303
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
Kemiksiz-Zade Safvet Mustafa ve "Nuhbetü'l-Asâr min Ferâidi'l-Eş'âr" isimli şair tezkiresi
Bu çalışma Kemiksiz-zâde Safvet Mustafa'nın ?Nuhbetü'l-Âsâr Min Ferâidi'l-Eş'âr? isimli şair tezkiresini konu almaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde Kemiksiz-zâde Safvet Mustafa ve tek eseri olan tezkire ele alınmış; ikinci bölümde Safvet Tezkiresi'nin, edebiyat tarihi açısından yeri ve önemine değinilerek tezkirede yer alan şairlerin listesi verilmiş; üçüncü bölümde ise tezkire, Safvet'in eserini yazarken model aldığı Safayî Tezkiresi ile karşılaştırılmıştır. Böylelikle Safvet Tezkiresi'nin özgün yanlarını ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Dördüncü bölümde İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde Ty. 6189 numara ile kayıtlı tek nüshadan ibaret olan Safvet Tezkire'si çevri yazı alfabesine aktarılmıştır.Anahtar Sözcükler 1.Biyografi 2.Şair Tezkiresi 3.18.yy. Türk biyografi anlayışı 4.Kemiksiz-zâde Safvet Mustafa 5.Nuhbetü'l-Âsâr Min Ferâidi'l-Eş'âr
Naili Divanı Sözlüğü [bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük]
Bu çalışmada Nâilî Divanı'nın sözvarlığı ortaya konmuş, elde edilen verilerin değerlendirilmesine yönelik bir de üslûp incelemesine yer verilmiştir. Çalışmanın bağlamlı dizin bölümü, tanıkların alfabetik madde başlıkları altında toplanması ve Divan'daki kullanım sıklıklarının verilmesinden oluşmaktadır. İşlevsel sözlük olarak nitelenen bölüm ise, sözcüklerin kullanıldıkları bağlama göre kazandıkları anlamın tespitini ifade etmektedir. Sözcüğe o anlamın verilmesi esnasında başvurulan kaynaklar, kısaltma ile her maddede belirtilmiştir. Ayrıca çalışmanın işlevselliğini göstermek adına, elde edilen verilerin değerlendirildiği bir de üslûp incelemesine yer verilmiştir. Bu sayede, Nâilî şiirinin daha anlaşılabilir kılınması amaçlanmıştır.
Dil ve anlatım ders kitaplarındaki metinlerin kelime-cümle uzunlukları ve okunabilirlik düzeyleri üzerine bir değerlendirme
Eğitim ve öğretimin gerçekleştirilmesi sırasında, konuların öğretilmesi ve öğrenciye aktarılması için birçok öğretim materyali kullanılmaktadır. Dil ve Anlatım dersinin öğrencilere öğretilmesi ve aktarılması sırasında kullanılan en etkili öğretim materyallerinden birisi ders kitaplarıdır. Ancak ders kitapları incelenerek analiz edildiğinde bunların istenilen seviyede olmadığı ve okunabilirlik açısından yeterli düzeyde olmadığı görülmektedir.Bu çalışmada 2005 eğitim öğretim yılından itibaren ortaöğretimin 9-10-11-12. sınıflarında okutulan Dil ve Anlatım ders kitaplarında yer alan metinlerin- tiyatro ve şiir metinleri hariç tutulmuştur- öğrencilere okuduğunu anlama becerisini kazandırmada etkili olan okunabilirlik durumları tespit edilmeye çalışılmıştır. Ölçüm için Flesch'in kelime ve cümle uzunluklarına göre geliştirdiği ve Ateşman (1997) tarafından Türkçeye uyarlanan okunabilirlik formülü ve sınıflandırması kullanılmıştır. Doküman incelemesi deseninde gerçekleştirilen araştırmada, ortaöğretimin bütün sınıflarında Dil ve Anlatım ders kitaplarında yer alan 139 metin üzerinde çalışılmış ve metinler, bilgilendirici veya hikâye edici olması özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Araştırma sonucunda ders kitaplarının okunabilirlik düzeyi olarak ?Orta Güçlükte? metinlerden oluştuğu, ayrıca metinlerin cümle ve kelime uzunluğu bakımından ?Kolay? olarak nitelendirilebilecek bir düzeye sahip oldukları tespit edilmiştir. Dört sınıf düzeyine ait ders kitaplarında hikâye edici metinler kelime ve cümle uzunlukları ile okunabilirlik düzeyleri bakımından bilgilendirici metinlere göre daha kolay düzeydedir.Anahtar Kelimeler: Ders kitabı, Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi, Metin Seçimi, Okunabilirlik.
