الوقف و الابتداء في القران الكريم جمع و دراسة نقديّة

Kur'an-ı Kerim, nüzulünden itibaren âlimlerin dikkatini üzerine çekmiş, birçok faziletli kimselerin fikir odağı olmuş ve de geçmişte ve günümüzde onların yardım kaynağı konumunda bulunmuştur. Nitekim onların bakış açıları çok olsa da meşrepleri çeşitlilik gösterse de âlimler Kur'an-ı Kerim'in birçok yüce ilminden istifade etmişlerdir. Bu ümmetin insanları Kur'an'ın gözetilmesine, onunla gerek okuyarak gerek hıfzederek gerekse hükümlerini öğrenerek inayet bulmaya devam etmişlerdir. Bu da Kur'an-ı Kerim'in Efendimiz Muhammed Mustafa (s.a.v)'e nüzulünü gören mübarek insanlar tarafından olmuştur. Sahabe-i Kiram, Cebrail (a.s)'ın onlara öğrettiği gibi bütün güvenilirlikle bunu nakletmişlerdir. Kur'an-ı Kerim'de vakf ve ibtidâ' konusunun büyük bir itina ve ihtimam gösterilen konulardan olması hasebiyle bu konuyu seçmeyi düşündüm. Zira birçok konu temelini bu ilimden almaktadır ki; Allah'ın Kitab'ının anlaşılması, şer'î ahkâmın bilinmesi ve Allah Teâlâ'nın murad ettiği mananın ortaya çıkarılması bunlardandır. Konunun genişliği ve ilmi derinliği tezi yazarken karşılaştığım sorunlardan biriydi. Vakf konusu çok şümullü, geniş ve de Kur'an, nahv, sarf ilimleriyle doğrudan alakalı olmakla birlikte diğer ilimlerle bağlantılıdır. Bu sebeple bir ilim gibi vakfın ortaya çıkışını, tedvinini ve diğer ilimler üzerindeki etkisini mahiyetini, hükmünü, kısımlarını açıklamak suretiyle gözlemlemeye ve her kısımda uygun örnekler vermekle beraber vakıf konusunu kısaltmaya çalıştım. Çalışmayı, bu ilimde önceki araştırmacıların dayandıkları eski ve yeni kaynaklara dayandırdım. Bunlardan bazıları şunlardır; Ebû Amr ed-Dânî v.444 ve kitabı el-Müktefâ fi'l-vakf ve'l-ibtidâ, Ahmed b. Abdulkerim el-Mısrî eş-Şâfiî' v.1100 ve kitabı Menâru'l-Hüdâ fî beyâni'l-vakf ve'l-ibtidâ. Kur'an ilimlerinde genel olan kitaplardan bazıları şunlardır; ez-Zerkeşî v. 794 ve kitabı el-Burhân fî ulûmi'l-Kur'ân, es-Suyûtî v. 911 ve kitabı el-İtkân fî ulûmi'l-Kur'ân. Kıraat ilmiyle alakalı olanlar ise bunlardır; İbnü'l-Cevzî v. 833 ve kitabı en-Neşr fi'l-kıraâti'l-aşr, es-Sehâvî v. 643 ve kitabı Cemâlü'l-kırâ' ve kemâlü'l-ikrâ'. Bu çalışma, bu ilmin ortaya çıkardığı konuların en önemlilerine bir bakış kabilinde muhtasar olacaktır