum sonrası dönemde değerlendirilmeli ve postpartum depresyon ile ilişkili risk faktörleri göz önünde bulundurularak psikososyal olarak takip edilmelidir.
Altmışbeş yaş ve üstü bireylerin fiziksel, sosyal, mental aktiviteleri ile kognitif fonksiyonları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Dr. Filiz KARAKUŞ, Dokuz Eylül Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı İnciraltı/İZMİR Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı 65 yaş ve üstü bireylerin bilişsel işlevleri ile boş zaman etkinlikleri arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel analitik çalışmada Narlıdere ilçesine bağlı bir dinlenme ve bakımevinde yaşayan 65 yaş ve üzeri 250 kişi rastgele seçildi. Katılımcılara bilişsel işlevlerini değerlendirmek için standardize mini mental test (SMMT), etkinlik anketi ve sosyodemografik özellikleri araştıran bir anket uygulandı. Bulgular: Kadın cinsiyette, yaşı ileri olanlarda, eğitim düzeyi düşük olanlarda, ev hanımlarında ve geçmişte düzenli işi olmayanlarda bilişsel bozulma daha fazla bulundu (p<0,05). Koroner arter hastalığı tanısı bulunanlarda bilişsel bozulma daha az bulundu (p=0,008). Antikoagülan kullananlarda bilişsel bozulma daha az bulundu (p=0,010). Fiziksel etkinlikleri ile bilişsel işlevleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Sosyal ve mental etkinlikleri ile bilişsel işlevleri arasında anlamlı ilişki bulundu. Sonuç: Sosyal ve mental etkinliklere katılım, bilişsel işlevlerin bozulmasının engellemesinde önemli bir rol oynayabilir. Altmışbeş yaş ve üzeri kişilerin aktif yaşam tarzı değişikliklerine yönlendirilmesi, bilişsel işlevlerin korunmasına yapacağı katkı nedeni ile birinci basamakta koruyucu hekimlik yaklaşımı açısından önemlidir.
Osteoporoz hastalarında bifosfanat tedavisinin kemik kırıkları üzerine etkisi
Giriş: Osteoporoz, kemik kütlesinde azalma, kemik yapısında bozulma ve kırık riski ile karakterize metabolik bir kemik hastalığıdır. Yaşlı nüfusun giderek artması osteoporozu ve buna bağlı kemik kırık riskini arttırmaktadır. Amaç: Bu çalışmanın amacı, osteoporoz nedeni ile takibe alınan ve tedavi için bifosfonat kullanan hastalarda bifosfonatın kemik mineral dansitesi, hastanın biyokimyasal parametreleri ve patolojik kırık oluşumu ile olan ilişkilerini irdelemek ve birinci basamak hekimlerinin bu bağlamdaki bilgilerine katkıda bulunmaktır. Gereç ve yöntem: Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi'nde osteoporoz tanısı alıp bifosfonat tedavisine başlanan 50 yaş üzeri kadın ve 60 yaş üzeri erkek cinsiyette olan tüm hastalar incelenmiştir. Bifosfonat tedavisi alan hastaların kullandıkları ilaçlar, tedavi süresi, varsa tedavi sırasında oluşan fraktürler ve bölgeleri değerlendirildi. Veriler Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Ankara Hastanesi hasta elektronik veri tabanından alındı. Hastaların Kemik Mineral Yoğunluğu ölçümleri, kullandıkları ilacın türü, ilacı kullandıkları süre, osteoporoz tanı konulmasından itibaren oluşan kırık sayıları araştırıldı. İstatistiksel analizler SPSS for mac versiyon 26 yazılımı kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam 341 hastanın %86'sı kadın hasta idi ve yaş ortalaması 70 olarak saptandı. Bifosfonat kullanım süresi ortalama 3,6 yıl olarak saptanmış ve kadın ve erkek arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Tüm hastalarda tüm seviye KMY skorlarında, bifosfonat tedavisi sonrasında anlamlı yükselme saptandı (p<0,01). Tüm hastaların serum Kalsiyum, Fosfor ve Mg değerlerinde bifosfonat tedavisi sonrası anlamlı yükselme saptandı (p<0,01). Bifosfonat kullanım süresi ile L1-L4 ve Femur total skorları tedavi öncesi ve sonrası farkları arasında pozitif korelasyon saptandı. Çalışma popülasyonunda toplam 3 hastada (%1,17) fraktür tespit edildi. Sonuç: Osteoporoz, yaygın olarak yaşlı kadınları tutan, klinik önemi yüksek bir hastalıktır. Yaşlı hastalarda osteoporoz hastalığında bifosfonat kullanımının osteoporoz şiddetlenmesini yavaşlattığı görülmüştür. Anahtar kelimeler: Alendronat, osteoporoz, patolojik kırık
45 yaş ve üstü bireylerde 'ayak bileği/ön kol indeksi' ve sf-36 ile periferik arter hastalığı ve yaşam kalitesi değerlendirilmesi; 'yürüme mesafesinin azalması ölçeği': geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Amaç: 45 Yaş ve Üstü Bireylerde 'Ayak Bileği/Ön Kol İndeksi (ABİ)' ve SF-36 ile Periferik Arter Hastalığı ve yaşam kalitesi değerlendirilmesi; 'Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği' (WIQ) Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin belirlenmesidir. Yöntem: Araştırma İzmir Balçova bölgesindeki bir aile sağlığı merkezine başvuran 283 gönüllü katılımcıyla yapılmıştır. Araştırmacı tarafından anamnez ve fizik muayene yöntemleri uygulanması ardından ABİ değerleri hesaplanmış ve periferik arter hastalığı (PAH) olup olmadığı belirlenerek SF36 ölçeği ile yaşam kalitesi değerlendirilmiştir. Türkçeye uyarlanan WIQ anketi 2-4 hafta ara ile iki kez uygulanarak test-retest analizleri yapılmıştır. WIQ ve SF-36 arasındaki ilişki geçerlik için hesaplanmış, iç tutarlıklık için Cronbach alfa hesaplanmıştır. Analizde SPSS 15.0 programı kullanılmış ve p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Hastaların %11.7(33)sinde ABI<0.90 olup PAH olarak değerlendirildi. WIQ ve SF-36 karşılaştırıldığında fiziksel fonksiyon alt ölçeği ile güçlü; rol emosyonel alt ölçeği ile zayıf; diğer alt ölçekleri ile orta düzeyde korele bulunmuştur. İç tutarlılık için belirlenen Cronbach alfa WIQ toplam skorda 0.882 idi. Sonuç: Bu çalışma sonucunda WIQ ölçeğinin Türkçe versiyonu periferik arter hastalarında yürüme fonksiyonda düşmenin değerlendirilmesi için geçerli, güvenilir klinik bir araç olarak bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Periferik Arter Hastalığı, Ankle Brakiyal indeks,WIQ, SF-36
COVID pandemisi döneminde bir üniversite tıp fakültesi öğrencilerinde gıda takviyeleri kullanımı ve yan etkilerinin değerlendirilmesi
ÖZET Amaç: COVID pandemisi sırasında, genel gözlemimize göre toplumun her kesimi hastalıktan korunmak için gıda takviyelerine başvurmuştur. Çalışmamızda, öğrencilerinde gıda takviyelerinin alımının COVID-19 pandemisi nedeniyle artmış olduğunu, bu ürünlerin bilinçsiz kullanımının yaygın olduğu ve yan etkilerinin görülebileceğini göstermeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesinde 01.11.2022 – 01.03.2023 tarihleri arasında gönüllü olarak çalışmaya katılmayı kabul eden tüm öğrenciler ile yapıldı. Çalışmamıza katılan 319 öğrenciye, literatürde yer alan benzer çalışmaların da yardımı ile tarafımızca oluşturulan 25 soruluk anket formu yüz yüze olarak uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların %68'i kadın, %32'si erkek idi. Katılımcıların %58.3'ünde herhangi bir gıda takviyesi kullanımı olduğu saptandı. Bu gıda takviyelerinin, pandemi öncesi veya pandemi sırasında kullanıma başlandığı sorgulandığında, multivitamin ve multimineral kullanımın pandemi sırasında kullanılmaya başlanması anlamlı olarak yüksek bulundu. Kadınların erkeklere göre multivitamin ve multimineral ve immunmodülatör kullanımı anlamlı olarak farklı bulundu (p<0.05). Katılımcıların aldıkları gıda takviyeleriyle, bu gıda takviyelerinin alımına bağlı olduğunu düşündükleri yan etkileri arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı (p>0.05). Katılımcıların %58,9'u hekimlerden gıda takviyesi hakkında bilgi edindiğini belirtti. Sonuç: Katılımcıların %58,3'ü gıda takviyesi kullanmakla beraber, en çok kullanılan gıda takviyeleri tek besin destekleri ve multivitamin ve multiminerallerdir. Kadınların gıda takviyesi kullanımı erkeklere göre daha fazladır. Multivitamin ve multimineral ve immunmodulatör kullanımı da kadınlarda daha fazladır. Gıda takviyesi kullananların %16,1'i yaşadıkları semptomları gıda takviyesinin yan etkisi olarak nitelendirmektedir. takviyelerde kullanılan dozların büyük oranlarda değişiklik gösterdiğini bilmekteyiz. Bu sebeple bu gıda takviyelerinin doz bağımlı komplikasyonları ve yan etki profili ayrı bir çalışmada değerlendirilmesi gerekmektedir. Anahtar kelimeler: koronavirüs, diyet takviyeleri, yan etkiler, tıp öğrencileri
Başkent üniversitesi Ankara hastanesi'ne ağrı şikâyeti ile başvuran hastaların sosyodemografik özelliklerinin ve ağrı durumlarının değerlendirilmesi
Çalışmanın amacı kronik ağrı ile sosyodemografik özelliklerin ilişkisini ve kronik ağrıda uygulanan tedavi yaklaşımlarını inceleyerek Aile Hekimlerine kronik ağrı yönetiminde yol göstermektir. Bir üniversite hastanesinin polikliniklerine 01.12.2011-01.12.2019 tarihleri arasında başvurarak hekimler tarafından 'kronik ağrı' tanısı konan 3106 bireyden dışlama kriterleri sonrasında kalan 997 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların sosyodemografik özellikleri ve verileri istatistiksel açıdan değerlendirilmek üzere SPSS (Statistical Package for Social Sciences) programına kayıt edildi. Hastaların yaş ortalaması 62,68±16,29 yıl (16-98 yıl) idi. Toplam 997 hastadan dosyasında sigara kullanım verileri bulunabilen 589 hastadan %23,2'si, alkol kullanım bilgisi olan 499 hastadan %8,8'i alkol kullanmakta idi. Hastaların %81'inde (n=808) en az bir kronik hastalık saptandı. Başvuru öncesinde kronik hastalıklarından bağımsız olarak ağrı nedeniyle tedavi almış olanların oranı %64,6 (n=644) olarak saptandı. Çalışmaya dahil edilen hastaların yüzde %4 (n=40)'ünün poliklinik başvurusu öncesi almış olduğu tedaviye devam ettiği saptandı. Hastaların beyanına göre, başvuru sırasında yapılan tedavi değişikliği %76,4 oranında fayda sağlamıştır. Yapılan analizlerde tedaviye yanıt sosyodemografik değişkenlerle istatistiksel bir ilişkide değildir. Başvuru öncesi tedavi alanlarla almayanların tedavi yanıtları arasında da fark bulunamamıştır. Bu çalışma ile kronik ağrıda demografik özelliklerin ve hastaların birinci basamağa başvuruları öncesinde aldıkları tedavilerin, hastaların ağrı kontrollerini sağlamakta etkili olmadığı görülmüştür Anahtar Kelimeler: Kronik ağrı, kronik ağrı ve sosyodemografik özellikler ilişkisi, kronik ağrıda tedavi
Vitamin B12 düzeyleri ile kardiyovasküler hastalık riski arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi, bir kesitsel çalışma
Amaç: Günümüzde kardiyovasküler hastalıklar için bilinen risk faktörlerinin dışında yeni risk faktörlerini belirlemeye yönelik çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmada kişilerin kardiyovasküler hastalık risk grupları ile serum vitamin B12 düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesini amaçladık. Gereç ve yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikte olan çalışmamıza, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne herhangi bir nedenle başvurmuş, 40-70 yaş aralığındaki bireylerden SCORE (Sistemic Coronary Risk Evaluation) puanı hesaplamak için gerekli verileri tam ve serum vitamin B12 değerleri mevcut olan kişileri 31 Aralık 2020 tarihinden başlayarak arşiv taraması yaparak dahil ettik. Veri toplama işlemine SCORE kardiyovasküler hastalık risk değerlendirme modeli kullanılarak hesaplanan her dört risk grubunda 32 kişi olana kadar birey alımına devam ettik. Her risk grubunu serum vitamin B 12 düzeyleri ve ilişkiyi etkileyebilecek faktörler açısından karşılaştırdık. Bulgular: Çalışmadaki toplam 128 kişinin yaş ortancası 50 (40-69) yıl (min.-maks.) olup, kişilerin risk gruplarına göre vitamin B12 ortanca değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p=0,036). Bu fark, düşük 183 (87-587) ile yüksek 241 (123-660) risk grubu arasında (p=0,010); orta 193 (89-370) ile yüksek risk grubu arasında (p=0,029); ve yüksek ile çok yüksek risk 183 (108-1134) grubu arasında (p=0,020) idi. Sonuç: Aile hekimliğinde kardiyovasküler hastalık riskini değerlendirir iken, SCORE dışında elimizi güçlendiren ek parametrelerin bulunması, uygulamada kolaylık sağlayacaktır. Çalışmamızda düşük ve orta risk grubunu yüksek risk grubu ile karşılaştırdığımızda, yüksek risk grubunda ortanca vitamin B12 düzeyi yüksek iken; yüksek ile çok yüksek risk gruplarını karşılaştırdığımızda, çok yüksek risk grubunda yüksek risk grubuna göre ortanca vitamin B12 düzeyi daha düşük bulunmuş olup, bu ilişkinin irdelenmesi için daha geniş çaplı araştırmalara ihtiyaç vardır.
