238
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Obsesif-kompulsif bozukluğu olan hastalarda triptofan hidroksilaz gen polimorfizmi
Bir çok hastalığın etiyolojisinde suçlanan triptofan hidroksilaz 1 (TPH 1) gen A218C gen polimorfizminin obsesif kompulsif bozukluk (OKB) etiyolojisinde de etkili olup olmadığı konusunda sınırlı sayıda araştırma yapılmıştır. Çalışmamızdaki amaç TPH 1 A218C gen polimorfizminin OKB etiyolojisindeki rolünü araştırmaktı.Çalışma, Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne başvuran, yatarak ya da ayaktan tedavi gören, çalışma ölçütlerine uyan, OKB tanılı 60 hasta ile gerçekleştirildi. Yine çalışma ölçütlerini karşılayan ve hasta gruplarıyla yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 60 sağlıklı kontrol grubu oluşturuldu.Tedavinin başlangıcında DSM-IV Eksen-I Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme Ölçeği, Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu ve Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Derecelendirme Ölçeği (Y-BCOS) ve Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ) uygulandı. Hastalar tedavi öyküleri ve Y-BCOS puanlarına göre tedaviye yanıt veren ve tedaviye dirençli olmak üzere iki alt gruba ayrıldı. Olguların genetik incelemeleri için tüm hastalardan 3 ml venöz kan, EDTA'lı vakum tüplerine alınarak, kullanılıncaya kadar -20°C'de saklandı. DNA izolasyonu için, standart yöntemlere göre 300µl kan kullanıldı. Kan örneklerinde TPH-1 genindeki A218C polimorfizminin değerlendirilmesinde; Restriksiyon Fragment Uzunluk Polimorfizm (RFLP; restriction fragment lenght polymorphism) yöntemi, istatistiklerin hazırlanmasında SPSS for Windows 12.0 paket istatistik programı kullanıldı. Çalışma soncunda, hasta ve kontrol grubu arasında TPH1 genotipleri açısından anlamlı bir farklılık tespit edilmedi. Ancak tedaviye dirençli olan hasta grubunda TPH1 genine ait A allel sıklığında, tedaviye yanıt veren hasta grubunda ise C allel sıklığında istatistiksel olarak anlamlı bir artış gözlendi. Bu polimorfizimdeki allel tipi oranlarının her hasta grubunda farklı olması, özellikle tedaviye yanıtla ilişkili olabilir. Çalışmadan elde edilen verilerin doğrulanabilmesi için aynı polimorfizmlerin farklı toplumlardaki OKB'li hastalarda çalışılarak, daha fazla araştırma ile desteklenmesi gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: OKB, gen, polimorfizm, triptofan hidroksilaz
Metamfetamin kullanım bozukluğu hastalarında çözünebilir n-cadherin (cadherin-2) düzeylerinin araştırılması
Giriş: Metamfetamin kullanım bozukluğu, son yıllarda kullanımı gittikçe yaygınlaşan küresel bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Metamfetamine bağlı nörotoksisitenin mekanizmalarıyla ilgili çeşitli varsayımlar mevcuttur ve Kan Beyin Bariyerinin bütünlüğünün bozulması bunlardan önemli bir tanesidir. Hücre Adezyon Molekülleri, madde kullanım bozukluğu ile olan ilişkileri açısından güncel bir konudur. Çeşitli maddelerin kan beyin bariyerinin bütünlüğünü bozması, bu maddelere bağlı nörotoksisite gelişmesinde elzemdir ve belirtildiği gibi bu kompleks süreçte MMP enzimlerinin neden olduğu CAM bölünmesini de içeren pek çok faktör yer almaktadır. CAM'lar MMP'lerin önemli bir substratıdır ve madde kullanımına bağlı olarak çözünebilir formları plazma dahil çeşitli dokularda saptanabilmektedir ve bir CAM olarak N-cadherin bu konuda potansiyel biyobelirteç ve yordayıcı olabilir. Materyal ve Metot: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalına 2021 Kasım ile 2022 Temmuz ayları arasında başvuran DSM-5 ölçütlerine göre Metamfetamin Kullanım Bozukluğu tanısı almış 48 gönüllü hasta ve 42 gönüllü sağlıklı birey, aydınlatılmış onam formunu imzalamaları sonrasında çalışmaya dahil edildi. Katılımcılara aydınlatılmış onam formu imzalatıldıktan sonra sosyodemografik veri formu, Klinik Global İzlem Ölçeği (CGI), Sheehan Yeti Yitimi Ölçeği, Madde kullanım bozukluğu tanıma testi (DUDIT) uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 24. 0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Hasta grubu ve kontrol grubu arasında yaş ortalaması bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmedi. Çalışmamızda hasta ve sağlıklı kontrol grubu arasında alkol kullanımı, doğum yeri, yaşadığı yer ve medeni hal açısından anlamlı farklılık saptanmadı. Evlilik süresi, evde yaşayan kişi sayısı, sigara kullanımı, öğrenim düzeyi, iş durumu, çocuk sayısı ve ekonomik durum açısından ise iki grup arasında anlamlı farklılık saptandı. Madde kullanım bozukluğu tanıma testi derecesine göre sınıflandırıldığı zaman hastaların %9,7'sinin problemli kullanım grubunda, %81,9'unun ise yüksek riskli kullanım grubunda olduğu görüldü. Madde kullanım bozukluğu tanıma testi risk durumuna göre hastaların klinik özellikleri incelendiğinde; Problemli Kullanım grubu ile Yüksek Riskli Kullanım grubu arasında alkol tüketimi, self mutilasyon ve şiddet uygulama davranışı açısından anlamlı farklılık olduğu görüldü. Problemli Kullanım grubunda Klinik Global İzleme Ölçeği skorlarının Yüksek Riskli Kullanım grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu izlendi. Problemli Kullanım grubunda Klinik Global İzleme Ölçeği-hastalık şiddetinin Yüksek Riskli Kullanım grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu görüldü. Yine Sheehan toplam puanının Problemli Kullanım grubunda Yüksek Riskli Kullanım grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu izlendi. Hasta grubunun serum N-Cadherin düzeylerinin kontrol grubuna göre düşük olduğu fakat gruplar arasında istatistiksel anlamlı farklılık olmadığı izlendi. Hasta grubunun biyokimyasal parametreleri ile hastalara uygulanan Klinik global izlem ölçeği ve klinik global izlem hastalık şiddeti alt ölçeği, Sheehan toplam puan, Sheehan- aile yaşamı, Sheehan- iş yaşamı, Sheehan- sosyal yaşam alt ölçek puanları ve Madde kullanım bozukluğu tanıma testi ölçek puanı ile serum N- Cadherin seviyesi arasında istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon tespit edilmedi. Hasta grubunda yapılan korelasyon analizinde yaş, hastalık başlangıç yaşı, tanı sonrası geçen zaman, intihar öyküsü, yatış sayısı ve ile serum N-Cadherin seviyesi arasında istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon tespit edilmedi. Hasta grubunun demografik ve kişisel özelliklerinin değerlendirilmesinde; öğrenim düzeyi, çalışma durumu, sosyoekonomik düzey, şiddet davranışı sergileme, kendine zarar verme, intihar girişimi gibi değişkenlerin N-Cadherin seviyesi üzerine etkileri istatistiksel açıdan anlamlı bulunmadı. Sadece alkol kullanımı ile serum N-Cadherin düzeyi arasında negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı korelasyon saptandı. Alkol kullanan hasta grubunda N-Cadherin seviyesi alkol kullanmayanlara göre istatistiksel açıdan anlamlı şekilde yüksekti. Sonuç: Çalışmamızda metamfetamin kullanım bozukluğu olan hastalarda serum N-Cadherin düzeylerinin kontrol grubuna göre düşük olduğu fakat gruplar arasında istatistiksel anlamlı farklılık olmadığı izlendi. Bunun sebebi N-cadherin düzeylerinin dalgalanma şeklinde artış ve azalışlarına, seçilen örneklemden psikoz ve duygudurum bozukluğu komorbiditesinin dışlanmasına, son 2 hafta içerisinde metamfetamin kullanım şartının mevcut markere uymamasına, örneklemin sayısının az olmasına ve sadece erkeklerden oluşmasına bağlı olabilir. Bununla beraber değerlendirmenin kesitsel olduğu göz önüne alındığında sonuçların yapılacak boylamsal çalışmalarla desteklenmesi gerekli olabilir. Çalışmamız, bu molekülün bu alanda ilk kez çalışılması açısından önem arz etmektedir. Anahtar kelimeler: metamfetamin, hücre adezyon molekülleri, bağımlılık, n-cadherin, cdh-2, cadherin-2
İntihar girişimi öyküsü olan ve olmayan remisyonda bipolar bozukluk hastalarında obsesif inanışların işlevselliğe etkisi
Giriş: : Bipolar Bozukluk (BB) işlevsellikte önemli düzeyde bozulmayla giden depresif, manik, hipomanik veya karma ataklarla seyreden kronik bir psikiyatrik bozukluktur. BB'de intihar riski normal populasyona göre 20-30 kat kadar fazladır. Obsesif inanışlar, istenmeyen zihinsel müdahaleci düşüncelerin ortaya çıkması sonucunda kişinin bu düşünceleri hatalı değerlendirmelerine veya yanlış yorumlamalarına yol açan bilişsel süreçler olarak tanımlanmaktadır.Çalışmalarda düşüncenin kontrolü dışındaki diğer inanışlarınObsesif Kompülsif Bozukluk (OKB) dışı psikopatolojilerle de ilgili olabileceği belirtilmiştir.Bu çalışmanın amacıintihar öyküsü olan ve olmayan remisyon dönemindeki BB-I tanılı hastalarda obsesif inanışların işlevselliğe etkisini belirlemektir. Materyal ve Metod: Çalışmaya Dicle Üniversitesi Psikiyatri Polikliniğine başvuran Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı Beş (DSM-5)'e göre BB-I tanısı konmuş 18-65 yaş arası 33 intihar girişim öyküsü olan, 51 intihar girişim öyküsü olmayan hasta alınmıştır. Katılımcılara gönüllü onam formu imzalatıldıktan sonra sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği(HAM-D), Young Mania Derecelendirme Ölçeği(YMRS), Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon ölçeği(Y-BOCS), Obsesif İnanışlar Ölçeği-44(OİÖ), Bipolar Bozuklukta İşlevsellik Ölçeği(BB-İÖ) uygulanmıştır. Bulgular: Gruplar arasında OİÖ ve BBİÖ total puanında anlamlı farklılık yoktu. OİÖ alt ölçek puanları ile BBİÖ alt ölçek puanları arasında intihar girişimi öyküsü varlığına göre belirli alanlarda anlamlı korelasyon ilişkileri saptadık. İşlevsellik açısından toplumsal etkinliklere katılım, günlük etkinlik ve hobiler puanları dışında iki grup arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Sonuç: Obsesif inanışlar ile intihar girişimi arasında anlamlı bir ilişki olmadığı, intihar girişimi olan ve olmayan grupta işlevselliklerin benzer olduğu ve bazı obsesif inanışlarla işlevselliğin belirli alanlarında anlamlı korelasyonların mevcut olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuç obsesif inanışları azaltmaya yönelik müdahalelerin hastaların işlevselliğini belirli alanlarda artırabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Sözcükler Bipolar Bozukluk, Obsesif İnanışlar, İşlevsellik, İntihar, İntiharGirişimi
Depresyon hastalarında ilaç yan etkilerinin inflamatuar belirteçlerle ilişkisi
Giriş ve Amaç:Son yıllarda Majör Depresif Bozukluk (MDB) ile inflamasyonun ilişkisi çalışmalara sıkça konu olmaktadır. Ancak bildiğimiz kadarıyla yan etkilerin inflamasyon ile ilişkisine dair bir çalışma mevcut değildir. Tıp dünyasında karşılaşılan en önemli problemlerden biri ilaç yan etkisidir. Bu çalışmadaki amaç, antidepresan ilaç yan etkilerinin inflamatuar belirteçlerden ''nötrofil/lenfosit oranı, monosit/HDL oranı, monosit/lenfosit oranı, platelet/lenfosit oranı, WBC (beyaz kan hücresi) ve CRP'' ile olan ilişkisinin araştırılarak ilaç kaynaklı olası sorunların önüne geçilmesine katkı sağlamaktır. Gereç ve Yöntem:2023 Şubat ile 2024 Şubat ayları arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri polikliniğine başvuran 18-65 yaşları arasında DSM- 5 ölçütlerine göre Majör Depresif Bozukluk tanısı almış, en az 1 aydır antidepresan ilaç kullanan ve yan etki gelişen 60 hasta ile yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesi yönünden eşleştirilmiş 60 gönüllü sağlıklı aydınlatılmış onamları alındıktan sonra çalışmaya dahil edildi. Toplam iki grup oluşturuldu. Grup 1: MDB tanısı alan, antidepresan ilaç kullanan ve yan etki gelişen 60 hasta, Grup 2: 60 sağlıklı kontrol grubu çalışmaya alındı. Tüm katılımcılardan venöz kan alındı. Hemogram, CRP ve HDL, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Merkez laboratuvarında çalışıldı. ''Nötrofil/lenfosit oranı, monosit/HDL oranı, monosit/lenfosit oranı, platelet/lenfosit oranı, WBC ve CRP'' düzeyleri saptandı.Katılımcıların hepsine bilgilendirilmiş gönüllü onam formu imzalatıldıktan sonra iki gruba da sosyodemografik veri formu dolduruldu. Sadece hasta grubundaki bireylere Udvalg Kliniske Undersøgelser (UKU) Yan Etki Değerlendirme Ölçeği, Klinik Global İzlem Ölçeği (CGI), The Montgomery–Åsberg Depression Rating Scale (MADRS) ve Hamilton Anksiyete Ölçeği (HAM-A) uygulandı. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 24.0 paket programı kullanıldı. Bulgular: Bu çalışmadaki önemli bulgular; konsantrasyon sorunları yan etkisinin nötrofil ve nötrofil/lenfosit oranı ile anlamlı ve negatif yönde korele olduğu, uyku hali/ sedasyon yan etkisinin monosit/hdl ve monosit/lenfosit oranı ile anlamlı derecede pozitif yönde korele olduğu, rüya görmede artma yan etkisinin platelet değeri ile anlamlı olarak pozitif yönde korele olduğu, kilo artışı yan etkisinin nötrofil, lenfosit, wbc değerleri ile anlamlı düzeyde pozitif yönde korele olduğu ve platelet/lenfosit oranı ile negatif yönde korele olduğu, ereksiyon bozukluğu yan etkisinin platelet/lenfosit oranı ile anlamlı düzeyde negatif yönde korele olduğu, orgazm bozukluğu yan etkisinin monosit değeri ile anlamlı düzeyde negatif yönde korele olduğu, vajinada kuruluk yan etkisinin nötrofil değeri ile anlamlı düzeyde negatif yönde korele olduğu ve fiziksel bağımlılığın nötrofil/lenfosit oranı ile anlamlı düzeyde negatif yönde korele olduğudur. Ayrıca SSRI grubu antidepresan ilaç kullanan hastalarda monosit değerinin SSRI dışı antidepresan ilaç kullanan hastalara göre anlamlı derecede daha düşük olduğu görülmüştür. Sonuçlar: Bu çalışmadaki veriler, antidepresanların yan etki mekanizmalarının inflamatuar belirteçlerle ilişkili olabileceğini ortaya koymaktadır. Antidepresan ilaçların yan etki mekanizmalarının açıklığa kavuşması yan etkilerin önüne geçebilmeye imkan tanıyabilir. Yan etkilerin önüne geçilebilmesi tedavi uyumunu arttırabilir ve buna bağlı olarak relapslar ve kronikleşme azaltılabilir. Bu çalışma, ilaç yan etkisiyle inflamatuar belirteçler arasındaki ilişkiyi araştıran ilk çalışma olması nedeniyle oldukça önem arz etmektedir.
Dicle Üniversitesi tıp Fakültesi'nde çalışmakta olan asistan ve uzman hekimlerde tükenmişlik, umutsuzluk, anksiyete, depresyon düzeyleri ve bunun yurtdışında çalışma planlarıyla olan ilişkisinin değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde çalışmakta olan asistan ve uzman hekimlerin tükenmişlik, umutsuzluk, anksiyete, depresyon düzeyleri belirlemek, yurt dışında çalışma planlayan hekimlerin oranını belirlemek, yurt dışında çalışmak isteme sebeplerini belirlemek ve bu çerçevede düzeltilebilecek çalışma şartları konusunda literatüre katkı sunmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışmaya20.05.2023-20.06.2023 tarihli arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde görev yapmakta olan 200 asistan ve uzman hekim dâhil edildi. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Hamilton Anksiyete Ölçeği, Hamilton Depresyon Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Envanteri (Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarı Eksikliği) ve Beck Umutsuzluk Ölçeği uygulandı. Çalışma kapsamında elde edilen veriler Statistical Package for Social Science (SPSS) 25.0 programı kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya katılanların 57,0%'si erkek ve 53,5%'i bekârdır. Yaş ortalaması 30,29±5,63 yıldır. Olguların 164'ünün(%82,0) statü beklentisi ile 152'sinin (%76,0) gelir düzeyinden dolayı, 163'ünün (%81,5) aile desteği ve 171'inin (%85,9)yüksek puan almasından dolayı tıp yazdıkları saptanmıştır. Olguların 154'ünün(%77,0) şiddete maruz kaldığı, şiddete maruz kalan olgulardan 154'ünün psikolojik şiddete bunlarında 31'inin (%20,1) fiziksel ve 2'sinin(%1,2) ise cinsel şiddete maruz kaldığı tespit edilmiştir. Olguların şiddete maruziyet sonucu 54'nün (%35,1) beyaz kod verdiği ve 6'sının (%11,1) tatmin edici sonuç aldığı tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında ortalama; HAM-D Ölçek puanları 4,62±4,66, HAM-A Ölçek puanları 4,66±6,27, BUÖ puanları 9,05±5,23, Duygusal Tükenmişlik Ölçek Puanları 18,90±5,45, Duyarsızlaşma Ölçek Puanları 11,08±3,37,Kişisel Başarı Eksikliği Ölçek Puanları 14,45±3,64 ve Maslach Tükenmişlik Toplam Puanları 44,27±10,75 olduğu tespit edilmiştir. Olgular arasında yurt dışında çalışma isteği olanlarda depresyon, anksiyete ve umutsuzluk ölçek puanlarının istatiksel olarak anlamlı yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışmadaki veriler sonucunda hekimlerin maruz kaldığı şiddet olaylarının ve gelecek kaygısının hekimleri yurt dışında çalışmaya iten faktörler olduğu saptanmıştır. Ayrıca dikkat çekici bir konu olan hekimlerin yurt dışına gitmek istemelerindeki maddi kazanç konusunun önemli olmadığı çalışma güvenliği ve sosyal statülerinin daha öncelikli nedenler olduğu tespit edilmiştir. Aile desteğinin hekimlerin yaşayacağı depresyon, tükenmişlik ve anksiyete düzeyleri üzerine koruyucu etkisi olduğu ve ülkelerinde hizmet etmeleri yönünde karar vermelerine neden olduğu saptanmıştır. Çalışmamız hekimler için alınacak olan çalışma kararları ve daha sonra yapılacak çalışmalar için önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Depresyon, Tükenmişlik, Hekim
Travma sonrası stres bozukluğu hastalarında interlökin-4, interlökin-17, interferon gama,beyaz kan hücresi (WBC), eosinofil, nötrofil ve monosit düzeylerinin çalışılması
Giriş ve Amaç: Bu araştırmayı yaparken travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gelişen kişilerde interlökin-4, interlökin-17, interferon gama, beyaz kan hücresi (WBC), eosinofil, nötrofil ve monosit düzeylerinin TSSB etiyolojisindeki rolünü ve bunun sosyodemografik ve klinik özellikler ile ilişkisini inceledik. Çalışmamızda inflamasyonun TSSB'deki potansiyel rolüne ve terapötik yaklaşımlara katkı sağlamasını amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya 2023 yılında yaşanan Kahramanmaraş depremleri sonrası Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri polikliniğine başvuran 18-65 yaş arsı kişilerden DSM–5-TR tanı kriterlerine göre TSSB tanısı konulan 53 hasta ve 53 sağlıklı kontrol grubu rastgele seçilerek dâhil edildi.TSSB tanısı konulan hastalardan ve kontrol grubundan kan örnekleri alındı, eliza kitleri kullanılarak plazma, interlökin-4, interlökin-17,interferon gama düzeyleri ve tam kan sayımı çalışılarak beyaz kan hücresi, eosinofil, nötrofil ve monosit düzeyleri karşılaştırıldı. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, klinik global izlenim ölçeği, travma sonrası stres bozukluğu kısa ölçeği, Hamilton anksiyete değerlendirme ölçeği, Hamilton depresyon değerlendirme ölçeği uygulandı. Bulgular: Çalışmamızda vaka ve kontrol grubu arasında interlökin-4, interlökin-17 ve interferon gama düzeyleri arasında fark bulunmadığı, çalışan kişilerde bu belirteçlerin daha yüksek olduğu, erkeklerde beyaz kan hücresi ve monosit sayısının daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca vaka grubunda kontrol grubuna göre; eğitim süresinin daha düşük olduğu, evli, çocuk sahibi olan, çalışan, sigara içen, ailede psikiyatrik hastalık öyküsü olan, alt gelir düzeyine sahip ve evi hasarlı yakını olan kişi sayısının daha fazla olduğu görülmüştür. Sonuç: Vaka ve kontrol grubu arasında interlökin-4, interlökin-17 ve interferon gama düzeyleri arasında istatistiksel bir fark bulunmadığı; eğitim süresi, medeni durum, çocuk sahibi olma, çalışma durumu, sigara içme, ailede psikiyatrik hastalık öyküsü, ekonomik durum, evi hasarlı yakını olması durumu gibi sosyodemografik özelliklerin farklı olduğu görülmüş; TSSB risk faktörlerinin belirlenmesinin erken tanı ve tedavi stratejileri için yol gösterici olabileceği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Travma sonrası stres bozukluğu, interlökin-4, interlökin-17, interferon gama, sosyodemografik özellikler.
Klozapin kullanan şizofreni hastalarında telomer uzunluğunun karşılaştırılması
Giriş ve Amaç: Son yıllarda sizofreninin hızlanmış biyolojik yaşlanma ile ilişkili olabileceği ileri sürülmüştür. Telomerler kromozom uçlarını korurlar ve hücresel yaşlanmanın önemli göstergesidirler. Çalışmalarda şizofreni hastalarında telomer uzunluğu çoğunlukla daha kısa bulunmuştur ancak daha uzun olduğunu gösteren çelişkili sonuçlar da mevcuttur. İlaç kullanımını içeren çalışmalar ise oldukça kısıtlıdır. Bu çalışmamızda, şizofreni hastalarında telomer uzunluğunu sağlıklı kontrollerle karşılaştırmayı ve özellikle tedaviye dirençli şizofrenide altın standart olan klozapin kullanımının telomer uzunluğu ile ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamadık. Yöntem: Çalışmaya şizofreni tanısı olan 27 klozapin kullanan, 27 klozapin kullanmayan toplam 54 hasta ve 26 eşleştirilmiş sağlıklı kontrol dahil edildi. Hastalara CGI, PANSS, Kısa Negatif Semptom Ölçeği, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği, Ekstrapiramidal Belirtileri Değerlendirme Ölçeği, Kişisel ve Sosyal Performans Ölçeği uygulandı. Telomer ölçümünde Real Time Quantitative PCR yöntemi kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda şizofreni hastalarında telomerler, sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak uzun bulundu (p=0.01). Klozapin kullanan hasta grubu, hem klozapin kullanmayan hastalardan (p=0.03); hem de sağlıklı kontrollerin daha uzun telomerlere sahipti (p=0.001). Klozapin kullanmayan hasta grubu ile sağlıklı kontroller arasında ise telomer uzunluğu açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p=0.302). Yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi ve diğer karıştırıcı değişkenler kontrol edildiğinde de aynı sonuçlar korunmuştur. Klinik değişkenler arasında regresyon analizi ile sadece hastalık süresi ile telomer uzunluğu arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda hastalarda daha uzun telomerler bulunmuş olup, telomer uzunluğunun klozapin kullanımının ile bağlantılı olduğu bulunmuştur. Bu durum hastalarda klozapin tedavisinin biyolojik yaşlanma üzerine etkisinin olabileceğini düşündürmektedir. Daha kapsamlı çalışmalar bu ilişkinin ve mekanizmanın anlaşılmasına katkıda bulunacaktır.
