Dicle University
Institute

Institute of Educational Sciences

Dicle University

5

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Archived Theses

5 Theses
Master'sOpen AccessTR

Okul öncesi öğretmenlerinin STEM eğitimine yönelik farkındalıklarının incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı, Diyarbakır ilinde çalışan okulöncesi öğretmenlerinin STEM eğitimine yönelik farkındalıklarını incelemektir. Bu amaç doğrultusunda uygun verileri toplamak ve analiz etmek için karma yöntemin eş zamanlı sıralı deseni kullanılmıştır. Bu desene uygun olarak önce nicel veriler, daha sonra nicel verilere dayalı olarak nitel veriler toplanıp analiz edilmiştir. Araştırmada üç farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Bu araçlardan ilki nicel verilerin toplanması için Çevik (2017) tarafından geliştirilen FeTeMM farkındalık ölçeğidir. Nitel verilerin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme ve gözlem formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmının evren ve örneklemini 2021-2022 öğretim yılında Diyarbakır ilinde görev yapmakta olan okulöncesi öğretmenleri oluşturmaktadır. Bu kapsamda merkez ve kırsal bölgelerde görev yapan 264 okulöncesi öğretmenine FeTeMM farkındalık ölçeği uygulanmış ve sonuçları ilişkisiz t testi ve tek yönlü varyans analizi (one-way ANOVA) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel kısmındaki katılımcılar ise FeTeMM farkındalık ölçeği uygulanan öğretmenler arasından amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemine göre belirlenmiştir. Bu kapsamda yarı yapılandırılmış görüşmeler için 13, gözlem için 3 katılımcı araştırmaya katkı sunmayı gönüllü olarak kabul etmiştir. Nitel veriler için içerik analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, okulöncesi öğretmenlerinin STEM eğitimi farkındalıkları konusunda cinsiyet, sınıf mevcudu, çalışılan yaş grubu, görev yapılan yer, mesleki kıdem, mezun olunan lise durumlarında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Buna karşın "teknoloji dikkatimi çeker" ve "STEM eğitimi alma" gibi değişkenlerde anlamlı bir farklılaşma tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, okulöncesi öğretmenlerinin STEM farkındalık düzeylerinin yüksek olduğu fakat bunun farkında olmadıkları, STEM etkinliklerini ve STEM eğitimi yaklaşımının aşamalarını sınıflarında ve etkinliklerinde uyguladıkları ancak STEM eğitimi konusunda hizmet içi seminerler vb. alınırsa kendilerini daha özgüvenli ve yeterli hissedecekleri tespit edilmiştir. Ayrıca okullara sunulacak materyal desteği, STEM eğitimi planları, fiziki şartların iyileştirilmesi gibi faktörlerle STEM eğitiminin yaygınlaşacağı ve kolaylaşacağı bundan dolayı öğretmenlerin STEM farkındalık düzeyinin artacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Dilan Çeçen
Dicle University · Institute of Educational Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Dede Korkut yazmaları üzerine karşılaştırmalar

