Dil Bilimleri ve Kültür Araştırmaları Anabilim Dalı

Yazılı basında kadın cinayetlerine ilişkin haberler: Eleştirel bir söylem analizi

Şiddet, günlük hayatımızda çok sık karşılaşabileceğimiz bir kavramdır. Kadın, hem geleneksel hem de çağdaş toplumlarda dolaylı ya da dolaysız olarak şiddetten etkilenmekte ve maruz kalmaktadır. Kadın cinayetleri ve kadına yönelik şiddet, hem Türkiye'nin hem de dünyanın en önemli toplumsal sorunlarından biridir. Toplumsal cinsiyete ilişkin kalıp yargılar, kadının aile ve toplumsal yaşamdaki yerinin bu yargılar üzerinden inşası ataerkil yapının bir sonucu olmakla birlikte kadına ilişkin şiddetin biçimlerini de farklı şekilde etkilemektedir. Kadınların ötekileştirilmesi, ikinci sınıf muamelesi ve eril şiddete maruz kalması toplumun siyasal, ekonomik ve toplumsal alanlarına hakim olan erkek egemen sistemin bir sonucudur. Yazılı ve görsel medya her gün kadına yönelik şiddet haberlerine yer vermekte ve şiddet haberleri her geçen gün daha fazla gündem olmaktadır. Bu durum kadına yönelik şiddetin ve şiddet türlerinin toplumda daha görünür olmasını sağlar. Bu noktada kadına şiddet haberlerinde medyanın dili, söylemleri ve haberleri toplumla nasıl paylaştığı önemlidir. Bu tez çalışması, Türkiye'de yazılı basında yer alan kadın cinayeti haberlerinin, şiddeti nasıl temsil ettiğini ve bu temsilin hangi söylemsel stratejilerle kurgulandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. 2013–2023 yılları arasında Milliyet ve Hürriyet gazetelerinde yayımlanmış kadın cinayeti haberleri, Teun A. Van Dijk'in Eleştirel Söylem Çözümlemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Haber metinleri ve varsa onlara eşlik eden görseller birlikte değerlendirilerek, olayların nasıl yapılandırıldığı, hangi unsurların vurgulandığı ya da geri plana itildiği incelenmiştir. Böylece medyanın kullandığı dilin ve söylemin toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin yeniden üretimindeki rolü sorgulanmıştır. Çalışma sonucunda, kadın cinayetlerinin haberleştirilme biçiminin toplumsal cinsiyet temelli yapısal şiddeti görünmez kıldığı; failleri bireysel psikolojiye indirgerken kadınları edilgen birer mağdur olarak konumlandırdığı görülmüştür. Bu da medyanın söylemsel tercihler yoluyla ataerkil normları yeniden üreten bir ideolojik araç olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır.