أحمد بن إسماعيل الكوراني ومنهجه في تفسيره غاية الأماني في تفسير الكلام الرباني

Bu çalışmada Molla Gûrânî'nin hayatı ve eserlerinden bahsedilmiş, Gâyetü'lEmânî'sinin tanıtımı yapılmıştır. Eserin rivâyet ve dirayet tefsirlerindeki yeri gösterilmiş ve müellifin tefsir metodu incelenmiştir. Giriş bölümünde Tefsir'in doğuşu ve tarihi gelişimi ele alınmış, Kur'ân'ın kapsamından, eksiksiz ve tam oluşundan ve Müslümanların Kur'ân Tefsiri'ne ihtiyacından ve yeni bir tefsir metodunun geliştirilmesi gerekliğinden bahsedilmiştir. Molla Gûrânî'nin hayatının ele alındığı bölümde, Imamın doğum yeri, özellikleri ve ilmî şahsiyeti, öğrencilik dönemi ve hocaları, te'lif ve hocalık dönemleri, eserleri ile vefâtı işlenmiştir. Gürânî'nin Tefsîri'nin tanıtıldığı bölümde ise eserin adının nereden geldiği, müellife nisbeti, kaynakları, önemi ve bilimsel değeri, konuları ele alınmıştır. Gürânî'nin rivayet tefsirindeki metoduna ayırdığımız bölümde öncelikle onun Kur'an'ı Kuran'la tefsirini, ardından Kur'an'ı, Peygamberimizin (sav) sünnetiyle tefsirini, daha sonra da Sahabe ve Tâbiûn'un sözleriyle tefsirini inceledik. Devamında Gûrânî'nin İsrâîliyyât'a karşı tutumunu, tefsirde Kur'an Kıraatlerine yer vermedeki metodunu irdeledik. Son olarak da Gûrânî'nin rivâyet tefsirindeki metoduna uyum ve bağlılığı meselesini değerlendirdik. Gürânî'nin dirayet tefsirindeki metodunu ele aldığımız bölümde ise, dil ve dilbilimleri alanına ait birikim ve verileri tefsirde kullanmasını, tefsirde Fıkıh İlminden yararlanmasını ve fıkhî meseleleri zikretmesini, tefsirinde akâide ait temel inanç esasları ile ilgili meselelere yaklaşımını ele aldık. Özellikle bu hususlarda alanın önder isimleri Zemahşerî (ö. 538/1144) ve Beydâvî'ye (ö. 685/1286) zaman zaman yöneltmiş olduğu itiraz ve eleştirilere dikkat çektik. Son olarak da molla Gûrânî'nin dirayet tefsirindeki metotuna uyma kararlılığını ve metoduna bağlılığını inceledik. Tezimizi ulaştığımız sonuçları ve bazı önerilerimizi sunarak sonlandırdık.