Şizofreni hastalarında prolin, prolidaz, hipoksiyle indüklenen faktör-1 alfa, vasküler endotelyal growrh faktör(VEGF),tümör nekrozis faktör-alfa, interlökin-1, transforming growth faktör-beta, nükleer faktör-kappabeta düzeylerinin araştırılması
Amaç: Bu çalışmadaki amacımız yatarak takip edilen veya poliklinikten başvuran şizofreni hastalarında hastalığın patogenezinde rol aldığını düşündüğümüz prolin, prolidaz, HIF-1α, VEGF, TGF-Β, NF-kB, İL-1 ve TNF-α düzeylerini araştırmak ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalına 2018 Ekim ile 2019 Temmuz ayları arasında başvuran 18-65 yaşları arasında DSM- 5 ölçütlerine göre şizofreni tanısı 48 hasta ile yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi ve sigara içme durumu açısından eşleştirilmiş 41 gönüllü sağlıklı aydınlatılmış onamları alındıktan sonra çalışmaya dahil edildi. İki grup oluşturuldu. Grup 1: şizofreni tanılı 48 hasta, Grup 2: 41 sağlıklı gönüllü (kontrol grubu) çalışmaya dahil edildi. Katılımcılardan en az 8 saatlik açlık sonrası venöz kan örneği toplandı. Prolin, prolidaz, HIF-1α, VEGF, TGF-Β, NF-kB, IL-1 ve TNF-α seviyeleri laboratuvarda ELİSA yöntemi ile çalışıldı. Verilerin analizinde SPSS 24.0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda şizofreni hastalarında prolin, prolidaz, HIF-1α, VEGF, TGF-Β, NF-kB, IL-1 ve TNF-α değerlerini kontrol grubuna kıyasla daha düşük olduğunu saptadık. İki grup arasındaki VEGF ve TNF-α değerleri farkı istatistiksel olarak anlamlı idi (p=0,048; p=0,045), fakat diğer biyokimyasal parametreler açısından anlamlı fark saptamadık. Bütün biyokimyasal parametreler arasında yüksek pozitif korelasyon mevcuttu (p<0,001) Ayrıca çalışmamızda prolidaz ve prolin değerlerinin hastaneye yatış sayısı ve hastanede toplam yatış süresi ile negatif korele olduğunu saptadık. Sonuç: Prolidaz enzimi ve prolin, NF-kB ve HIF-1α üzerinden inflamatuar faktörler ve büyüme faktörlerini etkileyerek şizofreni patogenezinde önemli bir rol oynamaktadır. Prolidaz enziminin şizofreni patogenezinde rolünü tamamen aydınlatmak için beyin yolaklarındaki etkilerini de değerlendirebilecek geniş ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar sözcükler: şizofreni, prolin, prolidaz, inflamasyon, büyüme faktörleri,
Şizofreni hastalarında prolin, prolidaz, prolin dehidrogenaz, reaktif oksijen türleri düzeylerinin araştırılması
Amaç: Çalışmamızın amacı psikiyatri polikliniğimize ayaktan başvuran ve yatarak takip ettiğimiz şizofreni hastalarında, hastalığın patofizyolojisiyle ilişkili olduğunu düşündüğümüz serum prolidaz, prolin, PRODH, ROS düzeylerine bakmak ve sağlıklı kontrol grubu ile arsında bir farklılık olup olmadığını araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın örneklemi 01.10.2018 tarihinden itibaren Dicle Üniversitesi Psikiyatri Polikliniğine başvuran ve klinikte yatırılarak takip edilen şizofreni hastaları ile yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi ve sigara içme durumu açısından eşleştirilmiş sağlıklı gönüllülerden oluşturulup tüm katılımcılar psikiyatrist tarafından değerlendirildi. Çalışmamıza 18-65 yaş arası kişiler dahil edilip iki grup oluşturuldu. Grup 1: Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı Beşinci Baskı (DSM-5)'ya göre şizofreni tanısı konmuş 85 hasta. Grup 2: herhangi bir psikiyatrik tanı almamış 74 sağlıklı gönüllü kişiden oluşturuldu. Katılımcılara bilgilendirilmiş gönüllü olur formu imzalatıldıktan sonra hasta ve kontrol grubuna sosyodemografik veri formu dolduruldu. Sadece hasta grubundaki kişilere Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Klinik Global İzlem Ölçeği (KGİÖ), Sheehan Yeti Yitimi Ölçeği, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği ve Hamilton Anksiyete Ölçeği uygulandı. Verilerin analizinde SPSS 24.0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda hastaların serum prolin, prolidaz, PRODH ve ROS düzeylerini sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulduk (p=001 z= -3,394; p<0.001 z= -4,214; p<0.001 z= -4,372; p=0,005 z= -2,804 ). Hem hasta grubunda hem de kontrol grubunda prolin, prolidaz, PRODH ve ROS un kendi aralarında birbirleriyle yüksek pozitif korelasyon olduğunu saptadık (p<0,001). Çalışmaya katılan gruplar arasında cinsiyet, medeni hal, sigara kullanımı, yaş, eğitim seviyesi, VKİ açısından istatiksel olarak karşılaştırıldığında anlamlı bir farklılık saptanmadı(p>0.05). Çalışmamızda hastaların biyokimyasal parametreleri ile PANSS-T, PANSS-P, PANSS-N, PANSS-GP, HAM-A, CDO, SYYO, KGIÖ-S ölçek puanları arasında anlamlı korelasyon saptanmadı (p>0,05). Sonuçlar: Çalışmamızda hastaların serum prolidaz seviyelerinin hasta grubunda anlamlı derecede düşük çıkması ve prolidaz düzeyleri ile prolin, PRODH ve ROS arasında anlamlı pozitif korelasyonun saptanması şizofreni hastalarında prolidaz enzim düzeylerinde bir disregülasyon olduğunu ve bu disregülasyonun aşağı akış şeklinde prolin, PRODH ve ROS seviyelerini de etkilediğini göstermesi açısından önemlidir. Anahtar sözcükler: Şizofreni, prolidaz, prolin, prolin dehidrogenaz, reaktif oksijen türleri
Bipolar bozukluk belirtilerinin Parkinson hastaları, anksiyete bozukluğu hastaları ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Amaç: Bu çalışmaya, genel nöroloji polikliniğine başvuran İngiltere Parkinson Hastalığı Derneği Beyin Bankası klinik tanı kriterlerine göre PH tanısı konulmuş olan hastalar, psikiyatri polikliniğinde DSM V'e göre anksiyete tanısı konulmuş hastalar ve sağlıklı kontroller dahil edilmiştir. Parkinson Hastalığı belirtilerinin bipolar bozukluk ve anksiyete grubu hastalarda henüz parkinson hastalığı çıkmadan artmış olduğuna dair yayınlar mevcuttur. Ancak depresyon yaş, bipolar bozukluk belirtilerinin farklı fenomenolojik özellikleri açısından kontrol edilmemiş bu yayınların sonuçları tutarsızdır. BB'de görülen belirtilerin PH da sık görülüp görülmediği anksiyete bozuklukları ve sağlıklı kontrol grupları ile karşılaştırılarak araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 39 PH, 39 anksiyete hastası ve 30 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Çalışma grupları yaş, cinsiyet ve eğitim yılı açısından eşleştirilmiştir. PH grubunda geçmiş depresyon, anksiyete ve demans tanıları dışlanmıştır. Anksiyete hastaları grubunda geçmiş depresyon ve demans tanıları dışlanmıştır. Çalışma Gruplarının sosyodemografik verileri oluşturulan soyodemografik veri formu ile değerlendirilmiştir. Ayrıca çalışma gruplarının anksiyete ve depresyon düzeyi için HAD ölçeği uygulanmıştır. Ruhsal belirtiler ve nonmotor semptomşar için YMRS, BPRS, HY, NMSÖ ve SCL-90 ölçekleri uygulanmıştır. Bulgular: PH grubunda, YMRS puanları anksiyete ve sağlıklı kontrol grubuna göre yüksektir. Gruplar arasında HAD-D puanları açısından fark saptanmamıştır.HAD-A puanları açısından PH ile sağlıklı kontrol arasında fark saptanmamıştır. PH grubunda, YMRS puanları ile NMSÖ arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Anksiyete ve sağlıklı kontrol grubunda ise YMRS puanları ile NMSÖ arasında ilişki saptanmamıştır. PH grubunda, HAD-A ile NMSÖ arasında anlamlı pozitif bir ilişki bulunmuştur. Bu ilişkinin gücü PH grubunda, anksiyete grubuna göre daha yüksek saptanmıştır. Sağlıklı kontrol grubunda ise HAD-A ile NMSÖ arasında ilişki saptanmamıştır. PH grubunda, HAD-D ile NMSÖ puanları arasında orta düzeyde pozitif ilişki saptanmıştır. HAD-A ile HAD-D puanları arasında orta düzeyde pozitif korelasyon saptanmıştır. PH grubunda, HAD-D ile SCL-90 puanı arasında orta düzeyde pozitif ilişki saptanmıştır. Scl 90 Alt ölçekleri ile HAD-D arasındas en güçlü ilişkisini somatizasyon ve obsesif kompulsif belirtiledir. PH'de, YMRS puanları ile SCL-90 alt grubu olan somatizasyon, obsesif kompulsif belirtiler ve paranoid düşünce arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. NMSÖ-somatizasyon korelasyonu orta düzeyde anlamlı pozitif bulunmuştur. PH ve sağlıklı kontrol gruplarında SCL-90 alt grupları karşılaştırılmasında anlamlı fark saptanmamıştır. Bununla birlikte, anksiyete grubunda OKB, KAD, öfke, fobik anksiyete puanlarında diğer gruplara göre anlamlı yükseklik saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamız görülebildiği kadarıyla psikiyatrik tanı almamış PH'de BB belirtilerini, geçmişte depresyon tanısı almamış anksiyete hastaları ve sağlıklı kontrollere göre karşılaştıran ilk çalışmadır. BB belirtileri ve nonmotor semptomların ruhsal değerlendirme ölçkleri üzerine etkisi tüm gruplarda değerlendirilmiştir.PH grubunda sağlıklı kontrollere ve anksiyete bozuklukları grubuna göre, YMRS ile ölçülen BB belirtileri ile daha fazla ilişkili olduğu bulunmuştur. Nonmotor semptomların ise depresyon kontrol edildiğinde bile anksiyete bozuklukları ve PH grubunda sağlıklı kontrollere göre yüksek oldukları görülmüştür.
Şizofreni, bipolar affektif bozukluk ı hastalarında zihin kuramı, duygu tanıma, bilişsel işlev ve düşünce dil özelliklerinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Giriş ve Amaç: Şizofreni, genç yetişkin yaşlarda başlar, sanrı, varsanı, bilişsel işlevlerde bozukluk, duygusal katılımda azalma ve işlevsellik kaybı gibi belirtiler görülür. Bipolar Affektif Bozukluk (BAB) depresif, manik ya da karma ataklarla seyreder. İş görememe, sosyal ve ekonomik kayıplar oluşturur. Şizofreni ve BAB I, başlangıç yaşı, yaşam boyu risk, kronik seyir, dünya çapındaki yaygınlığı, intihar riski ve genetik yatkınlık gibi özellikler yönünden birbirine benzerdir. Sosyal biliş, başkalarının davranışları, eğilimleri ve niyetleri ile ilgili sosyal etkileşimler esnasında algılama, yorumlama ve cevap oluşturmanın altında yatan zihinsel süreçler olarak tanımlanmıştır. Zihin kuramı ve duygu tanıma sosyal bilişin önemli yönlerindendir ve kimi psikiyatrik hastalıklarda bozulur. Başkalarının yüz ifadelerini anlama, empatik beceriler, ironi ya da metafor gibi dilin pragmatik yönünü anlama ve diğerlerinin zihin durumları hakkında anlam çıkarabilme kişilerarası ilişkiler ve sosyal işlevsellikte önemlidir. Şizofreni hastalarında sosyal biliş alanlarında bozukluklar olduğu bilinmektedir, BAB I hastalarında sosyal biliş alanında remisyon döneminde süren bozukluklar bildirilmişse bile çalışmaların sonuçları tutarlı değildir. Şizofrenide düşünce içeriği veya düşünce süreciyle ilgili bozukluklar görülebilir. Başlangıçta formal düşünce bozukluklarının yalnızca şizofreniye özgü olduğu düşünülmüştür ancak daha sonra affektif bozukluklar hatta sağlıklı kişilerde de bulunduğu bildirilmiştir. Zihin kuramının duygu tanıma gibi sosyal bilişsel ve nörobiliş alanındaki belirtilerle ilişkisi alanındaki çalışmalar açık sonuçlar ortaya koyamamıştır bu nedenle ek çalışmalara gereksinim vardır. Bu çalışmadaki hipotezler; a-Şizofreni, ötimik dönemdeki BAB I hastaları ve sağlıklı kontrollerin yürütücü işlevler, formal düşünce bozukluğu, zihin kuramı, yüz ve duygu tanıma açısından birbirlerinden farklıdır. Bozukluk şizofreni hastalarında daha fazla, BAB I hastaları şizofreni hastaları ve sağlıklı kontroller arasında, sağlıklı kontrollerde ise en az olacak şekilde sıralanmaktadır. b-Sosyal bilişi yordayan zihin kuramı, yüz ve duygu tanıma ile nörobilişi yordayan yürütücü işlevler, psikotik süreçlerde olan formal düşünce bozuklukları birbirleriyle ilişkilidir. c-Şizofreni ve BAB I hastalarında zihin kuramı, yüz ve duygu tanıma, yürütücü işlevler ve formal düşünce bozuklukları farklı örüntü gösterecektir. 2-Gereç ve Yöntem: Yaş, cinsiyet ve eğitim durumu açısından eşleştirilmiş 40 şizofreni, 40 BAB 1 ve 40 sağlıklı kontrol grubu zihin kuramı, duygu ve yüz tanıma işlevleri açısından karşılaştırılmıştır. Zihin kuramı değerlendirmesi için Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği (DEZTÖ) ve Gözlerden Zihin Okuma (GZO) testi, yüz tanıma değerlendirmesi için Benton yüz tanıma testi, duygu tanıma değerlendirmesi için Ekman duygu tanıma bataryası kullanılmıştır. Yürütücü işlevler Wisconsin Kart Eşleme testi (WCST) ve Stroop testi ile, düşünce bozuklukları Düşünce ve Dil Ölçeği, işlevsellik İşlevselliğin Genel Değerlendirilmesi ölçeği ile araştırılmıştır. Hasta gruplarında belirti şiddeti şizofreni grubunda Pozitif ve Negatif Semptomları Değerlendirme Ölçeği (PANNS), BAB I grubunda Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMRS) kullanılarak ölçülmüştür. Şizofreni dışındaki gruplarda şizotipal özellikler için Büyüsel Düşünce Ölçeği (BDÖ) kullanılmıştır. 3-Bulgu ve Sonuçlar: Şizofreni, BAB I ve kontrol grubunda yürütücü işlevleri değerlendiren WCST testi doğru sayısı, hata sayısı, perseveratif cevap sayısı, perseveratif hata sayısı, non-perseveratif hata sayısı, tamamlanan kategori sayısı farklılık göstermiştir. Şizofreni hastalarının, BAB I hastalarına göre perseveratif cevap sayısı daha fazla iken, non-perseveratif hata sayısı daha azdır. Stroop 1, 2, 3, 4, 5 testini hasta grupları, sağlıklı kontrollere göre daha uzun sürede tamamlamış, Stroop 4 testinde daha fazla düzeltme yapmış, Stroop 5 testinde daha fazla düzeltme ve hata yapmıştır. Şizofreni hastaları, BAB I hastalarına göre Stroop 3 testini daha uzun sürede tamamlamıştır. Şizofreni ve BAB I grupları birbirinden Düşünce-Dil Ölçeği toplam puanı, konuşma fakirleşmesi, amacın zayıflaması, düşünce tekrarlaması, çözülme, olağandışı mantık puanları açısından farklıdır. Şizofreni hastalarının, BAB I hastalarına göre konuşma fakirleşmesi, amacın zayıflaması ve DDÖ toplam puanı fazladır. Şizofreni ve BAB I grupları birbirinden DEZTÖ toplam ve alt ölçek puanları, GZO toplam puanı yönünden farklılık göstermiştir. Şizofreni hastaları, BAB I hastalarına göre DEZTÖ puanları açısından daha zayıf iken GZO puanları açısından iki grup benzerdir. Benton ile değerlendirilen yüz/kimlik tanıma ve Ekman testi ile değerlendirilen duygu tanıma becerileri açısından gruplar farklılık göstermiştir. Şizofreni hastaları, BAB I hastalarına göre korkmuş yüz ifadesini daha zayıf tanıyabilmişlerdir. Şizofreni hastalarında DEZTÖ ile GZO, Ekman duygu tanıma, WCST, Stroop testi, DDÖ ve işlevsellik arasında; GZO ile Benton yüz tanıma, Ekman duygu tanıma, WCST, Stroop testi, DDÖ ve işlevsellik arasında ilişki gösterilmiştir. BAB I hastalarında, DEZTÖ ile GZO ölçeği, Ekman duygu tanıma testi, WCST ve Stroop testi ve DDÖ arasında; GZO ile DEZTÖ, Ekman duygu tanıma, WCST, Stroop testi arasında korelasyon vardır. Sağlıklı kontrollerde DEZTÖ ile GZO, WCST, Stroop testi, DDÖ arasında; GZO ile DEZTÖ, Ekman duygu tanıma, WCST, Stroop testi arasında korelasyon vardır. Şizofreni grubunda, DEZTÖ'yü en iyi yordayan yürütücü işlevler iken, GZO için yürütücü işlevler ve mutlu yüz ifadesini tanımadır. BAB I grubunda, DEZTÖ'yü en iyi yordayan mutlu ve nötral yüz ifadesini tanıma iken, GZO için yürütücü işlevler ve şaşırmış yüz ifadesini tanımadır. Sonuç olarak; çalışmamızda şizofreni ve BAB I hasta grubunun, affektif ve kognitif ZK açısından sağlıklı kontrollere göre daha kötü sonuçlar aldıklarını gösterdik. BAB I hastalarında, şizofreniye benzer affektif ZK bozukluğu varken, ironiyi anlama dışındaki kognitif ZK becerileri, şizofreni hastalarına göre daha iyidir. Şizofreni ve BAB I hastaları, Benton yüz tanıma ve Ekman korkmuş dışındaki yüz ifadelerini tanıma açısından birbirine benzerdir, sağlıklı kontrollere göre bozukluk saptanmıştır. Şizofreni hastalarında daha fazla olmak üzere, her iki hasta grubunda sağlıklı kontrollere göre formal düşünce bozuklukları saptanmıştır. BAB I hastalarının, sağlıklı kontrollere göre şizotipi puanları daha yüksektir. Sağlıklı kontrollerde şizotipi puanları arttıkça empati becerisinde azalma, korkmuş yüz ifadesini tanımakta zorluk ve düşünce bozuklukları puanı artmaktadır. Şizofreni hastalarında pozitif, negatif, genel semptom şiddeti ile affektif ve kognitif ZK ilişkili iken, duygu tanıma ile negatif ve pozitif semptom şiddeti ilişkilidir. Üç grupta da yüz tanıma ve duygu tanıma işlevleri ilişkilidir. Şizofreni hastalarında affektif ve kognitif ZK'nın, duygu tanıma ve yürütücü işlevlerin, işlevsellikle ilişkisi varken, BAB I hastalarında duygu tanıma ve yürütücü işlevlerin ilişkisi vardır. Regresyon analizinde şizofreni hastalarında DEZTÖ'yü en iyi predikte eden yürütücü işlevler ve formal düşünce bozuklukları iken, BAB I hastalarında duygu tanıma becerisidir. GZO ile değerlendirilen affektif ZK'ını en iyi predikte eden her iki hasta grubunda duygu tanıma ve yürütücü işlevlerdir. Yüz ve duygu tanıma becerileri, sosyal biliş şizofreni ve bipolar bozukluk hastalarında marker adayı olma özelliğini hala sürdürüyor gözükmektedir. Olası biyomarkerların yapısal ve işlevsel görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilmesi ve altta yatan nörobiyolojik düzeneklerin ortaya çıkarılması önemli olabilir. Türkiye'de şizofreni, BAB I hastaları ve sağlıklı kontrolleri affektif, kognitif ZK, yüz ve duygu tanıma, formal düşünce bozuklukları ve yürütücü işlevler açısından karşılaştıran, yayınlanmış başka bir çalışma şimdiye kadar görülememiştir.