Hipotiroidi hastalarının levotiroksin kullanımı konusundaki bilgi durumları
Hipotiroidi Hastalarının Levotiroksin Kullanımı Konusundaki Bilgi Durumları Amaç: Hipotiroidi toplumda yaygın görülen endokrin bir hastalıktır ve levotiroksin ile tedavi edilmektedir. Bu çalışmanın amacı levotiroksin kullanan hastaların ilaç kullanımı konusundaki bilgi durumunu değerlendirmektir. Gereç ve yöntem: Çalışmamız; kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte olup Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'nda Temmuz 2021 ile Ekim 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmaya Aile Hekimliği ve Endokrinoloji polikliniklerine başvuran, levotiroksin kullanan, 18 yaş üstü 384 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik özellikler ve levotiroksin doğru kullanımıyla ilgili bilgileri ölçmek amacıyla araştırmacılar tarafından hazırlanan anket formu, yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızdaki 384 katılımcının yaş ortalaması 46,5 (±13,6) yıl olup %90,4'ü (n=347) kadınlardan oluşuyordu. %98,2'lik (n=377) oranla en çok sayıda katılımcının doğru bildiği önerme LT4'ün kahvaltıdan en az 30 dakika önce aç karnına alınması gerektiği bilgisiydi. %31,0'lık (n=119) oranla en az sayıda katılımcının doğru bildiği önerme ise kalsiyum, demir gibi ilaçlar kullanılacak ise LT4 ile arasında en az 4 saatlik zaman farkı bırakılması gerektiğiydi. Bu önermeye verilen cevaplar ile yaş (p=0,000), eğitim durumu (p=0,002), meslek (p=0,000) ve kalsiyum kullanımı (p=0,000) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı. %33,1'lik (n=136) oranla en çok sayıda katılımcının yanlış bildiği önerme ise LT4 yan etkilerinin sorgulandığı önermeydi. Önermeye verilen cevaplar ile yaş (p=0,019), eğitim durumu (p=0,000), meslek (p=0,003), tiroid cerrahisi öyküsü (p=0,047) ve takipli olunan hekim (p=0,004) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı. Sonuç: Çalışmamızda katılımcıların levotiroksin kullanımı konusunda bilgi düzeylerinin düşük olduğu görülmüştür. Çalışmamızın neticesinde tedavinin önemli bir bileşeni olan ilaç uyumunun artırılması için hastalara ilaç kullanımı, olası etkileşim ve yan etkiler konusunda ayrıntılı bilgi verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Hipotiroidi, Levotiroksin, İlaç uyumu, Tedavi uyumu
Sodyum glukoz ortak taşıyıcı-2 inhibitör tedavisi kullanan tip-2 diyabetes mellitus hastalarından oluşan bir retrospektif kohortta glomerüler filtrasyon hızının ürik asit metabolizmasına etkisi
Sodyum glukoz ortak taşıyıcı-2 (SGLT-2) inhibitörleri Tip-2 Diyabetes Mellitus (Tip-2 DM) tedavisinde kullanılan oral antidiyabetik ajanlardır. SGLT-2 inhibitörlerinin üriner glukoz atılımıyla etkili glisemik kontrol sağlamasının yanı sıra diyabet hastalığın prognozuna etkili olan serum ürik asit (ÜA) düzeyini düşürdüğü bilinmektedir. Çalışmanın amacı SGLT-2 inhibitör tedavisi alan Tip-2 DM hastalarındaki farklı glomerüler filtrasyon hızının (GFH) serum ÜA düzey değişimine etkisini incelemektir. 1 Ocak 2017- 30 Eylül 2022 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Endokrin ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran, Tip-2 DM tanısı almış ve SGLT-2 inhibitör tedavi raporu çıkarılıp reçetesi yazılan 3004 hasta çalışmanın evrenini oluşturmaktadır. Hastanın kesintisiz SGLT-2 inhibitörü kullanmaması, 3.ay ve/veya 12.ay takip kontrollerine gelmemesi, serum ÜA düzeyini etkileyen ilaçlar kullanması ve gut hastalığı tedavisi alıyor olması dışlama kriterleriydi. Hastane Medikal Bilgi Sistemi üzerinden çalışmanın örneklemini oluşturan 410 hastanın, SGLT-2 inhibitör ilaç raporu almadan önce ölçülen serum HbA1C, açlık kan şekeri (AKŞ), kreatinin, yüksek dansiteli lipoprotein (HDL), düşük dansiteli lipoprotein (LDL), trigliserit, ÜA ve idrar glukoz düzeyleri ile SGLT- 2 inhibitör tedavisi altındaki 3.ay ve 12.ayda bakılan değerleri karşılaştırılmıştır. Böbrek Hastalıkları Küresel Sonuçların İyileştirilmesi Vakfı'na (KDIGO) göre hastalar 3 gruba (GFH ≥90, 60-89, 30-59 ml/dk/1,73m2) ayrılmış ve SGLT-2 inhibitörlerinin GFH'a göre ürik asit düzeyine etkisi incelenmiştir. Çalışma grubu 227 erkek, 183 kadın hastadan oluşmaktaydı. Hastaların yaş ortalamaları 59,1±11,55/yıl idi. Hastaların SGLT-2 inhibitör tedavi öncesi ölçülen serum HbA1C, AKŞ, kreatinin, LDL, trigliserit, ÜA değerleri tedavi altında azalırken; HDL ve idrar glukoz düzeyleri ise tedavi altında arttığı saptandı. GFH düzeyi 30-59 ml/dk/1,73m2 arasında olan hastalarda ilaç öncesi (6,35±1,31), ilaç tedavisi 3.ay (6,02±1,05) ve ilaç tedavisi 12.ay (5,97±1,21) takiplerinde serum ÜA değerleri arasında anlamlı fark bulunmadı (p=0,368). Çalışma, SGLT-2 inhibitörlerinin serum ÜA düzeyine olan etkisinin GFH'a göre farklılık gösterdiğini saptamıştır. SGLT-2 inhibitörlerinin, yalnızca antidiyabetik ilaç olmadıkları, bu ilaçların lipit profili ve GFH'ı korunmuş hastalarda serum ürik asit düzeyine olan etkileri ile hiperlipidemi ve hiperürisemi ilişkili hastalıklara karşı da koruyucu rolü olabileceğini göstermiştir.
Tıp fakültesi öğrencilerinde yeme tutumu ile depresyon, anksiyete ve dürtüsellik arasındaki ilişki
Yeme tutumu bozuklukları yeme davranışlarında ve tutumlarındaki bozulmaları kapsayan, kişinin fiziksel ve ruhsal sağlığını olumsuz yönde etkileyen kompleks psikiyatrik bir hastalıktır. Yeme bozukluklarının, kişilerin yaşamlarının pek çok yönüne etki etmesi, sık rastlanan bir rahatsızlık olması, çok sayıda bedensel belirti ortaya çıkarması, fiziksel sağlığı ve hatta yaşamı tehdit eden bir boyutunun olması, tedavi sürecinin zorlu, uzun ve maliyetli olması, tekrarlama ihtimalinin yüksek olması, ayrıca depresyon-anksiyete gibi duygu durum bozukluklarının eşlik etmesi ve özellikle gençlerde görülme sıklığının artması nedeniyle günümüzde toplum ruh sağlığı açısından önemi artan ve sıklıkla incelenen bir hastalık grubu haline gelmiştir. Yeme tutumu bozukluğu ile depresyon, anksiyete ve dürtüsellik arasındaki ilişkinin tam olarak anlaşılamaması, bütüncül bir tedavinin yapılamamasına ve hastalık sürecinin uzamasına neden olmaktadır. Çalışmamız kesitsel tanımlayıcı bir araştırma niteliğinde olup; tıp fakültesinde okuyan öğrencilerde yeme tutumu bozukluğu varlığını, depresyon, anksiyete, dürtüsellik düzeyini ve aralarındaki ilişkiyi sosyodemografik özellikler ile birlikte değerlendirmeyi amaçlayan, katılımcılarla yüz yüze yürütülen anket formu uygulama yöntemiyle yapılmıştır. Çalışma kapsamında, 2019-2020 eğitim döneminde Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim gören ve çalışmaya katılmayı kabul eden 588 öğrenci araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmada kullanılan anket formunda 15 soru sosyodemografik özellikleri, 10 soru beslenme ve spor yapma durumu, 6 soru hastalık durumu, 4 soru sigara/alkol kullanma durumu, 2 soru riskli davranış durumu ile ilgili olmak üzere toplam 37 soru bulunmaktadır. Ayrıca 40 sorudan oluşan "Yeme Tutumu Testi", 21 sorundan oluşan "Beck Depresyon Ölçeği", 21 sorundan oluşan "Beck Anksiyete Ölçeği" ve 15 sorudan oluşan "Barratt Dürtüsellik Ölçeği" katılımcılara uygulanmıştır. Öğrencilerin %9,4'ünde bozulmuş yeme tutumu ya da bozulmuş yeme davranışı olduğu saptanmıştır. Yeme tutumu bozukluğu; kız öğrencilerin %11,9'unde, erkek öğrencilerin %4,4'ünde görülürken yeme tutumu ile cinsiyet arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Yeme tutumu bozukluğu ile depresyon ve anksiyete arasında pozitif, plan yapmama dürtüselliği arasında negatif ilişki saptanmıştır. Bozulmuş yeme tutumu ile motor dürtüsellik ve dikkat dürtüselliği arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Öğrencilerde depresyon ve anksiyete şiddeti arttıkça yeme bozukluğu görülme sıklığının arttığı belirlenmiştir. Ayrıca yeme tutumu ile ilişkili diğer faktörler; ilaç kullanmasını gerektirecek hastalık durumu, BKİ, kilo problemi ile ilgili düşüncesi, diyet yapma durumu ve riskli davranış gösterme olarak bulunmuştur (p<0,05). Bu araştırma ile ülkemizde ve dünyada sıkça görülen yeme tutumu bozukluğu ile depresyon, anksiyete ve dürtüsellik arasındaki ilişkiyi ortaya koyarak tedavi yaklaşımında bütüncül bir yol izlenmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda birbirinden bağımsız konular olmadığını göstererek hekimler ile konuyla ilgili diğer meslek grupları tarafından sürecin daha iyi yönetilmesine yardımcı olacak veriler elde edilmesi hedeflenmiştir. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar, yapılan benzer araştırmalarda bulunan sonuçlarla uyumludur. Yeme tutumu bozukluğu ile depresyon, anksiyete, dürtüsellik ve diğer etkili faktörler ile ilişkisi tespit edilerek özellikle erken dönemde genç bireylerin en kısa sürede ve en uygun şekilde tedavi edilmesine yönelik müdahalelerin yapılması gerek toplum sağlığı ve birey sağlığı açısından gerekse sağlık giderleri açısından birçok olumsuzluğun engellenmesinde önemli rol oynayacaktır. Ayrıca toplum ve birey sağlığında en önemli görevi üstlenen ve gerekli donanıma sahip olan aile hekimlerinin de bu konudaki farkındalıklarını artırmada yararlı olacağı öngörülmüştür.