Hikmet Erhan Bener'in hayatı ve romanları
Bu çalışmada Cumhuriyet Dönemi yazarlarından, edebî sahanın pek çok farklı alanında kırka yakın eser yazmış olan Hikmet Erhan Bener (1929 -2007)'in ilk dönem eserleri Prof. Sadık Tural'ın tahkiyeli eserleri inceleme metodu esas alınarak tahlil edilmiştir. İlk önce Hikmet Erhan Bener'in hayatı üzerinde durulmuş, ardından ilk dönem romanları tahlil edilmiş ve son olarak da yazarın sanata ve romancılığa bakış açısı değerlendirilerek, romanlarındaki yapı, tema, muhteva ve dil özellikleri saptanmaya çalışılmıştır.
Mirza Celil Memmedkuluzâde'nin hikâyeleri- dil ve üslûp incelemesi
Bu tez çalışmasında Azerbaycan edebiyatının önemli isimlerinden olan Celil Mehmetkuluzâde'nin kaleme aldığı hikâyeleri dil ve üslûp açısından incelenmiştir.Çalışma beş bölümden oluşur. Birinci bölüde yazarın hayatı ve sanat anlayışı hakkında bilgiye yer verilmiştir.İkinci bölümde yazarın hikâyeleri Türkiye Türkçesine aktarılmıştır.Üçüncü bölümde Azerbaycan Türkçesinin ses ve şekil özellikleri verilmiştir.Dördüncü bölümde hikâyelerin tanıtımı ve temalar verilmiştir.Beşinci bölüm, hikâyelerin biçimsel özelliğini teşkil eder. Bu bölümde olay örgüsü, kişiler, zaman ve mekân, hikâyelerin dili ve kelime dünyası, anlatım teknikleri verilmiştir.Sonuç kısmında çalışmanın genel bir değerlendirmesi yapılır.Anahtar kelimeler: Celil Mehmetkuluzâde, Azerbaycan Türkçesi, Dil ve Üslûp, Türkiye Türkçesi,
Türk halk inançlarında su
?Türk Halk İnançlarında Su? adıyla hazırladığımız ve iki ana bölümdenolu?an çalı?mamızın ilk bölümünde geçi? dönemi halk inançlarına ve buinançlar bağlamında su ile ilgili uygulamalara yer verilmi?tir. Geçi? dönemikapsamında ele alınan doğum, evlenme ve ölüm ile ilgili halk inançlarındakisu unsuru geçmi? dönemlerden bugüne kadar örneklerle ele alınmı?, buörneklerden hareketle suyun halk inançlarındaki fonksiyonları üzerindedurulmu?tur.Çalı?mamızın ikinci kısmında ise incelediğimiz diğer inançlara kıyasla,su ile ilgili inanmaların çoğunu bünyesinde toplayan halk inançları örneklerleortaya konulmu?tur. Suyun da dahil olduğu pek çok inancı bir aradabulunduran bu unsurlardaki pratikler, suyun simgesel yapısıylaili?kilendirilerek açıklanmı?tır.Yaşam boyu deği?imi ve geli?imi ilke edinen insanoğlu, her türlüteknolojik geli?meyi takip etmi?; zihnini yeni bilgilerle donatmı? olmasınarağmen gelenek, görenek ve inançlarından vazgeçmemi?tir. Toplum ve insanhayatında her dönem yer edinen halk inançları, içinden çıktığı toplumun ortakkabulleri olarak ortaya çıkmı? ve her dönem bünyesine yeni değerleri dekatarak kökle?mi?tir. Kökeni çok eskilere dayanan ve temelinde su kültübulunan su ile halk inanı?larına bağlı pek çok unsur çalı?mamıza kaynaklıketmi?tir. Kısacası bu çalı?mamızda insan psikolojisi ile toplum sosyolojisiniderinden etkileyen inançlar içerisindeki suyun vazgeçilmez rolü tespitedilerek, açıklanmı?tır.Anahtar Kelimeler:1. Su2. İnanç3. Halk İnancı