Erkek alkol bağımlılarında aile içi şiddetin toplumsal cinsiyet rolleri ve algılanan şiddet açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Amaç: Bu çalışmanın amacı alkol bağımlısı olan ve olmayan erkeklerin partner şiddetine ilişkin tutumlarının toplumsal cinsiyet rolleri açısından değerlendirilmesi ve alkol etkisindeyken, ayık/temiz olduğunda ve yoksunluk dönemindeyken şiddet uygulama açısından fark olup olmadığının araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır: 1- Alkol bağımlılarında şiddete başvurma ve şiddete maruz kalma sıklığı sağlıklı gönüllülere göre daha yüksek olup olmadığı, 2-Alkol bağımlısı erkeklerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları, sağlıklı kontrollere göre daha geleneksel olup olmadığı, 3-Alkol bağımlısı erkeklerin sağlıklı kontrollere göre aile içi şiddet uygulamayı daha normal olarak görüp görmediği, 4-Aile bireylerine şiddet uygulayan alkol bağımlılarının çocukluklarında yaşadıkları ortamda aile bireyleri arasında şiddet öyküsünün daha fazla olup olmadığı, 5- Alkol bağımlılarının sağlıklı gönüllülere göre daha dürtüseldir ve bu özelliklerinin şiddet davranışlarıyla ilişkili olup olmadığı, Gereç ve Yöntem: Çalışmanın örneklemi; AMATEM polikliniğine başvuran 57 adet Alkol Bağımlılığı hastası ve 57 adet sağlıklı kontrolden oluşmaktadır. Alkol Bağımlılığı tanısı SCİD-Ⅰ testi uygulanarak konulmuştur. Ayrıca katılımcılara Michigan Alkolizm Tarama Testi, Toplumsal Cinsiyet Rolleri Ölçeği, Evlilikte Kadına Yönelik Şiddete İlişkin Tutumlar Ölçeği, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği yanında, antisosyal kişilik bozukluğu olan alkol bağımlısı hastaları çalışmaya almamak için SCİD Ⅱ testi uygulanmıştır. İstatistiksel değerlendirmeler kikare testi, Kolmogrov-Smirnoff testi, Student T testi, Mann- Whitney U testi ve lojistik regresyon analizi ile yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan alkol bağımlısı olan ve sağlıklı kontrol grubunda yer alan tüm erkekler partnerlerine psikolojik şiddet uygulamıştır. Hasta alkol bağımlısı grubundaki bireylerin tamamı ve sağlıklı kontrol grubundaki bireylerin %45,6'sı partnerlerine fiziksel şiddet, hasta alkol bağımlısı grubundaki bireylerin %43,9'u ve sağlıklı kontrol grubundaki bireylerin %22,8'i cinsel şiddet, hasta alkol bağımlısı grubundaki bireylerin tamamı ve sağlıklı kontrol grubundaki bireylerin %63,2'si ise ekonomik şiddet uygulamıştı. Sağlıklı kontrol grubunun 'Eşitlikçi Cinsiyet Rolü' alt alanından aldığı puan ortalaması, alkol bağımlılığı olan hasta grubu puan ortalamasına göre anlamlı düzeyde daha yüksektir. Bunun yanında alkol bağımlısı grubun 'Kadın Cinsiyet Rolü, Erkek Cinsiyet Rolü, Geleneksel Cinsiyet Rolü ve Evlilikte Cinsiyet Rolü' alt alanından aldığı puan ortalaması, sağlıklı kontrol grubunun puan ortalamasına göre anlamlı derecede daha yüksektir. Ayrıca alkol bağımlısı grubun Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği Fiziksel İstismar ve İhmal alt alanından aldığı puan ortalaması ile Evlilikte Kadına Yönelik Fiziksel Şiddete İlişkin Tutumlar ölçeğinden toplamda aldığı puan ortalaması da anlamlı düzeyde daha yüksektir. Sonuç: Toplumsal cinsiyet rolleri açısından geleneksel tutum sergileyen alkol bağımlısı bireylerin, partnerlerine daha fazla fiziksel, cinsel ve ekonomik şiddet uyguladığı; çocukluk çağında daha fazla travma yaşadığı ve toplumsal cinsiyet rolleri açısından daha geleneksel bir bakış açısına sahip olduğu tespit edilmiştir. Toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin eşitlikçi tutumların yerleşmesi için geniş ölçüde yapılacak toplum tabanlı çalışmalar ülkemizin önemli bir halk sağlığı sorunu olan kadına yönelik şiddet yönünden de değerli katkılar sağlayacağına inanılmaktadır. Böylece şiddet davranışını etkileyen faktörlerin belirlenmesiyle kültüre ve kişiye özel tedavi programları geliştirilmesine katkı sağlamak da mümkün olabilir. Anahtar Kelimeler: Alkol bağımlılığı, şiddet, toplumsal cinsiyet
Şiddet suçu öyküsü olan-olmayan şizofreni hastaları ve sağlıklı kontrollerin kognisyon, sosyal kognisyon, sonuca atlama yanlılığı ve dürtüsellik açısından karşılaştırılması
Giriş ve Amaç: Bazı şizofreni hastalarının şiddet ve suç teşkil eden davranışlarda bulunduğu gerçeği hastaları etiyolojik ve biyopsikososyal faktörler açısından inceleme ihtiyacını doğurmuştur. Çalışmamızda şiddet suçu işlemiş olan şizofreni hastaları ile şiddet suçu işlememiş olan şizofreni hastalarını ve sağlıklı gönüllüleri nörokognisyon, sosyal kognisyon, sonuca atlama yanlılığı, içgörü, dürtüsellik ve agresyon açısından karşılaştırmayı ve bu faktörlerin hangilerinin şiddet davranışı gösterme ile daha yakından ilişkili olduğunu incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bolu Abant İzzet Baysal Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Genel Psikiyatri polikliniğine ve Adli Psikiyatri polikliniğine Haziran 2020-Aralık 2020 tarihleri arasında psikiyatrik danışmanlık talebi ile ya da şiddet suçu işleme nedeniyle ayaktan başvuran veya psikiyatri servisinde yatarak tedavi edilen, DSM 5 tanı kriterlerine göre Şizofreni Spektrum Bozukluğu tanısı alan, 18-65 yaş arası şiddet suçu işlemiş 25 hasta (VS), işlememiş 25 hasta (NVS) dahil edilmiştir. Sağlıklı kontrol (SK) grubu olarak yaş, cinsiyet ve eğitimleri eşleştirilmiş sağlıklı 25 birey dahil edilmiştir. Tüm gruplara sosyodemografik veriler ve komorbid psikiyatrik tanıların değerlendirilmesi için SCID-1 (Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis I Disorders) ölçeği ve işlevselliğin değerlendirilmesi için Global Değerlendirme Ölçeği, Wisconsin Kart Eşleme Testi, Stroop testi, İz Sürme Testi, Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği (DEZİTÖ), Benton Yüz Tanıma Testi, Sonuca atlama yanlılığı testi (SAY), Buss-Perry saldırganlık ölçeği, Barratt dürtüsellik ölçekleri uygulandı. Ardından şizofreni hastalarına PANNS, İç görünün 3 bileşenini değerlendirme ölçeği ve işlenen suçlarını derecelendirmek için Taylor suç değerlendirme ölçeği uygulandı. Bulgular: VS hastaların işsizlik ve bekarlık oranlarının daha yüksek (p<0,001), madde kullanım öykülerinin (p=0,002) ve yatış öykülerinin daha fazla (p=0,009), pozitif psikopatolojilerinin ve hastalık şiddetlerinin daha yüksek olduğunu saptadık (p=0,018). Şizofreni hastalarının İz Sürme, Stroop, WCST, Benton Yüz Tanıma, Dezitö puanlarının SK grubundan daha düşük; SAY'larının daha fazla olduğunu saptadık (p<0,05). VS hastaların Stroop enterferans süreleri en yüksek, İz Sürme farkı en fazla, WCST nonperseveratif hata, kategori tamamlamada kullandıkları kart sayısı ve kurulumu sürdürmede başarısızlıkları en fazla, Dezitö puanı en düşük idi. SAY+ olan şizofreni hastalarının DEZİTÖ puanlarının daha düşük, WCST puanlarının daha kötü olduğunu belirledik. Korelasyon analizlerinde dürtüsellik arttıkça yatış sayısının artma eğiliminde olduğunu, hastalık süresi ve şiddeti arttıkça suç şiddetinin artma eğiliminde olduğunu, Stroop testinde tepki engelleme süresi uzadıkça hastaların daha çok suç işleyen grupta olma eğiliminde olduğunu, negatif psikopatolojinin İz Sürme ve Stroop test performanslarında kötüleşme ile, pozitif psikopatolojinin WCST ve DEZİTÖ performansında kötüleşme ile, yüz tanıma ve zihin teorisindeki bozulmaların hastalık şiddetinde artışla ilişkili olduğunu saptadık. WCST, DEZİTÖ ve Benton yüz tamıma performansı düştükçe SAY'nın artma eğiliminde olduğunu belirledik. Sonuç: Bu bulgular, şizofreni hastalarında ve sanrıları olan psikotik hastalarda nöropsikolojik fonksiyonların ve SAY'nın aynı faktör üzerine (sol prefrontal korteks disfonksiyonu) etkili olduğunu gösterebilir. Çalışmamız şiddet suçu işleyen ve işlemeyen şizofreni hastalarında SAY verilerini klinik verilerle ve diğer ölçeklerle değerlendiren ilk çalışmadır. Bulgularımız, Türk popülasyonda şiddet yaygınlığını potansiyel olarak azaltabilecek önleyici ve tedavi edici stratejilerin geliştirilmesi için çok önemli olan şizofreni hastalarında şiddet içeren suçları etkileyen faktörler hakkındaki mevcut verileri genişletmektedir. Anahtar Kelimeler: Şiddet Suçu, Şizofreni, Kognisyon, Sosyal Kognisyon, Sonuca Atlama Yanlılığı, Dürtüsellik
Adli psikiyatri polikliniğine şiddet suçu ile yönlendirilen psikotik özellikli hastaların dürtüsellik ve saldırganlık seviyelerinin çocukluk çağı travması, bağlanma biçimi, içgörü ve algılanan sosyal destek açılarından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Amaç: Bu çalışmada adli psikiyatri polikliniğine şiddet suçu ile yönlendirilen psikotik özellikli hastaların dürtüsellik ve saldırganlık seviyelerinin çocukluk çağı travması, bağlanma biçimi, iç görü ve algılanan sosyal destek açılarından psikotik bozukluğu olan hastalar ve sağlıklı kontrollerin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Buradan yola çıkılarak bu çalışmada aynı zamanda adli polikliniğe şiddet suçu ile başvuran psikotik özellikli hastalarda şiddet ile ilişkili etmenlerin araştırılması planlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır: 1. Adli psikiyatri polikliniğine başvuran şiddet suçu işlemiş psikotik özellikleri olan hastalarda dürtüsellik ve saldırganlık seviyeleri ile suç tekrarının fazla olup olmadığı, 2. Çocukluk çağı travmasının şiddeti arttıkça ve özellikle bazı türlerine (cinsel ve fiziksel istismar olması) maruz kalındığında kişilerin dürtüsellik ve saldırganlık seviyelerinin artıp artmadığı ve bu kişiler eğer şiddet suçu işlemişlerse suçun sayısı ve şiddetinin daha fazla olup olmadığı, 3. Çocukluk çağı travmasının şiddeti arttıkça ve özellikle bazı türlerine(cinsel ve fiziksel istismar olması) maruz kalındığında; güvensiz ve kaygılı bağlanmanın artıp artmadığı ve iç görünün azalıp azalmadığı, 4. Güvensiz ve kaygılı bağlanmanın, iç görünün az olmasının, aile ve arkadaş desteğinin az olmasının; artmış dürtüsellik ve saldırganlıkla ve aynı zamanda şiddet suçunda ve suç tekrarındaki artışla ilişkili olup olmadığı. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini, Abant İzzet Baysal Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Adli Psikiyatri Polikliniği'ne şiddet suçu ile başvuran psikotik özellikleri olan 32 hasta ile 32 sağlıklı kontrol oluşturmaktadır. Psikotik özellikli hastalar, DSM-V tanı kriterlerine göre belirlenmiştir. Bunun yanında tüm katılımcılara Sosyodemografik veri formu, Geçmişe Dönük Açık Saldırganlık Ölçeği, Barratt Dürtüsellik Ölçeği, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği uygulanmıştır. Taylor Suç Şiddet Değerlendirme Ölçeği ve İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği ise sadece şiddet suçu işlemiş psikotik özellikli hastalara uygulanmıştır. Verilerin analizinde Kolmogorov – Smirnov testi, bağımsız gruplar t-test analizi, Mann-Whitney U testi, Spearman korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon yöntemleri uygun şekilde kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada yer alan şiddet suçu işlemiş psikotik özellikli hastaların, geçmişe yönelik şiddet düzeyleri, sağlıklı kontrollerden daha yüksek bulunmuştur. Hasta grubun dürtüsellik ve saldırganlık düzeyleri de sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak yüksektir. Çocukluk çağı travma ölçeği ortalamaları bakımından, psikotik özellikli hastaların, kontrol grubundan daha yüksek puanlar aldığı bulunmuştur. Kontrol grubundaki bireylerin algıladıkları sosyal destek ise, hasta gruba göre daha fazladır. Bağlanma türleri açısından iki grup arasında yapılan karşılaştırmalarda, hasta grubun daha çok güvensiz ve kaygılı-kaçıngan türde bağlanma geliştirirken, kontrol grubundakilerin daha çok güvenli bağlanma gliştirdikleri görülmüştür. Şiddet suçu işlemiş psikotik özellikleri olana hastaların Taylor suç şiddet değerlendirme ölçeği skoru 2,09±0,68 ve İçgörünün üç bileşenini değerlendirme ölçeği skoru 10,37±4,72'dur. Şiddet suçu işlemiş psikotik özellikleri olan hastaların çocukluk çağı travması, dürtüsellik ve saldırganlık düzeyleri ile suç sayısı ve şiddeti arasında ilişki bulunamamıştır. Şiddet suçu işlemiş psikotik özellikleri olan hastaların bağlanma biçimleri, içgörü, dürtüsellik ve saldırganlık düzeyleri ile suç sayısı ve şiddeti arasında da anlamlı ilişkilere rastlanmamıştır. Sonuç: Araştırmamınzın sonuçlarına göre, şiddet suçu işlemiş psikotik özellikli hastaların dürtüsellik ve saldırganlık düzeyleri, sağlıklı kontrollere göre yüksektir. Bu da, psikotik özellikli hastalıklarla mücadele ederken, hastaların dürtüsel ve saldırgan davranışlarına özellikle müdahale edilmesi gerekliliğini göstermektedir. Ayrıca psikotik hastalığı olan suçluların, sağlıklı gruba göre güvensiz türde bağlanma geliştirmiş olması, hem suç işleme davranışının hem de psikotik hastalıklara yatkınlığın temelinde bebeklikte anne ile kurulan fonksiyonel olmayan ilişkilerin rolüne işaret etmektedir. Benzer şekilde çocuklukta yaşanan bazı travmaların da, hem suç işleme davranışını hem de psikotik hastalıklara olan yatkınlığı artırması, araştırmamızın dikkat çekici bir bulgusudur. Hasta grubun sağlıklı gruba göre daha düşük sosyal destek algılaması da dikkate değer bir bulgudur. Anahtar Kelimeler: Psikotik hastalık, şiddet, dürtüsellik, sosyal destek, iç görü, travma, bağlanma.
COVİD-19 pandemisi sırasında yüksek risk altında ve düşük risk altında çalışan sağlık çalışanlarının tükenmişlik, kaygı, depresyon, algılanan stres düzeyi, somatik belirtiler, psikolojik dayanıklılık, damgalama ve travmatize olma düzeylerinin karşılaştırılması
1- Giriş ve Amaç: COVID-19 pandemisi bütün dünyada tesirini göstermiş olup sosyal, ekonomik ve kültürel yaşamı her yönüyle etkilemiştir. Bütün insanları farklı yönleriyle etkilese dahi COVID-19 özellikle pandemiyle mücadelede ön safta yer alan sağlık çalışanlarını daha fazla etkilemiştir. Sağlık personeli, pandemiyle savaşırken bireysel sağlığını tehlikeye atmakla kalmamış aynı zamanda psikolojik olarak da birçok olumsuzlukla yüzleşmek ve bunlarla mücadele etmek durumunda kalmıştır. Bu nedenle yapılan çalışmada COVID-19'un sağlık çalışanlarında sebep olduğu psikolojik etkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. 2- Gereç ve Yöntem: Çalışma kapsamında 100 yüksek riskli çalışanı, 100 düşük riskli çalışanı olmak üzere toplam 200 sağlık çalışanına COVİD-19 salgını esnasında çalışmanın ruhal etkilerini değerlendirmek amacıyla anket uygulanmış olup sonuçlar değerlendirilmiştir. Araştırma sırasında kullanılan ölçekler ise; Beck Depresyon Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Algılanan Damgalama Ölçeği, Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Genel Öz Yeterlilik Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlılık Ölçeği, Somatizasyon Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği, Olayların Etkisi Gözden Geçirilmiş Formu ve Algılanan Stres Ölçeği'dir. 3- Bulgu ve Sonuçlar: Çalışma neticesinde yüksek riskli sağlık çalışanlarında Beck Depresyon Ölçeği puanları, Algılanan Damgalama Ölçeği puanları, Genel Öz Yeterlilik Ölçeği puanları , Maslach Tükenmişlik Ölçeğinin alt ölçekleri olan Duygusal Tükenmişlik, Duyarsızlaşma, Genel Öz yeterlilik puanları düşük riskli sağlık çalışanlarından daha yüksek bulunmuştur. Algılanan Sosyal Destek, Kısa Psikolojik Sağlamlılık, Somatizasyon Ölçeği, Olayların Etkisi Ölçeği ve Algılanan Stres Ölçeği puanları karşılaştırıldığında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Maslach Tükenmişlik Ölçeği toplam puanı ile Duygusal Tükenmişlik alt alanı, Duyarsızlaşma alt alanı, Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği puanı, Algılanan Damgalama Ölçeği Puanı ve Somatizasyon Ölçeği puanı arasında anlamlı ve pozitif yönde bir korelasyon vardır. Algılanan damgalama Ölçeği puanı ile temas düzeyi arasındaki korelasyonun ise anlamlı ve negatif yönde olduğu görülmüştür. Genel Öz Yeterlilik Ölçeği puanı ile Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği puanı arasında anlamlı ve negatif yönde bir korelasyon vardır. İleriki çalışmalarda sağlık çalışanlarının pandemi dönemindeki uzun süreli ruh sağlığı etkileri araştırılabilir
Unipolar ve bipolar depresyon hastalarında monoamin oksidaz A düzeylerinin karşılaştırılması
Amaç: Bipolar depresyon (BD) ve unipolar depresyonu (UD) birbirinden ayırt etmek ruh sağlığı ve hastalıkları ile uğraşan her hekim için sürekli önemli bir konu olmuştur. Her iki depresyon türü için klinik olarak bazı ipuçları olsa da sadece bu klinik belirtilere bakarak iki depresyon türünü birbirinden kesin olarak ayırt etmek olanaksızdır. Çalışmamızdaki amacımız BD ve UD hastalarında periferik kanda MAO-A enzim düzeylerini karşılaştırmak ve bu yolla iki depresyon türünü birbirinden ayırma yönündeki çalışmalara katkı sunmaktır. Gereç ve Yöntem:Çalışmamıza Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalı'na 2021 Ocak-Haziran ayları arasında başvuran DSM- 5 ölçütlerine göre BD tanısı almış 40 hasta ve UD tanısı almış 50 hasta dahil edilmiştir. Hastalara; Onam Formu, Sosyodemografik Veri Formu, Montgomery ve Asberg Depresyon Ölçeği(MADDÖ), Klinik Global İzlem Ölçeği(KGI) uygulandı. Verilerin analizinde SPSS 24 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular:İki grup arasında yaş ortalaması, cinsiyet, toplam eğitim süresi, medeni durum, kiminle yaşadığı, gelir durumu, çalışma durumu açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu (p>0.05). Hasta grupları arasında yapılan klinik özelliklerde başlangıç yaşı, ortanca tedavi süresi,ortalama depresif atak sayısı, yatış sayısı, ailede duygudurum bozukluğu, intihar girişimi, tedavi, mevsimsel döngüde istatistiksel olarak gruplar arasında anlamlı fark bulunmuş (p:,001) ancak hastalık süresi, psikotik özelliğin olup olmaması ve sigara kullanımı istatiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05).Hasta grupları arasında MADDÖ toplam puanının ortalaması, KGİ toplam puanlarının ortalamaları arasında anlamlı bir fark saptanmadı(p>0,05). Hasta grupları arasında MAO-A düzeyleri açısından istatistiksel anlamda anlamlı bir fark bulunamadı(p>0,05). Bipolar hastalarda atak sayısı, yatış sayısı, KGİ puanları ile MAO-A düzeyleri arasından anlamlı ve çok güçlü ilişki saptanırken ve MAO-A düzeyi arasında güçlü ve pozitif yönlü bir ilişki saptanmıştır. UD hastalarında ise KGİ puanları ve MAO-A düzeyi arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır. Sonuçlar:UD'li hastaların MAO-Adüzeyi ile BD'li hastaların MAO-Adüzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır.BD'li hastaların atak sayısı, yatış sayısı, KGİ puanları ile MAO-A düzeyleri arasından anlamlı ve pozitif korelasyon mevcuttu, bir ilişki saptanmıştır. UD'li hastaların ise KGİ puanları ve MAO-A düzeyleri arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır. Diğer değişkenler arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Anahtar sözcükler:Bipolar depresyon, unipolar depresyon, Monoamin oksidaz A
Hafif bilişsel bozukluk ve parkinson tanılı hastaların zihin kuramı, duygu ve yüz tanıma, empati ve aleksitimi düzeyleri ile yürütücü işlevler açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Hafif Bilişsel Bozukluk ve Parkinson tanılı hastaların zihin kuramı, duygu ve yüz tanıma, empati ve aleksitimi düzeyleri ile yürütücü işlevler açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması Amaç: Bu çalışmanın amacı, Hafif Bilişsel Bozukluk ve Parkinson hastalarını yürütücü işlevler, zihin kuramı, duygu ve yüz tanıma, aleksitimi ve empati açısından birbirleri ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırmak ve bu faktörlerin hangilerinin daha yakından ilişkili olduğunu incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya 30 Parkinson, 30 Hafif Bilişsel Bozukluk hastası ile birlikte yaş, cinsiyet ve eğitimleri eşleştirilmiş sağlıklı 30 bireyden oluşan sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Hasta gruplarına ve sağlıklı kontrol grubuna ilk olarak sosyodemografik veri formu, ardından Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Temel Empati Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği verilmiştir. Sonrasında tüm gruplara Standardize Mini Mental Test, Nöropsikiyatrik Envanter, Benton Yüz Tanıma Testi, Stroop testi, Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği, Gözlerden Zihin Okuma Testi, Ekman Yüz İfadeleri Tanıma Testi uygulanmıştır. Bulgular: Parkinson hastalarının Birinci Derece Yanlış İnanç, İroni Kavrama, Metafor Kavrama becerilerinin Hafif Bilişsel Bozukluk hastalarına göre daha bozuk; Stroop1 hata, Stroop3 süre, HAD puanları ve irritabilitesinin ise daha yüksek olduğu saptanmıştır. Hafif Bilişsel Bozukluk hastalarının Minimental ve Benton toplam test skorları Parkinson hastalarına göre daha düşük; Stroop4 hata ise daha yüksek bulunmuştur. Her iki hasta grubunun da sağlıklı kontrollere göre İkinci Derece Yanlış İnanç, GZO toplam, Ekman şaşırmış, iğrenmiş, nötral performansları düşük; TAO toplam test skorları, Stroop4 süre ve düzeltme, Stroop5 süre, hata ve düzeltme ile apati değerleri yüksek bulunmuştur. TEO test skorlarında ise sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı fark bulunmamıştır. Korelasyon analizleri sonucunda, Parkinson hastalarında DEZTÖ, GZO, Ekman ve Benton test skorlarının Stroop, HAD, TAO ve TEO skorları ile ilişkili olduğu; bilişsel kapasitenin bozulduğu hastalarda, depresif, anksiyöz ve aleksitimik hastalarda sosyal bilişin bozulduğu gösterilmiştir. Hafif Bilişsel Bozukluk hastalarında da DEZTÖ, GZO ve Ekman Test Skorlarının Stroop, TAO ve TEO ile ilişkili olduğu; bilişsel kapasitenin bozulduğu hastalarda ve aleksitimik hastalarda sosyal bilişin bozulduğu gösterilmiştir. Sonuç: Bu kesitsel, prospektif ve kontrollü çalışma, Parkinson Hastalığı ve Hafif Bilişsel Bozukluk hastalarının zihin kuramı, duygu ve yüz tanıma, empati ve aleksitimi düzeyleri ile yürütücü işlevler açısından karşılaştırıldığı ve ilişkili faktörlerin araştırıldığı Türkçe ve İngilizce literatürde görebildiğimiz kadarıyla ilk çalışmadır. Bulgularımız GZO toplam puanının ve hasta gruplarının Birinci ve İkinci Derece Yanlış İnanç testinin yordayıcısı olduğunu göstermiştir. Benton testinin yordayıcısı olarak ise Mini Mental toplam puanı ve GZO toplam puanı bulunmuştur. Bulgularımız Türk popülasyonunda sosyal etkileşimde bozulmalara sekonder gözlenen nöropsikiyatrik semptomları potansiyel olarak azaltabilecek önleyici ve tedavi edici stratejilerin geliştirilmesi için çok önemli olan nörodejeneratif hastalıklarda sosyal bilişi etkileyen faktörler ilişkili mevcut verileri genişletmektedir. Anahtar Kelimeler: Parkinson Hastalığı, Hafif Bilişsel Bozukluk, sosyal biliş, empati, aleksitimi
