Published Theses
indexedOpen AccessTRBâkî Dîvânı’nda yer alan tip ve kişiliklerin değer aktarımı açısından incelenmesi
İnsan, yüzlerce yıllık bir birikime sahip olan klasik Türk şiirinin kaynakları içerisinde etkin olmuş bir varlıktır. “Tip” ve “kişilik” insanın klasik Türk şiiri içerisinde görünümünü ifade eden iki kavramdır. Bu çalışmanın amacı; klasik Türk şiiri içerisinde kendisine müstesna bir yer edinmiş olan Bâkî’nin dîvânında yer alan tip ve kişilikleri bütüncül bir bakış açısıyla ele aldıktan sonra bu tip ve kişiliklerin ortaya koyduğu değerleri tespit etmektir. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği ve “giriş” kısmından sonra kuramsal çerçeve ve ilgili araştırmalar, “yöntem”, “bulgular ve yorum” ile “sonuç ve öneriler” bölümlerinden meydana gelen bu çalışmanın birinci bölümünde tip, kişilik ve değer kavramları hakkında bilgiler verilmiş, yapılan çalışmanın amacını daha iyi ortaya koyabilmek için değer kavramı birçok yönden ele alınmıştır. Çalışmanın inceleme kısmını oluşturan üçüncü bölüm, iki boyutlu olarak tasarlanmıştır. Bu bölümün ilk boyutunda Bâkî Dîvânı tip ve kişilikler bakımından taranmış ve eserde tespit edilen tüm tip ve kişilikler tasnif edilerek çalışmaya aktarılmıştır. Çalışmanın ikinci boyutunda ise içinde “tip” ya da “kişilik” tespit edilen bütün beyitler değer aktarımı bakımından tekrar taranmış ve elde edilen bulgular üzerinde açıklamalar yapılmıştır. Yapılan bu incelemede 83 farklı değere ilişkin tespit yapılması Bâkî Dîvânı’nın değerler bakımından zengin bir içeriğe sahip olduğunu göstermiştir. Bu sonuç, klasik Türk edebiyatının insanı anlatan, insanın ve toplumun değerlerinden kopuk olmayan bir edebiyat olduğunu göstermesi bakımından önemlidir.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın "Abdullah Efendi'nin Rüyaları" isimli eserinde kelime grupları
Edebiyat dile dayanır. Şiirde, hikâyede, tiyatroda, romanda oluşturulan duygu, düşünce ve hayaller varlıklarını kelimelere borçludur. Dilde on binlerce kelime, ifade ve tabir şekli vardır. Edebiyat, duygu ve düşünceleri günlük dilden çok daha kuvvetli bir şekilde ifade eder. Edebiyatçıların seçtikleri kelimeler, bu kelimeleri bir araya getiriş biçimleri, kurdukları cümleler onları diğerlerinden faklı kılan ve ölümsüzleştiren unsurlardır. Bu düşünceden yola çıkarak yapılan çalışmada; eserlerinde kelimeleri ustalıkla bir araya getiren, çok güçlü bir dile sahip olan Ahmet Hamdi Tanpınar'ın "Abdullah Efendi'nin Rüyaları" isimli hikâyesindeki kelime grupları incelenmiştir. Çalışmadaki temel amaç, incelenen eser aracılığıyla Türkçe söz diziminde kelime gruplarının özelliklerini ortaya koymaktır. Kelime grupları söz diziminin en geniş ve detaylı konularından birisini teşkil etmektedir. Bu bakımdan çalışmamızda Türkiye Türkçesinde bulunan kelime grupları detaylı bir biçimde incelenmiştir. Çalışmamız; "Giriş", "Türkiye Türkçesinde Kelime Grupları" ve "İnceleme" olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. "Giriş" bölümde yazarın hayatından, edebî şahsiyetinden ve başlıca eserlerinden bahsedilmiştir. "Türkiye Türkçesinde Kelime Grupları" bölümünde araştırmacıların kelime grupları ile ilgili tanımlamalarına, açıklamalarına ve sınıflandırmalarına yer verilmiş ve bazı açıklama ve sınıflandırmalar karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmalardan yola çıkılarak çalışmamızda belli bir sınıflandırma esas alınmıştır. "İnceleme" bölümünde ise "Abdullah Efendi'nin Rüyaları" isimli hikâyedeki cümleler, kelime grupları bakımından taranmıştır. İnceleme, üç ana başlık etrafında şekillenmiştir. Birinci bölümde; kelime gruplarının yapısal özellikleri, ikinci bölümde; kelime gruplarının diğer kelime gruplarının yapısına nasıl katıldıkları, üçüncü bölümde ise cümlelerde hangi görevlerde kullanıldıkları belirlenmiştir. Çalışmanın sonunda, faydalanılan kaynaklara "Kaynakça" bölümünde yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ahmet Hamdi Tanpınar, Türkiye Türkçesi, kelime grubu, söz dizimi, Abdullah Efendi'nin Rüyaları