Bu çalışma Dede Korkut yazmalarının karşılaştırılmasına dayanmaktadır. Çalışmada ayrıca müstensihlerin tasarruf konusundaki tutumlarının izleri taranmıştır. Elde edilen verilerden hareketle müstensihlerin Dede Korkut anlatı geleneği içerisinde hikayeleri yeniden yapılandırma rolünü üstlendikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Yazmaların mukaddimelerinde geçen kadın adları ve soylamaların birbirinden farklı olduğu tespit edilmiştir. Ankara yazmasının hem kadın adları hem de soylama sayısı açısından diğer yazmalardan daha zengin bir içeriğe sahip olduğu görülmüştür (bk. 3. Mukaddimeden Hareketle Dede Korkut Anlatıları). Ankara yazmasının diğer yazmalardan daha zengin bir mukaddime içeriği ile ortaya çıkması müstensihin metin üzerindeki tasarrufuna bir işaret olarak gösterilebilir. Yazmaların mukaddimelerinde olduğu gibi, aynı boyları ihtiva eden Dresden, Vatikan ve Ankara yazmaları boyların kurgusu bakımından da farklıdır. Ankara yazması sadece Boğaç Han boyunun baş tarafından bir kısmını ihtiva etmesine rağmen boyun kurgusunda farklılıklar barındırır. Dresden ve Vatikan yazmalarında da boyların farklı kurgular ile aktarıldığı görülmektedir. Bir boyun yazmalarda farklı kurgular ile yer alması müstensihlerin metin üzerindeki tasarrufunu gösterir (bk. 4. Dede Korkut Anlatılarında Kurgu Farklılıkları). Çalışmada Dede Korkut yazmalarında geçen Oğuz kahramanları hakkındaki bilgi ve övmelikler üzerinde durulmuştur. Tespit edilen örnekler övmeliklerden hareketle Oğuz kahramanları hakkında yazmalarda verilen biyografik bilgiler tespit edilerek karşılaştırılmıştır. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda yazmalarda aynı kahramana ait farklı biyografik bilgiler yer alabildiği görülmüştür (bk. 6. Dede Korkut Yazmalarında Ortak Konular). Dede Korkut yazmaları son olarak yer adları bakımından karşılaştırılmıştır. Yapılan karşılaştırmadan hareketle Dresden, Bursa ve Vatikan yazmaları ile Topkapı Sarayı Oğuznamesinin birbirine yakın coğrafyaların eserleri olduğu tespit edilmiştir. Bu coğrafya Asya ile Anadolu arasındadır. Buna karşı Günbed yazması ve Şecere-yi Terakime ise daha çok Asya kökenli bir yazma özelliği göstermektedir (bk. 7. Dede Korkut Yazmalarında Yer Adları).

Ozan Güneş
Dicle University · Institute of Educational Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Ortaokul öğrencilerinin fen dersi başarıları ile fen konularını günlük yaşamla ilişkilendirme becerileri arasındaki ilişkinin farklı değişkenler açısından incelenmesi

Bu araştırmada, 7. sınıf fen bilimleri dersi yıl sonu karne notu ile 7. sınıf fen bilimleri dersinde öğrendikleri konuları günlük yaşamla ilişkilendirme düzeyleri arasındaki ilişkinin ve günlük yaşamla ilişkilendirme düzeyi ile cinsiyet, anne ve baba eğitim düzeyi, aile gelir düzeyi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada yöntem olarak ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Diyarbakır ilinin Bağlar, Kayapınar, Sur ve Yenişehir ilçelerine bağlı ortaokullarda öğrenim gören 334 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmadaki verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen "Günlük Yaşamla İlişkilendirme Testi" kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde SPSS 27 paket programı kullanılmıştır. Veri toplama aracındaki soruların doğruluğu ve içerik-kapsam geçerliliği için biyoloji eğitimi alanında iki profesör, fen bilgisi eğitimi alanında bir doktora öğretim üyesi ve iki uzman fen bilimleri öğretmeninin görüşleri alınmıştır. Soruların ölçüm güvenirliğinin belirlenmesi için Cronbach alfa katsayısı kullanılmıştır. 10 sorudan oluşan Günlük yaşamla İlişkilendirme Testi cronbach alfa katsayısı 0,738 olarak hesaplanmıştır. Bu değer veri toplama aracının yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğu göstermektedir. Testten elde edilen veriler ile cinsiyet arasındaki anlamlı farkın varlığını saptamak için "Bağımsız Gruplar t-Testi", anne ve baba eğitim düzeyi, aile gelir düzeyi arasındaki anlamlı farklılığın belirlenmesinde Anova, 7. Sınıf karne notu arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Pearson Korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırmada toplanan verilerin analizi sonucunda öğrencilerin soruların büyük çoğunluğuna uygun bir öneri ve öneri nedeni yazamadığı ve öğrencilerin günlük yaşamla ilişkilendirme testinden almış oldukları puanların aritmetik ortalması =15,365 olarak tespit edilmiştir. Bu durum öğrencilerin günlük yaşamla ilişkilendireme düzeylerinin düşük olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin günlük yaşamla ilişkilendirme düzeylerinin cinsiyet, anne ve baba eğitim düzeyi, aile gelir düzeyi değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin 7. Sınıf karne notu ile 7. Sınıf fen konularını günlük yaşamla ilişkilendirme düzeyleri arasındaki ilişkinin zayıf düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı olduğu tespit edilmiştir.