Bipolar bozuklukta serum kortizol düzeyi ve telomer uzunluğunun ilişkisi
Amaç: Bipolar bozukluğun ve klinik özelliklerinin telomer kısalması ile ilişkili olup olmadığını araştırmak ve bipolar bozuklukta kortizol düzeyinin telomer uzunluğu üzerine olan etkilerini ortaya koymak Yöntem: Çalışmaya, bipolar I bozukluk tanısı konan 38 hasta ve yaş, cinsiyet açısından eşleştirilmiş 32 kontrol dahil edildi. Tüm hastalar HAMD, YMRS ve CGI ile değerlendirildi. İki grubun kan örnekleri alınarak TL uzunluğu ve serum kortizol düzeyleri ölçüldü. Lökosit telomer uzunluğunu belirlemek için Real Time Quantitative PCR yapıldı. Bulgular: Hasta ve kontrol grubunun telomer uzunlukları arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0.01). Kortizol değerleri ise hasta grubunda daha yüksek olmakla beraber anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). İlk atak sayısı, psikotik özellik, mevsimsel özellik, tam düzelmenin varlığı ve hospitalizasyona göre TL bakıldığında gruplar arası anlamlı fark saptanmamıştır (p<0.05). Sonuç: Bu araştırma bipolar bozukluk tanılı hastalarda kortizol düzeyi ile TL arasındaki ilişkiyi değerlendiren ilk çalışmadır. Çalışmamızda bipolar bozukluk tanılı hastaların telomer uzunluklarının sağlıklı kontrollere kıyasla önemli ölçüde daha kısa olduğunu saptadık. Bipolar bozukluk ve telomer uzunluğu arasındaki ilişkinin, hastalığın klinik özelliklerinden bağımsız olduğu sonucuna vardık. Bulgularımız bipolar hastalarda kısalmış telomer uzunluğunun serum kortizol düzeyi ile ilişkili olduğu hipotezini desteklememiştir. Anahtar kelimeler: Bipolar bozukluk, telomer uzunluğu, kortizol düzeyi
Multipl skleroz hastalarında beklenen damgalamanın yaşam kalitesi ve işlevsellik kaybı ile ilişkisinin incelenmesi
Amaç: Multiple Skleroz damgalanma beklentisi oluşturabilecek kronik bir durumdur. Beklenen damgalamanın, ruhsal ve bedensel olarak olumsuz sonuçları olabilir. MS hastalığı sinir sisteminde tutulan bölgeler itibariyle de ruhsal sağlığı etkileyebilir. Bu çalışmanın amacı MS hastalarında beklenen damgalamayı ölçmek sağlıklı kontrollerle kıyaslamak, yaşam kalitesi ve işlevsellikle ilişkisini incelemektir. Yöntem: Aralık 2021-Nisan 2022 tarihlerinde BAİBÜ Tıp Fakültesi Nöroloji polikliniğine başvuran MS tanılı çalışmaya katılmaya onam veren dahil edilme ölçütlerini karşılayan ve dışlama ölçütlerini karşılamayan 51 MS hastası ile yaş, cinsiyet ve eğitim durumu yönünden eşleştirilmiş 51 sağlıklı kontrol çalışmaya alınmıştır. Katılımcıların sosyodemografik ve tıbbı durumları ile ilgili bilgileri araştırmacı tarafından hazırlanmış sosyodemografik ve klinik veri formuyla kaydedilmiştir. Beklenen damgalama düzeyleri kronik hastalıklarda beklenen stigma ölçeği ile ölçülmüştür. Kişilerin depresyon ve anksiyete şiddetleri Hastane anksiyete depresyon ölçeği ile ölçülmüştür. Yaşam kaliteleri DSÖ'nün ölçeğinden geliştirilen Multiple Skleroz Yaşam Kalitesi -54 envanteri ile ölçülmüştür. Kişilik inançları Kişilik inanç ölçeği-kısa form ile değerlendirilmiştir (KİÖ-KF). Katılımcıların duygusal tutarlılık düzeyleri revize edilmiş duygusal tutarlılık ölçeği (R-DTÖ) ile ölçülmüştür. MS hastalarına araştırmacı tarafından Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği-(EDSS) uygulanmıştır. Çalışmaya katılan kişilere araştırmacı tarafından DSM-IV Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme- Klinisyen Versiyonu (SCID-I) uygulanmıştır. Bulgular: MS hastalarında kontrollere kıyasla duygusal tutarlılık anlamlı olarak düşük beklenen damgalama anlamlı olarak yüksektir. MS hastalarında beklenen damgalama ile yaş negatif koreledir. MS hastalarında beklenen damgalama ile yaşam kalitesi arasında kontrollerde gözlenmeyen orta derecede istatistiksel anlamlı ilişki vardır. MS hastalarında Ruhsal hastalık sıklığı %56 bulunmuştur. MS hastalarının depresyon ve anksiyete puanları kontrollerden anlamlı olarak yüksektir. MS hastalarında depresyon ve yaşam kalitesi puanları kontrollerde gözlenmeyen yüksek güçte zıt yönlü bir korelasyon göstermektedir. MS hastalarında bağımlı ve borderline kişilik inançları kontrollerden anlamlı olarak yüksektir. MS hastalarında duygusal tutarlılık anksiyete ile negatif korele iken bilişsel işlevler ile pozitif koreledir. Regresyon modelinde duygusal tutarlılık damgalamayı negatif yönde yordarken; kaçıncı çocuk olduğu ve katılımcının yaşadığı çevre (köy>ilçe>il) damgalamayı pozitif yordamıştır. Sonuç: MS'li hastalarla çalışırken damgalama beklentilerinin göz önünde bulundurulması, depresyon varlığının değerlendirilmesi ve duygusal tutarlılığı güçlendirici yaklaşımların teşvik edilmesi önerilir. MS'de beklenen damgalama konusunda daha geniş ölçekli hastane dışına uzanan prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. ANAHTAR KELİMELER: Multiple Skleroz, damgalama, stigmatizasyon, yaşam kalitesi, kişilik inançları
Alkol kullanım bozukluğu olan erkek hastalarda depresyon, anksiyete, aleksitimi düzeyinin cinsel işlev ve doyum üzerine olan etkisi ve sağlıklı gönüllüler ile kıyaslanması
Amaç: Bu çalışmanın amacı alkol kullanım bozukluğu olan erkek hastalarda, depresyonun, anksiyete düzeyinin, aleksitiminin, cinsel işlev bozukluğu ve cinsel doyum üzerine olan etkisi ve sağlıklı gönüllüler ile karşılaştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmanın örneklemi; AMATEM polikliniğine başvuran hastalardan DSM-5'e göre Alkol Bağımlılığı tanısı alan 52 adet Alkol Kullanım Bozukluğu (AKB) hastası, ve yaş açısından eşleştirilmiş 52 adet sağlıklı kontrolden oluşmaktadır. Kişisel veri formu, SCID-1 testi, Alkol Bağımlılığı Şiddedi Ölçeği, Beck Ankisyete Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği, Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği ve Golombok-Rust Cinsel Doyum Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 24.0 paket programından yararlanılmıştır. Verilerin normal dağılıp dağılmadığı Kolmogrov-Smirnoff testi ile öğrenilmiştir. Ki kare testi ile, Mann Whitney U tesi, bağımsız gruplarda T testi ile, ANOVA testi uygulanmıştır. Bulgular: Yaş, gelir düzeyi, yaşadığı yer ve yetiştiği yer değişkenlerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı anlaşılmıştır. AKB grubundaki katılımcıların %23,1'inin alkol kullanmaya başlama yaşı 15'in altındadır. AKB grubun depresyon, anksiyete ve aleksitimi düzeyinin kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı farkla daha yüksek olduğu görülmüştür. Hafif düzeyde alkol bağımlısı olan grubun şiddetli düzeyde alkol bağımlısı olan gruba göre aleksitimi düzeyinin düşük olduğu görülmüştür; bu da alkol bağımlılığı düzeyi arttıkça aleksitimi düzeyinin arttığını göstermektedir. Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği ve Golombok-Rust Cinsel Doyum Ölçeği puanına göre AKB olan grubun cinsel disfonksiyon düzeyinin, sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı farkla daha yüksek olduğu görülmüştür. Alkol bağımlılığı şiddeti arttıkça cinsel disfonksiyon düzeylerinin de arttığı görülmüştür. Alkol bağımlısı grubundaki katılımcıların Toronto Aleksitimi Ölçeği puanı ile Golombok-Rust Cinsel Doyum Ölçeği toplam puanı arasında ve Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği puanı arasında anlamlı bir korelasyon bulunamamıştır. AKB grubundaki bireylerin depresyon düzeyleri arttıkça cinsel disfonksiyon düzeyi anlamlı farkla artmıştır. AKB grubundaki bireylerin anksiyete düzeyleri arttıkça cinsel disfonksiyon düzeylerinin de arttığı bulunmuştur. AKB olan grupta yaşta bir puanlık artış Golombock Rust Ölçeğinde 0.26 katlık artışa, anksiyete düzeyinde bir puanlık artış ise Golombock Rust Ölçeğinde 0.4 katlık artışa neden olmaktadır. Yine AKB olan grupta Alkol Bağımlılığı Şiddeti Ölçeğinde bir puanlık artış Arizona Cinsel yaşantılar Ölçeğinde 0.37 puanlık artışa neden olmaktadır. Sağlıklı kontrol grubunda ise Toronto Aleksitimi Ölçeğinde bir puanlık artış, Golombok Rust Ölçeğinde 0.31 katlık artışa, Beck Depresyon Ölçeğindeki bir puanlık artış ise 0.36 katlık artışa neden olmaktadır. Yine sağlıklı kontrol grubunda Toronto Aleksitimi Ölçeğindeki bir puanlık arış Arizona Cinsel Yaşantılar ölçeğinde 0.28 puanlık artışa neden olmaktadır. Sonuç: Depresif ve kaygılı ruh hali, aleksitimi, alkol kullanımı ve diğer madde kullanımı, cinsel risk davranışının önemli belirleyicileridir. Özellikle AKB olan bireylere uyarlanmış etkili önleme stratejileri geliştirmek ve hedeflemek için bu koşullara yol açan psikososyal ve bağlamsal faktörler hakkında bilgiye ihtiyaç vardır. Literatürde AKB'nin cinsel işlev etkisi üzerinde yapılmış çalışmalar bulunmaktadır ve kullanılan alkolün cinsel işlevi doz bağımlı bozduğu bilinmektedir. Çalışmamız AKB olan erkek hastalarda depresyon anksiyete ve aleksitiminin cinsel işlev ve doyum üzerine olan etkisini ve sağlıklı gönüllülerle kıyaslanmasını multifaktöriyel olarak inceleyen ve alkol bağımlılığı şiddeti ile inceleyen bilinen ilk çalışmadır. Ülkemizde bu konuda yapılan ilk çalışma olması sebebi ile literatüre önemli katkılar sağlayacaktır.
Subtalamik nükleus'a derin beyin stimülasyonu uygulanan ve uygulanmayan parkinson hastalarının bilişsel fonksiyon, emosyonel durum, yaşam kalitesi, hastalık şiddeti, karakter ve mizaç, nöropsikiyatrik semptomlar ile yürütücü işlevler açısından karşılaştırılması
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Parkinson hastaları ve Subtalamik Nükleus'a Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson hastaları'nı hastalık şiddeti, yürütücü işlevler, emosyonel durum, bilişsel fonksiyonlar, yaşam kalitesi ve mizaç özellikleri açısından birbirleri açısından karşılaştırmak ve bu faktörlerin hangilerinin daha yakından ilişkili olduğunu incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya 15 Subtalamik Nükleus'a Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson hastası ile yaş, cinsiyet ve eğitimleri eşleştirilmiş 15 Parkinson hastasından oluşan kontrol grubu dahil edilmiştir. Hasta gruplarına ilk olarak sosyodemografik veri formu, ardından Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Cloninger'in Karakter ve Mizaç Envanteri, Parkinson Hastalığına Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği verilmiştir. Sonrasında tüm gruplara Mini Mental Test, Nöropsikiyatrik Envanter, Stroop testi, Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği, Hoehn Yahr Skalası, Sözel Akıcılık Testi uygulanmıştır. Bulgular: Derin beyin stimülasyonu uygulanan Parkinson hastalarının sözel akıcılık testinde K harfi, A harfi, S harfi toplam değerleri ile meyve ve market toplam değerleri, mini mental testte zaman oryantasyon ve oryantasyon toplam değerleri, karakter ve mizaç testinde keşfetmekten heyecan duyma (NS1), empati duyma (C2) , yardımseverlik (C3) alt kategori skorları ile Nöropsikiyatrik Envanterde depresyon, anksiyete, apati, irritabilite değerlerinin Parkinson hasta grubuna kıyasla daha yüksek olduğu saptanmıştır. Parkinson hastalarının Hastane Anksiyete Depresyon ölçeğinde anskiyete skorları, Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme ölçeğindeki toplam değerler ile bu testin tüm alt kategorilerinin değerleri, Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson grubuna kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Stroop test skorlarında ve Parkinson Hastalığı Anketi (pdq-39)' nde ise iki grup arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Korelasyon analizleri sonucunda, Parkinson hastalarında anksiyete ve depresyon düzeyleri arttıkça sözel akıcılık testindeki performansın kötüleştiği ; Mini Mental skorları arttıkça sözel akıcılık test performansındaki bazı alt kategorilerinde performansın iyileştiği; UPDRS motor muayene skorları arttıkça kategori akıcılık testi meyve toplam, market toplam,hayvan tekrar değerleri azaldığı, Hoehn Yahr Evreleme Skorları arttıkça sözel akıcılık test performansının kötüleştiği, UPDRS testinde hastalık şiddeti arttıkça stroop test performansının ve mini mental test skorlarının azaldığı; depresyon ve anksiyete düzeyleri arttıkça bilişsel fonksiyonlarda kötüleşme olduğu gösterilmiştir. Parkinson hastalarının Mini Mental Skorları ile Stroop testi skorları; depresyon ve anksiyete skorları ile Mini mental test skorları açısından anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson hastalarında korelasyon analizi sonuçlarında ise anksiyete ve depresyon düzeyleri ile sözel akıcılık testi arasında ilişki olmadığı; mini mental test ile sözel akıcılık testi arasında ilişki olmadığı; Mini Mental lisan puanları arttıkça kategori akıcılık testinde hayvan tekrar değerleri de azaldığı, Mini Mental oryantasyon toplam puanları arttıkça kategori akıcılık testinde hayvan ve market tekrar değerleri de arttığı, Mini Mental lisan puanları düzeyleri arttıkça kategori akıcılık testinde hayvan tekrar, meyve toplam, meyve tekrar değerleri de arttığı; UPDRS motor muayene skorları arttıkça kategori akıcılık testi hayvan toplam değerleri azaldığı gösterilmiştir. Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson hastalarının hafıza, dikkat ve hesap puanları arttıkça S4 düzeltme testi skorlarının azaldığı, hatırlama skorları arttıkça stroop testinde s1, s2, s3, s4 süre ve s2, s4 hata skorlarının azaldığı, Mini mental toplam skorları arttıkça stroop testinde s1, s2, s3, s4 süre skorlarının azaldığı; UPDRS skorları arttıkça Mini mental test skorlarının azaldığı saptanmıştır. Sonuç: Bu kesitsel, prospektif ve kontrollü çalışma, Parkinson Hastalığı ve Derin Beyin Stimülasyonu uygulanan Parkinson hastalarının bilişsel fonksiyonlar, emosyonel durum, karakter ve mizaç özellikleri, hastalık şiddeti, yaşam kalitesi ile yürütücü işlevler açısından karşılaştırıldığı ve ilişkili faktörlerin araştırıldığı Türkçe ve İngilizce literatürde görebildiğimiz kadarıyla ilk çalışmadır. Bulgularımız hastalık şiddetinin artmasının Parkinson hastalarında bilişsel ve yürütücü işlevleri kötüleştirdiği; DBS uygulamasının ise Parkinson hastalığının şiddetini de azaltarak hem motor fonksiyonları hem de yürütücü işlevleri, emosyonel durumu ve bilişsel fonksiyonları iyileştirdiğini göstermiştir. Bulgularımız Türk popülasyonunda Parkinson hastalarında motor bulguları ve nöropsikiyatrik semptomları potansiyel olarak azaltabilecek stratejilerin geliştirilmesi için çok önemli olan Derin Beyin Stimülasyon tedavisinin motor ve nöropsikiyatrik etkilerini gösteren mevcut verileri genişletmektedir. Anahtar Kelimeler: Parkinson Hastalığı, Subtalamik Nükleus, Derin Beyin Stimülasyonu, kognisyon, yürütücü işlevler, emosyonel durum, mizaç
Migren ve epilepsi hastalarının zihin kuramı, duygu ve yüz tanıma, aleksitimi, depresyon, anksiyete ile yürütücü işlevler açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Migren ve Epilepsi hastalarını zihin kuramı, aleksitimi, yüzden duygu tanıma gibi sosyal biliş ve nörokognisyon işlevleri, anksiyete ve depresyon açısından birbirleri ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırmak ve bu faktörlerin hangilerinin daha yakından ilişkili olduğunu incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya 40 Migren (18 aurasız, 22 auralı), 35 Epilepsi (5 fokal, 30 idiopatik jeneralize) hastası ile yaş ve eğitimleri eşleştirilmiş daha önce migren ve/veya epilepsi tanısı almamış 31 bireyden oluşan sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Hasta ve Sağlıklı kontrol grupları yalnızca kadın katılımcılardan oluşturulmuştur. Hasta gruplarına ve sağlıklı kontrol grubuna ilk olarak sosyodemografik veri formu, ardından Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği verilmiştir. Zihin kuramı değerlendirmesi için Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği (DEZTÖ), yüz tanıma değerlendirmesi için Benton yüz tanıma testi, duygu tanıma değerlendirmesi için Ekman duygu tanıma bataryası kullanılmıştır. Yürütücü işlevler Wisconsin Kart Eşleme testi (WCST) ve Stroop testi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Epilepsi ve Migren hastalarının zihin kuramı becerileri birbirine benzer, birinci derece yanlış inanç ve DEZTÖ toplam puanları sağlıklı kontrollere göre düşüktür. Migren hastaları iğrenmiş yüzleri tanımada Epilepsi hastalarından daha iyi performans göstermiştir. Migren hastalarının yüz tanıma becerileri Epilepsi hastalarından daha iyidir, her iki hasta grubunda yüz tanıma becerileri sağlıklı kontrollere göre bozulmuştur. Epilepsi hastaları sağlıklı kontrollere göre daha aleksitimik özellikler gösterir. Stroop testine göre Epilepsi hastalarının yürütücü işlevleri Migren hastaları ve sağlıklı kontrollere göre bozulmuştur. WCST kategori puanlarında ise Migren ve Epilepsi hastaları sağlıklı kontrollere göre anlamlı şekilde daha kötü puanlar almıştır. Migren hastalarında yürütücü işlevlerdeki bozulma zihin kuramındaki bozulma ile ilişkiliyken Epilepsi hastalarında ilişkili değildir. Her iki hasta grubunda da yürütücü işlevlerdeki bozulma duygu tanımadaki bozulma ile ilişkilidir. Migren hastalarında aleksitimi puanlarındaki artış zihin kuramındaki bozulma ile ilişkiliyken epilepsi hastalarında ilişki yoktur. Her iki hastalıkta anksiyete ve depresyon puanlarındaki artış zihin kuramı ve yürütücü işlevlerdeki bozulma ile ilişkili değilken aleksitimi puanlarındaki artış ile ilişkilidir. Bulgularımız Benton puanının hasta grubu, Ekman Mutlu ve Stroop5Süre tarafından yordandığını; DEZTÖ Toplam puanlarının Epilepsi hastalarında Ekman Üzgün, Ekman Nötr ve HAD toplam tarafından, Migren hastalarında ise WCST Kategori ve Ekman Nötr tarafından yordandığını; Ekman İğrenmiş puanlarının Epilepsi hastalarında WCST Kategori ve Ekman Üzgün tarafından yordandığını, Migren hastalarında ise Strrop5Hata tarafından yordandığını göstermiştir. Sonuç: Bu kesitsel, prospektif ve kontrollü çalışma, Epilepsi ve Migren hastalarında zihin kuramı, duygu ve yüz tanıma, aleksitimi, depresyon ve anksiyete düzeyleri ile yürütücü işlevler açısından karşılaştırıldığı ve ilişkili faktörlerin araştırıldığı Türkçe ve İngilizce literatürde görebildiğimiz kadarıyla ilk çalışmadır. Epilepsi ve Migren hastalarında sosyal bilişdeki bozulmanın duygu tanımadan çok zihin kuramındaki bozulmadan kaynaklanabileceği, Migren hastalarında yürütücü işlevlerdeki bozulmanın zihin kuramındaki bozulma ile ilişkili olduğu, her iki hastalıkta da yürütücü işlevlerdeki bozulmanın duygu tanımadaki bozulma ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Epilepsi, Migren, Sosyal Biliş, Aleksitimi
Polikistik over sendromu tanılı hastaların beden algısı, kendilik değeri, yeme tutumu, dürtüsellik, komorbid psikiyatrik hastalıklar açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve hormon düzeyleri ile semptomların korelasyonunun incelenmesi
Amaç: Polikistik over sendromu reprodüktif dönemdeki kadınlarda en sık teşhis edilen endokrinolojik bozukluktur. Hirsutizm, akne, artmış beden kitle indeksi, menstrüel düzensizlikler, artmış infertilite ve malignite riski beraberinde psikolojik sorunları da getirir. Bizde çalışmamızda bu hastaları Eksen 1 ve Eksen 2 hastalıklar açısından taramayı, depresyon, anksiyete, yeme bozukluğu, dürtüsellik, beden algısı, benlik saygısının sendromun klinik bulguları ve hormon parametreleri ile ilişkisini göstermeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tek merkezli, kesitsel ve paralel kontrollü bir çalışmadır. Çalışmaya Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğine başvuran 18 yaşından büyük, Rotterdam Kriterlerine göre PCOS tanısı konulan 51 hasta ve PCOS tanısı olmayan 44 sağlıklı kontrol alınmıştır. Çalışmaya katılma koşullarını sağlayan 95 katılımcıya SCID-I ve SCID-II ölçekleri, Beck depresyon ve anksiyete ölçekleri, yeme tutumu testi, Barratt dürtüsellik ölçeği, Rosenberg benlik saygısı ölçeği ve Vücut algısı ölçeği uygulandı. Katılımcıların yaş, eğitim ve medeni durum gibi sosyodemografik bilgileri ile birlikte akne, hirsutizm yakınmaları, boy, kilo ve BMI'ları not edildi. PCOS olan katılımcıların hormon değerleri kaydedildi. Bulgular: Çalışmamızda PCOS hastalarında daha yüksek oranda depresyon, anksiyete, yeme bozukluğu, kişilik bozukluğu, bozulmuş beden algısı ve kendilik değeri bulundu. SCID-I de hastaların %39,2' sinde psikiyatrik hastalık vardı. Bunlar % 27,5 major depresif bozukluk, % 21,6 yaygın anksiyete bozukluğu ve % 13,7 yeme bozukluğu şeklindeydi. Hastaların Beck depresyon, Beck anksiyete, Barratt toplam puanı ve alt ölçek puanları, yeme tutumu toplam puanı ve alt ölçeklerinden yeme tutumu diyet ve yeme tutumu ambivalan puanları, Vücut algısı ve Rosenberg benlik saygısı puanları anlamlı olarak daha yüksekti. Hastalar SCID-II testi ile değerlendirildiklerinde %37,3' ünde eksen 2 kişilik bozukluğu saptandı. Kaçıngan kişilik bozukluğu kontrollere göre anlamlı olarak yüksek bulundu. Hastaların %25,5'i, kontrollerin ise % 9.1'i obez bulundu. Obezitesi olanların olmayanlara göre daha fazla eksen 1 tanısı, daha fazla depresyonu, daha fazla yeme bozukluğu vardı. Yeme bozukluklarından bulimia nervoza anlamlı olarak obezlerde daha fazla görüldü. Sonuç: Çalışmamızda PCOS hastalarında anlamlı olarak daha yüksek depresyon, anksiyete, yeme bozukluğu, kişilik bozukluğu, bozulmuş beden algısı ve kendilik değerine rastladık. Kan parametrelerinden ziyade klinik bulguların bu hastalıklarda etkisi olduğunu gördük. Hastalara PCOS tanısı konduktan sonra komorbid psikiyatrik hastalıkların tanı, takip ve tedavisi için psikiyatriye yönlendirilmeleri önerilir. Anahtar Kelimeler: PCOS, depresyon, anksiyete, kişilik bozukluğu, yeme bozukluğu, dürtüsellik, beden algısı, kendilik değeri