Obezite tedavisi için liraglutid kullanan hastaların değerlendirilmesi
Obezite, gittikçe daha geniş bir popülasyonu etkileyen, pek çok morbiditeyle ilişkili olan, kronik, multifaktöriyel bir hastalıktır. Türkiye'de yapılmış en kapsamlı epidemiyolojik çalışmalardan olan TURDEP-I'e göre 1998 yılında Türkiye'deki obezite prevalansı %22,3 iken, 12 yıl sonra aynı merkezlerde yapılan TURDEP-II çalışmasında bu oran %35'e yükselmiştir. Obezite tedavisinde klinik pratikte ilk seçilen tedavi yöntemi yaşam tarzı değişikliği olsa da özellikle morbid obezlerin bir kısmında yeterli sonuçlar alınamamaktadır. Obezite endikasyonunda kullanılmak üzere ruhsatlandırılmış birkaç ilaçtan biri olan liraglutid 3 mg dozu ile Mayıs 2018 tarihinden itibaren obezite tedavisinde ülkemizde kullanılmaya başlanmıştır ve obezite tedavisinde umut vadeden ilaçlardan biridir. Çalışmamızda, merkezimizdeki obezite endikasyonu ile liraglutid başlanan hastaların verileri derlenmiştir. Retrospektif kohort olarak tasarlanan araştırmanın örneklemini, Başkent Üniversitesi Endokrinoloji Polikliniklerine Mayıs 2018-Temmuz 2020 tarihleri arasında fazla kilo yakınması ile başvuran, VKİ ≥ 27 Kg/m2 olan, liraglutid tedavisi başlanan ve ilacı en az 1 ay kullanan hastalar oluşturdu. Hastaların demografik bilgileri ve tıbbi özgeçmişleri hastane bilgi sisteminden geriye doğru tarandı. Hastaların liraglutid tedavisi başlangıcında ve sonraki vizitlerindeki antopometrik ölçümleri, Biyoelektrik İmpedans Analiz ölçümleri ve laboratuvar parametreleri kaydedildi. Tedavi öncesi ve sonrası veriler karşılaştırıldı. Çalışmaya, ilacı 1 aydan daha fazla kullanan ve düzenli takibi olan 100 hasta alındı. Hastaların ortalama yaşları 46,3±11,5 (18-70 yaş) saptandı. Çalışma grubunun %80'i (80 kişi) kadınlardan oluşmaktaydı. Hastaların ortalama 4,1±2,7 ay (1-15 ay) sürede, ortalama 9,9±6,7 Kg (0,4-34,7 Kg) verdiği ve VKİ'lerinde ortalama 3,65±2,4 Kg/m2 azalma olduğu kaydedildi. Tedavisi kesilmiş hastalar tekrar kontrole çağrılardı ve genel sağlık ve kilo durumuna bakıldı. Tedavi kesildikten sonra ortalama 11,4±6,5 ay (1-26 ay) sürede, ortalama 4,5±4,7 Kg aldığı ve VKİ'lerinde ortalama 1,6±1,7 kg/m2 artış olduğu kaydedildi. Erkeklerin ilacı daha kısa süre kullandığı (4,4 vs. 3,2 ay, p=0,013), ancak VKİ'ndeki azalmanın benzer olduğu (4 vs. 3,6 kg/m2, p=0,436) ve ilaç kesildikten sonra alınan kilonun benzer (1,7 vs. 1,6 kg/m2, p=0,867) olduğu görüldü. Çalışma süresi boyunca hastaların %79'unun %5 ve üstünde kilo verdiği, %42'sinin %10 ve üstünde kilo verdiği, %19'unun %15 ve üstünde kilo verdiği, %6'sının %20 ve üstünde kilo verdiği gösterilmiştir. Bunlardan %5, %10, %15 ve %20 üstü kilo verenler için ROC analizi yapıldığında yalnızca ilaç kullanma süresinin eğri altındaki alanı anlamlı bulunmuştur. Liraglutid tedavisi obezite tedavisinde elimizdeki sınırlı sayıda ilaçtan bir tanesidir ve sonuçlarımız literatürle uyumlu olarak ilacın kilo vermede etkin olduğunu göstermektedir. Kesildikten sonra kilo artışı olsa da ilaç kesildikten sonra yaklaşık 1 yıllık takipte kilo geri alımı, kaybın yarısından az bulunmuştur. Süre, ortalama doz ve tolere edilebilir maksimum ilaç dozu kilo verme etkisini belirleyen en önemli göstergeler gibi durmaktadır. Anahtar kelimeler: Obezite, Liraglutid, Kilo yönetimi, Retrospektif
Meme kanseri tanısında klinik meme muayenesinin etkinliği
Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen ve en çok ölüme sebep olan malignitedir. Meme kanserinin tanısı anamnez, klinik meme muayenesi (KMM), görüntüleme yöntemleri ve biyopsi ile konulmaktadır. Meme kanseri taramasında yaygın olarak kullanılan yöntemler ise mamografi (MG), KMM ve kendi kendine meme muayenesidir (KKMM). Meme kanserinin erken tanısı, hastalığın prognozu ve maliyeti açısından önem arz etmektedir. MG'nin meme kanseri mortalitesini ve ileri evre meme kanserinde azalmayı sağladığı kanıtlanmasına rağmen, KMM ve KKMM'nin meme kanseri tanısındaki etkinliği ile ilgili kanıtlar yetersizdir. Bazı kılavuzlar KMM'yi önerileri arasından çıkarmışlardır. Bununla birlikte, özellikle gelişmekte olan ülkelerde KMM meme kanseri erken tanısı açısından önerilmeye devam edilmektedir. Bu araştırmada meme kanserinin tanısında KMM etkinliğinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Genel Cerrahi polikliniklerine 18.04.2011-19.12.2020 tarihleri arasında başvuran, meme kanseri tanısı konmuş hastaların dosyaları incelenerek kadın olanlar ve KMM bulguları eksiksiz şekilde kaydedilmiş olan 1091 hasta ile yürütülmüştür. KMM ile meme kanserlerinin %88,9'una tanı konabildiği tespit edilmiştir. Ayrıca MG ile KMM'nin meme kanseri tanısındaki duyarlılığının benzer olduğu ve %9'unun MG ile tespit edilemediği halde tek başına KMM ile tespit edildiği saptanmıştır. Bunun dışında meme USG ile %95,1'inin tespit edilebildiği ve meme USG duyarlılığının KMM (%88,9) ve MG'den (%89,8) istatistiksel olarak anlamlı derecede fazla olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak; meme kanseri farkındalığının ve taramaya katılımın az olduğu, meme kanseri tanısının sıklıkla memede ele gelen kitle şikayeti sonrası konduğu, genç yaşta meme kanserinin sık görüldüğü toplumlarda, KMM önemini hala korumaktadır. KMM meme kanseri tanısında önemli oranda kanserin atlanmasını önleyen ve maliyeti çok düşük olan bir yöntemdir. Anahtar kelimeler: Meme kanseri, klinik muayene, KMM, mamografi, ultrasonografi, tarama, tanı, memede kitle
Birinci basamak sağlık hizmetlerinde sosyoekonomik seviyeye göre gebelerin oral glukoz tolerans testine bakışlarında medyanın rolü
Gestasyonel diabetes mellitus (GDM), gebelik öncesinde diyabet tanısı olmayan gebelerde iki ya da üçüncü üç aylık dönemde ortaya çıkan karbonhidrat intoleransıdır. GDM gebelikte en sık görülen komplikasyon olup, prevalansı artış göstermektedir. GDM varlığında maternal, fetal ve yenidoğan komplikasyonlarının arttığı yönünde literatürde pek çok araştırma bulunmaktadır. Bu nedenle konu ile ilgili tüm tıp disiplinleri ve kılavuzlar, 24-28 gebelik haftası arasındaki tüm gebelere Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) yapılarak, gebelerin GDM açısından taranmasını önermektedir. Hastalığın erken tanısı, uygun tedavisi ve postpartum takibi ile anne ve bebekte morbidite ve mortalitede azalma olduğu gösterilmiştir. Ülkemizde bir anne adayının Sağlık Bakanlığı'nın gebe izlem protokolü kapsamında gebeliği boyunca en az dört kez Aile Hekimliği'nde izleminin yapılması gerekmektedir. Bu bağlamda gebelere ulaşmak için en önemli merkez olan Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri'nde, Aile Hekimleri tarafından takip edilen gebelerde sosyoekonomik seviyeye göre OGTT yapılma oranını belirlemek ve gebelerin bu testle ilgili hangi hekim tarafından bilgilendirildiğini saptamak, bu testin yaptırılmamasındaki etmenleri belirlemek ve bu konuda medyanın rolünü sorgulamak amaçlanmıştır. Araştırma, Ankara ili Çankaya ilçesindeki Aile Hekimlikleri'ne 01.09.2019-01.09.2020 tarihleri arasında başvuran, dahil edilme kriterlerini sağlayan hastalar arasından örneklem genişliği hesaplanarak, 334 gebeden gönüllü bilgilendirilmiş onam formu alınarak yürütülmüştür. Bu çalışmada düşük sosyoekonomik seviyedeki gebelere OGTT hakkında Aile Hekimi tarafından bilgi verilmediğinde, medyanın olumsuz etkisi ile gebelerin bu testi yaptırmak istemedikleri ya da bu testi yaptırmakta kararsız oldukları saptanmıştır. Birinci basamakta OGTT konusunda yapılan hasta bilgilendirmeleri ve bu konuda gebeleri etkileyen diğer faktörler belirlenerek gebelerin ve bilinçlendirilmesi konusunda uygulanabilecek olan yöntemlere katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Yüksek riskli human papilloma virüslerde genotip ile gelişen patoloji ilişkisinin araştırılması
Bu çalışma ile HR-HPV genotipleriyle infekte hastalarda serviksin kolposkopik olarak incelenmesinin, histopatolojik değerlendirmenin klinik öneminin ortaya konması, preinvaziv ve invaziv neoplazi bulunma olasılığı yüksek olan hasta gruplarının yönetimine katkı sağlaması amaçlanmaktadır. Çalışma retrospektif kohort tipinde tasarlanarak Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniklerine 28.04.2011-31.12.2018 tarihleri arasında başvuran, HR-HPV DNA testi hastanemiz laboratuvarında çalışılarak pozitif sonuçlanan 905 kadın çalışmamıza dahil edilmiştir. Hastaların verileri geriye yönelik taranıp kaydedilerek karşılaştırılmıştır. Olguların tek ve multipl sahip olduğu HPV serotiplerinin sıralaması; %9,3 HPV16, %7,5 HPV31, %5,5 HPV18, %5,2 HPV52, %4,5 HPV39, %4,5 HPV68, %4,5 HPV16,18, %4,2 HPV35, %3,7 HPV56, %3,5 HPV66 ve %3 HPV35,39,51,56,59,66,68 olarak bulunmuştur. HPV16, HPV18, HPV33, HPV39 ve HPV56'ya sahip hastalar 40 yaş öncesi grupta anlamlı olarak daha sık görülmektedir (N=160, %32,5; N=105, %21,3; N=31, %6,3 N=78, 15,9; N=82, %16,7 sırasıyla) (p=0,001; p=0,02; p=0,04; p=0,04; p=0,009 sırasıyla). Diğer HR-HPV tipleri de 40 yaş öncesi grupta daha fazla görülse de aralarında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Biyopsi sonuçlarının etkileyen faktörler araştırıldığında sigara kullanımının biyopsi sonucunun anormal olmasına anlamlı olarak etkisinin olduğu bulunmuştur [OR=0,52; (p=0,021; %95 GA; 0,307-0,908)]. HPV18, 31, 39, 68'ın yalnız bulunması ile diğer tiplerle birlikte bulunmasının smear sonucunu anlamlı olarak etkilediği sonucu bulunmuştur (p=0,001; p=0,003; p=0,01; p=0,002 sırasıyla). Çalışmamızdan elde edilen veriler smear testi ile birlikte yapılan HPV DNA testinin tarama programındaki önemine bir kez daha vurgu yapmaktadır. İdeal tarama testi için dünya genelinde çalışmalar devam etmekle birlikte, mevcut veriler HPV DNA testinin kombine kullanımını önermektedir. Hatta son veriler (ACS 2020 önerileri) sadece HPV DNA testinin kullanılmasını önermektedir. HPV testinin tek başına değerlendirilmesi kolposkopi oranlarını artırsa da, daha yüksek oranda preinvaziv lezyon tespitini sağlamakta hatta smear testi ile öngörülemeyen invaziv lezyonları da işaret edebilmektedir.
Tip 2 diyabet tanısı ile izlenmekte olan hastaların eşlerinde sağlık davranışlarının değerlendirilmesi
Diyabet bulaşıcı olmayan bir hastalık olduğu halde tüm dünyada pandemi oluşturacak kadar fazla sayıda bireyi etkileyen ve en sık görülen endokrinolojik hastalıktır. Bireylerin hastalıklarının çevresel faktörlerden etkilendiği aşikar olmakla birlikte, hastalığın varlığı kişinin mikroçevresini nasıl etkilediği konusunda yapılmış çok fazla sayıda çalışma yoktur. Bu araştırma, eşine tip 2 DM tanısı konulan kişilerde, kişinin kendi sağlığı ile ilgili algısının değişerek yaşam tarzı değişikliği geliştirip geliştirmeyeceğini anlamak üzere tasarlanmıştır. Araştırmamız randomize kontrollü retrospektif bir vaka-kontrrol çalışmasıdır. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi endokrinoloji ve aile hekimliği polikliniklerine 01/12/2020 - 30/05/2021 tarihleri arasında başvuran hastalar randomize edilerek vaka grubuna seçilmiştir. Aynı tarihlerde polikliniklere başvuran ve diyabeti olmayan hastaların eşleri yine randomizasyonla seçilmiş ve 100 kişi de kontrol grubunu oluşturulmuştur. Gruplardaki deneklere yüzyüze anket uygulanarak veriler toplanmıştır. Çalışmada istatiksel analiz olarak paired sample t testi ve student t testi kullanılmıştır. Çalışmada istatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmamızda tip 2 diyabeti olan kişilerin sağlıklı eşleri; glukometre kullanım alışkanlığında artış, kan basıncı ölçüm sıklığında artış, diyetine uyumunda artış, pnömokok ve influenza aşısı yaptırmada artış ile kendi sağlıklarını artırmaya yönelik davranış değişimlerinde bulunmuşlardır. Bu davranış değişiklikleri yapılandırılmadığında rastgele ve içgüdüseldir. Bu nedenle birinci basamak kliniklerinde tip 2 diyabetli çiftler arasında diyabet yönetimi ve tedavisi için aile temelli yaklaşımların kullanılmasına önem verilmelidir.
Empagliflozin ve dapagliflozin kullanan hastaların vücut kitle indeksi ve hemoglobin A1C değişimlerinin araştırılması
Amaç: Bu çalışmada Başkent Üniversitesi Aile Hekimliği ve Endokrinoloji Polikliniği'ne başvuran ve 3 ay süre ile Empagliflozin veya Dapagliflozin kullanan hastalardaki VKİ (Vücut Kitle İndeksi), HbA1c ve lipid profilinde meydana gelen değişimin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 1 Kasım 2019 - 31 Ekim 2020 tarihleri arasında Polikliniklerimize başvuran, Empagliflozin veya Dapagliflozin reçete edilen hastalar incelenmiş ve 473 hastanın verileri araştırılmıştır. Bu hastalar içinde en az 3 ay süreyle bu ilaçlardan birini kullanan, 3. ayda 2. vizitine gelmiş olan, vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi, bel çevresi, HbA1c düzeyleri, HDL, LDL, trigliserit, açlık kan şekeri, ürik asit ve kreatinin değerleri her vizitinde eksiksiz olarak kaydedilmiş olan 123 hasta araştırmaya dahil edilmiştir. Yukarıda sayılan ve 3 aylık aralıklarla ölçülen parametreler birbirleriyle karşılaştırılarak değerlendirildi ve analiz edildi. Bulgular: Hastaların başlangıç ve kontrol vizitlerindeki vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi, HbA1c, bel çevresi, HDL, LDL, trigliserit, ürik asit, açlık kan şekeri değerleri arasında anlamlı fark saptandı (p<0,001). Hastaların HDL düzeyleri 2. vizitte yükselirken, diğer tüm değerlerinde azalma meydana geldiği izlendi. Sonuç: SGLT-2 inhibitörlerinin klinik olarak anlamlı ve etkili bir şekilde glisemik kontrol sağladığı, VKİ ve vücut ağırlığında azalmaya neden olduğu saptanmıştır. Buna ek olarak hastaların lipid profillerinde düzelmeye katkısı olduğu da anlaşılmıştır. Bu sonuçlar SGLT-2 inhibitörlerinin özellikle kardiyak hastalıklar açısından risk faktörleri bulunan diyabetik hastalarda rahatlıkla kullanılabileceğini ve obez veya fazla kilolu hastalarda, kilo kaybı sağlaması açısından da tercih edilebilecek ajanlar olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Sözcükler: SGLT2 inhibitörleri, Glisemik kontrol, Antihiperlipidemik etki, Vücut kitle indeksi
Meme kanserinde sağkalım ve prognostik, prediktif faktörlerin araştırılması
Meme kanseri dünya çapında en sık görülen kanser olup, önde gelen ölüm sebepleri arasında yer almaktadır. Uygulanan erken tanı yöntemleriyle sağkalımda önemli iyileşmeler görülmüş olsa da meme kanseri mortalite oranlarıyla önemli bir halk sağlığı problemi olmaya devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı meme kanseri tanısında prognostik ve prediktif faktörleri incelemek ve bu faktörlerin sağkalıma etkisini araştırmaktır. Araştırma kapsamında 2010-2020 yılları arasındaki 10 yıllık periyotta Başkent Üniversitesi hastanesi polikliniklerine başvuran, meme kanseri tanısı konulmuş kadın hastaların verileri incelenmiş ve 1.096 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma verileri hastane kayıt veri tabanından, E-nabız Kişisel Sağlık Sistemi'nden, telefon ile görüşme yolu ile hasta ve hasta yakınlarından toplanan tüm veriler SPSS yazılımına girilerek bu yazılım aracılığıyla değerlendirilmiştir. Sağkalım analizleri için Kaplan-Meier yöntemi kullanılmıştır. Kaplan Meier yönteminde Log Rank testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda tanı anındaki yaşın sağkalım üzerine anlamlı etkisi olduğu, 40-49 yaş arasında tanı almış olan hastaların diğer yaş gruplarına göre en yüksek sağkalım oranlarına sahip olduğu bulunmuştıur. Östrojen reseptörü, progesteron reseptörü durumu ve lenfovasküler invazyon durumunun meme kanserinde sağkalımı istatistiksel olarak anlamlı şekilde etkilediği görülmüştür. Ayrıca Ki-67'nin de moleküler subtiplerden bağımsız olarak prognozu etkilediği sonucuna varılmıştır. Histolojik alt tiplerin ve geçirilen cerrahi tipinin ve hormonoterapi almanın hastaların sağkalımını anlamlı ölçüde değiştirdiği görülmüştür. Meme kanserli hastaların tedavi yönetiminde evrelendirmeye ek olarak prognostik, prediktif faktörlerin önemli olduğu anlaşılmaktadır. Hastaların patolojik reseptör durumu sonuçları, tanı anındaki yaşı ve meme kanserinin histolojik tipi, geçirdikleri cerrahi tipi ve alınan tedavilerin prognozu değiştirdiği sonucuna varılmıştır. Sağkalım, prognostik ve prediktif faktörlerini inceleyen çalışmalar literatürde sınırlı sayıda olup bu konuyla ilgili daha uzun süreçleri kapsayan daha büyük ölçekte çalışmalara ihtiyaç vardır. ANAHTAR KELİMELER: Meme kanseri, prognoz, prediktif, sağkalım, mortalite
Emziren annelerde meme başı problemlerinin yaşanma sıklığı, oluşumunu etkileyen faktörler ve emzirme üzerine etkisi
Emzirme, anne ile bebek arasında fiziksel, hormonal, psikolojik paylaşım sağlayan, anne ve bebeğe de yakın ve uzun vadede yararları kanıtlanmış, özgün bir süreçtir. Kadınların %98'inin fizyolojik olarak emzirmesine engel bir durum olmasa da, annelerin çoğu doğumdan sonraki ilk aylarda emzirmeyle ilgili zorluk yaşadığını ve bu zorlukların da başında meme başı problemleri geldiğini bildirmektedir. Meme başı problemlerinin neler oldukları ve nasıl oluştukları hakkında literatürde birçok çalışma olmakla birlikte, emzirme danışmanlığının meme başı problemlerinde çözüm sağlayabileceği konusunda yapılmış çok fazla sayıda çalışma yoktur. Bu araştırma, emzirme döneminde meme başı problemi olan kişilerde, gebelik döneminden başlayarak emzirme danışmanlığı alma durumuyla meme başı problemlerinin oluşma sıklığının üzerine etkisini anlamak üzere tasarlanmıştır. Ülkemizde bu eğitimler sıklıkla birinci basamak sağlık kuruluşları ve hastanelerde bu konuda Sağlık Bakanlığının yürüttüğü "Bebek Dostu Sağlık Kuruluşları" çalışması kapsamında verilen "Emzirme Danışmanlığı" eğitimi almış sağlık profesyonelleri tarafından verilmektedir. Bu bağlamda emzirme döneminde kadınların yaşadığı meme başı problemlerinin oluşum sıklığı, çeşitleri ve niteliklerini belirlemek amaçlanmıştır. Ayrıca emziren annelere verilen "Emzirme Danışmanlığı" nın, yaşanan meme başı problemlerinin sıklığını nasıl etkilediğini belirlemek amaçlanmıştır. Başkent Üniversitesi Hastanesi Pediatri ve Kadın Doğum Poliklinikleri'ne herhangi bir nedenle başvuran 0-2 yaş arası bebek sahibi olan ve emziren kadınlar arasından, örneklem genişliği hesaplanarak 316 kadından gönüllü bilgilendirilmiş onam formu alınarak yapılmıştır. Çalışmamızda katılımcıların son bebeklerini emzirme sürecinde %61,1'inde (193) meme başında problem tesbit edilmiştir. Katılımcıların %70,3'ünün (29,7) son gebeliklerinde emzirme eğitimi aldıkları belirlenmiştir. Emzirme eğitimi alan katılımcıların sayıca fazla olmasına rağmen, bu katılımcılarda meme başı problemlerinin görülme sıklığında anlamlı bir azalma gözlenmemiştir. Bu nedenle birinci basamak kliniklerinde emzirme danışmanlığı eğitimi için öncelikle Aile Hekimlerinin yeterli bilgi düzeyi ve donanım kazanmasına önem verilmesi gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Emzirme, Meme Başı Problemleri, Emzirme Danışmanlığı
65 yaş üstü diyabeti olan ve olmayan hastalarda sarkopeni görülme sıklığı ve özelliklerinin araştırılması
Yaşlı nüfusunun artış göstermesi ve diyabet prevalansının her geçen gün artması, yaşlı diyabet hastalarının sayısında hızlı bir artışla sonuçlanmaktadır. Normal popülasyona göre diyabetlilerde sarkopeni prevalansı daha yüksektir ve yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı diyabet ve sarkopeni ilişkisinin araştırmak ve diyabetli hastalarda sarkopeni sıklık ve şiddetini etkileyen faktörlere açıklık getirmektir. Çalışmamıza Başkent Üniversitesi Ümitköy Endokrinoloji ve Metabolizma Polikliniklerine başvuran denekler dâhil edildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden hastaların; değişkenleri diyabeti olan bir vaka grubunda ve olmayan bir kontrol grubunda karşılaştırıldı. İstatistiksel analizlerde; iki grup karşılaştırmasında Student T Testi ve Mann-Whitney U Testi, ikiden çok grubun karşılaştırılmasında Kruskal-Wallis Testi kullanılmıştır. Kategorik değişkenlerde Pearson Ki-Kare Testi ve Fisher Exact Testi veya Yates Testi kullanılmıştır. Vaka grubuna 66 (%50,8) ve kontrol grubuna 64 denek (%49,2) alındı. Deneklerin %16,2'sinde (n=21) sarkopeni saptandı. Sarkopeni şiddetine göre deneklerin %3,9'u (n=5) sarkopenik ve %12,3'ü (n=16) şiddetli sarkopenikti. Bunların %24,2'si (n=16) vaka, %7,8'i (n=5) kontrol grubundaydı ve diyabetin sarkopeni sıklığını anlamlı olarak artırdığı görülmektedir. Yaş ortalaması vaka grubunda, kadın cinsiyet oranı kontrol grubunda yüksek saptanmıştır. Diğer sosyodemografik özellikler yönünden vaka ve kontrol grubu birbirine benzer özellikte saptanmıştır. Analizlerde diyabet yaşı, diyabet komplikasyonları ve glisemik seviye ile sarkopeni arasında anlamlı bir ilişki saptanamamıştır. Deneklerin vücut kompozisyon ve antropometrik ölçümlerine bakıldığında vaka grubundaki deneklerin daha yüksek kilo, VKİ ve yağ kitlesi miktarına ve daha geniş bel çevresi, baldır çevresi ve üst kol çevresi ölçülerine sahip oldukları saptanmıştır. Yaşam kalitesinin daha da bozulmaması için diyabet ve sarkopeni açısından taramalar yapılmalı ve gereken önlem ve tedaviler uygulanmalıdır.
Glukoz metabolizma bozukluğu olan hastalarda nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı(NAFLD) epidemiyolojisi
Non Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı (NAFLD); son yıllarda insidansı gittikçe artarak kronik karaciğer hastalıkları arasında ilk sıraya yerleşmiştir. Bu global ve progresif hastalığın diyabetin yeni bir komplikasyonu olabileceği düşünülmektedir. Bu amaç doğrultusunda biz diyabetik ve prediyabetik hastalarda NAFLD prevalansını hesaplamayı amaçladık. İkincil çıkarım olarak birinci basamak hekimlerince hastalığın kolay tanı alabilmesi amacıyla kullanılan uluslararası noninvaziv skorlama sistemlerinin diyabetik ve prediyabetik hastalar özelinde uygunluğu ve bu hastalarda belli antropometrik ölçümlerin NAFLD göstermedeki gücü üzerinde durduk. Bununla amacımız basit antorpometrik ölçümlerle diyabetik ve prediyabetik hastalarda NAFLD varlığı ile ilgili fikir sahibi olabilmektir. Bu çalışma için Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi elektronik veri tabanından 01.06.2020- 01.06.2021 tarihleri içinde endokrinoloji poliklinklerine başvuran glukoz metabolizma bozukluğu tanısı almış hastalara ait veriler retrospektif olarak taranmış ve dahil edilme kriterlerini sağlayan 196 hastanın tamamı randomizasyon olmaksızın çalışmaya dahil edilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda diyabetik ve prediyabetik hasta grubunda NAFLD prevalansı sırasıyla %90,8 ve %76,5 olarak saptanmıştır. Uluslararası non invaziv skorlama sistemlerinde FLİ ve NAFLD fibrozis skoru çalışmamızda diyabetik ve prediyabetik hastalar için ultrason ile korele görülmüş, FİB-4 skoru aynı korelasyonu çalışmamız özelinde sağlayamamıştır. Antropometrik ölçümler içerisinde bel çevresi, boyun çevresi, cilt kıvrım skoru ve bunların birbirine oranları belli kesim noktaları dahilinde NAFLD için fikir verebilecek olarak öngörülmüş olup bu konu ile ilgili daha geniş popülasyonlar ile ek çalışmalara ihtiyaç vardır.