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde ilköğretimin ikinci kademesinde öğrenim gören yabancılara Türkçe öğretimi üzerine bir değerlendirme
Bu Araştırmanın amacı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne Geldiği zaman, Türkçe dil beceri düzeyleri değerlendirilmeden Doğrudan eğitim sistemi içine alınan yabancı öğrencilerin, akademik yaşadığı sorunları tespit edip değerlendirmek ve öneriler sunmaktır.Araştırmanın Betimsel çalışma olan birinci bölümünde tarama (survey) modeli kullanılmıştır. (Anket) tarama modeli geçmişte ve halen var olan durumu, mevcut olayları, objeyi ve özellikleri olduğu gibi betimlemeyi amaçlayan yaklaşım olarak tanımlanmaktadır. Araştırmanın ikinci bölümünde ise "ön test - son test" e Dayalı "deney ve kontrol gruplu deneysel çalışma" modeli kullanılmıştır. Buna göre tüm veriler ayrı ayrı toplanmış, analiz edilmiş, bir araya getirilerek yorumlanmıştır elde edilen sonuçlar ve.KKTC 'ye gelen Yabancı Uyruklu öğrencilerin akademik Sorunlarını tespit etmek amacıyla 2007-2008 Öğretim yılının 1. döneminde Girne bölgesinde bulunan Okullarda görev yapan öğretmenlere (N = 126) ve bu Okullarda okuyan Yabancı Uyruklu Öğrencilere (N = 118) anket uygulanmıştır. Sonuçlar yüzde frekans dağılımları ile tablolaştırılmıştır ve.Araştırmanın birinci bölümünde öğrencilerden elde edilen bulgular öğrencilerin sisteme alınmadan önce Türkçe dil becerilerinin akademik başarı elde etmek için yeterli olmadığı; öğretmenlerden elde edilen bulgular, öğrencilerin ihtiyaçlarına göre oluşturulmuş bir Türkçe öğretimi almamış olmalarından kaynaklandığı yönündedir.Araştırmanın ikinci bölümünde deney (N = 20) ve kontrol grupları (n = 20) oluşturulmuş ve deney grubuna, Avrupa Birliği Ortak Dil Kriterleri "A1", "A2", "B1" düzeylerinin hedeflerine Dayalı, Türkçe Öğretimi verilmiştir. Türkçe Öğretimi, 2007 - 2008 Öğretim yılının 1. döneminde uygulanmış ve 12 hafta sürmüştür. Öğretimin belirlenen hedeflere ne derece ulaşıldığının ölçülebilmesi için ön test-son test deneysel deseni, ve Düzey Belirleme testlerinden yararlanılmıştır. Öğrencilerden elde edilen verilere SPSS paket programından yararlanılarak t-testi uygulanmıştır.Araştırmanın uygulama süreci olan ikinci bölümünün sonuçlarına göre Avrupa Birliği Ortak Dil Kriterleri'nin temel alındığı Türkçe öğretimine alınan öğrencilerin hedeflenenlere ulaşma düzeyi, alınmayanlara göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Bu durum, Avrupa Konseyi tarafından, ikinci dil Öğretiminde önerilen ortak dil kriterlerinin, Türkçenin yabancı dil olarak Öğretiminde de uygulanabileceği yönünde değerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Yabancı Öğrenciler, Türkçe Dil Becerileri, Avrupa Birliği Ortak Dil Kriterleri
17. yüzyıl sosyal hayatı'nın Nâbî Divanı'na yansımaları ve anlam çerçevesi