Şizofreni tanılı hastalarda yineleyici suç işleme davranışına zihin kuramı işlevleri, çocukluk çağı travması, dürtüsellik ve saldırganlık düzeylerinin etkisinin incelenmesi ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Şizofreni Tanılı Hastalarda Yineleyici Suç İşleme Davranışına Zihin Kuramı İşlevleri, Çocukluk Çağı Travması, Dürtüsellik ve Saldırganlık Düzeylerinin Etkisinin İncelenmesi ve Sağlıklı Kontrollerle Karşılaştırılması Giriş ve Amaç: Bazı şizofreni hastalarının suç teşkil eden davranışlarda bulunduğu gerçeği bu hastaları çeşitli faktörler açısından inceleme ihtiyacını doğurmuştur. Bu çalışmada tek suç işlemiş olan şizofreni hastaları ile birden fazla suç işlemiş olan şizofreni hastalarını ve sağlıklı gönüllüleri zihin kuramı işlevleri, içgörü, dürtüsellik, saldırganlık, çocukluk çağı travması ve duygu düzenleme güçlükleri açısından karşılaştırmayı ve bu faktörlerin hangilerinin yineleyen suç işleme ile daha yakından ilişkili olduğunu incelemeyi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ankara Şehir Hastanesi Yüksek Güvenlikli Adli Psikiyatri biriminde yatarak takip edilen hastalardan DSM-5'e göre Şizofreni Spektrum Bozukluğu tanısı alan, dahil olma ölçütlerini karşılayan remisyonda 25 adet tek suç işlemiş şizofreni hastası (TS), 25 adet yineleyici suç işleyen şizofreni hastası (YS) ile 18-65 yaş arası cinsiyet ve eğitimleri eşleştirilmiş 25 adet sağlıklı kontrol (SK) çalışmaya alınmıştır. Hastaların yaşları, eğitim durumları, meslekleri gibi sosyodemografik verileri ile hastalık süreleri, antipsikotik ilaç kullanım öyküleri, depo tedavisi olup olmadığı, adli suç öyküleri not edilmiştir. Hastalar ve sağlıklı kontrol grubuna sosyodemografik veri formu ile birlikte ZK işlevlerini ölçmek için Ekman Yüz İfadeleri Testi ve Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), Duygu Düzenlemede Güçlükler ölçeği, çocukluk çağı travmasını değerlendirmek için Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, saldırganlığı değerlendirmek için Buss Perry Saldırganlık Ölçeği, dürtüselliği değerlendirmek için Barrat İmpulsivite Ölçeği uygulanmıştır. Hasta grubuna ayrıca Taylor Suç Şiddeti Derecelendirme ölçeği ile birlikte psikopatoloji, içgörü ve işlevsellik düzeylerini saptamak amacıyla PANNS, GAS ve İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Suç işlemiş şizofreni hastalarının işsizlik, bekarlık, yalnız yaşama oranları SK'ya göre daha yüksekti. TS ve YS grupları arasında klinik değişkenlerden sadece işlevsellik YS grubunda anlamlı olarak daha düşüktü (p=0,04). DDG toplam ve DDG Stratejiler puanı YS'de TS'ye kıyasla anlamlı derecede düşüktü (p=0,005). ÇÇT açısından ise üç grup arasında anlamlı fark yoktu, sadece duygusal ihmal SK'de TS ve YS gruplarından daha fazlaydı (p<0,001). Dürtüsellik ve saldırganlık YS ve TS arasında farklı değilken, dürtüsellik ve fiziksel saldırganlık suç işleyen şizofreni grubunda SK'den yüksekti (p<0,05). ZK testleri suç işleyen şizofreni grubunda SK'den anlamlı derecede düşüktü ama TS ve YS arasında fark yoktu (p>0,05). İnsana yönelik suç işleyen şizofreni hastalarında iğrenmiş duygu tanıma diğer suç işlemiş şizofreni hastalarından yüksekti (p=0,009). Şiddet suçu işleyenlerde hastalık süresi daha kısa, işlevsellik ve DDG farkındalık daha düşük, madde kullanım oranı daha yüksek saptandı (sırasıyla p=0,023 p=0,005 p=0,050 p=0,044). ÇÇT fiziksel istismar ise şiddet dışı suç işleyen grupta daha yüksek bulundu (p=0,056). Motor dürtüsellik, ÇÇT duygusal istismar, DDG stratejiler puanlarındaki artma ve işlevsellik düzeyindeki azalmanın tek/yineleyen suç işlemiş grupta olmakla ilişkili olduğu ve duygusal istismar puanının yineleyen suç grubunda olmayı yordadığı bulundu. TS grubunda mutlu yüz ifadesini daha az tanıma, duygu düzenleme güçlüklerinin daha az farkında olma ve madde kullanım öyküsünün olması şiddet suçu işlemeyle ilişkiliyken, YS grubunda kısa hastalık süresi, tedavi uyumsuzluğu, madde kullanımı, düşük işlevsellik düzeyi ve DDG stratejiler puanının suç şiddetindeki artışla ilişkili olduğu ve düşük işlevselliğin suç şiddetini predikte ettiği belirlendi. Suç işleyen tüm şizofreni grubunda ise genç yaş, kısa hastalık süresi, mutlu yüzü tanıyamama, düşük işlevsellik, madde kullanımı şiddet suçu işlemeyle ilişkili bulundu ve kısa hastalık süresi, düşük işlevsellik ile mutlu yüzü tanıyamamanın suç şiddetini öngördüğü saptandı. Şizofreni grubunda hastalık süresi ile işlevsellik düzeyi azaldıkça; hastaneye başvurana kadar geçen süre, yatış sayısı ve süresi, suıisid sayısı arttıkça işlenen suç sayısının arttığı tespit edildi. PANSS ve içgörü ile suç sayısı arasında ise anlamlı ilişki bulunamadı. Fiziksel- sözel saldırganlık, dikkat-motor-plansız dürtüsellik ile ÇÇT ve DDG alt ölçek puanlarındaki artış ile GZOT ve Ekman yüzlerden duygu tanımadaki azalma, özellikle korkmuş, kızgın, iğrenmiş duyguyu tanıyamama suç sayısındaki artışla ilişkiliydi ve GZOT ile plansız dürtüsellik suç sayısını yordayan faktörler olarak saptandı. Sonuç: Bu bulgular, yineleyen suç işleme davranışı üzerine bazı klinik belirteçlerin etkili olduğuna dikkat çekebilir ve bu alanlarda hedeflenen müdahalelerle tek bir adli suç kaydı bulunan hastalarda suç davranışı tekrarını önleyecek stratejiler için yol gösterebilir. Çalışmamız suç işlemiş şizofreni hastalarında suç tekrarını etkileyen faktörleri zihin kuramı yanında çeşitli klinik veriler ve diğer ölçeklerle değerlendiren, görebildiğimiz kadarıyla bu kapsamdaki ilk çalışmadır ve şizofrenide suç davranışı konusundaki mevcut verileri genişletmektedir. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Yineleyen Suç, Şiddet, Sosyal Biliş, Zihin Kuramı, Dürtüsellik, Saldırganlık
Otojen ve reaktif özellikler gösteren obsesif kompulsif bozukluk (OKB) hastalarında nörobilişsel profilin üstbilişler ile ilişkisi
Amaç: Bu çalışmada, OKB için daha yeni bir alt gruplandırma imkanı sunan otojen ve reaktif özelliklere sahip OKB hastalarında nörobilişsel özellikler ve üstbilişlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Böylelikle, bilişsel teori kapsamında yapılmış olan bu alt tiplendirmenin üstbilişsel ve nörobiyolojik açılardan da farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu çalışma ile birbiri ile etkileşim içinde olduğu düşünülen üstbiliş ve nörobilişsel süreçlerin hem OKB hastalarında hem de OKB alt gruplarında birbirleri ile ilişkilerinin de incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya Ocak 2016 - Aralık 2016 arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi psikiyatri polikliniğine ayaktan başvuran, DSM-5 tanı ölçütlerine göre OKB tanısı alan hastalardan çalışmaya katılmayı kabul eden ve çalışmaya dahil edilme ölçütlerini karşılayan 67 hasta alınmıştır. Bu hastalar primer obsesyonlarının içeriklerine 27 otojen obsesyonlara sahip hasta ve 40 reaktif obsesyonlara sahip hasta olarak gruplara ayrılmıştır. Bu hastalarla cinsiyet, yaş ve eğitim düzeyi açısından eşleşmiş 67 hasta da kontrol grubu olarak çalışmaya alınmıştır. Tüm katılımcılara Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30) ve nörobilişsel işlevlerini değerlendirmek üzere Stroop Testi, Wisconsin Kart Eşleme Testi (WCST), İz Sürme Testi (TMT) ve İşitsel Sözel Öğrenme Testi (AVLT) uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda OKB, otojen, reaktif ve sağlıklı kişilerden oluşan gruplardan her biri yaş, eğitim düzeyi, cinsiyet, medeni durum gibi özellikler açısından birbiri ile benzer bulundu. Otojen obsesyonlara sahip hastalarda içgörü düzeyinin reaktif gruptan daha az olduğu bulundu. Üstbilişler açısından, reaktif obsesyonlara sahip hastaların ÜBÖ-30 endişeye ilişkin olumlu inançlar alt boyutunda ortalama ölçek puanı otojen gruptan daha yüksek bulundu. OKB hastaları kontrol grubuyla karşılaştırıldığında ise, ÜBÖ-30 kontrol edilemezlik ve tehlike, düşünceleri kontrol ihtiyacı ve bilişsel farkındalık alt boyutlarında kontrol grubuna göre daha yüksek puanlar aldıkları bulundu. Nörobilişsel test performansları açısından, TMT-A, B, B-A, Stroop testi performansı, AVLT'de anlık bellek, sözel öğrenme, gecikmiş hatırlama ve tanıma, WCST'de toplam doğru sayısı, toplam hata sayısı, perseveratif tepki sayısı, perseveratif hata sayısı, perseveratif olmayan hata sayısı, kavramsal düzey tepki sayısı ve öğrenmeyi öğrenme puanı açısından otojen ve reaktif gruptaki hastaların birbiri ile benzer performans sergilerken kontrol grubuna göre daha kötü performans sergiledikleri bulunmuştur. OKB hastalarının tamamı kontrol grubuyla karşılaştırıldığında, TMT, Stroop Testi ve AVLT'de otojen ve reaktif grupla benzer özellikler sergilerken, WCST'de otojen ve reaktif gruba ek olarak ilk kategoriyi tamamlamada kullanılan deneme sayısı ve kurulumu sürdürmede başarısızlık puanı açısından da kontrol grubuna göre daha kötü performans sergiledikleri bulundu. Üstbilişler ile nörobilişsel performans arasındaki ilişki incelendiğinde ise, otojen obsesyonlara sahip grupta ÜBÖ-bilişsel güven alt boyutu ile AVLT anlık bellek, sözel öğrenme ve tanıma skorları arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışmanın verilerine dayanarak üstbilişsel yapıların OKB ile sağlıklı kişiler arasında farklılaştığı ancak otojen ve reaktif obsesyonlara sahip OKB alt tipleri arasında endişeye ilişkin olumlu inançlar dışında gruplar arasında fark saptanmadığı görülmüştür. Bu da, OKB alt tiplerinde benzer üstbilişsel patolojilerin rol oynadığına işaret ediyor olabilir. Nörobilişsel işlevler açısından, OKB ile sağlıklı kişilerin birbirinden farklılaştığı ancak otojen ve reaktif gruplar arasında fark saptanmaması da alt tipler arasında benzer nörobiyolojik patolojilerin rol oynadığına işaret ediyor olabilir. Çalışmamızda, otojen obsesyonlara sahip hasta sayısı sınırlı olduğu için, daha büyük örneklem büyüklüğünde gelecekte yapılacak araştırmalar, otojen ve reaktif obsesyonlara sahip OKB hastalarında üstbilişler ve nörobilişsel özelliklerin açıklanmasında yardımcı olabilir.
Yeğin (majör) depresyon bozukluğu hastalarında gece yeme sendromu
Amaç: Bu çalışmada Major Depresyon Bozukluğu (MDB) olan hastalar ve sağlıklı kontrollerde Gece Yeme Sendromu (GYS) sıklığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda MDB olan hastalarda depresyonun şiddeti ile GYS varlığı arasında bir ilişki olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca MDB'ye komorbid GYS tanısı alanlar ile almayanlar arasında anksiyete düzeyleri, uyku kalitesi, yeme tutumu ve yaşam kalitesi açısından farklılıklar olup olmadığının belirlenmesi hedeflenmiştir. Yöntem: Çalışmaya Mayıs 2016 - Aralık 2016 arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi psikiyatri polikliniğine ayaktan başvuran, DSM-5 tanı ölçütlerine göre MDB tanısı alan hastalardan çalışmaya katılmayı kabul eden ve çalışmaya dahil edilme ölçütlerini karşılayan 216 hasta alınmıştır. Bu hastalara cinsiyet, yaş ve eğitim düzeyi açısından benzer 216 katılımcı da kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmaya dahil edilen tüm katılımcılarla klinik görüşme yapılmış, katılımcılara sosyodemografik veri formu, Gece Yeme Anketi (GYA) , Beck Depresyon İndeksi (BDİ), Beck Anksiyete İndeksi (BAİ), Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) , Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ), Yaşam Kalitesi Haz ve Doyum Alma Anketi- Kısa Form (Q-LES-Q-SF), Yeme Tutumu Testi (YTT) uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda MDB tanısı alan hastalar içinde GYS tanısı olanların yüzdesi %13,4 iken kontrol grubunda bu oran %2,3 bulunmuştur. GYS olan ve olmayan MDB tanılı hastaların karşılaştırılmasında; sigara kullanma durumu açısından ve intihar girişimi öyküsü açısından GYS olan grubun yüzdesi GYS olmayanlardan anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. GYS olanların BDİ puanı olmayanlardan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Ayrıca GYS olanlar içinde şiddetli düzeyde depresyonu olanların yüzdesinin GYS olmayanlardan anlamlı olarak yüksek olduğu görülmüştür. Benzer şekilde GYS olanların BAİ puanı GYS olmayanlardan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Ayrıca GYS olanlar içinde şiddetli düzeyde anksiyetesi olanların yüzdesi GYS olmayanlardan anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. Uyku özellikleri açısından; MDB tanılı hastalardan GYS olan ve olmayanlar arasında PUKİ alt ölçek puanlarından öznel uyku, uyku latansı, uyku süresi, uyku bozukluğu, gündüz işlev bozukluğu ve PUKİ toplam puanı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır. Ayrıca PUKİ toplam puanı 5'in üzerinde olanlar kötü uyku kalitesine sahip olarak kabul edildiğinde; GYS olan hastalar içinde kötü uyku kalitesi olanların yüzdesi GYS olmayanlardan anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. GYS olan hastaların UŞİ puanı kontrol grubundan anlamlı olarak yüksek hesaplanmıştır. Ayrıca GYS olan hastalar içinde orta ve şiddetli klinik uykusuzluğu olanların yüzdesi GYS olmayanlardan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. GYS olanlar içinde diğer yeme bozukluklarından herhangi birisi bulunanların ve TYB olanların yüzdesi GYS olmayanlara göre anlamlı olarak yüksek olduğu görülmüştür. Örneklemimizde "BDİ"nin ve "diğer yeme bozukluklarından herhangi birinin bulunma durumu"nun GYS'yi öngörmede bağımsız etkisinin olduğu saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışmanın verilerine dayanarak MDB tanısı alan hastalarda GYS'nin oldukça sık görülebildiği gözükmektedir. MDB olanlarda ve özellikle ağır şiddette MDB olan hastalarda gece yeme ile ilgili yakınmaları olmasa dahi GYS varlığı araştırılmalıdır. Bu kişilerde GYS'nin fark edilip tedavi planlaması sırasında göz önünde bulundurulması uygun olan hem farmakolojik hem de psikoterapötik tedavi seçeneklerini kullanma fırsatını sağlayabilir. GYS'yi tanımak ve iyi planlanmış bir tedavi MDB seyri ve tedavisine katkıda bulunabilir. Ayrıca MDB olanlarda diğer yeme bozukluklarından herhangi birinin varlığı durumunda GYS mutlaka araştırılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Gece Yeme Sendromu, Depresyon, Yeme Bozukluğu, Gece Yeme Anketi, Uyku.
Obsesif kompulsif bozukluk hastalarında MIF, BDNF, VEGF, IL-6 ve TNF-alfa düzeyleri
Amaç: Obsesif kompulsif bozuluk (OKB), tekrarlayıcı obsesyon ve/veya kompülsiyonların görüldüğü, genellikle süreğen olan ancak kimi zaman alevlenmelerle seyreden, kişilerde işlevselliği ciddi şekilde etkileyen bir bozukluktur. OKB'nin oluş nedenleri günümüzde halen kesinlik kazanmamıştır. Biz bu çalışmamızda OKB etiyolojisini nöro-inflamatuar süreçlerden bakarak anlamaya çalışmak adına hastaların serumlarında MIF, BDNF, VEGF, IL-6 ve TNF- alfa düzeylerini ölçmeyi amaçladık. Yöntem: Çalışmaya Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri polikliniğine başvuran ya da klinikte yatarak tedavi gören DSM-5 tanı kriterlerine uygun OKB tanısı konmuş ve ek başka bir hastalığı olmayan 46 hasta ile yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi bakımından eşleştirilmiş 44 sağlıklı gönüllü araştırmaya dâhil edildi. Hasta ve sağlıklı gönüllü grubundan alınan kan örnekleri santrifüj edilerek serumda ELİSA yöntemi ile MIF, BDNF, VEGF, IL-6 ve TNF- alfa düzeyleri çalışıldı. Bütün katılımcılara Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu, Sosyodemografik Veri Formu, Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Değerlendirme Ölçeği (YBOCS), Montgomery-Asberg Depresyon Ölçeği (MADRS), Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği (HAM-A) ve Klinik Global İzlenim - Şiddet (CGI-S) uygulandı. Bulgular: Çalışmamızda OKB grubunda kontrol grubuna göre MIF düzeylerinin anlamlı şekilde düşük olduğu ve serum MIF düzeyi ile IL-6, TNF-α ve BDNF ile arasında anlamlı korelasyon olduğu görülmüştür. Serum BDNF düzeyi OKB grubunda kontrol grubundan düşük bulunmuştur. YBOCS ile bakılan hastalık şiddeti ve hastalık süresi ile BDNF arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. OKB grubunda IL-6 ve TNF- alfa'nın kontrol grubuna göre düşük seviyede olduğu gösterilmiştir. Bizim çalışmamızdaki IL-6 ve TNF- alfa düzeyinin hasta grubunda düşük olmasında ilaç kullanımı karıştırıcı faktör olabilir. Çalışmamız OKB hastalarında VEGF düzeyini inceleyen ilk çalışma olup OKB grubunda 6 sağlıklı kontrollere göre serum VEGF seviyesinin düşük olduğu ve MIF, BDNF, IL-6 ve TNF- alfa düzeyleri arasında pozitif yönde korelasyon olduğunu tespit ettik. Sonuç: Gruplar biyokimyasal parametrelerin düzeyi açısından değerlendirildiğinde hasta grubunun MIF, BDNF, VEGF, IL-6 ve TNF- alfa ortanca değerleri (mean rank) kontrol grubuna kıyasla daha düşük izlendi. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda MIF, BDNF, VEGF, IL-6 ve TNF- alfa değerlerinin hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha düşük olduğu görüldü. Hasta grubunda yapılan korelasyon analizinde bütün biyokimyasal parametreler arasında pozitif korelasyon saptandı.
Şizofreni hastalarında dürtüsellik ve uyku bozukluğu arasındaki ilişki
Amaç: Şizofreni hastalarında dürtüsellik ve uyku bozukluğu yaygın olmakla birlikte yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Uyku bozukluğu ve dürtüsellik arasındaki ilişki bazı çalışmalarda gösterilmiştir. Bu çalışmada şizofreni hastalarında dürtüsellik ve uyku bozukluğu arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma DSM-IV ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış 18–65 yaş arası 80 hasta ve 80 sağlıklı gönüllü (kontrol grubu) üzerinde yapılmıştır. Sosyodemografik Veri Formu, Minnesota Dürtü Kontrol Bozuklukları Görüşme Ölçeği (MİDİ), Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BİS-11), Sabahçı-Akşamcı Uyku Tipi Ölçeği (MEQ), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Buss-perry Saldırganlık Ölçeği (BPSÖ), Klinik Global İzlenim Formu (CGİ) ve kısa form (SF-36) uygulanmıştır. İstatistiksel analizi için T-testi Ki-kare, Pearson korelasyon analizi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Bulgular: Şizofreni ve kontrol grupları karşılaştırıldığında şizofreni hastalarında daha kötü uyku kalitesi ve dürtüsellikte artış bulunmuştur. Ayrıca şizofreni hastalarında kontrol grubuna göre yaşam kalitesinin daha kötü olduğu görülmüştür. Hasta grubunda PANSS tüm alt ölçekleri ile kötü uyku kalitesi arasında pozitif korelasyon bulunmuştur. Çalışmamızda şizofreni hastalarında dürtüsellik ve uyku bozukluğu arasında pozitif ilişki gösterilmiştir. Sonuç: Bu çalışmada şizofreni hastalarında dürtüsellik ile uyku bozukluğu arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Dürtüsellik ve uyku bozukluğu arasındaki ilişkiyi daha açık ortaya koyacak geniş hasta ve kontrol gruplarının olduğu çalışmalara gereksinim duyulmaktadır.
Obsesif kompulsif bozuklukta high mobility group box-1 düzeyleri
Amaç: Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), kiúinin sosyal ve mesleki Lúlevselli÷i üzerinde ciddi olumsuz etkileri olan, kronik seyirli, obsesyon ve/veya kompulsiyonlarla karakterize bir hastalÕktÕr. OKB etiyopatogenezindeki mekanizmalarÕn ço÷u hala belirsizli÷ini korumaktadÕr. ÇalÕúmamÕzda OKB hastalarÕnda inflamasyonun geç mediatörlerinden birisi olan HMGB-1 düzeylerini, OKB etyolojisindeki yerini ve bunun sosyodemografik, klinik özellikler ile iliúkisini incelemeyi amaçladÕk. Gereç ve Yöntemler: ÇalÕúmaya Dicle Üniversitesi TÕp Fakültesi Psikiyatri poliklini÷ine baúvuran ve Psikiyatri uzmanlarÕ tarafÕndan DSM-V tanÕ kriterlerine göre OKB tanÕVÕ almÕú 18-65 yaú arasÕnda 35 hasta ve yaú, cinsiyet, beden kitle indeksi eúleútirilmiú 47 sa÷OÕklÕ kontrol grubu alÕndÕ. OKB tanÕVÕ almÕú hastalardan ve kontrol grubundan bir kez kan örne÷i alÕndÕ ve ELøZA kitleri kullanÕlarak serum HMGB-1 düzeyleri ölçülerek karúÕlaúWÕUÕldÕ. Tüm katÕOÕmcÕlara sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon De÷erlendirme ölçe÷i (HAM-D), Hamilton Anksiyete De÷erlendirme ölçe÷i (HAM-A) uygulandÕ, ayrÕca hasta gruba Yale-Brown Obsesif Kompulsif De÷erlendirme Ölçe÷i, Sheehan Yeti Yitimi ölçe÷i, Klinik Global øzlem formu uygulandÕ. Bulgular: OKB grubu serum HMGB-1 düzeyleri kontrol grubuna oranla anlamlÕ olarak daha düúük düzeyde saptandÕ (t:4.58, p<0.01). Hasta grubun HMGB-1 düzeyleri ile hastalÕk süreleri arasÕnda istatistiksel olarak anlamlÕ pozitif korelasyon vardÕ (ro=0.382, p=0.024). Hasta grubun HMGB-1 düzeyleri ile SYYDÖ puanlarÕ arasÕnda istatistiksel olarak anlamlÕ pozitif korelasyon vardÕ (ro=0.467, p=0.05). YBOKDÖ toplam puanlarÕ ortalamalarÕ ile HMGB-1 düzeyleri arasÕnda istatistiksel olarak anlamlÕ korelasyon saptanmadÕ (ro=0.129, p>0.05). ROC analizinde HMGB- 1'in serum de÷erleri 44,72 ng / ml için % 68.6 duyarlÕOÕkta ve %78.7 özgüllükteydi. Sonuç: ÇalÕúmamÕzda HMGB-1 düzeylerinin hastalarda kontrollere göre daha düúük seviyelerde olmasÕ, nöroplastisitede azalma ve bozulmuú inflamatuar iii yanÕWÕn OKB patofizyolojisinde rol alabilece÷ini göstermektedir. Gelecekte OKB'de HMGB-1 ve inflamasyon ile iliúkili daha kapsamlÕ çalÕúmalar yapÕlmasÕ gerekmetedir. Anahtar Kelimeler: Obsesif Kompulsif Bozukluk, High Mobility Group Box-1, ønflamasyon.
Akut şizofreni hastalarında hastalık şiddeti ile serum interlökin-37, interlökin-10, interlökin-18, tümör nekrozis faktör-alfa, interlökin-1 beta, beyaz kan hücresi ve C-reaktif protein düzeylerinin araştırılması
Amaç: Çalışmamızın amacı yatarak takip ettiğimiz ve polikliniğimize ayaktan başvuran akut epizot döneminde olan şizofreni hastalarında, hastalığın patofizyolojisiyle ilişkili olduğunu düşündüğümüz inflamatuar belirteçlerden IL-37, IL-10, IL-18, TNF-α, IL-1β, BKH ve CRP serum düzeylerine bakarak sağlıklı kontrollerle arasında farklılığın olup olmadığını, bu belirteçlerin hastalık şiddeti, klinik belirtiler ve yan etkiler ile ilişkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: 2021 Haziran ile 2022 Haziran ayları arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalına başvuran 18-65 yaşları arasında DSM- 5 ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış akut epizot döneminde olan 47 hasta ile yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesi yönünden eşleştirilmiş 43 gönüllü sağlıklı aydınlatılmış onamları alındıktan sonra çalışmaya dahil edildiler. Toplam iki grup oluşturuldu. Grup 1: akut epizot döneminde olan şizofreni tanılı 47 hasta, Grup 2: 43 sağlıklı kontrol grubu çalışmaya alındı. Katılımcılardan en az 12 saatlik açlık dönemi sonrası venöz kan örnekleri toplandı. IL-37, IL-10, IL-18, TNF-α, IL-1β, BKH ve CRP seviyeleri laboratuvarda ELİSA yöntemi ile çalışıldı. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 24.0 paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızın ana bulgusu akut epizod ile gelen şizofreni hastalarında serum IL-1 beta, TNF-α, IL-18, IL-37, IL-10 ve CRP'nin sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha düşük olmasıdır. Ayrıca IL-1 beta, TNF-α, IL-18, IL-37, IL-10 ve CRP parametreleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olmasıdır. BKH düzeyine bakılınca iki grup arasında anlamlı farklılık görülmemiştir. Yan etkiler ve sitokin ilişkisi değerlendirildiğinde daha önce literatürde bildirilmeyen şekilde EPS yan etkisi olanlarda IL-18 düzeyinin yan etkisi olmayanlara göre daha düşük düzeyde olduğu ve cinsel işlev bozukluğu yan etkileri olan hastalarda olmayanlara göre IL-1 beta, TNF-α, IL-37 ve CRP seviyesinin anlamlı şekilde yüksek olduğu görülmüştür. Sonuçlar: Bu çalışmadaki önemli veriler akut epizod ile gelen şizofreni hastalarında serum IL-1 beta, TNF-α, IL-18, IL-37, IL-10, CRP'nin sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha düşük olması ve IL-1 beta, TNF-α, IL-18, IL-37, IL-10 ve CRP parametreleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olması açısından değerlidir. Çalışmamızın diğer bir önemli ve daha önce hiç araştırılmamış bulgusu spesifik bazı yan etkilerle ve sitokinler arasındaki ilişki saptanmasıdır. Ancak inflamatuar sürecin şizofreni patogenezindeki rolünü, klinik belirtilerle ve yan etkilerle ilişkisini değerlendirebilecek daha geniş kapsamlı yapılacak çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Sözcükler: Şizofreni, inflamasyon, interlökin-37, interlökin-18, Sitokin
Şizofreni hastalarında heme oksijenaz-1(HO-1), kelch benzeri ECH ile ilişkili protein 1 (KEAP1), nükleer faktör eritroid-2 ile ilişkili faktör 2 (NRF2) ve interlökin-38(IL-38) düzeylerinin araştırılması
Amaç: Bu çalışmamızdaki amacımız poliklinikten başvuran veya yatarak takip edilen şizofreni tanısı olan hastalarda, hastalık patolojisiyle ilgili olabileceğini düşündüğümüz serum HO-1, KEAP1, NRF2 ve IL-38 düzeylerini değerlendirip sağlıklı kontrol grubuna göre fark olup olmadığını ve bu biyokimyasal parametrelerin hastalık şiddetiyle ilişkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın örneklemi 2021 Haziran ile 2022 Haziran ayları arasında Dicle Üniversitesi Psikiyatri Polikliniğine başvuran veya klinikte yatırılarak takip edilen şizofreni hastaları ile yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi ve sigara içme durumu açısından eşleştirilmiş sağlıklı gönüllülerden oluşturulup tüm katılımcılar psikiyatrist tarafından değerlendirildi. Çalışmamıza 18-65 yaş arası kişiler dahil edilip iki grup oluşturuldu. Grup 1: Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı Beşinci Baskı (DSM-5)'ya göre şizofreni tanısı konmuş 93 hasta. Grup 2: Herhangi bir psikiyatrik tanı almamış 87 sağlıklı gönüllü kişiden oluşturuldu. Katılımcılara bilgilendirilmiş gönüllü olur formu imzalatıldıktan sonra hasta ve kontrol grubuna sosyodemografik veri formu dolduruldu. Sadece hasta grubundaki kişilere Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği, Klinik Global İzlenim Ölçeği, Sheehan Yeti Yitimi Ölçeği, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği ve Hamilton Anksiyete Ölçeği uygulandı. Katılımcılardan en az 12 saatlik açlık sonrası venöz kan örneği toplandı. HO-1, KEAP1, NRF2 ve IL-38 seviyeleri laboratuvarda ELİSA yöntemi ile çalışıldı. Verilerin analizinde SPSS 24.0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda şizofreni hastalarında sağlıklı kontrol grubuna kıyasla Nrf2, Keap1, Ho1, IL-38 serum düzeylerinin anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Ayrıca Nrf2, Keap1, Ho1, IL-38 arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon bulunmuştur. PANSS toplam, PANSS negatif bulgular alt ölçeği, PANSS genel psikopatoloji alt ölçeği, Klinik global izlem ölçeği puanları ile serum Nrf2 ve Keap1 düzeyleri arasında negatif yönde anlamlı korelasyon tespit edilmiştir. Sonuçlar: Çalışma sonuçlarımıza göre şizofreni hastalarında sağlıklı kontrol grubuna kıyasla Nrf2, Keap1, Ho1, IL-38 serum düzeylerinin anlamlı düzeyde düşük bulunmuş olması ve Nrf2, Keap1, Ho1, IL-38 arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon bulunmuş olması değerlidir. Şizofreni hastalarında antioksidan mekanizmada rol alan Nrf2, Keap1, Ho1'in düşük seyri meydana gelen oksidatif stresi dengelemekte yetersiz kalmış olabileceğini düşündürdü. Bu biyokimyasal parametrelerin şizofreni etyopatogenezindeki rolünü tamamen aydınlatmak için beyin yolaklarındaki etkilerini de değerlendirebilecek geniş ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır.
İnfertilite tedavisi gören kadınlarda cinsel mitlere inanma düzeyi
Amaç: İnfertilite, reproduktif çağda olan bir çiftin herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullanmaksızın, en az bir yıl düzenli cinsel ilişkiye rağmen gebeliğin oluşmamasıdır. Cinsel mitler, kişilerin cinsel konularda doğru olduğunu düşündükleri, çoğu zaman abartılı, yanlış ve bilimsel değeri bulunmayan inanışlardır. Cinsel bilgi ve eğitim eksikliği; toplumun cinselliğe yaklaşımında katı tutum, tabular ve yasaklarla birleştiğinde birçok cinsel soruna ve cinsel işlev bozukluklarına yol açabilmektedir. Çalışmamızın amacı infertilite tedavisi gören kadınlarda cinsel mitlere inanma düzeyini belirlemektir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmamıza Ocak 2015 ile Mayıs 2015 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü İnfertilite Polikliniğine başvuran 100 primer infertil kadın hasta ve 78 sağlıklı kadın alınmıştır. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği (ACYÖ)-Kadın Formu ve Cinsel Mitleri Değerlendirme Formu uygulandı. Verilerin analizinde SPSS 16.0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Otuz cinsel mitin 9'unda cinsel mitlere inanma düzeyi infertil kadınlarda sağlıklı kontrollere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Cinsel mitlere inanma düzeyini; kırsal kesimde yaşama, eğitim süresinin 10 yıldan az olması, geniş aile yapısı, görücü usulüyle evlenme, infertilite ve tedavi süresinin 6 yıldan daha uzun olmasının artırdığı bulundu. Cinsel mitlere inanma düzeyindeki artmanın cinsel doyumda azalma ile ilişkili olduğu saptandı. Çalışmamızda BDÖ, BAÖ ve ACYÖ skorları infertil kadınlarda sağlıklı kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Sonuçlar: Sağlıklı kontrollere kıyasla infertil kadınlarda cinsel mitlere inanma düzeyinin yüksek olduğu ve bu yüksekliğin eğitim seviyesinin düşük olması ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Toplumumuzda ve infertil bireylerde yaygın olan mitlerin sönmesi ve daha sağlıklı bir cinsel yaşam için, cinsel eğitimin uygun yaşta, doğru kaynaklardan bireylere verilmesinin gerektiğini düşünmekteyiz. Anahtar sözcükler: İnfertilite, cinsel mitler, cinsellik, depresyon, anksiyete
Prematür ejakülasyon olgularında cinsel mitlere inanma düzeyi
Amaç: Bu çalışmadaki amacımız erkeklerde en sık görülen cinsel işlev bozukluğu olan prematür ejakülasyon (PE) olgularında cinsel mitlere inanma düzeyini, anksiyete ve depresyon düzeylerini ve olguların cinsel sorunlarını belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri ve Üroloji Anabilim Dallarına 2014 Aralık ile 2015 Eylül ayları arasında, ayaktan başvuran 18- 65 yaşları arasında DSM- 5 ölçütlerine göre PE tanı kriterlerini karşılayan 100 hasta ve 70 sağlıklı kontrol grubu çalışmaya alındı. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDÖ), Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği (HAÖ), Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği (ACYÖ)-Erkek Formu ve Cinsel Mitleri Değerlendirme Formu uygulandı. Verilerin analizinde SPSS 18. 0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda PE'li bireylerde cinsel mitlere inanma oranı sağlıklı kontrollerden yüksek bulunmuştur. PE'li bireylerde eğitim süresinin 10 yılın altında olması, gelir düzeyinin 1500 TL ve altında olması, komorbid cinsel isteksizlik şikâyetinin bulunması ve komorbid Erektil disfonksiyon (ED) şikâyetinin bulunması cinsel mitlere inanma düzeyini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttıran faktörler olarak bulundu. PE olgularında en yüksek oranda onaylanan mitler 18(%85), 19(%80), 6(%79), 13(%79), 27(%78), 16(%76), 12(%75), 11(%74), 22(%73), 1(% 70) ve 4(%69) numaralı mitlerdir. Kontrol grubunda en yüksek oranda onaylanan mitler 18(%84), 19(%81), 16(%73), 13(%71), 10(%69) ve 22(%69) numaralı mitlerdir. PE'li bireylerde HDÖ (p=0,000), HAÖ (p=0,000) ve ACYÖ (p=0,000) skorları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. Komorbid cinsel isteksizliği bulunan erkeklerde ACYÖ puanı istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulundu (p=0,000). PE'ye ED şikâyeti eşlik eden bireylerde ACYÖ (p=0,001) ve HDÖ (p=0,040) puanları eşlik etmeyen bireylere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. PE'li bireylerin %90'nında ilk şikâyeti ile doktor başvurusu arasında 1 yıl, %43'ünde ise 5 yıl geçtiği belirlenmiştir. PE grubunun %84'ü, kontrol grubunun ise %94'ü ilk cinsel bilgilerini arkadaşlarından edinmiştir. PE'li bireylerin % 24'ü ilk başvurularını tıp dışı (muskacı, şeyh, bitkisel ilaç) alanlara yapmıştır. Hekime başvuranların %72'si ilk başvurusunu psikiyatri dışı bir branşa yapmıştır. DSM-5'teki PE şiddeti sınıflamasına göre; olguların %44'ü hafif, %32'si orta, %24'ü ağır olarak değerlendirilmiştir. PE'li bireylerin 25'inde (%25) PE'ye cinsel isteksizlik, 53'ünde (%53) ED şikâyeti eşlik ediyordu. Olguların 58'inde (%58) PE'ye, cinsel isteksizlik ve/veya ED şikâyeti eşlik ediyordu. Sonuçlar: Sağlıklı kontrollere kıyasla PE'li bireylerde cinsel mitlere inanma düzeyinin yüksek olduğu ve bu yüksekliğin eğitim seviyesinin düşük olması ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Toplumumuzda ve PE'li bireylerde yaygın olan mitlerin sönmesi ve daha sağlıklı bir cinsel yaşam için, cinsel eğitimin uygun yaşta, doğru kaynaklardan bireylere verilmesi ve yanlış bilgi edinme kaynaklarının yasal olarak engellenmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Anahtar sözcükler: Prematür ejakülasyon, erken boşalma, cinsel mitler, cinsellik, depresyon, anksiyete
Tedaviye yanıt veren iki uçlu bozukluk ile tedaviye yetersiz yanıt veren iki uçlu bozukluğu olan hastaların sosyodemografik özelliklerinin ve yaşam kalitesinin karşılaştırılması
Amaç: Bu çalışmamızdaki amacımız poliklinikten veya yatarak takip edilen İki Uçlu Bozukluğu (İUB) olan hastalarda tedaviye yanıt veren ve yetersiz yanıt veren hastaları belirlemek, tedaviye yanıtı etkileyen faktörleri saptamak ve yaşam kalitelerini karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalına 2015 Ekim ile 2016 Ocak ayları arasında başvuran 18-65 yaşları arasında DSM- 5 ölçütlerine göre İki Uçlu Bozukluk (İUB) I veya II tanısı almış en az 2 yıldır tedavi gören 150 hasta, aydınlatılmış onamları alındıktan sonra çalışmaya dahil edildi. Hasta seçerken en az bir yıl idame tedavi alan hastalar, akut mani atağında olup en az 6 hafta tedavi alan ve akut depresif atakta olup en az 12 hafta tedavi alan hastalar değerlendirildi. Tedavi koşulu olarak da son aldığı ilaçlarının en az birinin duygudurum düzenleyicisi ve en az birinin antipsikotik ilaç olmasına dikkat edildi. Ayaktan ve yatarak takip edilen toplamda 150 İki Uçlu Bozukluk tanılı hasta kesitsel olarak değerlendirilerek çalışmaya alındı, ötimik ve atak döneminde olanlar gruplara ayrıldı. 150 hastanın 59'u (%39.4) tedaviye yanıt verirken, tedaviye yetersiz yanıt veren hasta sayısı 91(%60.6) olarak belirlendi. Toplamda dört grup oluşturuldu. Grup 1: Tedaviye yanıt veren ötimik dönemdeki hastalar, Grup 2: İdame tedaviye yetersiz yanıt veren hastalar, Grup 3: Akut manide olup tedaviye yetersiz yanıt veren hastalar ve Grup 4: Akut depresif atakta olup tedaviye yetersiz yanıt veren hastalar. Grup 1'deki hastaların sayısı 59 iken, Grup 2'deki hastaların sayısı 42, Grup 3'teki hastaların sayısı 32 ve Grup 4'teki hastaların sayısı 17 olarak hesaplanmıştır. Hastalara; Onam Formu, Sosyodemografik Veri Formu, Young Mani Değerlendirme Ölçeği, Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği, Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği, Klinik Global İzlem Ölçeği(CGI), Sheehan Yetiyitimi Ölçeği, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (Whoqol-27) uygulandı. Verilerin analizinde SPSS 18. 0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda hastaların sosyodemografik verileri incelendiğinde yaş, cinsiyet, medeni hal, eğitim, sosyoekonomik çalışma durumu, yaşadığı yer, suisid girişimi ve sigara kullanımı, tüm gruplarda birbirine yakın olduğu istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı saptandı (p>0.05). Tedaviye yetersiz yanıt veren hasta gruplarında alkol ve madde kullanım öyküsünün daha fazla, aile desteğinin daha az olduğu ve istatistiksel olarak da anlamlı olduğu saptandı (p<0.05). Gruplar arası toplam ortalama atak sayısı, ilk atak tipinin depresif olması, yatış sıklığı ve ek tanı istatistiksel olarak karşılaştırıldığında tedaviye yetersiz yanıt veren hastalarda daha fazla olduğu saptandı (p<0.05). Atak belirleyicisinin mevsimsel özellikte olması ve duygudurumla uyumsuz psikotik belirtilerin olması tedaviye yetersiz yanıt veren hasta gruplarında daha fazla ve istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu saptandı (p<0.05). Duygudurumla uyumlu psikotik belirtiler tedaviye yanıt veren hastalarda daha fazla saptandı. Tedaviye yetersiz yanıt veren hasta gruplarında tedaviye geç başlama, sık ilaç deneme, ilaç uyumsuzluğu ve ilaç bırakma öyküsü daha fazlaydı ve istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0.05). Hastaların kullandığı ilaçlar değerlendirildiğinde tedaviye yetersiz yanıt veren özellikle akut manik ataktaki hastalar başta olmak üzere tipik antipsikotik kullanımı (AP) daha fazlaydı. Antidepresan (AD) ve benzodiyazepin (BZD) kullanımı ve EKT tedavisi, tedaviye yetersiz yanıt veren hastalarda özellikle de akut depresif ataktaki hastalarda daha yüksek saptandı ve istatistiksel olarak anlamlılık gösteriyordu (p<0.05). Hastaların ek tanıları karşılaştırldığında tedaviye yetersiz yanıt veren Grup 2, 3 ve 4 hastalarda daha fazla ek tanı saptandı. Ek tanı olarak hastalarda DSM- 5 TR tanı kriterlerine göre Yaygın Anksiyete Bozukluğu, Panik Bozukluk, Sosyal Anksiyete Bozukluğu, Obsesif Kompulsif Bozukluk, Post Travmatik Stres Bozukluğu ve Alkol-Madde Kullanım Bozukluğu olduğu saptandı ve tedaviye yetersiz yanıt veren hastalarda ek tanı daha fazla görüldü. Tüm hasta grupları arasında YMDÖ ortalama puanı, HDDÖ ortalama puanı, HADÖ toplam ortalama puanı, HADÖ psişik ve somatik ortalama puanı, KGİ-S ortalama puanı, SYÖ-iş, sosyal, aile ortalama puanı tedaviye yetersiz yanıt veren hastalarda anlamlı derecede daha yüksek bulundu ve DSÖYKÖ toplam ortalama puanı, DSÖYKÖ_genel, fiziksel, ruhsal, sosyal, çevresel alan puanları daha düşük ve ulusal çevre alanında ortalama puanı daha yüksek bulundu ve istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (p<0.05). Sonuçlar: Çalışmamızda tedaviye yanıtsızlığın öngörücüleri olarak hastaların alkol-madde kullanım öyküsü, aile desteğinin yetersiz olması, ektanı varlığı, ilk duygudurum bozukluğu epizodunun tipi, toplam duygudurum bozukluğu epizodu sayısının fazla olması, psikotik özelliklerin duygudurumla uyumsuzluğu, mevsimsel özellik göstermesi, içgörü eksikliği, hastalık belirtileri ile tanı alma arasında geçen zamanın uzun olması, ilaç uyumsuzluğu ve ilaç bırakma öyküsü sayılabilir. Bu konuda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Bunlar gözönünde bulundurularak tedaviye yetersizlik öngörücülerini saptamak ve tedavi yönetiminin buna göre yapılması gerektiğini düşünmekteyiz.
Esrar kullanan ve kullanmayan şizofreni hastalarında nörolojik silik belirtiler ve bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesi
Amaç: Esrar, sağlıklı bireylerde şizofreni başlangıcı için olası bir risk faktörüdür ve nörobilişsel, davranışsal ve motor koordinasyon değişikliklerine neden olur. Ortaya çıkardığı etkiler; başlangıç yaşı, kullanılan süre ve doz ile ilişkili olarak farklılık gösterir. Şizofreni hastalarında esrar kullanım komorbiditesi yüksek olmakla birlikte psikotik bulguları arttırdığı gözlenir, kognitif fonksiyon ve nörolojik silik belirti üzerine ise daha farklı sonuçlara neden olduğu görülmüştür. Kognitif belirtiler ve SNB ile ilgili veri sonuçları çelişkili olup çalışmamızda esrar kullanan hastalarda bu iki alan ile ilgili yapılan değerlendirme verilerinin güvenirliğini arttırmak, esrar kullanımının şizofrenide kognitif fonksiyonlar ve nörolojik silik belirti üzerindeki etkisini araştırmak, farklılıkları incelemek ve literatüre katkı sağlamayı amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya DSM-V'e göre şizofreni tanısı almış esrar kullanım öyküsü olan 33 şizofreni hastası, esrar kullanım öyküsü olmayan 40 şizofreni hastası ve 40 sağlıklı birey alındı. Esrar kullanım öyküsü olan kadın şizofreni hasta başvurusu olmadığı için tüm gruplar erkek cinsiyetinden oluşmaktadır. Klinik görüşme ile sosyodemografik veri formu, PANSS ve CGI hastalık şiddeti ölçeği dolduruldu. Frontal Assessment Batary (FAB), Sayı Dizisi Öğrenme Testi (SDÖT), Çizgi Yönünü Belirleme Testi, Stroop testi ve Nörolojik Değerlendirme Ölçeği kontrol ve hasta gruplarına uygulandı. Bulunan sonuçlar grup içi ve gruplar arasında karşılaştırıldı. İstatistiksel veri analizinde SPSS 18.0 programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda sosyodemografik değişkenler açısından kontrol ve hasta grupları arasında yaş ve eğitim süresi açısından farklılık saptanmadı (p>0,05). Çalışma durumu (p<0,001) ve çalışma süresi (p=0,015) kontrol grubunda hasta gruplarına göre daha fazlaydı, şizofreni grupları arasında ise esrar kullanım öyküsü olmayan şizofreni grubunda çalışma durumu ve süresi daha fazlaydı. Medeni durum (p=0,003), esrar kullanım öyküsü olan şizofreni grubunda bekâr olma durumu en fazla olan grup oldu. Kontrol ve hasta grupları arasında adli öykü (p<0,001) ve ailede psikiyatri öykü varlığı (p=0,002) en fazla esrar kullanım öyküsü olan şizofreni grubunda oldu. Gruplar ailede psikoz öyküsü varlığı açısından karşılaşlaştırıldı, yine esrar kullanımı olan şizofreni hastalarında oran daha fazla bulundu ve bu karşılaştırma anlamlı farklılık gösterdi (x2=6,011 p=0,05). Ailede psikoz öyküsü olan ve olmayan hastalar arasında PANSS, CGI-S, hastalık başlama yaşı, hastalık süresi, tedavisiz geçen süre, kognitif testler ve nörolojik silik belirtiler arasındaki korelasyon açısından karşılaştırma yapıldı. Sadece STP 1 DÜSA (t=2,307 p=0,024) ve ÇYBT (t=2,068 p=0,042) arasında anlamlı ilişki saptandı. Diğer itemlerle herhagi bir ilişki saptanmadı. Sigara kullanımı (p=0,001) gruplar arasında anlamlı olarak farklılık gösterdi. Şizofreni hasta gruplarında sigara kullanımı daha fazlaydı, şizofreni gruplarında ise esrar kulanım öyküsü olan şizofreni grubunda sigara kullanımı fazla olduğu görüldü. Sigara kullanım miktarı kontrol ve hasta grupları için yine anlamlı farklılık gösterip hasta grubunda sigara kullanım miktarı daha fazlaydı (p<0,05). Esrar kullanan ve kullanmayan hasta gruplarında sigara kullanım miktarının kognitif fonksiyonlar ile nörolojik silik belirtiler üzerine etkisi değerlendirildi. Esrar kullanım öyküsü olmayan hasta grubunda sigara kullanım miktarı ile kognitif fonksiyonlar ve nörolojik silik belirtiler arasında herhangi bir ilişki saptanmadı. Esrar kullanım öyküsü olan hasta grubunda ise sigara kullanım miktarı ile STP 1 HATA, STP 1 DÜSA, STP 3 SÜRE, STP 3 HATA, STP 4 SÜRE arasında pozitif korelasyon gözlendi (p<0,05). Sigara kullanım miktarı ile nörolojik silik belirti arasında ise sadece SNB 'diğer' alt puanı arasında negatif korelasyon saptandı (p=0,042). Şizofreni grupları kontrol grubuna göre kognitif fonksiyon testlerinde kötü performans gösterdi, özellikle STP 1SÜRE, STP 2 SÜRE, STP 3 SÜRE, STP 4 SÜRE, STP 5 SÜRE, ÇYBT, SDÖT, SDÖT Tekrar sayısı ve FAB anlamlı farklılık gösterdi (p<0,05). Şizofreni gruplarının kendi içinde karşılaştırmasında esrar kullanım öyküsü olan şizofreni grubunda daha iyi performans görüldü, ancak istatistiksel analizde kognitif testler arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). Nörolojik değerlendirme ölçeğiyle, kontrol grubunda şizofreni gruplarına kıyasla tüm SNB alt puan