0-12 ay arası sağlam çocuklarda fekal kalprotektin düzeyi ve etkileyen faktörler

GİRİŞ: Fekal kalprotektin; büyük çocuklarda ve erişkinlerde inflamatuvar bağırsak hastalıkları başta olmak üzere, intestinal inflamasyonun görüldüğü hastalıkların tanı ve takibinde kullanıma girmiş bir laboratuvar tetkikidir. Basit, ucuz ve non-invaziv bir tetkik olması, çocuk yaş grubunda kullanımını yaygınlaştırmıştır. Yapılan çalışmalarda; sağlıklı bebeklerde fekal kalprotektin değerlerinin büyük çocuklara ve erişkinlere göre yüksek olduğu gösterilmiştir. Fakat dört yaşın altında geçerli referans değerlerinin olmaması nedeniyle kullanımı sınırlıdır. AMAÇ: Çalışmamızda 0-12 ay arası sağlıklı bebeklerde fekal kalprotektin düzeylerini ve etkileyen faktörleri belirlemek amaçlandı. MATERYAL VE METOD: Çalışma; İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniği'ne, 1 Haziran 2018-30 Ekim 2018 tarihleri arasında izlem amacıyla başvuran; 0-12 ay arası 84 sağlıklı bebek ile yapılmış; tanımlayıcı, kesitsel bir araştırmadır. Aileler ile yapılan görüşmelerde anket uygulanarak ve yapılan dosya incelemeleri ile klinik ve sosyodemografik veriler kaydedildi. Dışkıda kalprotektin değerleri, IDK® Calprotectin kiti kullanılarak ELISA yöntemi ile ölçüldü. BULGULAR: 0-12 ay arası 84 sağlıklı bebeğin fekal kalprotektin değerleri normal dağılıma uymamaktadır ve 10 ile 2078 µg/g arasında değişmektedir. Ortanca değer 313 µg/g olarak bulundu. Çalışmamıza katılan sağlıklı bebekler üç yaş grubuna ayrılarak fekal kalprotektin düzeyleri incelendi; 0-30 gün arası ortanca değer 589,5 µg/g, 31-180 gün arası ortanca değer 304 µg/g, 181-365 gün arası ortanca değer 147,5 µg/g saptandı. 0-180 gün arası bebeklerde, sadece anne sütü ile beslenen bebeklerin (ortanca değeri: 499,5 µg/g) fekal kalprotektin düzeyleri; anne sütü ve formül süt ile beslenen bebeklere (ortanca değeri: 249 µg/g) göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0.030). Doğum haftası, probiyotik kullanımı, demir profilaksisi ve rotavirüs aşılaması ile fekal kalprotektin arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunamadı. 31-180 gün arası yaş grubunda, sezaryen ile doğan bebeklerin, spontan vajinal yol ile doğanlara göre fekal kalprotektin düzeyi istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p=0.033). Fekal kalprotektin değerleri %95 persentile dayanarak; tüm grup için 1581,75 µg/g, 0-30 gün arası bebekler için 1481,15 µg/g, 31-180 gün arası bebekler için 1817,3 µg/g ve 181-365 gün arası bebekler için 802 µg/g olarak belirlendi. SONUÇ: 0-12 ay arası sağlıklı bebeklerde fekal kalprotektin düzeyleri, yaş ile negatif korelasyon göstermekteydi ve sağlıklı erişkinlerde ve çocuklarda gözlenen normal düzeylerden daha yüksekti. Çalışmamız; yaşamın ilk aylarında sağlıklı bebeklerde saptanan yüksek fekal kalprotektinin düzeylerinin; yaş, beslenme şekli ve doğum şeklinden etkilenebildiğini göstermiştir.