Yusuf Güneş
Dicle University · Institute of Educational Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Okul müdürlerinin karizmatik liderlik davranışları ile öğretmenlerin yaşam doyumları arasındaki ilişki

Araştırmada kamu ilkokullarında görevli öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin karizmatik liderlik özellikleri ile öğretmenlerin yaşam doyumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tarama modelinde yürütülen çalışmanın evrenini, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ili Bağlar, Kayapınar, Sur ve Yenişehir merkez ilçelerinde bulunan 74 kamu ilkokulunda görev yapan 3125 öğretmen, araştırmanın örneklemini ise, basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilen 655 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Conger ve Kanungo (1994) tarafından geliştirilen Özdemir ve Pektaş (2020) tarafından Türk kültürüne uyarlama çalışması yapılan 6 boyut 25 maddeden oluşan "Karizmatik Liderlik Ölçeği" ve Diener, Emmons, Larsen ve Griffin (1985) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye uyarlama çalışması Dağlı ve Baysal (2016) tarafından yapılan tek boyutlu 5 maddeden oluşan "Yaşam Doyumu Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada elde dilen veriler SPSS kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, öğretmenlerin yaşam doyumuna ilişkin algılarının orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin yaşam doyumuna ilişkin algıları arasında görülen farkın öğrenim durumu ve cinsiyete göre anlamlı olduğu, medeni durum, mesleki kıdem ve bulunduğu okuldaki hizmet yılı açısından ise anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul müdürlerinin karizmatik liderlik davranışlarına ilişkin algılarının ortalaması ölçek genelinde ve alt boyutlarda yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin karizmatik liderlik davranışlarına ilişkin algıları arasındaki farkın cinsiyete göre mevcut durumu sürdürme boyutunda anlamlı olduğu, buna karşın öğrenim durumu, medeni durum, mesleki kıdem ve bulunduğu okuldaki hizmet yılı açısından ise anlamlı olmadığı görülmüştür. Okul müdürlerinin karizmatik liderlik özellikleri ile öğretmenlerinin yaşam doyumları algıları arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Lider, karizmatik lider, okul müdürü, öğretmen, yaşam doyumu

Esra Gezen
Dicle University · Institute of Educational Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Bilişsel çıraklık yönteminin görsel sanatlar dersinde 6. sınıf öğrencilerinin seramik eğitimine yönelik özyeterlik inançlarına, tutumlarına ve algılarına etkisinin incelenmesi