ve total puanlarda en az nörolojik silik belirti gözlendi, anlamlı farklılık saptandı(p<0,001). Şizofreni grupları arasında ise esrar kullanım öyküsü olan şizofreni grubunda daha az nörolojik silik belirti olduğu bulundu, özellikle SNB motor koordinasyon (p=0,009), SNB karmaşık motor (p=0,004), SNB total (p=0,027) puanları arasında anlamlı farklılık saptandı. Hasta grupları arasında PANSS pozitif, negatif, genel ve total puanları arasında farklılık gözlenmedi, CGI-S esrar kullanan şizofreni grubunda daha yüksek oldu (p=0,030). Hastalık süresinin ise esrar kullanımı olmayan şizofreni grubunda daha uzun olduğu görüldü (p=0,035). Hastalık belirtileri yönünden PANSS, kognitif testler ile kıyaslandı, özellikle negatif alt puan ile testler arasında korelasyon saptandı (p<0,05). PANSS ile SNB arasında ilişki ise anlamlılık gösterdi; Esrar kullanımı olmayan şizofreni hasta grubunda, PANSS pozitif, negatif, genel ve total punları ile SNB motor koordinasyon, duyusal bütünleştirme, karmaşık motor, diğer ve total puanları arasında pozitif korelasyon bulundu. Sadece PANSS pozitif ile SNB duyusal bütünleştirme arasında ilişki saptanmadı (p>0,05). Esrar kullanım öyküsü olan şizofreni hasta grubunda ise, PANSS pozitif belirti ile SNB 'diğer' alt puanı arasında pozitif korelasyon bulundu (p=,027). PANSS negatif belirti ile tüm SNB alt skorları ve total skor arasında pozitif korelasyon saptandı (p<0,05). PANSS genel belirti ve total puanı, SNB karmaşık motor alt puanı hariç diğer tüm SNB punlarıyla pozitif korelasyon gösterdi (p<0,05). SCH hasta grubunda SNB motor koordinasyon ve SNB total puanı STP 1 SÜRE, STP 2 SÜRE, STP 3 SÜRE, STP 3 HATA, STP 4 SÜRE, STP 4 HATA, STP 4 DÜSA, STP 5 SÜRE, STP 5 HATA, SDÖT Tekrar sayısı ile pozitif korelasyon saptandı; ÇYBT, SDÖT, FAB ile negatif korelasyon saptandı (p<0,05). SNB duyusal bütünleştirme ile STP 2 SÜRE, STP 3 SÜRE, STP 3 HATA, STP 4 SÜRE, STP 4 HATA, STP 4 DÜSA, STP 5 SÜRE, STP 5 HATA arasında pozitif korelasyon saptandı; ÇYBT, SDÖT, FAB ile negatif korelasyon saptandı (p<0,05). SNB karmaşık motor ile STP 1 SÜRE, STP 2 SÜRE, STP 3 SÜRE, STP 3 HATA, STP 3 DÜSA, STP 4 SÜRE, STP 4 HATA, STP 4 DÜSA, STP 5 SÜRE, STP 5 HATA, SDÖT Tekrar sayısı arasında pozitif korelasyon saptandı; ÇYBT, SDÖT, FAB ile negatif korelasyon saptandı (p<0,05). SNB 'diğer' ile STP 3 SÜRE, STP 4 SÜRE, STP 4 HATA, STP 4 DÜSA, STP 5 SÜRE, STP 5 HATA, SDÖT Tekrar sayısında pozitif korelaston saptandı; ÇYBT, SDÖT, FAB ile negatif korelasyon saptandı (p<0,05). SCH/kannabis hasta grubunda SNB motor koordinasyon ile STP 1 SÜRE, STP 1 HATA, STP 1 DÜSA, STP 2 SÜRE, STP 3 SÜRE, STP 3 HATA, STP 4 SÜRE, STP 4 HATA, STP 5 SÜRE, STP 5 HATA karşılaştırmasında pozitif korelasyon saptandı; ÇYBT ve FAB ile negatif korelasyon saptandı. SNB duyusal bütünleştirme ile STP 3 SÜRE, STP 4 SÜRE, STP 4 HATA, STP 5 HATA, SDÖT Tekrar sayısı arasında pozitif korelasyon saptandı; ÇYBT, SDÖT, FAB ile negatif korelasyon saptandı (p<0,05). SNB karmaşık motor ve SNB total STP 1 SÜRE, STP 1 HATA, STP 1 DÜSA, STP 2 SÜRE, STP 3 SÜRE, STP 3 HATA, STP 4 SÜRE, STP 4 HATA, STP 5 SÜRE, STP 5 HATA, SDÖT Tekrar sayısı arasında pozitif korelasyon saptandı; ÇYBT, SDÖT, FAB ile negatif korelasyon saptandı (p<0,05). SNB 'diğer' ile STP 1 SÜRE, STP 2 SÜRE, STP 3 SÜRE, STP 3 HATA, STP 4 SÜRE, STP 5 SÜRE, STP 5 HATA, SDÖT Tekrar sayısı arasında pozitif korelasyon saptandı; ÇYBT, SDÖT, FAB ile negatif korelasyon saptandı (p<0,05). Hasta gruplarında yaş ve eğitim süresi ile kognitif fonksiyonlar arasındaki ilişki değerlendirildi. SCH hasta grubunda yaş ile kognitif testler arasında herhangi bir ilişki saptanmadı, eğitim süresi ile Stroop testi arasında negatif korelasyon saptanırken ÇYBT, SDÖT, FAB arasında pozitif korelasyon saptandı. SCH/kannabis hasta grubunda yaş ile Stroop testi arasında pozitif korelasyon gözlendi; eğitim süresi ile Stroop testi arasında negatif korelasyon saptanırken ÇYBT, SDÖT, FAB arasında pozitif korelasyon saptandı (p<0,05). Hasta gruplarında yaş ve eğitim süresi ile nörolojik silik belirti arasındaki ilişki değerlendirildi. SCH hasta grubunda, yaş ile nörolojik silik belirtiler arasında herhangi bir ilişki saptanmadı. Eğitim süresi ile SNB tüm alt skorları ve total skoru arasında anlamlı düzeyde negatif korelasyon bulundu (p<0,05). SCH/kannabis yaş ile nörolojik silik belirtiler arasında herhangi bir ilişki saptanmadı. Eğitim süresi ile SNB motor koordinasyon, duyusal bütünleştirme, 'diğer' ve total skorlar arasında negatif korelasyon bulundu (p<0,05). Esrar kullanım öyküsü olan şizofreni hasta grubunda esrar başlama yaşı ile esrar kullanım süresinin kognitif fonksiyon testleri arasındaki korelasyona bakıldı. Esrar başlama yaşı ile STP 1 HATA (r=,378* p=0,03), STP 1 DÜSA (r=,378* p=0,03) arasında pozitif korelasyon saptandı. Diğer kognitif testler ile herhangi bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Ancak kesme noktası olarak 17 yaş belirlendiğinde 17 yaşından önce ve sonrasında esrara başlamış olmak kognitif performans üzerinde bir etkiye neden olmadı. İstatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmedi. Esrar kullanım süresi ile STP 2 SÜRE (r=,486** p=0,004), STP 3 SÜRE (r=,480** p=0,005), STP 3 DÜSA (r=,437* p=0,011), STP 4 SÜRE (r=,471** p=0,006), STP 5 SÜRE (r=,502** p=0,003) ve STP 5 HATA (r=,599** p<0,001) arasında anlamlı düzeyde pozitif korelasyon saptandı. Esrar kullanım öyküsü olan şizofreni hasta grubunda esrar başlama yaşı ile esrar kullanım süresinin nörolojik silik belirti ile arasındaki ilişkiye bakıldı. Esrar başlama yaşı ile SNB tüm alt skorları ve totoal skor arasında herhangi bir korelasyon saptanmadı. Esrar kullanım süresi ile SNB Karmaşık motor (r=,385* p=0,027), SNB 'diğer' (r=,455** p=0,008) ve SNB total (r=,425* p=0,014) puanlar arasında anlamlı düzeyde pozitif korelasyon saptandı. Esrar kullanım öyküsü olan şizofreni hasta grubunda esrar kullanım sıklığı değerlendirildi. Çalışmaya alınan hastalarda 'hergün', 'haftada bir', 'düzensiz' şeklinde kullanım sıklığı saptandı. Esrar kullanım öyküsü olan 33 hastanın 14'ü 'hergün'(%43), 11'i 'haftada bir'(%33), 8'i 'düzensiz' (%24) esrar kullanımı vardı. Esrar kullanım sıklığının hastalık başlama yaşı, hastalık süresi, tedavisiz geçen süre, PANSS, CGI-S, kognitif fonksiyon testleri (Stroop, ÇYBT, SDÖT, FAB), nörolojik silik belirtiler üzerine etkisi olup olmadığına bakıldı ve sadece SNB motor koordinasyon ile korelasyon saptandı (p=0,04). Diğer parametreler üzerinde herhangi bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Sonuç: Çalışmamızda Kontrol ve Şizofreni grupları karşılaştırldığında tüm kognitif fonksiyonlar, yürütücü işlev, dikkat ve tepki inhibisyonu, öğrenme ve bellek işlevlerinde şizofreni grubu daha kötü performans gösterdi, nörolojik silik belirtiler hasta grubunda daha fazla bulunmuştur. Bununla birlikte hasta grupları kendi içinde karşılaştırıldığında esrar kullanım öyküsü olan şizofreni grubu esrar kullanmayan şizofreni grubuna göre daha iyi kognitif fonksiyon performansı gösterdi ancak istatistiksel analizde anlamlı farklılık saptanmadı. Nörolojik silik belirtiler ise esrar kullanım öyksü olan şizofreni grubunda daha az saptandı. Eğitim düzeyi, kognitif fonksiyonları ve nörolojik silik belirtiyi etkileyen faktör oldu. Eğitim düzeyinin artması kognitif test performansını artırırken daha az nörolojik silik belirti varlığına neden oldu. Yaş ile kognitif fonksiyon ve nörolojik silik belirti arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Ailede psikoz öyküsünün varlığı benzer şekilde kognitif fonksiyon ve nörolojik silik belirti üzerinde bir etkisi olmadığı bulundu. Sigara kullanım miktarı, esrar kullanım öyküsü olan şizofreni grubunda kognitif fonksiyon ve nörolojik silik belirtiler üzerinde ilişkili olduğu saptandı, sigara kullanım miktarının artması özellikle dikkat performansını azaltırken daha az nörolojik silik belirti saptanmasına neden oldu. Esrar kullanımına başlama yaşının kognitif fonksiyonlar üzerine anlamlı bir etkisi bulunmazken, esrar kullanım süresinin artması korele bir şekilde kognitif performansı etkiledi. Stroop testi tamamlama süresi daha uzun oldu. Esrar kullanım süresinin artması ile daha fazla nörolojik silik belirti olduğu gözlendi. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, kannabis, nörolojik silik belirti, kognitif fonksiyonlar
Obsesif kompulsif bozuklukta ürotensin-2 ve peroksiredoksin-1 düzeyleri ve içgörü ile ilişkisi
Amaç: Obsesif kompulsif bozuluk (OKB), farklı ve tekrarlayıcı obsesyon ve / veya kompülsiyonlarla karakterize, hastalar ve aileleri için önemli sorunlara neden olan bir hastalıktır. OKB'nin etyopatogenezinde yer alan genetik, biyolojik ve psikososyal mekazimalar günümüzde halen kesinlik kazanmamıştır. Bu çalışmada OKB'ye sahip olan hastalarda ürotensin-2 (UTS-II) ve peroksiredoksin-1 (PRX-1) düzeylerini saptayarak, OKB'de içgörü ile ilişkisi olup olmadığını incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri polikliniğine başvuran ya da yatarak takip edilen DSM-V tanı kriterlerine uygun OKB tanısı konmuş ve en az son 1 aydır herhangi bir psikotrop medikal tedavi ya da psikoterapi almayan 72 hasta ile yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirlmiş 50 sağlıklı gönüllü araştırmaya dahil edildi. Hasta ve sağlıklı gönüllü grubundan alınan kan örnekleri santrifüj edilerek serumda ELİSA yöntemi ile UTS-II ve PRX-1düzeyleri çalışıldı. Bütün katılımcılara Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu, Sosyodemografik Veri Formu, SCID-I, Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Değerlendirme Ölçeği(YBOCS), Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği(HAM-D) ve Brown İnanışları Değerlendirme Ölçeği(BABS) uygulandı. Bulgular: Gruplar UTS-II düzeyleri açısından değerlendirildiğinde hasta grubunda UTS-II düzeyi ortalaması 94,3±181,3 iken kontrol grubunda 153±519,8 olarak tespit edildi. Hasta grubunun urotensin-2 düzeyi ortalaması kontrol grubuna kıyasla daha düşüktü ve aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Gruplar PRX-1 düzeyleri açısından değerlendirildiğinde hasta grubunda PRX-1 düzeyi ortalaması 8,1±5,2 iken kontrol grubunda 12,3±33,4 olarak tespit edildi. Hasta grubunun PRX-1 düzeyi ortalaması kontrol grubuna kıyasla daha düşüktü ve aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). UTS-II ve PRX-1 düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde pozitif yönde orta derecede bir ilişki bulunmuştur (r=0,402, p<0,05). Yapılan korelasyon analizinde UTS-II ve PRX-1 düzeyi ile içgörüyü değerlendiren toplam BABS skoru arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir (p>0,05). Ayrıca UTS-II ve PRX-1 düzeyi ile içgörü ile ilişkili olan YBOCS 11. madde, HAM-D 17. madde ve BABS 6. madde skorları arasında da istatiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir (p>0,05). Sonuç: Yaptığımız çalışmada OKB hastalarında antioksidan aktivite ile ilgili olabileceğini düşündüğümüz UTS-II ve PRX-1 düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük bulunmuş ancak bu düzeylerin içgörü düzeyi ile aralarında bir ilişki olmadığı saptanmıştır. Gelecekte OKB hastalarında azalmış antioksidan aktivite ile içgörü ilişkisini araştıran çalışmalara ihtiyaç vardır Anahtar Kelimeler: Obsesif kompulsif bozukluk, ürotensin-2, peroksiredokdin-1, içgörü
Bipolar bozuklukta thiol disülfid dengesi
Amaç: Bu çalışmamızdaki amacımız poliklinikten başvuran veya yatarak takip edilen Bipolar bozukluk tanısı olan hastalarda, hastalık patolojisiyle ilgili olabileceğini düşündüğümüz serum total tiyol, nativ tiyol, dinamik disülfid düzeyleri ile nativ tiyol/total tiyol, disülfid/total tiyol ve disülfid/nativ tiyol oranları ile hastalığın manik, depresif veya ötimik duygudurum dönemleri arasında sağlıklı kontrol grubuna göre fark olup olmadığını araştırmaktır. Çalışmamız bipolar bozukluğun depresyon dönemindeki hastalarda tiyol disülfid dengesini inceleyen ilk çalışmadır. Gereç ve Yöntem: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalına 2017 Kasım ile 2018 Kasım ayları arasında başvuran 18-65 yaşları arasında DSM- 5 ölçütlerine göre Bipolar bozukluk I tanısı almış ve tedavi gören 120 hasta ile 80 sağlıklı kontrol grubu aydınlatılmış onamları alındıktan sonra çalışmaya dahil edildi. 4 grup oluşturuldu. Grup 1: bipolar bozukluk depresif dönemde olan 40 hasta, Grup 2: bipolar bozukluk ötimik dönemde olan 40 hasta, Grup 3: bipolar bozukluk manik dönemde olan 40 hasta ve Grup 4: 80 sağlıklı gönüllü(kontrol grubu) çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalara; Onam Formu, Sosyodemografik Veri Formu, Young Mani Değerlendirme Ölçeği, Montgomery ve Asberg Depresyon Ölçeği, Klinik Global İzlem Ölçeği(KGI) uygulandı. Verilerin analizinde SPSS 19. 0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda hastaların sosyodemografik verileri incelendiğinde yaş, cinsiyet, eğitim, sigara kullanımının tüm gruplarda birbirine yakın olduğu ve istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı saptandı (p>0.05). Gruplar arasında çalışma durumu istatistiksel olarak karşılaştırıldığında anlamlı farklılık bulundu (p<0.05). Grup 1 ve 3 hastalarında işlevselliğin Grup 2 hastalarına göre daha fazla bozulduğu saptandı. Gruplar arasında sigara kullanımı açısından anlamlı farklılık saptanmadı (p>0.05). Dört gruptaki hastaların T_Tiyol, N_Tiyol, Dinamik Disülfid, N_Tiyol/T_Tiyol, Disülfid/T_Tiyol ve Disülfid/N_Tiyol değerlerinin karşılaştırılması sonucu Grup1, Grup2 ve Grup 3'te T_Tiyol, N_Tiyol, Dinamik Disülfid değerlerinin Grup 4'e göre düşük olduğu gözlenmiş olup anlamlı farklılık saptanmıştır(p<0,05). Sonuçlar: Mani, depresyon ve ötimi dönemindeki grupların tümünde nativ tiyol, total tiyol ve dinamik disülfid seviyeleri sağlıklı kontrollerden daha düşüktü. Mani, depresyon ve ötimi dönemindeki hastalar arasında nativ tiyol seviyeleri, total tiyol seviyeleri ve disülfid seviyeleri açısından anlamlı farklılık saptanmadı. Disülfid/N_Tiyol, N_Tiyol/T_Tiyol ve Disülfid/T_Tiyol oranları tüm gruplar arasında istatistiksel olarak benzer bulundu. Anahtar sözcükler: Bipolar bozukluk, oksidatif stres, tiyol, disülfid, tiyol/disülfid dengesi
Diyarbakır'daki taziye evlerinde akut dönem yas sürecinin yaşanması ve yasın ağırlık derecesine etki eden faktörlerin belirlenmesi
Amaç: Bu çalışmada, yakını öldükten sonraki ilk günlerde yas sürecinde bulunan kişilerin durumluk kaygı düzeyleri ve diğer yas tepkilerinin belirlenmesi, yakınlık derecesinin ve cinsiyet farklılığının yas tepkilerine etkisinin saptanması amaçlandı.Metod: Çalışma Diyarbakır ve çevresindeki yerleşim merkezlerinde kurumsal hale gelmiş olan taziye evlerinde yas yaşayan ve ölenin akrabası olan 122 birey (49 kadın, 73 erkek) ile yapıldı. Kontrol grubu olarak taziye dilekleri için gelen ve ölen kişi ile akrabalık bağı olmayan 54 birey (27 kadın, 27 erkek) alındı. Tüm katılımcılara çalışma hakkında bilgi verildi ve izinleri alındı. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, durumluk kaygı envanteri ve yasta ortaya çıkabilecek olan duygusal-davranışsal tepkilerin bir listesi sunuldu.Bulgular: Birinci derece akrabalarda akut yas daha şiddetli yaşanmaktadır (F=13.976, p<0,001) ve durumsal kaygı puanları daha yüksektir (DKE ortalaması birinci derece akrabalarda 53.3±8.9; ikinci derece akrabalarda 44.1±9.6; üçüncü derece akrabalarda 43.9±11.6 idi). Ölümün ani olması yas şiddetini artırmaktadır; ani ölenlerin yakınlarındaki DKE puanı 51.8±8.9; ölümü beklenenlerin yakınlarındaki DKE puanı 45.8±11.4 bulundu (t=3.257, p<0.001). Çalışma grubundaki kadınlarda yas semptomları daha şiddetlidir; kadınlarda DKE puanı 53.7±8.2; erkeklerde 45.4±10.8 bulundu (t=4.571, p<0.001). Kontrol gurubu ile kıyaslandığında akrabalardaki psikofizyolojik tepkilerinin daha yoğun olduğu saptandı (Örneğin; ölenle ilgili yoğun düşünceler ve hayaller içinde bulunma belirtisi için z=5.009, p<0.001).Sonuç: Yas kültürden kültüre ve bireyden birey çeşitlilik gösteren bir süreçtir. Yakınlık derecesi artıkça ve ölüm beklenmedik ve ani olunca yaslı kişiler daha çok etkilenmekte, kaygı düzeyleri daha yüksek çıkmaktadır. Kadınlar yas sürecinde erkeklerden daha çok etkilenmektedir.Anahtar kelimeler: Akut yas, akrabalık, cinsiyet, durumluk kaygı envanteri
Major depresyonda antidepresan tedavi ve elektrokonvülzif terapiye erken yanıtın tedavi yanıtını yordayıcılığı
Amaç: Yeni kanıtlar antidepresan ilaçların etkinliğinin ilk haftalarda ortaya çıktığı ve bu erken yanıtın nihai tedavi yanıtı için öngörücü bir faktör olduğuna işaret etmektedir. Bu çalışmanın amacı major depresyon tanılı hastalarda uygulanan antidepresan tedavi ve EKT'ye birinci haftada gözlenen kısmi yanıtın tedavi sonunda gözlenen yanıt için yordayıcılığını araştırmaktır.Yöntem: Çalışmaya servisimizde major depresyon tanısı ile yatarak izlenen ve antidepresan ilaç (n=52) ya da elektrokonvülzif terapi (EKT) (n=48) uygulanan hastalar alınmıştır. Hastaların verileri geriye dönük olarak taranarak birinci haftada Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ) puanında gözlenen %25 düşüşün üçüncü haftada %50 düşüşü yordayıcılığı geçerlilik analizi ile araştırılmıştır. Çeşitli sosyodemografik ve klinik değişkenlerin yanıt üzerindeki etkisi incelenmiştir.Bulgular: Birinci haftada HDDÖ puanındaki %25 düşüşün, üçüncü haftada HDDÖ puanındaki %50 düşüşü antidepresan ilaçlar için %78.3 pozitif prediktif değer, %62.1 negatif prediktif değer, %62.1 duyarlılık ve %78.3 seçicilik; EKT için %88 pozitif prediktif değer, %52.2 negatif prediktif değer, %66.7 duyarlılık ve %80 seçicilik ile yordadığı bulunmuştur. Daha önce hastaneye yatış sayısı, komorbid tıbbi hastalık varlığı, toplam epizod sayısı, hastalık süresi, şimdiki epizod süresi gibi faktörlerin tedaviye yanıt ile ilişkili olduğu saptanmıştır.Sonuç: Birinci haftada gözlenen yanıt üçüncü hafta gözlenen yanıtı yüksek bir seçicilik ve pozitif prediktif değer ile yordamaktadır. Tedavi yanıtının birinci haftadan itibaren yakından izlenmesi daha sonraki yanıtın öngörülmesini sağlayabilir.Anahtar Kelimeler: Antidepresan tedavi, elektrokonvülzif terapi, major depresyon, yanıt, yordama
Kortikal ve striatal GABA'erjik işlevselliğin, ileri beslemeli motor kontrolde bozulma üzerinden, kompulsiyon gelişimindeki rolünün, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (FMRG) ve manyetik rezonans spektroskopi (1H-MRS) ile değerlendirilmesi
Giriş Literatür, ileri beslemeli motor kontroldeki bozulmanın (FFMK) obsesif kompulsif bozukluğun (OKB) etyopatogenezinde rol oynayabileceğini vurgulamaktadır. İçsel kopya, FFMK'nın merkezi bir bileşenidir ve sakkadik göz hareketleri içsel kopya ile ilişkilidir. Çalışmamızda eylemin değişikliği olmadan gerçekleşen sakkadların işlevsel olmayan içsel kopyanın bir işareti olabileceği hipotez edilmiştir. Bu durumun, OKB'de motor davranışın tamamlanmamasına (kompulsiyon gelişimi) ve beyinde kortikal ve striatal bölgelerde değişmiş GABA'erjik işlevsellikle ilişkilendirilebileceği düşünülmektedir. Yöntem Ekolojik geçerliliği olan bir paradigma, fonksiyonel görüntüleme sırasında geliştirilmiş ve uygulanmıştır: Özetle, katılımcılar öncelikle kaygı uyandıran (semptom provokasyonu sağlayan) senaryoların videolarını izlemiş ve hemen ardından el yıkama videolarını izlemişlerdir. El yıkamanın yeterli olduğunu hissettiklerinde, ekrandaki musluğu kapatmak için bir butona basmaları istenmiştir. Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (FMRG) kaydı sırasında katılımcıların sakkadik göz hareketleri izlenmiştir.Göz hareketleri ile ilgili davranış verilerinin odaklandığı iki durum bulunmaktadır: Düğmeye basmadan önce musluğa yapılan son sakkad karar pozitif durum (KPM) olarak kabul edilirken, musluğu kapatmadan yapılan sakkadlar ise karar negatif durum (KNM) olarak kabul edilmiştir. KNM, işlevsel olmayan (yeterince oluşmayan) içsel kopyanın davranışsal izi olarak kabul edilmiştir. KNM ve KPM durumlarının fonksiyonel dinamikleri, 14 obsesif kompulsif bozukluk hastası ve 12 obsesif kompulsif bozukluğu olmayan kontrol grubu arasında karşılaştırılmıştır. Ayrıca, FMRG kaydından sonra bilateral ek motor alanlar (SMA) ve bilateral putamen bölgelerindeki GABA düzeyleri manyetik rezonans spektroskopisi ile değerlendirilmiştir. Daha sonra, katılımcılara senaryolar tarafından uyandırılan tiksinti derecesini içeren öz bildirim anketleri verilmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler MATLAB, SPSS 17 (IBM, ABD) ve Statistical Parameter Mapping 12 (SPM12) programları kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular Paradigmanın davranışsal verileri, paradigmanın işlevsel olduğunu doğrulamıştır: Student t-testi sonuçları ile, kontrol grubuna kıyasla OKB grubunun musluğu anlamlı derecede daha geç kapattığı (p<0.001), senaryolardan daha çok tiksinti duyduğu (p<0.001) ve KNM durumunda sakkad sayılarının daha fazla olduğu bulgularımız arasında yer almaktadır (p=0.034). ANOVA kullanılarak yapılan FMRG veri analizinde p(FWE)<0.05 düzeyinde birçok beyin bölgesinde, ek motor alan (SMA) da dahil olmak üzere anlamlı grup X görev etkileşimi ortaya çıkmıştır. GABA düzeyi (GABA/kreatinin oranı), KNM durumunda sağ SMA'nın sinyal değişimi oranı (%SC) ile pozitif korele olmuşken, KPM durumunda sağ SMA'daki %SC ile negatif korele olmuştur. Ayrıca, KNM durumunda sağ SMA'nın %SC'si Yale-Brown Obsesif Kompulsif Ölçeği (Y-BOCS) puanlarıyla negatif korele olmuştur (r=-0.468, p=0.016). Tartışma Bulgularımız, GABA düzeyi ile negatif korele olan SMA'nın azalmış aktivasyonunun artan el yıkama ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Obsesif kompulsif bozukluk grubunda KNM durumundaki sakkadların daha yüksek sayısı ve KNM durumundaki SMA'ların daha düşük aktivasyonu ile birlikte yorumlandığında, bu bulgular işlevsel olmayan içsel kopyanın kompulsif davranış oluşumuyla ilişkili olabileceğini göstermektedir.
