Mathematics education
1,469 theses under this subject heading
Öğrencilerin matematiğe karşı görüş ve davranışları: PISA 2022'den kanıtlar
Bu araştırma, öğrencilerin matematiğe yönelik görüşleri ile matematiği öğrenmek için sergiledikleri davranışları belirlemeyi ve bu görüş ve davranışların bazı demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) tarafından gerçekleştirilen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2022 Türkiye örneklemi kullanılmıştır. Araştırmada 7.250 öğrenciye ait veriden yararlanılmıştır. Araştırmada nicel veriler ile çalışılmış veri seti uygun istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Öğrencilerin matematiğe yönelik görüşleri ile bu derse ilişkin çaba düzeyleri frekans ve yüzde gibi betimsel istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Ayrıca, cinsiyet değişkenine göre gruplar arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla Mann-Whitney U testi uygulanmış; kardeş sayısı, anne ve baba eğitim düzeyi gibi çoklu grupların yer aldığı değişkenler için ise Kruskal-Wallis H testi kullanılmıştır. Bulgular, öğrencilerin matematiğe yönelik görüşlerinin, kaygı odaklı olduğunu göstermiştir. Cinsiyet ile anne ve baba eğitim düzeyinin öğrencilerin kaygı düzeylerinde anlamlı farklılıklar oluşturduğu; kardeş sayısının matematiğe yönelik kaygı düzeyinde etkili olamadığı belirlenmiştir. Öğrencilerin matematik öğrenmek için gösterdikleri davranışların olumlu çabalar içerdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte cinsiyet, kardeş sayısı, anne ve baba eğitim düzeyinin öğrencilerin matematiği öğrenmek için sergiledikleri davranışlarında anlamlı farklılıklar oluşturduğu da belirlenmiştir. Bu bulgulardan hareketle öğrencilerin matematik öğrenmek için belli bir düzeyde kaygıya sahip olmalarının matematik öğrenmek için gösterecekleri davranışları olumlu etkildiği söylenebilir.
Ortaöğretim 9. sınıf matematik dersi öğretim programının CIPP Modeli ile öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi
Bu araştırma, 2017-2018 yılında uygulanan ortaöğretim 9. sınıf matematik dersi öğretim programını ve programın uygulanışını öğretmen ve öğrencilere uygulanan anket doğrultusunda değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın katılımcılarını Siirt il merkezinde resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapan 149 matematik öğretmeni ve bu okullarda okuyan 324 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Fer ve Aközbek (2008) tarafından geliştirilen "Lise 1.sınıf Matematik Öğretim Programını Değerlendirme Anketi Öğretmen ve Öğrenci Formu" kullanılmıştır. Programın bağlam boyutuna yönelik öğretmenlerden elde edilen verilere göre; programdaki amaç ve kazanımların öğrencilerin gelişim özelliklerine uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca ders içeriklerinin azaltıldığı ve içerisindeki kuramsal bilgilerin yeterli olduğu ancak kazanımlara ayrılan sürenin yetersiz olduğu sonuçlarına varılmıştır. Girdi boyutuna yönelik; kaynak ve materyallerin öğrenmeyi kolaylaştırdığı, ders kitabındaki kazanımların anlaşılır olmadığı, kitabın sıkıcı olduğu ve programın öğretmen odaklı olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Süreç boyutuna yönelik; programda bireysel etkinliklere yer verildiği ve bu etkinliklerin sıkıcı olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Ürün boyutunda ise programın öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarına cevap vermediği, ancak matematiksel beceri gelişimine katkı sağladığı sonuçları elde edilmiştir.
Özel gereksinimli 10. sınıf öğrencisinin evde matematik eğitimi uygulama sürecinin incelenmesi
Araştırmamızın amacı, fiziksel güçlüğü nedeniyle eğitimine evde devam etmek zorunda kalan lise 10. sınıf öğrencisinin evde almış olduğu eğitimine yönelik görüşleri ve evde eğitim sürecinin nasıl devam ettiğinin incelenmesine yönelik bilgileri içermektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden "Vaka Çalışması" şeklinde yürütülen bu çalışma 2020-2021 Eğitim Öğretim yılı Siirt İli Barış Mahallesinde evde eğitime devam eden öğrenci, öğrencinin ablası ve matematik öğretmeninin katılımları ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, öğrenci ve öğrencinin ablası ile yarı yapılandırılmış görüşme formu ile ders öğretmenin görüşleri, ders gözlemleri ve ders kayıtlarının incelenmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Öğrenci ve ablası ile yapılan görüşmelerden sonra elde edilmiş olan bütün veriler alt problemler çerçevesinde betimsel analiz ile ders gözlemleri ve ders kayıtları ise içerik analizi ile incelenmeye çalışılmıştır. Araştırmaya başlanmadan önce öğrenciye özel bir BEP hazırlanmış ve uygulama boyunca bu programa bağlı kalınmıştır. Araştırmanın bulgularında alt problemlere dayalı soruların cevaplarının bulunmasına çalışılmıştır. Araştırmanın sonucunda fiziksel güçlüğü olan öğrencinin evde eğitim uygulamasından memnun olduğu, akranlarıyla beraber derslere devam edemeyeceği ve fiziksel güçlüğü sebebiyle derslerde zorlandığı görülmüştür. Öğrencinin ablasının evde eğitimin yasal prosedürlerinden şikâyet ettiği, kardeşinin evde eğitim süresince bilişsel ve duyuşsal olarak geliştiğini ancak tek başına ders işlediği için sosyalleşemediğini ve öğrencinin akademik başarısının yükselmesi için ellerinden geleni yaptıklarını söylediği gözlemlenmiştir. Öğretmenin derslerde daha aktif olduğu, öğrencinin konuyu anlaması için çeşitlik yöntemler uyguladığı ve öğrencinin dinleyici olarak derslere iştirak ettiği gözlemlenmiştir. Evde eğitime katılan öğretmenlerin eğitime başlamadan önce hizmet içi eğitim almaları, bu işi gönüllülük esasına göre yapılmaları gerektiğine kanaat getirilmiştir. Evde eğitimin işbirliği ile gerçekleşen bir uygulama olduğundan öğretmenler ve ailenin iletişim halinde olmaları ve beraber bu işi yürütmeleri sonucuna varılmıştır.