Bu çalışma, 1642-1712 yılları arasında yaşamış divân şairi, Nâbî'nin divânında yer alan 1772 şiir metni üzerinde yürütülmüştür. Şairin divânında sosyal hayatla ilgili malzemeler tespit edililerek 1753 adet unsur fişlenmiştir. Tespit edilen fişler konularına göre tasnif edilip değerlendirilmiştir.İncelenen divân metninde, 17.yüzyıl Osmanlı toplumunun sosyal yapılanması, gelenek, inanış, davranış ve uygulamaları, eğlence hayatı, yiyecek ve giyecekleri, eşyaları, yerleşim merkezleri, hastalıklar ve tedavi yolları, suçlar ve ceza yöntemleri, spor faaliyetleri, haberleşme ve ulaşım araçları gibi insanı ve toplumu ilgilendiren unsurlar söz konusu edilmiştir. Şair, bu unsurları sanatsal bir üslupla şiirlerinde kullanmıştır. Bu başlıklara ek olarak, 17.yüzyılda Osmanlı Devleti'nin yaşadığı siyasî, ekonomik, toplumsal birçok problemin şair tarafından estetik bir malzeme şeklinde yorumlandığı tespit edilmiştir. Divânda Sosyal yapılanma ve gelenekler şairin en çok bahsettiği konular olurken en az bilgi verdiği konular ise; suçlar ve cezalandırma yöntemleri ile haberleşme ve ulaşım araçlarıdır.Anahtar Sözcükler:1. Nâbî2. Sosyal Hayat3. 17.yüzyıl Divân şiiri4. Kültür5. Tarih
Feridi ve Divanı
Divan Edebiyatı, yedi asır sürmüş ve bu sürede sayısız eser verilmiştir. Bu eserler geçmişimizi aydınlatan vesikalardır. Bu çalışma divan edebiyatı'nın şairlerinden Ferîdî ve Divânı üzerinedir.Ferîdî, XVII. yy. şairlerindendir. I. Ahmet, IV. Murat gibi şahsiyetlerin zamanında yaşamıştır. Kendisi Erzurumludur. Ferîdî iyi bir eğitim almıştır. Mezuniyetinden sonra da Tokat, İstanbul ve Erzurum'da kadılık, müftülük ve müderrislik görevlerinde bulunmuştur. Küçük yaşta vefat ettiğini tahmin ettiğimiz oğlunun mersiyyesinden Ferîdî'nin evli ve bir aileye sahip olduğunu söyleyebiliriz.Şairin divanın dışında "Zübdetü'l-Kelâm fi Husûli'l-Merâm" isimli bir eseri vardır. Biz çalışmamızda Ferîdî'nin divanını inceledik.Ferîdî Divanının kütüphanelerde ulaşabildiğimiz bir nüshası vardır. İstanbul Üniversitesi Ktp. T.2909 numaralı olan nüsha metnin oluşturulmasında kullanılmıştır. Bunun yanında şairin Arapça yazmış olduğu ?Zübdetü'l-Kelâm fi Husûli'l-Merâm? adlı eserindeki şiirler de divana alınmıştır. Şiirler transkribe edilerek, klasik divan tertibine göre sıralanmıştır.Ferîdî divanında 2 kaside, ikisi Farsça 3 tahmis, on ikisi Farsça 354 gazel, 1 rübai, biri Farsça 16 kıta, 2 nazm, ikisi Farsça 12 matla ve üçü Farsça, biri Türkçe-Farsça mülemma 81 müfret olmak üzere toplam 471 manzume vardır.Çalışmamızın birinci bölümünde Ferîdî'nin Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri işlenmiştir. Ferîdî'den bahseden biyografik eserler incelenerek şairin biyografisi oluşturulmuştur. İkinci bölümde divanın şekil ve muhteva özellikleri geniş çaplı incelenmiştir. Ferîdî'nin hayatı ve edebî kişiliği incelendikten sonra üçüncü bölümde ?Transkripsiyonlu Metin? verilmiştir. Daha sonra ise dizin çalışması eklenmiştir.Ferîdî, Arapça ve Farsça'yı da bilmektedir. Şiirlerinde Türkçe'yi başarılı bir şekilde kullanmıştır. Atasözleri ve deyimlerden de faydalanmıştır.Ferîdî, başarılı bir şairimiz olup, kültür tarihimiz içinde yerini almıştır.Anahtar Kelimeler: Feridi, Dîvân, Ferîdî Dîvânı, Zübdetü'l-kelâm fi husûli'l-merâm.