Pandemi döneminde üniversite öğrencilerinin aşı kararsızlığının ve COVİD-19 risk algılarının değerlendirilmesi
Amaç: Çalışmamızda Başkent Üniversitesinde öğrenim gören öğrencilerin COVID-19 risk algılarını değerlendirmeyi, aşı kararsızlıklarını ve aşı kararsızlığını etkileyebilecek faktörleri incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızı 1.5.2022 ile 1.8.2022 tarihleri arasında çalışmamıza katılmayı kabul eden, Başkent Üniversitesinde öğrenim gören üniversite öğrencileri ile yapıldı. Çalışmamıza katılan 384 öğrenciye sosyodemografik özelliklerini, COVID-19 geçmişlerini, aşılanma durumlarını, COVID-19 Fobi Ölçeği (C19P-S) ve Genel Sağlık Anketi-28 (GSA-28) içeren anket soruları yöneltildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 21,59±1,65 (18-28 yaş) idi. Katılımcıların %50,5'i kadın %56'sı sağlık ile ilgili bölümlerde idi. Sağlıkla ilgili bölümlerde okuyanların aşı kararsızlığı öteki bölümlerde okuyanlara göre anlamlı olarak düşük saptandı (p<0,01). Katılımcıların %31,8'i pandemi kurallarına uyduğunu belirtti. Pandemi kurallarına uyanlar uymayanlara göre anlamlı olarak daha düşük aşı kararsızlığına sahipti (p<0,05). Katılımcıların %52,1'i COVID-19 enfeksiyonu geçirdiğini ve %96'sı belirti yaşadığını belirtti. Covid-19 enfeksiyonu geçiren katılımcılarda en fazla sıklıkta görülen belirtiler boğaz ağrısı (%66,1) ve ateş (%65,6) idi. COVID-19 aşısı olmadan önce ne derece kararsızlık yaşadınız sorusuna göre Katılımcıların %65,8'inin aşı kararsızlığı yaşadığı saptandı. Covid-19 aşısı olmadan önce kararsızlık yaşayanların katılımcılarda kararsızlık nedeninin aşının olası yan etkisi olması oranı %43,2, düşük aşı etkinliğini oranı %30, yetkililere güvenmeme oranı %21,6, doğal bağışıklık kazanmayı isteme oranı %12,8, aşıya güvenmeme oranı %46,8, kendini risk altında görmeme oranı %19,2 olarak bulundu. Katılımcıların %76,6'sinin ilk aşıyı gönüllü olarak olduğu saptandı. Aşıyı gönüllü olanların PCR testi zorunluluğu olanlara göre aşı kararsızlığı anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,01). Sonuç: Sağlıkla ilgili bölümlerde okuyanlarda, ailesinde aşısız birey bulunmayanlarda, aşı sırası geldiğinde aşısını yaptıranlarda aşı kararsızlığı anlamlı olarak daha az saptanmıştır. Aşı kararsızlığının nedenlerini bilmek aşı ile önlenebilir hastalıklar ile savaşta yol gösterici olacaktır. Anahtar Kelimeler: COVID-19 Aşıları, Aşı Kararsızlığı, Koruyucu Hekimlik
Diyabet hastalarının kan şekeri regülasyon durumları ile eş uyumları arasındaki ilişki
Evlilik ilişkisi, evlilik doyumu, evlilik mutluluğu ve evlilik uyumu gibi kavramlar, pek çok araştırmaya temel oluşturmuştur. Evlilik uyumu, tatmin, mutluluk ve denge kavramlarıile eş uyumlarıyla hasta bireyin kronik hastalığa uyumlarını belirlemeye yönelik araştırmalar vardır. Çalışmamız evlilik uyumu ve diyabetli hastanın kan şeker regülasyonudeğerlendirmek üzeregözlemsel analitik kontrol gruplu çalışma olarak planlanmıştır. Sosyodemografik özelliklerden oluşan bir anket, ModifiyeMoritsky İlaç Kullanım Ölçeğive DAS (DyadicAdjustmentScale) uygulanmıştır. Çalışmamıza129 (%47,7) DiabetesMellitus (DM)ile 141DM olmayan (%52,3) olmak üzere toplam 270 birey alınmıştır. Katılımcılar arasında kadınlar çoğunlukta olup n:163(%60,3) çoğunluğu(38,51) üniversite mezunudur. Katılımcıların %27,4'ünün eşlerinde kronik hastalık vardı ve %72.96'sı evlilik öncesi birbirlerini tanıyorlardı. Olgu ve kontrol gurubu arasında yaş, cinsiyet, eğitim durumu, eşte kronik hastalık varlığı, evlilik öncesi birbirini tanıma ve çocuk sahibi olma açısından anlamlı bir fark yoktu (p>0.05). DAS ölçeğinden alınan puanlara bakıldığında kadınlar ve erkeklerarasında fark vardı. (p<0.05). Katılımcılar arasında eşinde kronik hastalık olanların DAS skorları yüksek bulunmuştur (p<0.05). Evlilik öncesi birbirini tanıyor olanların DAS skorları yüksekti(p<0.05).Çalışma grubunu oluşturanlar arasında DM olup HbA1c açısından regüle olanlar ve olmayanlar değerlendirilmiş,DAS skor ortalamalarıkan şekeri düzeyleri istenen sınırlarda olanlar regüle olmayanlara göre yüksek bulunmuştur(p<0.05). Kan şekeri regülasyonu olmayan ya da tedaviye dirençli yahut uyumsuz diyabet hastasının ev hayatı aile ilişkileri özellikle de eş uyumunun da değerlendirilmesi sağlık hizmeti sunduğumuz bireyler için oldukça önem taşımaktadır. Tedaviye uyumu etkileyen faktörler üzerinde durulması, yaşam tarzı değişikliği için gereken desteğe ulaşıp ulaşamadığının sorgulanması birinci basamak hekimleri için önemlidir.
Obez bireylerde duygusal zeka, yaşam kalitesi ve sağlık algısı
Amaç: Sıklığı gün geçtikçe artan obezitenin gelişiminde genetik, psikolojik ve çevresel etmenlerinin rolü olduğu düşünülmektedir. Obezitenin psikososyal yönüyle ilgili çalışmalara ilgi giderek artmaktadır. Bu çalışmada bireylerde duygusal zeka, sağlık algısı ve yaşam kalitesinin, obeziteyle ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Gözlemsel analitik çalışma olarak planlanan araştırma için Dokuz Eylül Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu ve Dokuz Eylül Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliğinden gerekli izinler alınmıştır. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği ve Diyet polikliniklerine Mart-Kasım 2016 tarihlerinde herhangi bir nedenle başvuran 18-65 yaştaki gönüllü bireylere araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ile Gözden Geçirilmiş Schutte Duygusal Zekâ Ölçeği, EQ-5D Genel Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Sağlık Algısı Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Çalışma 375 kişiyle tamamlanmış, olgu ve kontrol grubu sosyodemografik özellikler açısından benzer olacak şekilde 163 obez ve 163 obez olmayan toplam 326 bireyin istatistiksel analizi yapılmıştır. VKİ≥30 olan olgu grubunda 85 kadın, 78 erkek, VKİ<25 olan kontrol grubunda 97 kadın, 66 erkek olup obezlerin yaş ortalaması 39,69±12,43, kontrol grubunun ise 37,44±11,74 idi. İlaç kullanım öyküsü obez bireylerde daha fazlaydı (p=0.002). Diyet yapma durumuna göre gruplar arasında fark vardı (p=0.006). Obez bireylerin anne veya babalarında obezite, olmayanlara göre fazlaydı (p<0.05). Obez olanlar kilo almayı başlatıcı nedeni çoğunlukla "egzersizi bırakmak" olarak belirtmişti. Obezlerin % 84 (n:137)'ü doğru beden algısına sahip değildi. Obez bireylerin olmayanlara göre sağlık algısı daha yüksek (p=0.038), yaşam kalitesi düşük (p=0.00) ve duygusal zeka puanları benzer bulunmuştur (p=0.353). Sonuç: Obezitenin psikososyal yönüyle ilgili araştırmalara gereksinim vardır. Obezitenin çok boyutlu ele alınması, beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri açısından aile hekimlerinin farkındalığı önemlidir. Anahtar Kelimeler: Obezite, Duygusal zeka, Sağlık algısı, Yaşam kalitesi
Revize edilmiş depresyon tutum ölçeğinin Türkçe dilinde geçerlikgüvenirlik çalışması
Amaç: Depresyon , dünyada 350 milyon insanı etkileyen önemli bir sağlık sorunudur.Ülkemizde kadınlarda %10,7 ile birinci sırada, erkeklerde de %6,4 ile ikinci sırada sakatlık yükünü oluşturmaktadır. Ayrıca hastalık yüküne yol açan ilk 10 hastalıkta dördüncü sırada yer almaktadır. Aile Hekimleri konumları gereği depresyonlu kişilerin ilk ve bazı toplumlarda tek başvuru noktasıdır ve depresyon yönetiminde anahtar role sahiptir.Hastaların durumlarının ifşası hakkındaki endişeleri ve aile hekimlerinin depresyon hakkındaki bilgi ve tutumları engelleyici rol oynamaktadır.Bu çalışmanın amacı sağlık çalışanlarının depresyon hastaları hakkındaki tutumlarını değerlendirmek için oluşturulan Revize Edilmiş Depresyon Tutum Ölçeğinin Türkçe dilindeki geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır. Yöntem: Metadolojik araştırma modelinde yürütülen çalışma İzmir ili merkez ilçede görev yapmakta olan 302 aile hekiminin katılımı ile yapılmıştır. Web tabanlı anket hazırlama programı kullanılarak e posta yoluyla, sosyo demografik veri formu, Revize Edilmiş Depresyon Tutum ölçeği( RDTÖ) ve Ruhsal Hastalığa Yönelik İnançlar Ölçeği (RHYİÖ) katılımcılara uygulanmıştır. Verilerin analizi; ölçeğin güvenirliği Cronbach alpha iç tutarlık ,split half ve pearson korelasyon analizi ile yapılmış, yapı geçerliği çalışması açımlayıcı faktör analizi ile yapılmıştır. Sonuç:22 maddelik R-DTÖ 5 li likert yapıda bir ölçektir.Ölçeğin 9 maddesi Türkçe formunda çalışmamıştır. Bu durum kültürel farkla, ölçeğin teorik yapısındaki farklılıkla açıklanmaya çalışılmıştır. Faktör analizi bulguları, 13 maddelik R-DTÖ maddelerinin toplam varyansın % 45.473'ünü açıklayan üç boyutlu yapıyı göstermiştir. Ölçeği oluşturan alt boyutların korelasyonu olmadığından ayrı ayrı değerlendirilmiş olup. Öz Yeterlilik Alt Boyutu Cronbach Alpha: 0,659 genel Bakış Açısı Alt Boyutu Cronbach Alpha:0,52 ,Depresyona Karamsar Bakış Alt Boyutu Cronbach Alpha;0,562 olarak hesaplanmıştır.Split half testinde r:0,2 olup yarı test uygunluğu bulunamamıştır. R-DTÖ 'nin Türkçe diline uygunluğu düşük seviyede değerlendirilmiştir. Anahtar kelimeler: Depresyon, Tutum, R-DTÖ, RHİÖ, geçerlik güvenirlik
Aile sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık personelinin motivasyonunu etkileyen faktörler
Amaç: Araştırmamızda , Aile Sağlığı Merkezlerinde çalışan sağlık personelinin motivasyon düzeyi, motivasyonunu etkileyen faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı tipteki araştırmamıza, İzmir ili merkez ilçelerindeki Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapmakta olan 568 sağlık personeli dahil edilmiştir. Araştırmada kullanılan anket formu sağlık çalışanlarının sosyodemografik özellikleriyle, motivasyonu etkileyen faktörler ve katılımcının motivasyon düzeyini araştıran sorulardan oluşmaktadır. Verilerin analizinde SPSS 22 programı kullanılmış, p<0,05 değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Tüm katılımcıların yaş ortalaması 42,98± 8,93 idi. Katılımcıların büyük çoğunluğu %67 (n=382)'si kadın idi. Katılımcıların %51,7 (n=294)'si hekim, %22,4 (n=127)'ü ebe, %21,1 (n=120) 'i hemşire, %2,6 (n=15)'sı diğer, %2,1 (n=12) 'i ise acil tıp teknisyeni idi. Sağlık çalışanları açısından en önemli motivasyon aracı aylık gelirdir. Diğer yandan en az önem verilen motivasyon aracı iş yerinde rotasyondur. Sağlık çalışanlarının motivasyon skor ortalaması 66,71±19,59 idi. Araştırmamızda diğer sağlık çalışanları, doktorlardan daha motive idi. Sonuç: Sağlık çalışanlarının motivasyon düzeyleri konusunda en etkili faktörün aylık gelir olduğu tespit edilmiştir. Bulgular iş yeri güvenliğinin sağlanması konusunda özel dikkat gösterilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. İyi bir aylık gelir ve iş yeri güvenliğinin sağlanması gibi araçlardan yararlanılarak sağlık çalışanlarının mesleki motivasyonlarının artırılabileceği önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Motivasyon, Sağlık Çalışanları, Motivasyon Faktörleri
Metabolik sendromu olan hastalarda visseral yağlanma oranı ve boyun çevresi arasındaki ilişki
İnsanların yaşadığı çevre, davranışları ve yaşam tarzı, dramatik bir şekilde değişmektedir. Bu değişimlere bağlı olarak, obezite ve tip 2 diyabet sıklığında ciddi bir artış görülmektedir. Obezite ve diyabetin görülme sıklığındaki artışa paralel, her geçen gün daha fazla insanı etkilemekte olan ve multi faktöriyel risk etmenlerinin bir araya gelmesi sonucu oluşan metabolik sendrom, kardiyovasküler hastalık riskini de beraberinde getirdiği için 21. yüzyılın önemli sağlık sorunlarından biridir. Bu araştırmada, kilo yakınması ile başvuran hastalarda, boyun çevresi ölçümlerini bazı metabolik ve antropometrik ölçümlerle karşılaştırmayı ve özellikle metabolik sendromu olan hastalarda, visseral yağlanma oranları ile boyun çevresi ölçümleri arasındaki korelasyonu tanımlamayı amaçladık. Araştırmamıza, 01.02.2009 – 01.02.2011 tarihleri arasında, Başkent Üniversitesi Ümitköy Semt Polikliniği, diyabet ve obezite polikliniğine, kilo yakınması ile başvuran 179 hasta alınmıştır. Bu çalışma tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırmanın verileri, SPSS 16.0 versiyonu istatistik programına aktarılmış, veri kontrolü ve analizler bu programda yapılmıştır. Hipoteze yönelik analizlerde Pearson Ki-kare testi kullanılmış, verilerin anlamlılık düzeyleri Ki-kare testi ile saptanmıştır. Çalışmamıza alınan 179 hastadan % 77'si (n=137) kadın, % 23'ü (n=42) erkektir (K:E oranı=3,26). Hastalarımızın yaş ortalaması 37±13,15'dir. Hastalarımızdan 40'ına (% 22,3) metabolik sendrom tanısı konmuştur. Metabolik sendromu olmayanların boyun çevresi ortalaması 35,15±3,48 cm, metabolik sendromu olanların ise 38,40±4,13 cm saptanmıştır. Metabolik sendromu olan hastalarda, boyun çevresi ile visseral yağlanma oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon gösterilmiştir (r=0,71; p=0,01). Çalışmamız, metabolik sendromda boyun çevresi ölçümünün, NCEP ATP III kriterlerinden biri olan bel çevresi ölçümü gibi değerli ve istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon gösteren bir ölçüm olduğunu ortaya koymuştur. Anahtar Sözcük: Boyun Çevresi, Visseral Yağlanma, Antropometrik, Metabolik Sendrom.