5E öğrenme modeline dayalı öğretimin 7. sınıf öğrencilerinin matematik başarısına ve matematiksel düşünme becerisine etkisi
Bu çalışmada 7. sınıf cebir öğrenme alanının 5E Öğrenme Modeli ile öğretiminin öğrencilerin matematik başarısına ve matematiksel düşünme becerisine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Diyarbakır ili Kayapınar ilçesindeki bir devlet okulunda 7. sınıfta öğrenim gören 40 deney ve 40 kontrol grubu olmak üzere toplam 80 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desende tasarlanmıştır. Araştırmanın uygulama kısmı 6 hafta sürmüştür. Uygulama süreci boyunca dersler deney grubu ile 5E Öğrenme Modeline göre geliştirilen ders planlarıyla işlenirken, kontrol grubunda ise dersler mevcut öğretim yöntemlerine göre işlenmiştir. Araştırmanın verileri 'Cebirsel İfadeler Öğretimine Yönelik Matematik Başarı Testi' ve 'Matematiksel Düşünme Ölçeği' kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi ve bağımlı örneklemler t-testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda 5E Öğrenme Modeli ile eğitimin, öğrencilerin cebirsel öğrenme alanındaki matematik başarılarını arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin matematiksel düşünme becerileri puan ortalamaları arasında anlamlı bir farkın olduğu; deney grubunda matematiksel düşünmenin etkilerinin kontrol grubundaki öğrencilere göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. 5E Öğrenme Modelinin öğrencilerin matematiksel düşünme becerilerinin gelişmesine daha olumlu bir katkı sağladığı söylenebilir. 5E Öğrenme Modelinin matematik eğitimi alanındaki örnekleri sınırlı olmakla beraber matematik eğitiminde yapılan uygulamaları başarılı sonuçlar vermektedir. Bundan dolayı bu modelin matematik eğitimi alanındaki diğer konularda da uygulamaları artırılabilir. Bu araştırma bulgularının 5E öğrenme yaklaşımlarına dayalı olarak gerçekleştirilecek çalışmalarda öğrencilerin profillerinin daha iyi ortaya konmasında önemli katkı sağlaması umulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Matematik Başarısı, Matematiksel Düşünme, Mevcut Öğretim Yöntemi, Ortaokul Öğrencileri.
8. sınıf öğrencilerinin matematik öz yeterlik algıları ile motivasyon ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Bu araştırmada, 8. sınıf öğrencilerinin matematik öz yeterlik algıları ile motivasyon ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca öğrencilerin matematik öz yeterlik, motivasyon ve kaygı düzeyleri cinsiyet, anne-baba eğitim düzeyi, aile gelir düzeyi, okuldaki matematik kursuna katılım durumu ve önceki dönem matematik karne notu değişkenlerine göre incelenmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Batman ilinde bulunan 64 devlet okulunun 8. sınıfında öğrenim gören 9811 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise 9811 öğrenci arasından random yöntemiyle seçilen 10 ortaokuldaki 550 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Matematik Öz Yeterlik Ölçeği, Matematik Dersine Yönelik Motivasyon Ölçeği ve Matematik Kaygı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde ilişkisiz örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), pearson momentler çarpımı korelasyon analizi kullanılmıştır. Matematik öz yeterlik algısı, matematik dersine yönelik motivasyon ve matematik kaygısı arasındaki ilişki path analizi ile hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin matematik öz yeterlik algıları ile matematik dersine yönelik motivasyonları arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Matematik öz yeterlik algıları ile matematik kaygıları arasında negatif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Matematik dersine yönelik motivasyonları ve matematik kaygıları arasında negatif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerin matematik öz yeterlik algıları ve matematik kaygıları cinsiyet, okuldaki matematik kursuna katılım durumu ve bir önceki dönem matematik karne notu değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermiştir. Fakat öğrencilerin matematik öz yeterlik algıları ve matematik kaygıları anne-baba eğitim düzeyi ve aile gelir düzeyi değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Öğrencilerin matematik dersine yönelik motivasyonları anne eğitim düzeyi, okuldaki matematik kursuna katılım durumu ve bir önceki dönem matematik karne notu değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken cinsiyet, baba eğitim düzeyi ve aile gelir düzeyi değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Path analizi sonucuna göre, 8. sınıf öğrencilerinin matematik öz yeterlik algıları arttıkça öğrencilerin matematik dersine yönelik motivasyonu artmakta, matematik kaygı düzeyleri ise azalmaktadır. Anahtar Kelimeler: Matematik dersine yönelik motivasyon, Matematik öz yeterlik algısı, Matematik kaygısı, Ortaokul öğrencileri.
Matematik dersinde değerler eğitimine yönelik ortaokul matematik öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, matematik dersinde değerler eğitimine yönelik ortaokul matematik öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesidir. Bu doğrultuda ortaokul matematik öğretmenlerinin değerler eğitimi bağlamında; Matematik Dersi Öğretim Programı (MDÖP), ortaokul matematik ders kitabı ve gerçekleştirilen öğretim hakkındaki görüşlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile 2020-2021 eğitim öğretim yılında Batman ili merkez ilçesindeki resmi ortaokullarda görev yapan 20 matematik öğretmeninden oluşmaktadır. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme metodu uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda MDÖP'de değerler eğitimine az yer verilmesi öğretmenlerin matematik dersinde değerler eğitimine yer verme düzeyini olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin, MDÖP'de değerler eğitimi konusuna daha geniş yer verilmesini ve öğrencilerin akademik başarılarının yanında öğrencilerde genel eğitimsel değerlerin de oluşmasını sağlayacak şekilde kendilerine rehberlik edilmesini bekledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Matematik ders kitaplarında matematiksel kazanımlarla ilgili problemlere yer verildiği, değer içeren etkinlik ve problemlere yeteri kadar yer verilmediği tespit edilmiştir. Matematik ders kitaplarında değer içerikli etkinlik ve problemlerin olmasını, günlük hayat ile ilgili etkinlik ve problemlerin sayısının artırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Genel eğitimsel değerleri benimsemiş bireylerin yetiştirilmesinde matematik dersinin değerler ile ilişkilendirilmesinin gerekliliği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin matematik dersinde değerler eğitimi ile ilgili kök değerleri en çok günlük hayat problemleri ile ilgili içeriklerde kullandıkları belirlenmiştir. MDÖP ve matematik ders kitaplarının değer eğitimi açısından yetersizliği, öğrenci velileri ve okul idaresinin öğrencilerin akademik başarılarına odaklanması, MDÖP'nin değer eğitimine zaman ayıramayacak kadar geniş olması ve değerler eğitimi ile ilgili hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim almamış olmaları öğretmenlerin matematiği değerler ile ilişkilendirmede yaşadıkları zorluklar olarak belirlenmiştir.