Covid-19 pandemisi sırasında tedavi almakta olan kanser hastalarında psikolojik dayanıklılık ve ilişkili faktörler
COVID-19 21.yüzyılda insanlığın gördüğü en büyük salgındır ve birçok psikososyal problemi de beraberinde getirmektedir. Çalışmalar, kanser hastalarının artmış COVID-19 riski altında olabileceğini ve prognozun daha kötü olabileceğini göstermektedir. Çalışmamızda, COVID-19 risk algısı, anksiyete ve depresyon düzeylerinin belirlenmesi; kanser hastalarındaki anksiyete-depresyon belirti şiddetlerinin sağlıklı gönüllülerle karşılaştırılması; tüm katılımcılarda COVID-19 pandemisi sürecinde, kanser hastalarında ek olarak tedavi süreçlerinde ruhsal iyilik haline temel oluşturabilecek psikolojik dayanıklığın (PD) ve ilişkili etkenlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmaya, Mayıs-Ağustos 2020 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalında herhangi bir solid organ kanseri nedeniyle tedavi almakta olan 113 kanser hastası ve sağlık çalışanı olmayan 293 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Sosyodemografik veri formu, çalışmacı tarafından hazırlanan COVID-19 pandemisi risk algısı formu (COVID-19RA), Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ), Zihinselleştirme Ölçeği (ZÖ), Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YPDÖ), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ) ve Hastane Anksiyete-Depresyon Ölçeği (HADÖ) tüm katılımcılar tarafından; kanser tedavisi sırasında görülebilecek yan etkiler formu ve Travma Sonrası Bilişler Ölçeği (TSBÖ) sadece kanser hastalığı olan katılımcılar tarafından; hastaların kanser tanısı ve tedavilerine ilişkin bilgileri içeren form çalışmacı tarafından hastane kayıtları kontrol edilerek doldurulmuştur Çalışmamızda, anksiyete ve depresyon belirti düzeyleri pandemi öncesinde yapılan epidemiyolojik çalışmalardan yüksek bulunmuştur. Ayrıca kadınlarda ve sosyal medyada daha fazla zaman harcayanlarda anksiyete ve COVID-19 RA düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Zihinselleştirme kapasitesindeki artış ve PD artışı ile COVID-19 RA, anksiyete ve depresyon belirti düzeyleri düşmektedir. Kanser hastalarında PD'nin, stresle başa çıkma tutumlarının ve zihinselleştirme kapasitesinin anksiyete, depresyon, TSSB ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Kanser hastalarında tedavi sırasında ortaya çıkabilecek psikopatolojilerde PD, başa çıkma tarzları ve kendiliğe ilişkin zihinselleştirme kapasitesinin desteklenmesi önemli görünmektedir. Pandemi döneminde çevrim içi anketler yardımıyla da olsa gerek toplumun gerek duyarlı grupların ruh sağlığına yönelik taramalar yapılması, koruyucu önlemlerin geliştirilebilmesi açısından vazgeçilmezdir.
Beden kütle indeksinin, depresyon ve aleksitimiyle ilişkisi
Literatürdeki Beden Kütle İndeksi (BKİ) ile depresyon arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalarda pozitif ilişki olduğu ve ilişki olmadığı şeklinde sonuçlar vardır. Bu çalışmada, BKİ'nin depresyon ve aleksitimi ile ilişkili olup olmadığının yanısıra depresyon ile aleksitimi arasında bir ilişki bulunup bulunmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Vücut ağırlığının, boyun karesine bölünmesiyle elde edilen bir değer olan BKİ açısından 3 gruba ayrılan katılımcılar (BKİ=18.5-24.99 olanlar normal, BKİ=25-29.99 olanlar fazla kilolu ve BKİ=30 ve üstü olanlar obez olmak üzere) depresyon ve aleksitimi varlığı bakımından değerlendirilmişlerdir.Katılımcılar Mayıs-2008- Temmuz 2008 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Endokrinoloji Poikliniği'ne başvuran ve TFT'leri normal olan 100 hastadır.Katılımcılara CIDI(depresyon bölümü), BDI ve TADS-26 ölçekleri verilmiştir. Sonuç olarak BKİ ile depresyon arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur.İlişki kadınlarda daha güçlüdür. BKİ ile aleksitimi ve aleksitimi altölçekleri arasında ilişki bulunmamıştır. Depresyon düzeyi ile aleksitimi arasında pozitif ilişki bulunmuştur.Psikosomatik hastalıklar olarak kabul edilen; iskemik kalp hastalığı, gastrit/ülser, hipertansiyon, diabetes mellitus'u olan hastaların aleksitimi puanları, olmayan hastalarla karşılaştırıldığında anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Fibromıyalji sendromu tanısı konulan hastalarda ebeveynlik algısı, aleksitimi ve bağlanma özellikleri
Bu çalışmada Fibromiyalji sendromu tanısı konulan hastalarda erken dönem yaşantılar, ebeveynlik algısı, aleksitimi ve bağlanma özelliklerini incelemek, aralarındaki olası ilişkileri belirlemek amaçlanmıştır. Fibromiyalji sendromu tanısıyla takip edilmekte olan 33 hasta ile kontrol grubu olarak remisyonda romatoid artrit tanısı ile izlenen 30 hasta ve yaş, cinsiyet ve öğrenim durumu açısından eşleştirilmiş bilinen bir hastalığı olmayan 62 birey çalışmaya dâhil edildi. Katılımcılara araştırmacılar tarafından bu tez çalışması için geliştirilmiş Sosyodemografik ve Klinik Veri Toplama Formu, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Kısa Form- 36, Young Ebeveynlik Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği ve Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri uygulandı. Fibromiyalji ve romatoid artrit grubunda anksiyete, depresyon ve aleksitimi puanları anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Fibromiyalji grubunda yaşam kalitesinin tüm alanlarda bozulduğu ve olumsuz ebeveynlik algısıyla ilgili puanlarının kontrol gruplarına oranla yüksek olduğu saptanmıştır. Bağlanmanın kaygı ve kaçınma boyutu puanları açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Ebeveynlik algısı ve bağlanma özellikleri gibi etmenlerin aleksitimi ve fibromiyalji gelişiminde, hastalık davranışında önemli rolü olabilir. Bu bulgular ışığında bir psikosomatik görüngü olarak kabul edilebilecek fibromiyalji sendromuna farklı disiplinlerin birlikte yaklaşımı önemlidir. Fiziksel hastalık boyutu ile uğraşıldığı kadar hastalığı başlatmakta ve sürdürmekte rol alan ruhsal nedenlere odaklanmak, gerekli psikoterapi müdahalelerinde bulunmak hastalığın gidişatını olumlu yönde etkileyebilir.
Majör depresif bozuklukta SLC6A4 geni 5-HTTLPR polimorfizmi ile çocukluk çağı örselenmeleri ve ebeveynlik algısı ilişkisi
Bu çalışmanın amacı Majör Depresif Bozukluk (MDB) tanısı konan bireylerin ve sağlıklı kontrollerin 5-HTTLPR polimorfizmlerini belirlemek; çocukluk çağı örseleyici yaşantıları ve algılanan ebeveynlik niteliği ile 5-HTTLPR polimorfizmleri arasında nasıl bir ilişki bulunduğunu irdelemek; MDB'nin ortaya çıkmasında, şiddetinde ve yineleyiciliğinde gen-çevre etkileşiminin rolüne dair yeni bulgulara ulaşmaktır. Çalışma kapsamında hastalar Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine başvuranlar arasından seçildi. Çalışmaya alınan tüm bireylere Uluslararası Bileşik Tanı Görüşmesi (CIDI) uygulandı ve MDB tanısı konan 99 hasta çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubuna yaş, cinsiyet ve öğrenim durumu açısından eşleştirilmiş, CIDI ile ruhsal bozukluğu olmadığı belirlenen 108 sağlıklı birey dahil edildi. Tüm katılımcılara, bu tez çalışması için hazırlanmış Sosyodemografik ve Klinik Veri Toplama Formu ile Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeği (ÇÖYÖ), Young Ebeveynlik Ölçeği (YEBÖ) uygulandı. Çalışma kapsamında bütün katılımcılar 5-HTTLPR gen polimorfizmi açısından analiz edildi. MDB grubu ve kontrol grubu arasında genotip açısından anlamlı farklılık saptanmadı. Hasta ve kontrol gruplarının genotiplere göre BDÖ ve BAÖ puanları karşılaştırıldığında anlamlı farklılık saptanmadı. ÇÖYÖ puanları ve YEBÖ puanları hasta grubunda anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Yapılan regresyon analizinde ÇÖYÖ ve YEBÖ alt boyutlarının BDÖ ve BAÖ puanlarını yordadığı saptandı. Korelasyon analizlerinde 5-HTTLPR polimorfizminin bir veya iki S alleline sahip bireylerde ÇÖYÖ toplam ve alt ölçek puanları ile YEBÖ alt ölçek puanları kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek saptandı. L/L genotipine sahip hastalarda da bazı YEBÖ alt ölçek ve ÇÖYÖ puanlarında kontrol grubuna göre anlamlı farklılık olmakla birlikte bu S allel taşıyıcılarına göre belirgin düzeyde daha düşüktü. Gen-çevre etkileşiminin erken dönem örselenme yaşantılarının yoğunluğu ve algılanan ebeveynliğin niteliği aracılığıyla araştırıldığı bu çalışmada, MDB gelişiminde çevresel faktörlerin daha etkili olduğu, ancak S alleli taşıyan bireylerin L/L genotipindeki bireylere göre çevresel etkenlere daha duyarlı olduğu; dolayısıyla MDB geliştirme risklerinin daha fazla olduğu saptanmıştır. Sadece riskli genotipe sahip olmak, MDB'nin gelişmesini ve şiddetini tek başına belirlememektedir. Anahtar Sözcükler: 5-HTTLPR, depresyon, ebeveynlik, çocukluk çağı örselenmesi
Fonksiyonel gastrointestinal hastalık tanısı konulan hastalarda aleksitimi ve bağlanma biçimleri
Bu çalışmada Fonksiyonel Gastrointestinal Hastalık (FGİH) tanısı konulan hastalarda anksiyete depresyon birlikteliği, aleksitimi düzeyleri ve bağlanma biçimlerini incelemek, aralarındaki olası ilişkileri belirlemek amaçlanmıştır. FGİH tanısı konulan 106 hasta ile 94 sağlıklı kontrol grubu yaş, cinsiyet ve öğrenim durumu açısından eşleştirilerek çalışmaya dahil edildi. Katılımcılara araştırmacılar tarafından bu tez çalışması için geliştirilmiş Sosyodemografik ve Klinik Veri Toplama Formu, Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği ve Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri uygulandı. FGİH tanısı konulan hastalarda sağlıklı kontrol grubuna kıyasla güvensiz bağlanma biçimlerinden kaçınan bağlanma biçimi ile aleksitimi, anksiyete ve depresyon düzeyleri açısından anlamlı derecede yüksek değerler elde edildi. FGİH alt ve üst FGİH olarak karşılaştırıldığında değişkenler açısından anlamlı bir fark bulunamadı. FGİH etiyolojisi tam olarak açıklanamayan pek çok etkenin rol oynadığı düşünülen bir grup hastalıktır. Psikojenik faktörlerle ilişkisi bilinmektedir. Klinikte FGİH tanısı konulan hastaları değerlendirirken, bağlanma biçimlerini dikkate almak, güvensiz bağlanma biçimlerinin tedavi arayışı ile ilişkisini göz önünde bulundurarak hasta merkezli yaklaşımlar oluşturmak, hastanın tedavi uyumunu bozmasını ve/veya tedaviyi bırakmasını önlemeyi sağlayabilir. FGİH'de sıkça psikiyatrik eş tanı görülmesi disiplinler arası işbirliği içinde tedavinin sürdürülmesi gerektiğini göstermektedir. Bu işbirliği hastalık gidişini olumlu etkileyebilir. FGİH hastalarında gerektiğinde farmakolojik psikiyatrik ilaç tedavisi yanı sıra psikoterapötik yaklaşımlar tedaviye önemli katkı sağlayabilir. Anahtar Sözcükler: FGİH, Aleksitimi, Bağlanma
Fonksiyonel gastrointestinal hastalıklarda kişilik özellikleri, savunma düzenekleri ve öfke
Bu çalışmada, fonksiyonel gastrointestinal hastalıklarda (FGİH) kişilik özellikleri, savunma düzenekleri ve öfke ilişkisinin saptanması amaçlanmıştır. Bu araştırmaya Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniğine 08.02.2015 -31.05.2015 tarihleri arasında muayene ve tedavi amacıyla başvuran, gastroskopi ve kolonoskopi yapılıp gastroenteroglar tarafından ROMA III kriterlerine göre FGİH tanısı konulan, 18 - 65 yaşları arasında, okuma yazma bilen, değerlendirme araçlarını yanıtlayabilecek zihinsel kapasitesi olan gönüllü bireyler kabul edilmiştir. Bu gruba ek olarak bilinen kronik gastrointestinal hastalığı olmayan, yaş, cinsiyet ve eğitim durumu eşleştirilmiş bireyler kontrol grubu olarak alınmıştır. Katılımcılara Sosyodemografik ve Klinik Bilgi Formunun yanı sıra Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Eysenck Kişilik Anketi Kısa Formu, Savunma Biçimleri Testi ve Sürekli Öfke-Öfke İfade Tarz Ölçeği uygulanmıştır. İstatistiksel değerlendirmede FGİH ve sağlıklı kontrol grubu arasında kişilik özellikleri ve olgun, nevrotik ve ilkel savunma düzenekleri arasında fark gözlenmemiş, ancak FGİH grubunda öfkenin daha fazla içe yansıtıldığı bulunmuştur. FGİH etiyolojisinde ve gidişinde kişilik özelliklerinin, savunma düzenekleri ve öfkenin rol oynayabileceği düşünülebilir. Diğer yandan kronik bir hastalık olan FGİH sonucunda da savunma düzenekleri ile öfke düzeyleri de değişebilir. FGİH'nin ele alınma ve tedavi sürecinde psikolojik faktörlerin göz önünde tutmanın ve psikiyatrik değerlendirmenin de yer aldığı disiplinler arası işbirliği kurmanın tedaviyi güçlendirebileceği ve hastanın tedaviye uyumunu artırabileceği düşünülmüştür.
Panik bozukluğuna eşlik eden yetişkin ayrılma anksiyetesi bozukluğunda bağlanma biçimleri, mizaç, çocukluk travmaları ve erken yaşam olayları
Bu çalışmada Panik Bozukluk tanısı konulan hastalar içinde Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Bozukluğu eşlik eden ve etmeyenleri erken yaşam olayları, çocukluk çağı travmaları, mizaç ve bağlanma özelliklerini incelemek, sağlıklı kontroller ile kıyaslayarak olası etiyolojik farklıkları belirlemek amaçlanmıştır. CIDI uygulanarak belirlenen 74 Panik Bozukluk hastası ve 74 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 148 birey çalışmaya dahil edildi. Panik Bozukluk tanısı konulan 74 hastadan 40'ında Ayrılma Anksiyetesi İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme ile belirlenen Yetişkin Ayrılık Anksiyetesi Bozukluğu saptandı. Panik bozukluk belirti şiddetini belirlemek amacıyla klinisyen tarafından Panik Bozukluk Şiddet Ölçeği uygulandı. Bu tez çalışması için geliştirilmiş Sosyodemografik ve Klinik Veri Toplama Formu, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Temps-A Mizaç Ölçeği, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği ve Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri II katılımcılar tarafından dolduruldu. AAB'nin %67,5 oranında yetişkinlikte döneminde ortaya çıktığı bulunmuştur. Çocukluk döneminde ebeveynden ayrı kalma, siklotimik mizaç özellikleri, baskın endişeli mizaç, eş tanılı ruhsal hastalıklar ve depresyon, bağlanma kaygı boyutu, işlevsellik kaybı ile PB'ye YAAB eşlik etmesi arasında ilişki saptanmıştır. ÇAAB panik bozukluğuna YAAB eşlik etme riskini yaklaşık 7 kat; baskın endişeli mizaç panik bozukluğuna YAAB eşlik etme riskini yaklaşık 5 kat artırmaktadır. Kaygılı bağlanma, endişeli baskın mizaç ve siklotimik mizaç özellikleri, çocukluğun erken dönemlerinde ebeveynden ayrı kalma gibi etiyolojik faktörler PB'ye YAAB eşlik etme riskini artırmaktadır. YAAB panik bozukluğuna göz ardı edilemeyecek sıklıkta eşlik etmektedir ve hastalık şiddetindeki artış ile birlikte işlevsellik kaybını da artırdığı bulunmuştur. ÇAAB hem pür PB'yi hem de PB'yeYAAB eşlik etmesini belirgin olarak artırmaktadır.
İlk atak psikozda korpus kallozum hacmi ile negatif belirtiler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Geriye dönük manyetik rezonans görüntüleme çalışması
Amaç: İlk atak psikozda her iki hemisferin iletişiminin bozulması ile psikoz arasında ilişki olabilir. Bu çalışmanın amacı ilk atak psikoz olgularının korpus kallozum hacmi ile psikoz semptomatolojileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yöntem: Çalışma bir olgu kontrol çalışmasıdır. Çalışma grubundaki ilk atak psikoz olguları ve kontroller DEÜTF Psikiyatri anabilim dalı yatan hasta servisi arşivi ve radioloji arşivinden elde edilmiştir. Geriye dönük bir çalışmadır. Olgular PANS ölçeği ile değerlendirildi. İki hemisfer arasında ana bağlantıyı oluşturan korpus kallozum manyetik rezonns görüntüleme ile incelendi. İlk atak psikozu olan 27 olgu ve 29 sağlıklı gönüllü 1,5T MR ile değerlendirildi. her iki grubun korpus kallozum hacimleri ölçülerek karşılaştırıldı. PANS ölçeği skorları ve korpus kallozum hacmi korelasyonları Spearman Rho korelasyonu ile incelendi. Bulgular: Korpus kallozum hacmi ilk atak psikoz hastalarında sağlıklı kontrollere göre daha düşüktü. Korpus kallozum hacmi ile emosyonel geriçekilme arasında negatif korelasyon saptandı. Üstelik halusinasyonlarla korpu kallosum hacmi arasında pozitif korelasyonu vardı. Sonuç: Frontal lobların bağlantısında korpus kallozum en önemli rolü üstlenmektedir. İlk atak psikozda da korpus kallozum bağlantılarının bozuk olduğu hipotezi doğrulandı. Korpus kallozum hacmi ile emosyonel geriçekilme arasında negatif korelasyon saptandı. Üstelik halusinasyonlarla korpus kallosum hacmi arasında pozitif korelasyonu vardı. Korpus kallozum hacmi ile varsanılar ve emosyonel geri çekilme semptomları ilişkilidir. Bu semptomların oluşumunda korpus kallosum bağlantılarındaki değişiklikler rol oynuyor olabilir.
Şizofreni ve diğer psikotik bozukluklarda sosyal çevrenin relapslar üzerine etkisi
Amaç: Şizofreni ve diğer psikotik bozuklukların sıklık ve yaygınlığı ile sosyal çevre arasındaki ilişki uzun zamandır üzerinde çalışılan bir konudur. Ancak sosyal çevrenin hastalık prognozu ve relapslar üzerine etkisi ile ilişkili araştırmalar ise sınırlıdır. Ayrıca sosyal çevre ile ilişkili bir kavram olarak "sosyal sermaye" ile psikotik bozukluklar arasındaki ilişki son yıllarda üzerinde çalışılan bir alandır. Şizofrenide relaps kavramı halen net tanımlanamamıştır. Bu çalışmada şizofreni ve diğer psikotik bozukluklarda sosyal çevrenin relapslar üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu araştırma kayıtlara dayalı retrospektif bir izlem çalışmasıdır. Şizofreni (112) ve diğer psikotik bozukluk (35) tanılı 147 hasta çalışmaya dâhil edildi. Tıbbi kayıtlar geçmişten ileriye doğru taranarak ve hasta görüşmeleri ile 5 yıllık döneme ait (1 Ocak 2009–31 Aralık 2013); yerleşim öyküsü (mahalle ve adres değişikliği), relaps öyküsü ve antipsikotik ilaç kullanımına ait veriler elde edildi. Sosyal çevre bileşenleri olarak mahalle sosyoekonomik yoksunluk göstergeleri (işsizlik oranı/ düşük gelirli oranı), mahalle sosyal sermaye düzeyi (TurkSch: İzmir psikotik bozukluklarda gen-çevre etkileşimi için akıl sağlığı araştırması verileri) ve mahallede seçimlere katılım oranı (kesiştiren sosyal sermaye) tanımlandı. Sosyal çevre özelliklerinin relapslar ile ilişkisi araştırıldı. Bulgular: Mahalle sosyal çevre özellikleri ile relapslar arasında ilişki saptanmadı. Adres değişikliği (residential mobility) relaps olanlarda olmayanlara göre anlamlı olarak daha fazla saptandı (p<0,05). Relaps olanlarda izlem süresince relaps olmayanlara göre daha yüksek dozda antipsikotik ilaç kullanımı saptandı (p<0.05). Relaps olanlarda olmayanlara göre yaş ortalaması anlamlı olarak daha düşük saptandı. Karıştırıcı faktörlerin (yaş, cinsiyet, eğitim durumu) kontrol edilmesinden sonra yaş ile relapslar arasındaki ilişkinin anlamlı düzeyde devam ettiği saptandı (p<0,05). Sonuç: Sosyal çevre özelliklerinin relapslar üzerine anlamlı bir etkisi saptanmamıştır. Adres değişikliği relaps olasılığını artırmaktadır. Ayrıca aynı adreste ikamet süresi kısaldıkça relaps olasılığı artmaktadır. Relaps öyküsü; daha yüksek dozda antipsikotik ilaç kullanımı ile ilişkilidir. Yaş arttıkça relaps olasılığı azalmaktadır. Tanımlanması ve ölçümü zor bir kavram olan sosyal çevrenin etkilerini saptayabilmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: Şizofreni, psikotik bozukluklar, sosyal çevre, sosyal sermaye, relaps
İki uçlu duygudurum bozukluğu tanılı hastalarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ek tanısı varlığında dürtüsellik, risk alma davranışının ve nörobilişsel işlevlerin sağlıklı kontrollerle karşılaştırması
Amaç: İki uçlu duygudurum bozukluğu (bipolar bozukluk, BPB) ve dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) sıklıkla birlikte görülebilen psikiyatrik hastalıklardır. Nörobilişsel bozulma ve dürtüsellik her iki hastalıkta da gözlenen bulgulardır. Bu çalışmanın amacı erişkin BPB ve DEHB ektanısı olan hastaların (BPB+DEHB) dürtüsellik, risk alma davranışlarının ve nörobilişsel işlevlerinin yalnız BPB tanılı, yalnız DEHB tanılı hastalar ve sağlıklı kontrollerle (SK) karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Böylece bu iki tanının birlikteliğinin belirtilen işlevler üzerine ne derecede etkilerinin olduğu daha iyi anlaşılacaktır. Yöntem: Araştırmaya BPB tanısı almış 37 hasta, DEHB tanısı almış 43 hasta, BPB+DEHB tanısı almış 21 hasta ve 51 SK dahil edilmiştir. Hasta grupları ve SK'ler başlıca dürtüsellik, risk alma ve bir dizi nörobilişsel işlevler açısından karşılaştırılmıştır. Çoklu ve ikili grup karşılaştırmaları non-parametrik testler kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Her üç hasta grubunun da yürütücü işlevler, dikkat ve işlem hızı testlerinde SK'e göre anlamlı olarak daha kötü performans sergilediği; dürtüselliklerinin SK'e göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ek olarak BPB grubunun sözel öğrenme, bellek, işleyen bellek ve sözel akıcılık testlerinde, BPB+DEHB grubunun sözel akıcılık testlerinde, DEHB grubunun ise işleyen bellek testinde SK'e göre anlamlı olarak daha kötü performans sergilediği gözlenmiştir. BPB ve BPB+DEHB grupları arasında herhangi bir nörobilişsel testte farklılık olmadığı; BPB grubunun sözel öğrenme ve bellek testlerinde; BPB+DEHB ve BPB gruplarının ise bazı dikkat, işlem hızı ve sözel akıcılık testlerinde DEHB grubuna göre daha kötü performans sergilediği gözlenmiştir. Tüm hasta grupları dürtüsellik ölçeğinde SK'e göre anlamlı olarak yüksek puan almışlardır. Ayrıca DEHB ve BPB+DEHB grupları da dürtüsellik ölçeğinde BPB grubundan anlamlı olarak daha yüksek puan almışlardır. Tüm hasta grupları tepki ketleme testinde SK'e göre anlamlı olarak daha dürtüsel özellikler sergilemişlerdir. Risk alma davranışı açısından gruplar arasında fark bulunmamıştır. Sonuç: Sonuçlarımız BPB ve DEHB ektanılı hastaların, yalnız BPB tanılı hastalara benzer nörobilişsel bozulma sergilediğini; dürtüsellik özelliklerinin de yalnız DEHB tanılı hastalara benzer olarak yüksek olduğunu göstermektedir. Bu durum BPB ve DEHB ektanılı hastalarda hastalık seyrinin olumsuz gidişine ve tedavide güçlüklere sebep olabilir. Tedavinin bu sonuçlar üzerindeki etkisini araştırmak için daha büyük örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: bipolar bozukluk, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, dürtüsellik, risk alma, nörobilişsel işlevler