Sağlıker Sendromlu hastalarda sosyal anksiyete bozukluğunun değerlendirilmesi
Amaç: Kronik Böbrek Hastalığı (KBH), başta diyabet ve hipertansiyon olmak üzere etiyolojisinde birçok faktörün rol oynadığı, çeşitli morbidite ve mortalitelere sebep olabilecek önemli kronik bir hastalıktır. Vakalar uygun tedavi edilmez ise, Sekonder Hiperparatiroidi (SHPT) gelişebilir. Son 15 yılda yapılan araştırmalar sonucu KBH ve SHPT olan hastaların bir kısmında boy kısalığı, kafa kemik deformiteleri ve bunlara ek olarak değişen, adeta çirkinleşen bir yüz görünümü oluştuğu tespit edilmiş ve bu durum Sağlıker Sendromu (SS) olarak adlandırılmıştır. SS hastalarında, pek çok kronik hastalıkta olduğu gibi birtakım psikolojik problemler olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada SS'u olan hastalarda ortaya çıkan bedensel değişikliklerin, hastaların ruhsal durumu üzerine etkilerini ve sosyal anksiyete bozukluğunun düzeyini ve bu hastaların ruhsal durumu üzerine etkili olabilecek faktörleri belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışma özel bir hasta grubu ile icra edildiği için Aile Hekimliği, Psikiyatri ve Nefroloji akademisyen grubu olarak hasta ev ziyaretleri ve poliklinik değerlendirmesi şeklinde gerçekleştirildi. 13 SS hastası evlerinde, 39 KBH hastası poliklinikte ve 39 sağlıklı birey poliklinikte değerlendirildi. Çalışmaya alınan bireylerin yaş, psikiyatrik özgeçmiş ve soygeçmişleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. Tüm katılımcılarla yüz yüze görüşülerek Beck Depresyon, Beck Anksiyete ve Liebowitz Sosyal Kaygı ölçekleri uygulandı. Ölçek sonuçları gruplar arasında istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya alınan bireylerin % 80,2 si erkek, % 19,8 i kadındı. Yaş, psikiyatrik özgeçmiş ve soygeçmişleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. SS ve KBH gruplarında öğrenim durumu kontrol grubuna göre daha düşük, özkıyım düşüncesi kontrol grubuna göre yüksek bulundu. (Her biri için p<0,05). SS ve KBH hastalarında sosyal anksiyete varlığı Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeğine göre tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmamızda SS ve KBH hastalarında Sosyal anksiyete bozukluğu varlığını saptadık. KBH grubunda da Liebowitz skoru yüksek bulunsa da, S S grubunda Liebowitz skoru daha yüksek saptandı (p=0,043). Bu hastalarda psikolojik destek açısından neler yapılabileceğinin planlanması için daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu eşsiz bireylere rutin psikolojik ve sosyal destek sağlanması gerekmektedir. Anahtar Sözcükler: Sağlıker Sendromu, Kronik Böbrek Hastalığı, Sosyal Anksiyete Bozukluğu, Liebowitz Ölçeği.
Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Endokrinoloji Polikliniği'ne başvuran Tip 2 Diyabetes mellitus hastalarında D vitamini eksikliğinin bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisi
D vitamini yetersizliği ve eksikliği, dünyada ve ülkemizde önemli sağlık sorunlarının başında gelmektedir. Yaygın toplumsal etkileri olan bu sağlık problemi morbidite ve mortalite ile yakından ilişkilidir. D vitamininin sinir sistemine olan etkileri anlaşıldıktan sonra, bilişsel fonksiyonlara olan etkileri gündeme gelmiş ve birçok bilimsel çalışmaya konu olmuştur. Diyabet hastalığı, önemli bir halk sağlığı sorunu olup; vücutta birçok doku ve organı etkilemekte, uzun dönemde bilişsel fonksiyonlarda da bozulmaya yol açabilmektedir. Yapılan çalışmalar diyabet hastalarında D vitamini eksikliğinin sık görüldüğünü göstermektedir. Son zamanlarda D vitaminin diyabet ve bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisi önemli araştırmalara konu olmuştur, ancak hala bu konuda yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada Tip 2 diyabetes mellitus (DM) hastalarında saptanan D vitamini eksikliğinin bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla; D vitamini eksikliği olan 118 Tip 2 DM hastası denek grubu, D vitamini eksikliği olamayan 118 Tip 2 DM hastası da kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma gruplarının bilişsel fonksiyonları Mini Mental Durum Değerlendirme Testi (MMSE) ile değerlendirilmiştir. Bu test ile hastaların oryantasyon, kayıt hafızası, dikkat ve hesap yapma, hatırlama ve lisan durumu hakkında veri toplanmıştır. Sonuç olarak; katılımcıların D vitamini düzeyi ile bilişsel fonksiyonları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Anahtar sözcük: D vitamini, Diyabetes Mellitus, Bilişsel Bozulma
Tıbbi araştırmalarda sosyoekonomik seviye değerlendirme ve gruplandırma kriterlerinin araştırılması
Son yıllarda tıbbi alanda önemi gittikçe artan biyopsikososyal yaklaşıma bağlı olarak sağlığı anlama ve değerlendirmede sosyal çevrenin etkisi daha fazla irdelenmeye başlanmıştır. Bu sosyal çevreyi ve bağlı etmenleri değerlendirmek için sosyoekonomik seviye (SES) tespitinden faydalanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Türk Tıp Literatüründe SES belirteçlerinin ne ölçüde kullanıldığı ve çalışma sonuçlarıyla SES belirteçleri arasındaki bağıntının ne ölçüde doğru kurulduğunun saptanmasıdır. Bu araştırma kesitsel tipte tanımlayıcı bir araştırma olup; Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) bünyesindeki Türk Tıp Veri Tabanı 2004-2014 yılları arasında kayıtlı olan tıbbi yayınlar taranmıştır. Kriter olarak SES değerlendirme sorularının kullanıldığı yayınlar esas alınmıştır. Bu bağlamda "Sosyoekonomik, sosyodemografik, sosyokültürel, demografik" sözcükleri başlık ve metin içeriklerinde öncelikli olarak taranmıştır. Kapsam dahilinde 3484 adet yayın öncelikle dil, derginin türü, anahtar sözcük ve anabilim dallarına göre gruplandırılmıştır. SES tespitinde irdelenen soru sayısı belirlenip, içeriklerine göre sınıflandırılmıştır. Soruların amaca uygunluk yönünden değerlendirilmesi konusunda ilgili araştırmanın irdelediği sağlık sorunu ile SES belirtecinin hangi bağlamda ilişkilendirildiği değerlendirilip, bu ilişkinin nasıl açıklandığı incelenmiştir. Türk Tıp Literatüründe sosyal, ekonomik, kültürel ve demografik gibi sözcüklerle ilgili kavram karmaşası vardır. Hangi durumda hangi terminolojinin doğru olduğu bilinememektedir. En sık sorgulanan SES sorusu %49,7 ile eğitim durumu olarak bulunmuştur. Araştırma neticesinde incelenen tıbbi yayınların %48,7'nde amacın SES ile ilişkisinin doğru şekilde kurulmadığı bulunmuştur. Ek olarak cerrahi bilimlerdeki yayınların sadece %22,5'nde SES bağıntısı doğru kurulmuştu.
Başkent Üniversitesi öğrencilerinde internet bağımlılığı sıklığı ve ilişkili faktörler
Günümüzde çok geniş kitlelere ulaşan internet, özellikle genç bireyler tarafından yoğun olarak kullanılmaktadır. Bazı internet kullanıcılarında bu kullanım zamanla kontrolsüz bir şekilde internet kullanımı ve internet yokluğunda yoksunluk tarzı bağımlılık davranışlarına neden olabilmektedir. "İnternet bağımlılığı" tanımı doksanlı yıllardan başlayıp günümüze kadar gelen klinik bir tanımlamadır. İnternet bağımlılığının kişiler üzerinde olumsuz psikolojik, davranışsal ve sosyal etkileri kaçınılmazdır. Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin internet bağımlılığı düzeyi ve ilişkili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma Mayıs 2015- Temmuz 2015 tarihleri arasında, Ankara Başkent Üniversitesi Bağlıca Kampüsü'nde öğrenimine devam etmekte olan, rastgele seçilen, çalışmaya katılmayı kabul eden toplam 397 öğrenci ile yürütülmüştür. Öğrencilerin demografik özellikleri, hobilerini, internet kullanımı ile ilgili bilgilerini ve haftalık ders çalışma saatini ölçmeye yönelik hazırlanmış 26 soruluk anket formu ile 20 soruluk Young internet bağımlılık ölçeği öğrencilere uygulanmıştır. Öğrencilerin %75,6'sı ''bağımlı olmayan'', %22,6'sı ''muhtemel bağımlı'' ve %1,8'i ''bağımlı'' grup olarak sınıflandırılmıştır. Anne babası boşanmış/dul olanların internet bağımlılığı riski düzeyi evli olanlardan, alkol ve sigara kullananların internet bağımlılığı düzeyi ise kullanmayanlardan anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. Ayrıca boş zamanlarında öncelikli olarak internette vakit geçirmeyi tercih eden öğrencilerin internet bağımlılığı riski düzeyi diğer herhangi bir aktiviteyi yapanlardan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Bununla beraber, hafta içi ve hafta sonu internet kullanım süreleri ile internet bağımlılık riski düzeyi arasında anlamlı ilişki vardır. Katılımcıların internetle tanışma yaşları ile Young internet bağımlılık ölçek skoru arasındaki ilişki ele alındığında ise negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Öğrencilerin sosyal medya sitelerinde geçirdikleri süre ile internet bağımlılığı riski düzeyi arasında anlamlı fark saptanırken, e-mail, oyun, alışveriş, haber, film, eğitim sitelerinde geçirdikleri süre ile internet bağımlılığı riski düzeyi arasında anlamlı fark yoktur. Sonuç olarak, Başkent Üniversitesi öğrencilerinde saptadığımız internet bağımlılık riski oranları Avrupa oranlarıyla benzerdir. İnternet bağımlılığı ile ilişkili faktörleri belirleyerek internet bağımlılığı riski taşıyan toplum bireylerinin belirlenmesi, bu bağımlılığın önüne geçilmesinde dolayısıyla fiziksel, psikososyal ve bilişsel zararlarının engellenmesinde önemli rol oynamaktadır.