Ortaokul matematik öğretmenlerinin sınav soruları ile beceri temelli matematik sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ne göre analizi
Milli Eğitim Bakanlığı(MEB), yayımladığı 2023 Eğitim Vizyonu belgesiyle Türk eğitim sisteminin geleceğini hangi temeller üzerine inşa edeceğini açıklamıştır. Bu belgede geçen sınav sorularının uygulama, analiz, sentez boyutlarında ve 21. yüzyıl becerileri olarak yaygınlaşan "eleştirel düşünce, karmaşık problem çözme ve yaratıcılık" gibi becerilerin kullanılmasıyla çözülebilecek düzeyde olması amaçlanmaktadır. Bu araştırmanın amacı; ortaokul matematik öğretmenlerinin sınav soruları ile MEB tarafından yayımlanan beceri temelli matematik sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi (YBT)'ne göre hangi bilgi birikimi ve bilişsel süreç boyutlarında yer aldığını belirlemektir. Bu araştırmada nitel yöntemlerden doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda MEB tarafından yayımlanan 5., 6. ve 7. Sınıf beceri temelli testlerdeki matematik soruları ile ortaokul matematik öğretmenlerinin sınav soruları iki kodlayıcı tarafından YBT'ye göre analizi yapılarak sınıflandırılmıştır. Araştırma sonucunda MEB'in beceri temelli matematik soruları YBT'de bilgi boyutu bazında daha üst bilişsel seviyeleri ölçerken, matematik öğretmenlerinin soruları ise olgusal ve kavramsal seviyedeki daha düşük bilişsel seviyeyi ölçtüğü bulgusuna varılmıştır. Bilişsel süreç boyutuna göre araştırmanın sonucuna baktığımızda ise MEB'in beceri temelli matematik sorularının %90'ı ağırlıklı olarak anlama, uygulama ve çözümleme seviyesinde olup %10'u ise değerlendirme ve yaratma seviyesindedir. MEB'de hatırlama basamağında hiç soru yer almamıştır. Ortaokul matematik öğretmenlerinin hazırladıkları sorularda ise, soruların %99,9'u hatırlama, anlama ve uygulama basamağında olup sadece bir soru çözümleme basamağındadır. Bu sonuçlardan hareketle MEB'in beceri temelli matematik soruları, öğrencilerin daha üst becerilerini ölçen soru seviyesinde yer alırken ortaokul öğretmenlerinin soruları, öğrencileri bir üst sınıfa üstbilişsel becerilerle taşımayıp beceri temelli soruları da barındıran LGS 'ye yeterli ölçüde hazırlamamaktadır. Öğretmen sınav soruları ile MEB'in beceri temelli matematik soruları YBT'nin bilgi birikimi ve bilişsel süreç boyutu açısından dengeli ve uyumlu hale getirilirse, daha üst düzey becerileri ölçen uluslararası sınavlarda (PISA ve TIMSS gibi) ülke olarak daha başarılı sonuçlar elde edilmesi beklenilebilir. Anahtar Kelimeler: Beceri temelli matematik soruları, matematik eğitimi, sınav soruları, Yenilenmiş Bloom Taksonomisi
8. sınıf matematik ders kitabı sorularının matematiksel süreç becerilerine göre incelenmesi
Bu araştırma 2018-2019 eğitim-öğretim yılından itibaren 5 (beş) yıl süre ile ders kitabı olarak okutulacak olan 8. sınıf matematik ders kitabında yer alan açık uçlu, çoktan seçmeli ve etkinlik maddelerinin matematiksel süreç becerilerini temsil etme dağılımları incelenmiştir. Söz konusu matematiksel süreç becerileri, NCTM (2000) tarafından belirlenen ve MEB (2013)'in Matematik Dersi Öğretim Programı'nda önemi vurgulanan ve öğrencilere kazandırılması hedeflenen muhakeme ve ispat, iletişim, ilişkilendirme ve temsillerdir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın dokümanı olan ders kitabındaki tüm ünitelerde yer alan "etkinlik", "öğrendiklerimizi uygulayalım" ve "ünite değerlendirme" testlerindeki maddeler Hunsader ve ark. (2014) tarafından geliştirilen ve araştırmacı tarafından revize edilmiş olan Matematiksel Süreçleri Değerlendirme ve Kodlama Çerçevesi (MSDKÇ) formuna göre analiz edilerek bulgulara ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular ders kitabında yer alan maddelerin matematiksel süreç becerilerini temsil etme dağılımlarının çeşitlilik gösterdiği görülmüştür. Matematiksel iletişim becerisinin diğer becerilere oranla daha fazla temsil edildiği söylenebilir. İletişim becerisinin temsil düzeyi etkinliklerde %96, açık uçlu sorularda %68, çoktan seçmeli sorularda ise %62 olarak tespit edilmiştir. Özellikle açık uçlu ve çoktan seçmeli sorularda muhakeme ve ispat becerisinin temsil düzeyinin çok düşük olduğu görülmüştür. Araştırma bulgularına dayalı olarak, matematik ders kitaplarının hazırlanmasında matematiksel süreç becerilerinin de bir kriter olarak ele alınması gerektiği düşünülmelidir.
Türkiye'de 5e öğrenme modelinin matematik başarısına etkisi üzerine bir meta-analiz çalışması
Yapılandırmacı yaklaşıma dayalı 5E öğrenme modeli, bir dizi yerleşik aşama yoluyla öğrencilere 21. Yüzyıl becerilerini kazandırmak, matematikle ilgili kavram yanılgılarını gidermek ve akademik başarılarını arttırabilmek için kullanılan bir öğrenme yöntemidir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, 5E öğrenme modelinin geleneksel öğrenme yöntemlerine kıyasla öğrencilerin matematik başarısı üzerindeki etkisini deneysel yöntemlerle inceleyen çalışmaları meta-analiz yöntemiyle birleştirmek, elde edilen bulguların değerlendirilmesiyle kapsamlı bir sonuca ulaşmaktır. Bu doğrultuda, 2007-2022 yılları arasında Türkiye'de yapılmış 5E öğrenme modeline yönelik lisansüstü tezler ve makaleler taranmıştır. Tarama sonucunda 5E öğrenme modelinin matematik başarısı üzerindeki etkisini inceleyen, meta-analize dâhil edilme ölçütlerini karşılayan toplam 20 çalışma (13 yüksek lisans tezi, 4 doktora tezi ve 3 makale) meta-analize dâhil edilmiştir. Verilerin analizleri Comprehensive Meta-Analysis programında yapılmıştır. Meta-analize dâhil edilen çalışmaların etki büyüklükleri sabit etkiler ve rastgele etkiler modeline göre ayrı ayrı hesaplanmıştır. Bu modellerden hangisinin kullanılacağını belirlemek için yapılan heterojenlik testi sonucunda çalışmaların heterojen yapıda olduğu belirlenmiş ve analizler rastgele etkiler modeline göre yürütülmüştür. Bulunan genel etki büyüklüğünün geçerli sayılabilmesi için Huni Saçılım Grafiği, Rosenthal'ın Güvenli N ve Orwin'in Güvenli N yayın yanlılığı değerlendirme yöntemleriyle incelenmiştir. Çalışmalarda yayın yanlılığının olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca çalışmaların yayın türü, yayın yılı, öğretim kademesi, uygulama süresi, örneklem büyüklüğü, yapıldıkları bölgeler, desen türü ve öğrenme alanına göre aralarında anlamlı farklılığın olup olmadığı moderatör analizi yardımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmaların rastgele etkiler modeline göre genel etki büyüklüğü 0,718-1,102 güven aralığında Hedges's G=0,910 (%95 CI, SE=0,098) olarak hesaplanmıştır. Genel etki büyüklüğünün Thalheimer ve Cook tarafından yapılan sınıflandırmaya göre "geniş düzeyde" olduğu tespit edilmiştir. Çalışmaların tamamı pozitif etki büyüklüğüne (deney grubunun lehine) sahiptir. Moderatör analizi sonucunda 5E öğrenme modelinin öğrencilerin matematik başarısı üzerindeki etkisinde çalışmaların yayın türüne, öğretim kademesine, uygulama süresine, yapıldıkları bölgelere, desen türüne ve öğrenme alanına göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ancak yayın yılına ve örneklem büyüklüğüne göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Araştırma sonucuna göre 5E öğrenme modeline dayalı öğrenmenin, öğrencilerin matematik başarısını geliştirmede geleneksel öğrenme yöntemlerine kıyasla daha etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda 5E öğrenme modelinin matematik derslerinde kullanılması için öğretmenlerin teşvik edilmesi önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Etki büyüklüğü, Matematik başarısı, Meta-analiz, Öğrenme alanları, 5E öğrenme modeli.