Araştırmanın genel amacı, seramik eğitiminde bilişsel çıraklık yönteminin öğrencilerin seramik eğitimine yönelik öz yeterlik inançlarına ve tutumuna etkisi ile öğrencilerin seramik eğitimine yönelik algılarını belirlemektir. Araştırmada karma model kullanılmıştır. Araştırmada deneysel desenlerden öntest-sontest kontrol gruplu model ile nitel araştırma modellerinden fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırma, 2016-2017 öğretim yılı Mardin ili Nusaybin ilçesinde bulunan ortaokulda öğrenim gören toplam 46 öğrenci üzerinde, bir haftası hazırlık olmak üzere sekiz hafta süreyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, bilişsel çıraklık yöntemine göre hazırlanmış ders planı deney grubuna, geleneksel yöntemlere (anlatım ve soru-cevap) göre hazırlanmış ders planı kontrol grubuna uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgiler formu, seramik eğitimine yönelik özyeterlik ve tutum ölçekleri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada, nicel ve nitel verilerin analizi olmak üzere iki şekilde veriler çözümlenmiştir. Araştırmanın nitel ve nicel sonuçlarına bakıldığında, 1. Bilişsel çıraklık yöntemi uygulanan deney grubuna ait seramik eğitimine yönelik özyeterlik inancı öntest-sontest puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak da anlamlı olup olmadığını test etmek için yapılan t-testi analizi sonucunda öntest-sontest puanları arasında sontest lehine anlamlı bir fark saptanmıştır. 2. Geleneksel öğretim yöntemi kullanılan kontrol grubuna ait seramik eğitimine yönelik özyeterlik inancı öntest-sontest puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak da anlamlı olup olmadığını test etmek için yapılan t-testi analizi sonucunda öntest-sontest puanları arasında sontest lehine anlamlı bir fark saptanmıştır. 3. Deney grubuna ait seramik eğitimine yönelik tutum öntest-sontest puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak da anlamlı olup olmadığını test etmek için yapılan t-testi analizi sonucunda öntest-sontest puanları arasında sontest lehine anlamlı bir fark saptanmıştır. 4. Kontrol grubuna ait seramik eğitimine yönelik tutum öntest-sontest puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak da anlamlı olup olmadığını test etmek için yapılan t-testi analizi sonucunda öntest-sontest puanları arasında sontest lehine anlamlı bir fark saptanmıştır. 5. Deney ve kontrol gruplarına ait seramik eğitimine yönelik özyeterlik inancı sontest puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak da anlamlı olup olmadığını test etmek için yapılan t-testi analizi sonucunda sontest puanları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. 6. Deney ve kontrol gruplarına ait seramik eğitimine yönelik tutum sontest puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak da anlamlı olup olmadığını test etmek için yapılan t-testi analizi sonucunda sontest puanları arasında deney grubunun lehine anlamlı bir fark saptanmıştır. 7. Öğrencilerin çoğu, seramik eğitiminin yaratıcılığı geliştirdiğini belirtmişlerdir. Ayrıca öğrenciler tarafından seramik eğitiminin çamura şekil verme olduğu, üç boyutlu çalışmalar yapıldığı, zevk alındığı, eğlenceli olduğu, el becerisini geliştirdiği, görsel sanatlara ilgilerini arttırdığı, mutlu olmalarını sağladığı, sabırlı olmalarını öğrettiği ve stresi yok ettiği belirtilmiştir. 8. Öğrencilerin çoğu seramik uygulamalarının iyi vakit geçirmelerini sağladığı ve seramik eğitimine yönelik özyeterliklerini geliştirdiğini belirtmişlerdir. Ayrıca öğrenciler tarafından seramik çalışmalarının aşamalarını bilmelerini sağladığı, boş vakitlerini değerlendirmelerini sağladığı, el becerilerini geliştirdiği, huzur ve mutluluk verdiği, derse yönelik olumlu tutum geliştirdiği, üç boyutlu çalışmaların nasıl yapıldığını öğrettiği ve yaratıcılıklarını geliştirdiği belirtilmiştir. 9. Öğrencilerin çoğu oyma yaparken ve araç gereç eksikliğinden dolayı sorunlarla karşılaştıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca öğrenciler tarafından aplike yaparken, çamur eklerken, çamur yoğururken, çamuru açarken, çimdikleme yaparken, kalıba sararken, kıyafetlerinin kirlendiği ve zamanın yetmediği ( ders süresinin az geldiği) belirtilmiştir. 10. Öğrencilerin çoğu görsel sanatlar dersinde seramik çalışması yapılmalı önerisini geliştirmiştir. Ayrıca öğrenciler tarafından araç-gereç olmalı, ders saati arttırılmalı, farklı çalışmalar yapılmalı, resim atölyesi olmalı ve okullara seramik dersi konmalı önerileri geliştirilmiştir.

Bilişsel becerilerBilişsel çıraklıkGörsel sanatlar dersi+5
Mehmet Ali Gökdemir
Dicle University · Institute of Educational Sciences
2017
00