Aile hekimlerinin sigara içme durumları ile sigara bırakma tedavisi konusundaki bilgi, tutum ve davranışları
Tütün kullanımı, tüm dünyada en önemli önlenebilir sağlık sorunlarından birisidir. Tütün kullanımına bağlı ölümler her yıl artmaktadır. Tütün ile mücadelede hekimler ve sağlık çalışanları ön planda olmalıdır. Bu nedenle, çalışmadaki amacımız; ülkemizde aile hekimlerinin sigara içme sıklığını belirlemek ve sigara bırakma tedavisi konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarını incelemektir. Çalışma, ülkemizdeki yedi coğrafi bölgeden güç analizi sonucu tabakalı örneklem ile seçilen, aile hekimliği birimlerinde çalışmakta olan dörtyüz bir aile hekimliği uzmanı ve aile hekimi sertifikalı pratisyen hekimin katılımıyla yapılmıştır. Aile hekimlerine, altı sorusu Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi olmak üzere toplam ellibeş sorudan oluşan "Aile Hekimlerinin Sigara İçme Durumları ile Sigara Bırakma Tedavisi Konusundaki Bilgi, Tutum ve Davranışları" anket formu uygulanmıştır. Aile hekimleri arasında sigara içme prevelansı %30,9 olarak bulunmuştur. Bu yüksek orana rağmen, hekimlerin sigara içme durumlarının sigara bırakma tedavisi konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarını anlamlı olarak etkilemediği bulunmuştur. Aile hekimlerinin sigara bırakma tedavisi eğitimi almış olmalarının bilgi, tutum ve davranış üzerine anlamlı etki yarattığı bulunmuştur. Sigara bağımlılığı; dünyada ve ülkemizde çıkarılan yasalara ve alınan önlemlere rağmen hala büyük bir sorun olmaya devam etmektedir. Sigara bağımlılığı ile mücadelede özellikle hastalarla en fazla karşılaşma imkanı olan aile hekimlerine bu konuda çok önemli görevler düşmektedir.
Diferansiye tiroid karsinomunda radyoaktif iyot tedavisinin kemik iliği üzerine etkileri ve sekonder kanser gelişimi
Tiroid kanserleri endokrin maligniteler içinde en sık görülen kanser olup kadınlarda en sık görülen ikinci kanserdir. Tiroid kanserlerinin büyük çoğunluğunu diferansiye tiroid kanserleri (DTK) oluşturmaktadır. Tiroid kanserinin insidansının artması ve iyi prognozlu olması, özellikle radyoiyodin tedavisinden sonra sekonder kanser gelişimi açısından endişeye yol açmaktadır. Bu çalışmada amacımız; RAİ tedavisinin zaman içinde kemik iliği üzerine etkilerini ve sekonder kanser gelişimini incelemektir. Bu çalışma, Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi'nde Ocak 2000 ve Aralık 2012 yılları arasında tiroid kanseri tanısı olan ve cerrahi işlem sonrası RAİ tedavisi alan 259 hastanın verileri retrospektif olarak taranarak yapılmıştır. Uygulanan RAİ tedavisinin öncesinde ve sonrasındaki 5 yıllık süreçte hastaların tam kan parametreleri, TSH ve tiroglobulin değerlerinin zaman içindeki değişimi incelendi. Ayrıca hastalarda sekonder kanser gelişimi olup olmadığı araştırıldı. Hastalara uygulanan ortalama RAİ dozu 118 mCi olarak tespit edilmiştir. Hastaların RAİ tedavisinden sonra kısa süreli takiplerinde kemik iliği supresyonu olduğu, ancak bu supresyonun uzun süreli takiplerinde normale döndüğü gözlenmiştir. Hastaların takiplerinde sekonder kanser gelişimi tespit edilmemiştir. RAİ tedavisinde 100 mCi üzeri yüksek doz olarak kabul görmekte ve bazı çalışmalarda RAİ sonrası sekonder kanser varlığından bahsedilmektedir. Bu çalışmalarda sekonder kanser varlığı ile RAİ ilişkisinin kesin olmadığı ve gelişen kanserlerin genetik yatkınlık, çevresel faktörler sebebiyle olabileceği de akılda tutulmalıdır. Türkiye'de verilen RAİ tedavisine bağlı sekonder kanser gelişiminin olmaması da RAİ'nin ülkemizde güvenle kullanılabileceğini düşündürmektedir.
Kronik hastalıklarda ilaç tedavisi uyumu ve etkili faktörler
Tedavi uyumu, öngörülen tedaviler için verilen talimatları hastaların uygulama derecesi olarak tanımlanır (1). Tedaviye uyumun azalması, sağlık için kısıtlı kaynakların gereksiz kullanımına bağlı sağlık harcamalarının artışına ve tedavi rejimlerinin uygun şekilde yerine getirilmemesinden kaynaklanan ilaç etkilerinin gözlenmemesine veya geç ortaya çıkmasına ve hastalık sürecinin uzamasına neden olmaktadır (2). Kesitsel tanımlayıcı araştırma niteliğinde olan bu çalışma; hipertansiyon, diyabet, astım veya kronik obstrüktif akciğer hastalığı gibi kronik bir hastalığı bulunan kişilerde sosyodemografik özellikler, sağlık ile ilgili alışkanlıklar, ilaç uyumu ve ilaçlar hakkındaki inançları değerlendirmeyi amaçlayan, katılımcılarla yüz yüze uygulanan anket formu uygulama yöntemiyle yapılmıştır. Çalışma kapsamında, Ağustos 2017-Aralık 2017 tarihleri arasında, Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Ankara Hastanesi'nin Kardiyoloji, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları, Göğüs Hastalıkları polikliniklerinde ayaktan muayene olan, çalışmaya katılmayı kabul eden ve en az bir kronik hastalık nedeniyle en az bir adet ilacı en az bir yıldır düzenli kullanması gereken 18 yaşından büyük 747 hasta araştırmaya dahil edilmiştir. Veri toplama amaçlı uygulanan soru formunda 10 soru sosyo-demografik özellikler, 4 soru sağlık ile ilgili alışkanlıklar, 38 soru hastalık ve ilaç uyumu ile ilgili olmak üzere toplam 52 soru bulunmaktadır. Ayrıca 18 sorudan oluşan "İlaçlar Hakkında İnançlar Anketi" katılımcılara uygulanmıştır. Hastaların %27,4'ünün ilaçlarını düzenli ve önerildiği gibi kullanmadığı saptanmıştır. İlaç uyumu; DM hastalarında %73,2, HT hastalarında %62,7, astım/KOAH hastalarında %69,8 bulundu. DM'li erkek hastalarda ilaç bağlılığı kadınlara göre anlamlı şekilde düşük bulunurken HT ve astım/KOAH'da ilaç tedavisi bağlılığıyla cinsiyet arasındaki ilişki anlamlı bulunmamıştır. İlaç uyumu ile ilaçlarla ilgili endişeler arasında negatif, ilaçların gerekliliğine olan inanç arasında pozitif ilişki bulunmuştur. İlaçların aşırı kullanıldığına olan inanç ile ilaç uyumu arasında negatif bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca ambalajı üzerinde hangi sırada alınacağını gösteren ibareler (gün/sayı vb.) olan ilaçların unutulma oranının daha düşük olduğu belirlenmiştir. Düzenli doktor kontrolüne uyma oranı diabetik hastalarda %79, HT hastalarında %70, astım hastalarında %71,8, KOAH hastalarında %55,3 bulundu. DM hastalarının %93,2'si, HT hastalarının %91,4'ü, astım hastalarının %91,9'u ve KOAH hastalarının %97,4'ü düzenlenen tedaviden memnun olduğunu belirtti. Bu çalışma ile kronik hastalıklarda tedavinin etkinliğini belirleyen ilaç uyumu olmaması sorununun arkasında yatan nedenler aydınlatılmaya çalışılarak sağlık harcamalarında önemli bir maliyet bileşeni olan ilaç uyumu sorununun önüne geçmede hangi özelliklere ve faktörlere dikkat etmek gerektiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu araştırmada bulunan sonuçlar yakın zamanda yapılan benzer araştırmalarda bulunanlarla uyumludur. Kronik hastalıklarda ilaç uyumu olmamasında etkili faktörler tespit edilerek hastaların tedaviden azami fayda görmesinin sağlanmasına yönelik gerekli müdahalelerin yapılması gerek toplum sağlığı ve birey sağlığı açısından gerekse hastalık maliyetleri açısından birçok olumsuzluğun engellenmesinde önemli rol oynayacaktır.
Başkent Üniversitesi öğrencilerinde kendi kendine ilaç kullanımı, özellikleri ve etkili faktörler
Kendi-kendine ilaç kullanımı; kendi kendine bakımın bir parçası olup sağlıkla ilgili kararlarda hastaların katkısının olduğu bir uygulamadır. Kendi kendine ilaç tedavisinin tıbbi hizmetler üzerindeki yükü azalttığı, hekimi görmeyi beklemede harcanan süreyi kısalttığı ve özellikle ekonomik açıdan yoksul, sınırlı sağlık kaynakları olan ülkelerde maliyetten tasarruf ettiği düşünülmektedir. Bu araştırmada; üniversite öğrencilerinin kendi kendine ilaç kullanımına yönelik tutum ve davranışlarının araştırılması ve bu tutum ve davranışlara etkili olan faktörlerin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, Başkent Üniversitesi Lisans öğrencilerinden güç analizi sonucunda tabakalı örneklem ile seçilen 494 lisans öğrencisinin katılımıyla yürütülmüştür. Araştırmaya katılan öğrencilerin kendi kendine ilaç kullanım prevelansı; %81,6 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların %90,2'si doktora gitmeden ilaç alma sebeplerinin baş ağrısı olduğunu; %93,6'sı ise kendi kendine kullandıkları ilaç gruplarının ağrı kesiciler olduğunu ifade etmiştir. Kendi kendine ilaç tedavisi, halk sağlığının normal ve uygun bir parçası olarak kabul edilmelidir ve hasta ve hekim perspektifinden bir çok fayda sağlayabilmektedir. Riski en aza indirmek ve potansiyel faydaları arttırmak için hekimlere önemli rol düşmektedir.
Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Polikliniği'ne başvuran hastalarda depresif bulguların ve metabolik sendromun eş zamanlı görülme sıklığının değerlendirilmesi
Amaç: Polikliniğimize başvuran hastaları farklı kılavuzlara göre metabolik sendrom tanısı alma ve depresif bulgulara sahip olma sıklığı, her iki durumun eş zamanlı görülme sıklığı yönünden değerlendirmek ve tanı, tedavi sürecine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmamız 01.12.2013-01.04.2014 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran, gönüllü bireylerin katılımıyla gerçekleşen kesitsel bir araştırmadır. Katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgiler ve depresif bulguların şiddetini belirlemeye yönelik olarak Beck Depresyon Ölçeğinden oluşan bir anket yüz yüze görüşme yöntemiyle araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Hastaların metabolik sendrom durumları Türkiye Endokrin ve Metabolizma Derneği Metabolik Sendrom kriterleri, National Chlosterol Education Programme ATP III ve International Diabetes Federation kılavuzlarına göre değerlendirilmiştir. Veriler SPSS 15.0 programında değerlendirilmiş, p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamız 246 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 34,98±14,90 yıl olup %60,6'sı kadın, %87,4'ü lise ve üzeri eğitim düzeyindeydi. Katılımcılar Beck depresyon ölçeğinden aldıkları puana göre; minimal %73,9, hafif %16,6, orta %9,3, şiddetli %0 bulundu. Beck depresyon ölçeğinden alınan puan arttıkça 2 kılavuzda metabolik sendrom tanısı alma sıklığında oransal bir artış görüldü.(p<0.05) Sonuç: Depresif bulgu şiddeti arttıkça metabolik sendrom sıklığında bir artış görülmektedir. Depresif bulgular gösteren hastaların birinci basamakta sık görülen metabolik sendrom ve komponentleri açısından aile hekimleri tarafından daha yakın izlemi önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Metabolik Sendrom, Majör Depresyon, Depresif bulgular
İzmir il merkezinde 65 yaş ve üstü yaşlılarda depresyon prevalansı
Giriş ve Amaç: Yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte bu popülasyona özgü hastalıklar da önem kazanmaktadır. Psikiyatrik hastalıklar içinde depresyon, yaşlılık döneminde özellikle öne çıkmaktadır. Çalışmada 65 yaş üstü hastalarda demans hastalığı dışlanarak depresyon prevelansının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı çalışma İzmir ili merkezindeki Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı 65 yaş ve üstü bireyler evreninden yaşa tabakalı olmak üzere belirlenen 771 yaşlı ile yüzyüze görüşülerek ve anket doldurularak gerçekleştirildi. Bilinç durumu değişikliği, konuşma ve duyma problemi nedeni ile kooperasyon kurulamayan ve çalışmayı kabul etmeyen hastalar çalışma dışı bırakıldı. Değerlendirme Geriatrik Depresyon Ölçeği Kısa Formu, Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Mini Mental Test ve eğitimsizler için Mini Mental Testi kapsayan anket ile yapıldı. İstatiksel analizde Statistical Package for the Social Sciences (SPSS 15) kullanılarak tanımlayıcı istatistikler sayı ve yüzde ile belirtilirken ki-kare testi ve t-testi kullanılmış ve p<0,05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: İzmir ili merkezinde 65 yaş üstü 771 yaşlıda depresyon sıklığını araştırdığımız bu çalışmamızda Depresyon ve demansın benzer belirtileri nedeniyle demansı olan 134 kişi çalışma dışı bırakılmıştır. 637 kişi üzerinden yapılan değerlendirmeler sonucunda depresyon prevalansı %15,23 olarak tespit edilmiştir. 65-74 yaş arsında bu oran %10,95 iken, 75 yaş üstünde %20,34 olarak görülmüştür. Çalıştığımız nüfusta; ileri yaş, bekâr olmak, yalnız yaşamak, kadın olmak, düşük gelir seviyesi, düşük eğitim düzeyi, kronik hastalıkların varlığı, uyku sorunu olmak ve ruhsal hastalıkların varlığı depresyon riskini arttırdığı görülmüştür. Sonuç: Bu çalışmamız göstermektedirki, 65 yaş ve üstü nüfusta depresyon riski yaş ilerledikçe artmaktadır. Aile hekimi olarak bizler, yaşlı hastaların ASM başvurusunda depresyon tanısı açısından daha dikkatli olmalıyız.