Gerçekçi matematik eğitiminin 7. sınıf eşitlik ve denklemler konusunda öğrencilerin başarılarına etkisi ve öğrenci görüşleri
Bu çalışmanın amacı 7. Sınıf cebir öğrenme alanında bulunan eşitlik ve denklem konusunun öğretiminde GME'nin öğrenci başarısına etkisini ve GME'ye ilişkin öğrencilerin görüşlerini incelemektir. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma araştırma modeli kullanılmıştır. GME'nin 7. sınıf denklemler konusunda öğrencilerin başarılarına etkisini incelemek amacıyla nicel araştırma yöntemi, GME'ye yönelik öğrencilerin görüşlerini incelemek amacıyla ise nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılı Siirt ilinin Merkez ilçesi Alparslan Ortaokulu 7. Sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Uygulama yapılacak sınıfların belirlenmesi için okul müdüründen 7. Sınıfta okuyan öğrencilerin bir dönem önceki matematik not ortalamaları istenmiş ve öğrencilerin matematik not ortalamaları sınıf bazında incelenmiş olup matematik not ortalamalarının normal dağıldığı SPSS21 paket programı yardımıyla görülmüştür. Bu nedenle öğrencilerin not ortalamaları birbirine en yakın olan iki sınıfı almakta sakınca görülmemiştir. Araştırmacı belirlenen iki sınıf arasından deney ve kontrol grubunu belirlemek amacıyla kura yöntemine başvurmuştur. Kura sonucunda 7/A sınıfı kontrol grubu olurken, 7/C sınıfı deney grubu olmuştur. Deney ve kontrol gruplarının başlangıç seviyelerini ve matematik başarıları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını görebilmek için her iki sınıfa da başarı testi öntest olarak uygulanmış ve aralarında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Deney grubundaki öğrenciler GME'ye yönelik hazırlanmış olan etkinlikler ve materyaller ile ders işlerken kontrol grubu öğrenciler MEB ders kitabı tabanlı öğretim ile ders işlemişlerdir. Uygulama sürecinin tamamlanmasının ardından deney grubu öğrencilerden gönüllü olanlara "GME'ye yönelik öğrenci görüş formu" verilmiştir. Form aracılığı ile öğrencilerin görüşleri içerik analizi yapılarak incelenmiştir. Nicel veriler sonucunda deney grubundaki öğrencilerin başarılarının kontrol grubundaki öğrencilerin başarılarına göre anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır. Nitel veriler sonucunda ise öğrenciler matematik dersine yönelik ilgilerinin ve tutumlarının olumlu yönde etkilendiği, ön yargılarının azaldığı, eğlenerek öğrendikleri görülmüştür. Anahtar Kelimeler: GME, Eşitlik ve Denklem, Akademik Başarı, Öğrenci Görüşler
Ders planlarına verilen geribildirimlerin öğretmen adaylarının ders planı hazırlama yeterliğine etkisi
Bu çalışmanın amacı, Geometri ve Ölçme Öğretimi dersini alan öğretmen adaylarının hazırladıkları ders planlarına verilen geribildirimlerin öğretmen adaylarının ders planı hazırlama yeterliğine etkisini ortaya çıkarmaktır. Çalışma, tek grup ön test son test tasarımına göre yapıldığı için basit deneysel araştırma desenine bir örnek teşkil etmektedir. Araştırmanın çalışma grubu, Siirt Üniversitesinde 2020-2021 güz döneminde üçüncü sınıfta öğrenim görmekte olan, Geometri ve Ölçme Öğretimi Dersini alan 41 ilköğretim matematik öğretmen adayından oluşmaktadır. Bu süreçte öğretmen adayları, Geometri ve Ölçme Öğretimi dersinin yürütücüsü tarafından iki haftalık ders planı hazırlama eğitimi almışlardır. Bu eğitim sonrasında öğretmen adaylarından ders planı hazırlamaları istenmiştir. Öğretmen adaylarının hazırladıkları ders planlarını değerlendirmek amacıyla çalışma kapsamında Ders Planı Değerlendirme Rubriği (DPDR) geliştirilmiştir. Literatür taraması neticesinde geliştirilen bu rubrik, iki kez uzman görüşüne sunularak geçerliği sağlanmaya çalışılmıştır. Öğretmen adaylarının hazırladıkları ders planları geliştirilen DPDR'ye göre değerlendirilmiştir. İlk değerlendirme öncesinde puanlayıcı eğitimi yapılmıştır. Sonrasında puanlayıcılar arası tutarlılık, Spearman Brown Sıra Farkları Katsayısı kullanılarak hesaplanmış ve tekrar puanlayıcı eğitimi düzenlenmiştir. Böylece yüksek oranda uzlaşı sağlanmıştır. Değerlendirilen ders planlarına geribildirimler verilmiştir. Geribildirimler uzaktan eğitim sistemi ile online platformlardan yazılı olarak iki dosya halinde verilmiştir. Birinci dosya, öğretmen adaylarının pdf formatında hazırlamış oldukları ders planlarının üstüne yazılan geribildirimleri içermektedir. İkinci dosya ise DPDR'nin ölçütlerine göre alınan puanların belirtkelerini içermektedir. Öğretmen adaylarının verilen geribildirimler doğrultusunda hazırladıkları ders planlarını revize etmeleri istenmiştir. Daha sonra öğretmen adaylarının geribildirimler ışığında revize ettikleri ders planları geliştirilen DPDR'ye göre tekrar değerlendirilmiştir. İki araştırmacı tarafından tekrar değerlendirilen ikinci ders planları arasında puanlayıcı uyumu incelenmiştir. Böylece DPDR'nin güvenirliği test edilmiştir. Çalışmada ulaşılan verilerden ölçüt bazında frekanslar elde edilip veriler frekans tablosunda karşılaştırılmıştır. Ayrıca geliştirilen rubrik her ne kadar toplam puan oluşturmasa da -fikir vermesi açısından- her bir bölümün toplam puanı ve bölümlerin toplam puanı Wilcoxon İşaret Sıralaması Testi (The Wilcoxon Matched-Pairs Signed-Ranks Test) analizleri hesaplanmıştır. Sonuç olarak, DPDR kullanılarak öğretmen adaylarının hazırladıkları ders planlarına verilen geribildirimlerin öğretmen adaylarının ders planı hazırlama yeterliğine olumlu yönde etki ettiği tespit edilmiştir. Bu sonuçtan hareketle, DPDR kullanılarak öğretmen adaylarına geribildirim verilirken öğretmen adaylarının sahip olmaları gereken bilgi türlerinin, PAB bileşenlerinin ve öğretmenlik mesleği yeterliklerinin içerdiği bileşenlerin geliştirildiği söylenebilir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ders planı hazırlama yeterliği, Ders Planı Değerlendirme Rubriği (DPDR), Geometri ve ölçme öğretimi, Geribildirim, Öğretmen adayları yeterliği, Öğretmen yeterliği, Pedagojik alan bilgisi (PAB), Rubrik geliştirme.