Yeni bir disiplin olarak metin dilbilim ve Türk edebiyatına metin dilbilimsel bir yaklaşım
?Yeni Bir Disiplin Olarak Metin Dilbilim ve Türk Edebiyatına MetinDilbilimsel BIr Yaklaşım? başlığını taşıyan bu tez, 20. yüzyılda özellikle batıdahızla gelişen bir disiplin olarak metin dilbilimin, edebî metne yaklaşımını veedebî metin üzerindeki uygulanabilirliğini konu almaktadır.Edebî metin, edebî faaliyetin gerçekleştiği düzlem olması yönüyleedebiyatın; dilin özel bir mesajı yansıtacak biçimde düzenlendiği bir metin türüolması yönüyle de metin dilbilimin araştırma ve inceleme alanına girmektedir. Buçalışmanın amacı, da metin dilbilimin ortaya çıkışı ve gelişim aşamalarınıtanıtmak, metin dilbilimin geliştirdiği metinsellik ölçütlerini irdelemek ve meitndilbilimsel kavramların edebî metin üzerindeki uygulanabilirliğinideğerlendirmektedir. Bu anlamda, metin dilbilimsel yaklaşımlardan hareketleedebî metinler üzerinde yapılan çözümlemeler, yeni bir edebî metin incelemeyöntemi olarak değil, metnin farklı seviyedeki birimleri arasındaki etkileşimleriaçıkladığından, metnin incelenmesi sürecine önemli katkılar sağlayayabilecekbir yaklaşım olarak görülmektedir.Bu tezin kapsamı, dilbilimin tarihçesi, metin dilbilimin temel özellikleri,metin dilbilimin edebiyat ile ilişkisi, metin dilbilimin temel unsurlarının edebiyatayansıtılması ve Türk edebiyatı metinlerinde metin dilbilimin uygulanmasını içinealmaktadır.Tezimizin hazırlanmasında terkîbî/sentezci bir yöntem uygulanmıştır.Metin dilbilim alanında yayımlanmış olanbilgiler birçok farklı kaynaktanderlenerek, bir kuramsal bütün oluşturulmuş, ardından da oluşmuş bu kuramsalbütünbirden fazla değişik alandaki metin üzerinde uygulanarak, etkinliğininortaya konması çalışılmıştır.Bu çalışmanın uygulamalı bölümü için seçilen edebî metinlerden Attilaİlhan'ın Sisler Bulvarıadlı şiiri, Sait Faik Abasıyanık'ın Müthiş Bir Tren adlı2hikayesi, Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar romanı ve Haldun Taner'in Keşanlı AliDestanı adlı tiyatrosu üzerine yapılan metin dilbilimsel çözümlemeler sonucundaanlaşılmıştır ki, edebî metnin birbirinden farklı seviyedeki birimleri, bazıetkileşimlere girerek, ahenkli bir bütünü ortaya koymaktadır. Metin dilbilimingeliştirdiği bağdaşırlık, tutarlılık ve metinlerarasılık kavramları da, edebî metninbütünselliğinin anlaşılmasında son derece gerekli birer süreç olduğuanlaşılmıştır.Anahtar Sözcükler: Metin Dilbilim, Edebî Metin, Metinsellik Ölçütleri,Bağdaşırlık, Tutarlılık, Metinlerarasılık.