İzmir il merkezinde 3-60 ay arası çocuklarda gelişme geriliği prevalansı
Gelişme geriliği; konuşma ve dil gelişimi, motor gelişim, sosyal gelişim ve bilişsel gelişim alanlarındaki gerilik olarak tanımlanır. Dünyada, çocukluk yaş grubunda, %5-15 oranında gelişme geriliği görülmektedir. Türkiye'de birinci basamakta yapılmış gelişme geriliği prevalans çalışması bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı; İzmir il merkezindeki 3- 60 ay arası çocuklarda gelişme geriliği prevalansını saptamaktır. Kesitsel, tanımlayıcı çalışma İzmir ili merkez ilçelerindeki 12 Aile Sağlığı Merkezi (ASM)'nde, 1 Kasım 2013- 31 Ocak 2014 tarihleri arasında, çeşitli nedenlerle bulunan 3-60 ay arası 1514 çocuk ile tamamlanmıştır. Annelere yüzyüze görüşmeyle araştırmacı tarafından oluşturulmuş anket ile çocukların yaşlarına uygun Erken Gelişim Evreleri Envanteri (EGEE) uygulanmıştır. Çalışma sonucunda EGEE ölçeği ile gelişme geriliği prevalansı 3-60 ay arası çocuklarda %6,4 (%95 GA 5,2-7,7) bulundu. Yaş gruplarına göre prevalanslar ise %3,3-12,1 arasında değişmektedir. Çocukların gelişme geriliği ile anne yaşı, anne-baba eğitim durumu, sosyoekonomik düzey, annenin gebelik öncesinde ve gebelik sırasında geçirdiği hastalıklar, çocuğun doğum şekli ve kilosu, postnatal dönemdeki hastalıkları, anne sütü alma süresi arasında anlamlı ilişki bulundu. Çocukların büyüme ve gelişimlerinin öncelikle izlendiği birinci basamakta, ailenin doldurabildiği, pratik, geçerli ve güvenilir tarama araçlarından biri olan EGEE ile gelişme geriliğinin erken dönemde tanınabilmesi ve belirlenen risk faktörlerinin izlem sırasında dikkate alınması önemlidir. Gelişme geriliği olan çocukların erken dönemde tanınması ile erken rehabilitasyon hizmeti sağlanarak yaşam kalitelerinin yükselmesine katkıda bulunulabilir. Anahtar kelimeler: Gelişme geriliği, prevalans, EGEE, birinci basamak
Tip 2 diyabet hastalarında dipeptidilpeptidaz 4 (dpp4) inhibitörlerinin kullanımının diyabet komplikasyonları üzerine etkisi
Diyabet, sebep olduğu komplikasyonlar ile mortalite ve morbiditeyi arttıran, yaşam kalitesini düşüren, tedavi maliyetleri yüksek, yüksek prevalansa sahip kronik bir hastalıktır. Diyabet tedavisinin en önemli amaçlarından biri komplikasyonların önlenmesi, geciktirilmesi veya kontrol altında tutulmasıdır. Görece yeni bir ilaç grubu olan, etki mekanizmaları ve komplikasyonlar üzerindeki etkileri hala araştırılmaya devam eden dipeptidil peptidaz 4 enzim inhibitörleri (DPP4 inhibitörleri) tedavide diğer antidiyabetik ilaçlarla beraber kullanılmaktadır. Bu araştırmada DPP4 inhibitörlerinin diyabet komplikasyonları üzerine olan etkisinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji polikliniklerine 28.04.2011-31.12.2018 tarihleri arasında başvuran, dahil edilme kriterlerini sağlayan hastalar arasından örneklem genişliği hesaplanarak 197 hasta ile yürütülmüştür. DPP4 inhibitörlerinin tedaviye eklendiği hasta grubunda, insülin kullanan hasta grubuna nazaran diyabete bağlı tüm komplikasyonların daha az görüldüğü tespit edilmiştir. Diyabete bağlı komplikasyon oranlarını azalttığı gösterilmiş olan DPP4 inhibitörlerinin birinci basamak sağlık hizmeti veren hekimler tarafından da reçete edilebilmesinin diyabete bağlı morbidite oranlarının ve tedavi maliyetlerinin azaltılmasında gerekli bir adım olacağı düşünülmektedir.
Majör depresif bozukluk tanılı hastalarda ince bağırsak aşırı bakteri çoğalması durumu
Depresyon dünyada yaygın görülmekle birlikte yaşam kalitesini bozan ve yüksek oranda tekrarlayan bir hastalıktır. Birçok çalışma mikrobiyotanın santral sinir sistemini etkilediği göstermiş ve depresyonla ilişkilendirmiş olsa da, majör depresif bozukluğu (MDB) olan hastalardaki temel patogenezi tam olarak bilinmemektedir. İnce bağırsak bakteri aşırı çoğalması (SIBO), ince bağırsaktaki bakteri tiplerinin değişmesi ve/veya bakteri sayısının artışıdır. Stresin mikrobiyotayı değiştirdiği bilinmekte ve bu nedenle SIBO'nun majör depresif bozuklukla ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışma majör depresif bozukluk ile SIBO arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma 23.01.2019-15.07.2019 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Ankara Hastanesi Aile Hekimliği, Gastroenteroloji ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı polikliniklerine başvurmuş olan 45 majör depresif bozukluk tanılı hasta ile 49 sağlıklı gönüllü olmak üzere toplam 94 kişiyle yürütülmüştür. Hastalara oral glukoz solüsyonu içirilmesini takiben nefeste H2 ve CH4 düzeyleri ölçülmüştür. Ayrıca demografik özellikleri, beck depresyon ölçeği, beck anksiyete ölçeği ve kısa semptom envanteri değerlendirmeleri yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilen 94 kişinin %14,9'i (n=14) SIBO pozitif olup, gruplar arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir (p>0,05). Bununla birlikte metan pozitifliği hasta grubunda anlamlı olarak yüksek tespit edildi (p<0,05). Her iki grupta demografik özellikler ve vücut kitle indeksi arasında anlamlı bir ilişki yoktu (p>0,05). Bu çalışma majör depresif bozukluk ile SIBO'nun ilişkisini gösterememiş olmakla birlikte daha fazla sayıda MDB popülasyonlarında araştırma yapılması gerekir.
65 yaş ve üstü bireylerin karşılanmamış sağlık sorunları ve konsültasyon nedenlerinin değerlendirilmesi
Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık hizmetlerinde önemli yeri olan yaşlı bireylere kapsamlı değerlendirme yapıp, bu bireylerin mevcut sağlık sorunlarını ve karşılanmamış sağlık gereksinimlerini değerlendirmek ve bu çerçevede talep edilecek olan konsültasyonların sıklığının belirlemektir. Çalışmaya 380 adet altmış beş yaş ve üstü gönüllü birey katılmıştır. Çalışma kapsamında katılımcılara DSÖ'nün Yaşlı Dostu ASM Enstrüman Setinin bir parçası olan 10 Dakikalık Kapsamlı Tarama Testi, Sağlık Anketi'nin 12 soruluk Kısa Formu (SF-12); Mini Nutrisyonel Değerlendirme (MNA) ölçeği, Ağız ve Diş Sağlığı Ölçeği (DENTAL), Saat çizme Testi ve Lubben Sosyal Ağ Ölçeği uygulanmıştır. Bunlara ek olarak; bireylerin sosyodemografik özelliklerini, sağlık durumlarını ve gereksinimlerini belirleyen bir sosyo-demografik ve tıbbi öykü anketi de katılımcılara uygulanmıştır. Anket ve ölçekler yüz yüze görüşme tekniği ile doldurulmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 22.0 kullanılmış ve istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların 179'u (%47) kadın, 201'i (%53) erkekti. Yaş ortalamaları 71.6 (SS:5,25; min:65; maks:91) bulunmuştur. Katılımcıların 270'i (%71.05) fazla kilolu veya obez grubuna girmekte idi. Katılımcılar Sosyal Network Ölçeği'nden ortalama 37.9 puan SS:11,7; min:0; maks:60) almışlardır. Tıbbi öykülerinde her yaşlının ortalama 3.6 hastalığı bulunmaktaydı ve en sık görülen hastalık arteriyel hipertansiyon idi. Multimorbidite durumunun, BKI fazlalığının, üriner inkontinansın, depresyonun, düşmelerin ve bedensel işlev yetersizliğinin kadınlarda daha sık olduğu görülmüştür (p<0.05). Genel olarak; bilişsel durum/bellek durumu, bedensel işlevler, işitme ve görme sorunları, ağız-diş sağlığı ve polifarmasi bakımından karşılanmamış sağlık sorunlarının yüksek olduğu ve ileri değerlendirme gerektiği görülmüştür. Ek testlerle zenginleştirilerek uygulanan 10 Dakikalık Kapsamlı Tarama Testi'nin yaşlı bireylerde sık görülen karşılanmamış sorunlarını ortaya çıkarabileceği anlaşılmıştır. Kullanımı hızlı ve kolay olan bu testin, aile sağlığı merkezlerinde uygulanacak olan yaşlı izlem programlarını önemli ölçüde destekleyeceği kanaati oluşmuştur. Anahtar sözcükler: Kapsamlı yaşlı değerlendirmesi, aile hekimliği, karşılanmamış sağlık sorunları, yaşlılık, kronik hastalıklar, koruyucu hekimlik.
Aile hekimliği polikliniğine başvuran 65 yaş üstü hastalarda komorbid durumlar ve reçeteli-reçetesiz ilaç kullanımı
AMAÇ: Bu çalışmamızın amacı; aile hekimliği polikliniklerimize başvuran 65 yaş ve üzeri bireylerdeki komorbid durumları araştırmak, multimorbidite oranlarını saptamak ve bu hastaların reçeteli ve reçetesiz ilaç kullanım durumlarını incelemektir. GEREÇ-YÖNTEM: Tanımlayıcı – kesitsel tarzda dizayn edilen bu çalışma kapsamında; Ocak 2016 – Haziran 2016 tarihleri arasında, AÜTF Aile Hekimliği Anabilim Dalına bağlı olarak hizmet veren iki adet polikliniğe ( Üniversite Polikliniği ve Doğu Garajı polikliniği) başvuran 65 yaş ve üzeri hastalara yüz-yüze anket uygulanmıştır. BULGULAR: Toplamda 240 adet 65 yaş ve üzeri hastaya ulaşılmıştır. Hastalarımızın %58'i (n=140) kadın; %42'si (n=100) ise erkek idi. Hastaların yaş ortalaması 71,02 (min.:65; maks.:87; SS:5,39) saptanmıştır. Çalışmaya katılan hastaların ortalama kronik hastalık sayıları 3,61 (min:0; maks:12; st. sapma:2,06); multimorbidite oranı (kronik hastalık sayısı ≥ 2) ise %85 (n=204) olarak saptanmıştır (kadınlarda %86, erkeklerde %83). Her iki cinsiyette ve tüm yaş gruplarında 'en sık görülen hastalık hipertansiyon (HT)' idi (%71,7; n=172). İkinci sıklıkta 'diyabetes mellitus (DM) (%40; n= 96); üçüncü sıklıkta 'hiperlipidemi (HPLD)' (%31,3; n=75) gelmekte idi. Hipertansiyon hastalarına eşlik eden en sık üç komorbid hastalık, sırasıyla; DM (%44), HPLD (%37,8) ve ASKVH (%32) olarak saptanmıştır. Çalışmamıza katılan hastaların günde ortalama 4,26 (min.:0; maks:15; st.sapma:2,82) adet ilaç kullandıkları saptanmıştır. Çalışmamızda polifarmasi (günlük kullandığı ilaç sayısı ≥ 5). oranı % 42 (n=100) (kadınlarda %38, erkeklerde %47); reçetesiz ilaç kullanım oranı ise %20 (n=48) saptanmıştır (kadınlarda %21, erkeklerde %18). Hastalar, reçetesiz ilaçları en sık 'eczacı' önerisi ile (%34; n=16) kullanmakta idi. Çalışmamıza katılan hastalarda doğal / bitkisel ürün kullanım oranı % 34,6 (n=83) saptanmıştır (kadınlarda %39, erkeklerde %28). Bu doğal / bitkisel ürünlerin içeriğine bakıldığında en sık kullanılan ürünler , sırasıyla adaçayı (%22; n=27), ıhlamur (%18; n=22) ve zencefil (%6; n=8) idi. Hastalar, bu ürünleri en sık 'grip/ soğuk algınlığı' için (%21; n=18) kullandıklarını belirttiler. SONUÇ: Aile hekimliği polikliniklerindeki hasta yükünün önemli bir kısmını oluşturan yaşlı bireylerde multimorbidite, komorbidite, polifarmasi, reçetesiz ilaç kullanımı ve bitkisel ürün kullanımı oldukça fazladır. Aile hekimi, yaşlı hastasına sağlık hizmeti verirken klinik karar verme sürecini doğrudan etkileyecek olan bu durumları özellikle dikkate almalıdır. Anahtar sözcükler : aile hekimliği, komorbidite, multimorbidite, polifarmasi, reçetesiz ilaç kullanımı, bitkisel ürün kullanımı