Matematik dersini farklı derslerle ilişkilendirmeye yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı matematik derslerini farklı derslerle ilişkilendirmeye yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesidir. Araştırma; Siirt İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı ortaokullarda görev yapan 38 Matematik öğretmeninin örneklemini oluşturduğu nitel bir araştırmadır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasına bir örnektir. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örneklem olarak seçilmiş; il merkezinin her bölümündeki ve ilçelerdeki ortaokullarda aktif olarak görev yapan, hizmet süresi anlamında da geniş bir yelpaze oluşturan öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmanın veri toplama araçları araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ve etkinlik şablonudur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler ve klinik mülakatlar aracılığıyla toplanmış; içerik analizi ve betimsel analize tabi tutulmuştur. Yarı yapılandırılmış görüşme sorularına verilen cevaplar doğrultusunda tema ve alt temalar oluşturulmuş veriler bu temalar göz önünde bulundurularak analiz edilmiş; bulgular alt problemlerin cevapları şeklinde sunulmuştur. Bulguların veriliş biçiminde nitel ve nicel verilerden birlikte yararlanılmıştır. Araştırmanın bulguları doğrultusuna birtakım sonuçlara ulaşılmıştır. Öğretmenler çoğunlukla matematik dersi ile diğer dersleri ilişkilendirmenin öğrencilerin matematiksel becerilerine olumlu yönde katkı sağlayacağı görüşü ile birlikte zaman yönetiminde yaşanabilecek sıkıntılar, baskın ders ve kazanımının dışına çıkma gibi kaygılar nedeniyle derslerinde bu ilişkilendirmeleri sık kullanmadıklarını ifade etmişlerdir. Bununla birlikte derslerinde bu ilişkilendirmelerden yararlanan öğretmenlerin görüşleri; ilişkilendirme temelli etkinliklerin öğrencilerde, matematik dersine karşı olumlu tutum geliştirme, kalıcı öğrenme ve soyut kavramları somutlaştırma becerilerine yönelik olumlu katkıları olduğunu gözlemledikleri yönündedir. Ayrıca matematik dersi ile en fazla ilişkilendirilebilecek derslerin sırasıyla fen bilimleri, görsel sanatlar, müzik ve beden eğitimi dersleri olabileceği de sonuçlar arasındadır. Son olarak araştırma kapsamında öğretmenlere verilen şablon çerçevesinde matematik dersi ile görsel sanatlar, müzik ve beden eğitimi derslerini ilişkilendirme temelli etkinlikler planlamaları da istenmiştir. Bu etkinlik örnekleri de araştırmacı tarafından yüzeysel olarak değerlendirilmiş olup öğretmenler ve araştırmacılar tarafından kullanılabilmesi amacıyla bulgular kısmında sunulmuştur.
Ortaokul matematik ders kitaplarının gerçekçi matematik eğitimine uygunluğunun incelenmesi
Son 20 yılda uluslararası PISA ve TIMSS sınavlarında başarılı öğrencilerin öğrenim gördüğü ülkelerin (Hollanda, İngiltere, ABD, Çin, Endonezya, vb.) çoğunluğunda Gerçekçi Matematik Eğitimi uygulanmaktadır. Gerçekçi matematik eğitiminin son yıllarda önem kazanması sonucu, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler bu eğitim anlayışını matematik öğretim programlarına yansıtmaya başlamıştır. Bu araştırmada da matematik öğretim programlarının uygulanmasında önemli bir araç olan ders kitaplarının gerçekçi matematik eğitimine uygunluğu belirlenmeye çalışılmıştır. Buradan hareketle araştırmanın amacı, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında ortaokul 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda okutulan matematik ders kitaplarındaki örnek, alıştırma ve ünite değerlendirme sorularının gerçekçi matematik eğitimine uygunluğunu incelemektir. Araştırmanın kapsamını, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından onaylanan ortaokul 5. sınıf düzeyinde iki, 6. sınıf düzeyinde üç, 7. sınıf düzeyinde bir ve 8. sınıf düzeyinde üç adet olmak üzere toplam dokuz adet matematik ders kitabı oluşturmaktadır. Araştırmada, veriler "doküman incelemesi" yoluyla elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Gerçekçi Matematik Eğitimi Soru Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Uzman görüşleri doğrultusunda düzenlemeler yapılan formdan elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda, 5.sınıftan 8.sınıfa doğru gidildiğinde soruların gerçekçi matematik eğitimine uygunluğunun azaldığı görülmüştür. Yani matematik ders kitaplarında konu alanları somuttan soyutta doğru gittikçe öğrencilerin matematiksel durumları gerçek hayat problemleriyle ilişkilendirmelerini sağlayan soru türlerine daha az yer verildiği sonucuna ulaşılmıştır.
Ortaokul matematik öğretmenlerinin matematik öğretiminde karşılaştıkları sorunlara ilişkin bir araştırma
Bu çalışmanın amacı ortaokul matematik öğretmenlerinin matematik öğretimiyle ilgili yaşadıkları problemlere ilişkin görüşlerini betimlemektir. Bu amaç çerçevesinde matematik öğretmenlerinin cinsiyet, kıdem ve mezun oldukları okul türü gibi değişkenler doğrultusunda, matematik öğretimiyle ilgili karşılaştıkları sorunlar ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın bu amacını gerçekleştirmek için karma yöntem tercih edilip çalışmayla ilgili ortaya atılan sorunlar için nicel ve nitel metotları eş zamanlı ve birbirini tamamlayacak biçimde beraber kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Batman il merkezinde görev yapan ortaokul matematik öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutundaki örneklemi, basit seçkisiz örnekleme ile seçilen 263 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Nitel kısımda ise tabakalı amaçsal örnekleme yöntemine göre belirlenen 20 öğretmene ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel istatistik metodu ile analiz yapılmıştır. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler; iki değişkenli gruplar için bağımsız örneklemler t testi, üç ve daha fazla değişken gruplar için ise tek yönlü varyans analizi (One Way Anova) ve Tukey testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin kıdem ve cinsiyet değişkenlerine göre matematik öğretimiyle ilgili yaşadıkları problemler arasında anlamlı bir değişkenin olduğu sonucuna varılmıştır. Bu farka mezun olunan okul değişkeninde rastlanmadığı yönündedir. Nitel sonuçların nicel sonuçları destekler nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Probleme dayalı öğretim ile matematik öğretimi sürecinde 11. sınıf öğrencilerinin trigonometrik problem çözümlerinin eleştirel düşünme becerileri üzerindeki etkileri
Bu çalışma, matematik eğitiminde eleştirel düşünme becerilerinin probleme dayalı öğretim modelinde nasıl bir seyir izlediğini belirlemeye yönelik bir çalışmadır. Çalışma grubunu, 2021-2022 eğitim öğretim yılında, Siirt ilinin Şirvan ilçesindeki Şirvan Anadolu Lisesinde öğrenim görmekte olan 12 (on iki) 11. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmanın öğretim süreci probleme dayalı öğretim yöntemi ile tasarlanılmıştır. Uygulama süreci 20.10.2021-28.12.2021 tarihleri arasındaki dokuz hafta içinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan ve 3'ü pilot çalışma olarak uygulanan toplam 7 (yedi) problem senaryosu kullanılmıştır. Trigonometrik bağlantılara sahip olan bu senaryoların öğrencilerin gerçek yaşam durumlarından seçilmesine ve giderek daha az yapılandırılmış (iyi yapılandırılmamış) olmasına dikkat edilmiştir. Verilerin toplanması için görüşme ve gözlem yöntemleri kullanılmıştır. Uygulama sürecinde gerçekleşen görüşmelerde kullanılan sorular için Paul ve Eder (2002)'ın "Düşüncenin Evrensel Yapılarının Kastettiği Sorular" özellikle dikkate alınmıştır. Araştırma sonucunda toplanan veriler, Paul ve Elder (2002)'ın düşüncenin tüm evrelerinde mevcut olduğunu belirterek kategorileştirdiği sekiz temel yapı (Problem, Amaç, Bilgi, Varsayım, Çıkarım, Kavramlar, Etkileri ve Sonuçları, Bakış Açısı) altında, fenomenoloji tekniğine göre analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, öğrencilerde eleştirel düşünmeyi uygun bazı davranış̧ değişiklikleri ve eleştirel düşünme becerilerinde gelişme görülmüştür. Çalışma sürecinde, senaryolar giderek iyi yapılandırılmamış olmasına rağmen etkinlik uygulama süreleri kısalmış, öğrencilerin geçersiz varsayımları ve akıl yürütmeleri yerini eleştirel düşünme becerilerine bırakmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada, probleme dayalı öğretim yöntemine göre uygulanmış bir öğretim sürecinin öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirdiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Eleştirel düşünme, eleştirel düşünme becerileri, matematik eğitimi, probleme dayalı öğretim, yapılandırılmamış problem
Ortaokul öğrencilerinin matematiksel üstbiliş farkındalıklarının rutin olmayan problem çözme becerilerine etkisi
Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin matematiksel üstbilişsel farkındalıklarının, rutin olmayan problem çözme becerisine etkisini incelemektir. Araştırmanın örneklemi Gaziantep/Şahinbey ilçesindeki bir ortaokulda öğrenim gören 1 tane deney ve 2 tane kontrol grubu olmak üzere 84 tane 7. sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Yarı deneysel çalışmalardan denkleştirilmemiş kontrol gruplu ön test-son test deseni kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak matematiksel üstbiliş farkındalığını ölçmek için ''Matematiksel Üstbiliş Farkındalık Envanteri'', rutin olmayan problem çözme becerisini ölçmek için araştırmacı tarafından oluşturulan çoktan seçmeli ''Matematik Başarı Testi'' ve deney öğrencilerinin görüşlerini almak için oluşturulan ''görüşme soruları'' kullanılmıştır. Nicel analizde IBM SPSS22 yardımıyla Simple t testi, Anova testi ve nitel analiz için de nitel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Matematiksel üstbiliş farkındalığı kazandırma çalışmaları yapılan deney grubunun matematik başarı testi ve matematiksel üstbiliş farkındalık envanterlerinin ön test son test puanları arasında anlamlı bir farklılık oluşmuş iken normal öğretim yapılan kontrol 1 ve kontrol 2 grubunun ilk test son test puanları arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Deney grubu öğrencilerine sorulan görüşme sorularından alınan verilerin nitel analizinden deney grubu öğrencilerindeki en fazla gelişme problem çözme becerisinde olmuştur. Problem çözme süreçlerinde öncelikle problemi anlamaya yönelik bir gelişme görülmüş, bunun ilk zamanlarda problemi çözme süresinde bir yavaşlamaya yol açtığı ancak daha sonraki süreçlerde önemli ölçüde problem çözümünü kolaylaştırdığı görülmüştür. Problem çözme sürecinde iki tip stratejinin ağırlık kazandığı tespit edilmiştir. Öncelikle ilk strateji olarak daha önceden çözmüş oldukları problemlere benzetme, ikinci strateji olarak da eğer bu durum istenilen etkiyi yaratmıyorsa yeni strateji belirlemeye yöneldikleri görülmüştür.
Gerçekçi matematik eğitimi yaklaşımının 8. sınıf ortaokul öğrencilerinin görsel matematik okuryazarlıklarına, matematik öz-yeterlik algılarına ve akademik başarılarına etkisi
Bu çalışmanın amacı Gerçekçi Matematik Eğitimi yaklaşımının, Görsel Matematik Okuryazarlığına, Matematik Öz-Yeterlik Algısına ve akademik başarıya olan etkisini inceleyip bu yaklaşıma yönelik öğrenci görüşlerini almaktır. Diyarbakır ilinin Hani ilçesine bağlı bir devlet okulunda gerçekleştirilen bu araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri aynı anda kullanıldığından karma desenli bir araştırmadır. Araştırmanın nicel kısmında ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Ölçme aracı olarak Olasılık Başarı Testi, Görsel Matematik Okuryazarlığı Ölçeği ve Matematik Öz-Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Söz konusu testlerden elde edilen veriler; normallik analizleri, ilişkili ve ilişkisiz örneklemler t-testi yapılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunda 27'si deney grubunda, 25'i kontrol grubunda olmak üzere toplam 52 öğrenci yer almaktadır. Araştırma sonucunda; akademik başarı değişkenini açısından deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunurken, Görsel Matematik Okuryazarlığı ve Matematik Öz-Yeterlik algısı değişkenleri açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çalışmanın nitel kısmında ise içerik analizi kullanılmış, yarı yapılandırılmış Öğrenci Görüşme Formu aracılığıyla öğrencilerin Gerçekçi Matematik Eğitimi yaklaşımına yönelik görüşleri alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre öğrenciler Gerçekçi Matematik Eğitimi yaklaşımıyla ilgili: "Günlük hayatta kolaylık sağladığı", "Soyut durumların somut hale getirilmesine yardımcı olduğu", "Matematiği eğlenceli bir hale getirdiği" ve "Öğrenme kalıcılığını sağladığını" gibi ifadelerde bulunmuşlardır. Sayıları az da olsa bazı öğrenciler kendileri dışındaki grupların gürültü yaptıklarını bu nedenle bazen "Odaklanamama" sorunu yaşadıklarını belirtmişlerdir. Öğrencilerin çoğu, matematik dersinin kazanımlarında Gerçekçi Matematik Eğitimi yaklaşımının kullanılması gerektiğini, bazı öğrenciler ise her konunun öğretiminde bu yaklaşımın kullanılmaması gerektiğini ifade etmişlerdir. Öğrencilerin çoğunluğunun Gerçekçi Matematik Eğitimi yaklaşımına yönelik olumlu görüşlere sahip oldukları görülmüştür.
2024 matematik öğretim programının uygulanabilirliği ve içeriğine ilişkin ortaokul 5. sınıf matematik öğretmen görüşlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, 2024 yılında uygulamaya konulan ve "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" adıyla yayımlanan öğretim programının uygulanabilirliğini 5. sınıf matematik öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda değerlendirmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, veri toplama aracı olarak öğretim programı içeriği temel alınarak hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma grubu, Siirt ili Merkez ilçesindeki Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan ve gönüllü olarak katılım sağlayan 13 matematik öğretmeninden oluşmaktadır. Öğretmenlerle yapılan görüşmeler ses kaydına alınmış, yazılı hâle getirilmiş ve elde edilen veriler temalar oluşturularak analiz edilmiştir. Bulgular, öğretmenlerin programın içeriğini ağır, karmaşık ve düzeye uygun olmayan bir yapıda değerlendirdiklerini; konu sıralaması ve dağılımında dengesizlikler bulunduğunu düşündüklerini göstermektedir. Zaman ve materyal yetersizliği nedeniyle beceri temelli uygulamaların sınırlı kaldığı, bu durumun hedeflenen beceri gelişimini olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca süre ve içerik dengesinin yetersizliği, kalabalık sınıflar, materyal eksikliği ve hizmet içi eğitim yetersizliği uygulamaları zorlaştıran etmenler olarak ifade edilmiştir. Ölçme ve değerlendirme süreçlerinin tamamen veya kısmen uygulanabildiğine dair farklı görüşler bildirilmiştir. Bununla birlikte öğretmenler, programın matematiği sevdiren, günlük yaşamla ilişkilendiren ve uzun vadede fayda sağlayacak bir yapıya sahip olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, öğretim programındaki değişikliğin genel anlamda olumlu olduğu; ancak programın tam anlamıyla uygulanabilmesi için mevcut eksikliklerin giderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Maarif modeli, matematik, öğretim modeli, öğretmen görüşleri, 2024 öğretim programı
Geometrik bilginin yapılandırılmasına dayalı öğretim faaliyetleri için tasarım çerçevesi
Geometri; nokta, üçgen, çember gibi insan zihninde oluşan soyut kavramları ve bunlar arasındaki ilişkileri inceleyen bilim dalıdır. Bireysel farklılıklar, uygulanan öğretim yöntemleri gibi birçok sebebe bağlı olarak bu kavramların insan zihninde yapılandırılırken farklılıklar olması kaçınılmazdır. Ortaya çıkan farklılıkları belirlemek ve aynı zamanda bu kavramları kullanılarak akıl yürütmek, muhakeme veya işlem yapmak için somutlaştırılmalarına ihtiyaç vardır. Yapılacak somutlaştırma ile soyut geometrik kavramların temsil edilmesi mümkün olmakta ve geometrik şekiller oluşmaktadır. Geometrik bilgiler de şekillerin kullanılması ile oluşturulur. Bireyin zihninde geometrik bilginin nasıl oluştuğuna yönelik birçok çalışma yapılmıştır. Çalışmalardan elde edilen sonuçların öğretim faaliyetlerinin, tasarlanmasından değerlendirilmesine kadar olan, tüm aşamalarına yön verici olduğu görülmektedir. Ancak matematik eğitimi araştırmalarından elde edilen teorik sonuçlar ile bu sonuçların pratikte öğretim uygulamalarına yansıtılması arasında bir boşluk olduğu genel olarak kabul edilmektedir. Çalışmanın temel amacı, geometrik bilginin yapısını açıklamaya yönelik araştırmaları birleştirerek, öğretim faaliyetlerini tasarlamak için teori ve pratik arasında bir köprü oluşturmaktır. Literatürün bir sentezine ve araştırmadan elde edilen sonuçlara dayanarak, geometrik bilginin yapılandırılmasına yönelik öğretim faaliyetlerinde kullanılacak bir tasarım çerçevesi geliştirilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımına göre tasarlanan çalışmada veri çeşitlemesine gidilmiş, kuram geliştirme ve doküman analizi birlikte kullanılmıştır. Kuram geliştirme süreci, belirlenen geometri eğitimcileri ile yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlardan tasarım çerçevesinin boyutları ortaya konulmuştur. Doküman analizi sürecinde geometri eğitimine yönelik ders kitapları, yıllık-günlük planlar, müfredat programlarının incelmesi yapılmıştır. Sonuçlar birleştirilerek çerçeveye son hali verilmiştir.
Ortaokul matematik öğretim programlarının matematik okuryazarlığıaçısından karşılaştırılması: Singapur, İngiltere, Kanada, Türkiye örneği
Bu araştırmada, PISA ve TIMSS gibi uluslararası sınavlarda başarılı olan Singapur, İngiltere ve Kanada ülkeleri ile Türkiye ortaokul matematik dersi öğretim programları benzerlik ve farklılıklarını matematiksel okuryazarlık çerçevesinde ortaya çıkarmak amacıyla incelenmiştir. Karşılaştırmalı çalışmaların amacı ülkelerin; kendi eğitim politikalarına yön vermeleri için diğer ülkelerdeki öğretim programlarını sınıf içi uygulamalarda karşılaştırma ve sonuçlar çerçevesinde kendilerine uygulanabilir birtakım sonuçlar çıkartabilmektir. Bu çalışmada karşılaştırma yapılan ülkeler bulundukları kıtalarda PISA sonuçlarına göre yüksek puan alan ülkelerdir. Araştırmada, nitel araştırma desenlerinden biri olan doküman inceleme yöntemi benimsenmiştir. Ortaokul matematik dersi öğretim programları için kazanımlar ve programların genel yapısı, vizyonları hedefleri üzerinden incelemeler yapılmıştır. Ülkelerin öğretim programları PISA matematik okuryazarlığı değerlendirme çerçevesinin genel içerik alanları, matematiksel içerik alanları matematiksel süreçler ve matematiksel yetenekler bağlamında ele alınmıştır. Öğretim programlarını belli özellikler doğrultusunda sınıflandırabilmek için içerik analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Türkiye, Singapur, İngiltere, Kanada(Ontario) matematik dersi öğretim programlarında dersin hedef kazanımları, öğrenme alanları ve konulara göre ayrılmış olarak öğretmenlere faydalı birtakım açıklamalarla birlikte yayınlanmıştır. İngiltere matematik dersi öğretim programı fazla ayrıntıya yer vermeyen çekirdek bir program olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye ve Singapur matematik dersi öğretim programları her sınıf düzeyi için ayrı ve ayrıntılı olarak hazırlanmıştır. Ontario matematik dersi öğretim programı ise her sınıf düzeyi için ayrı hazırlanmış ve diğer üç ülkenin programına göre öğrenme alanları, kazanım sayıları, öğretmen açıklamaları bakımından oldukça kapsamlı olarak hazırlandığı görülmüştür. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, farklı ülkelerin kullandıkları öğretim programları matematik okuryazarlığı bakımından değerlendirildiğinde matematik okuryazarlığı içerikli öğrenme hedeflerinin ve ders içi etkinliklerin ülkelerin öğretim programlarında daha fazla yer alması gerektiği önerilmiştir.
Matematik eğitimde etkileşimli artırılmış gerçeklik uygulamalarının ilkokul öğrencilerinin kavram yanılgıları ve tutumlarına etkisi
Bu araştırmada, matematik eğitiminde etkileşimli artırılmış gerçeklik uygulamaları kullanılmasının 4. sınıf öğrencilerinin kavram yanılgılarının giderilmesine ve matematik dersine yönelik tutumlarına etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Etimesgut ilçesinde bulunan bir devlet okulunun 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmaya toplam 56 öğrenci (27'si deney grubu, 29'u kontrol grubu) katılmıştır. Araştırmada yarı deneysel araştırma desenlerinden ön test - son test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri "Matematiğe Yönelik Tutum Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Ölçme Öğrenme Alanındaki Kavram Yanılgıları Testi" ile toplanmıştır. Nicel verileri desteklemek için nitel verilerden yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri deney grubundaki 10 öğrenci ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ile elde edilmiştir. Toplanan veriler SPSS 23.0 programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel verileri karışık desenler için iki faktörlü ANOVA testi ile analiz edilmiştir. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bulgularına göre, etkileşimli artırılmış gerçeklik uygulamalarının deney grubundaki öğrencilerin ölçme öğrenme alanındaki kavram yanılgılarının giderilmesinde ve matematik dersine yönelik tutumlarında olumlu etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Nicel verilerin desteklenmesi için toplanan nitel verilerin bulguları ise artırılmış gerçeklik uygulamalarının yanlış bilinen bilgilerin düzeltilmesinde ve derse yönelik olumlu tutum geliştirilmesinde fayda sağladığı ortaya çıkmıştır.
Beşinci sınıf öğrencilerinin sayı büyüklüklerini anlamlandırmalarının incelenmesi
Bu araştırmada Isparta ilinde öğrenim gören ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin doğal sayılar, kesirler, ondalık gösterim ve yüzdeler konusunda sayı duyusu bileşenlerinden biri olan sayı büyüklüklerini anlamlandırmalarının incelenmesi hedeflenmiştir. Araştırmanın örneklemini 2021-2022 eğitim öğretim yılında üç devlet okulunda öğrenim gören 400 beşinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrencilerin sayı büyüklüklerini anlamlandırmalarını belirlenmesi amaçlandığı için betimsel araştırma modelinden tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından doğal sayılar, kesirler, ondalık gösterim ve yüzdeler konusundaki sayı büyüklüklerinin anlamlandırılmasını içeren on sorudan oluşan veri toplama aracı geliştirilmiştir. Veri analizi iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada doğru cevaplar 1, yanlış ve boş bırakılan cevaplar 0 olarak kodlanmıştır. İkinci aşamada sayı duyusu temelli cevaplar 1, kural temelli cevaplar 2 olarak kodlanarak veriler analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin sonucunda beşinci sınıf öğrencilerinin sayı büyüklüklerini anlamlandırmalarının doğal sayılar, kesirler, ondalık gösterim ve yüzdelerde düşük olduğu saptanmıştır. Buna ek olarak öğrencilerin sayıları sıralama ve sayı doğrusunda gösterme sorularında düşük performans gösterdiği belirlenmiştir. Sayı büyüklüğünü anlamlandırma performansının en yüksek doğal sayılar öğrenme alanında, en düşük ise ondalık gösterimde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Ortaöğretim matematik öğretmen adaylarının geometrik kanıtlarının solo taksonomisine göre incelenmesi
Bu çalışmada, ortaöğretim matematik öğretmen adaylarının oluşturdukları geometrik kanıtların düzeyleri SOLO taksonomisine göre incelenmiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Ankara'daki bir devlet üniversitesinin matematik öğretmenliği bölümüne devam etmekte olan 7 öğretmen adayıdır. Öğretmen adayları, 2. sınıfta öğrenim görmektedir ve lisans programlarında yer alan Öklid Geometrisi dersini farklı başarı düzeylerinde tamamlamışlardır. Araştırmanın verileri, geometrik kanıt formu ve bireysel görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan geometrik kanıt formu katılımcılara yazılı olarak uygulandıktan sonra bireysel görüşmeler yapılmış ve bu görüşmelerin ses kaydı alınmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz kullanılmış ve öğretmen adaylarının yanıtları SOLO taksonomisine göre incelenmiştir. Nitel verilerin analizinde güvenirliğin sağlanması için iki farklı uzman tarafından yapılan incelemeler arasında tutarlılığa bakılmıştır. Araştırma sonucunda kanıtlama sürecinde verilen bilgiler arasında daha fazla ilişki kuran, argümanlarını gerekçelendirebilen kişilerin oluşturdukları kanıtlar SOLO taksonomisine göre daha yüksek seviyede çıkmıştır. SOLO taksonomisine göre alt düzeyde yer alan yanıtlar veren öğretmen adaylarının, yazdıklarını destekleyici nitelikte veri sunamadıkları, doğru biçimde kanıtlayamadıkları, konuyla ilgili bilgi eksikliklerinin olduğu, özel durumlar için kanıt oluşturdukları görülmüştür. Her öğretmen adayının farklı teoremler için yanıtları, farklı SOLO taksonomisi düzeyinde çıkmıştır bu nedenle SOLO ortalama puanları alınarak Van Hiele düşünme düzeyleri ile karşılaştırılmıştır. Aynı Van Hiele geometrik düşünme düzeyine sahip olan öğretmen adaylarının SOLO ortalama düzeylerinin farklı olduğu görülmüştür. Dolayısıyla Van Hiele geometrik düşünme düzeyleri ile SOLO taksonomisi düzeylerinin birbiri ile paralel olmadığı tespit edilmiştir.
11. sınıf öğrencilerinin dörtgenlerle ilgili kavrayışlarının geliştirilmesine yönelik öğretim deneyi
Bu çalışmanın amacı 11. sınıf öğrencilerinin dörtgenlere ilişkin hazır bulunuşluklarını belirlemek Geogebra, somut materyaller ve geometri şeritleri gibi araçların kullanımı ve grup tartışmalarıyla zenginleştirilmiş öğretim ortamında bu konuya dair kavrayışlarının gelişimini, süreçte karşılaştıkları güçlükleri ve sürece ilişkin görüşlerini incelemektir. Nitel olarak tasarlanan bu çalışmada öğretim deneyi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılının 2. döneminde Ankara ilinde özel bir Anadolu Lisesi'nde öğrenimine devam etmekte olan 6 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma ders saatleri dışında gerçekleştirildiğinden katılımcılar gönüllülük esasına göre öğretim deneyine katılmak üzere belirlenmiştir. Araştırma verilerini dörtgenlere ilişkin ölçme aracı, etkinlik kağıtları ve değerlendirme soruları, dörtgenlere ilişkin ölçme aracının bireysel uygulamaları ile öğretim deneyini oluşturan sınıf çalışmalarının ses ve video kayıtları oluşturmaktadır. Video kayıtlarının transkriptleri oluşturulmuş ve elde edilen veriler ele alınan kavramsal çerçeveye göre araştırmacı tarafından analiz edilerek yorumlanmıştır. Dörtgenlere ilişkin ölçme aracı çalışmanın başında ve sonunda öğrencilere bireysel görüşmeler yapılarak uygulanmış, sınıf çalışmalarını kapsayan öğretim deneyi süreci 5 hafta sürmüştür. Araştırma başında ve sonunda gerçekleştirilen bireysel görüşmeler ve sınıf çalışmaları boyunca katılımcılarda gözlenen durumlar Van Hiele geometrik düşünme düzeylerine göre incelenmiş ve yorumlanmıştır. Bu bağlamda Geogebra, somut materyaller ve geometri şeritleri gibi araçların kullanımı ve grup tartışmalarıyla zenginleştirilmiş öğretim ortamlarının öğrencilerin dörtgenlere ilişkin kavrayışlarına olumlu yönde etki ettiği söylenebilir. Öğrencilerin çalışma süresince gösterdikleri gelişme göz önüne alındığında, araştırmanın lise düzeyinde geometri derslerinin işlenişine katkıda bulunacağı, örnek ders planlarının ve öğretim tekniklerinin öğretim sürecine dahil edilerek aktif bir öğrenme ortamı yaratılabileceği ve yapılacak yeni çalışmalara yol gösterebilecek yararlı bir kaynak olacağı düşünülmektedir.