15. yüzyıl Timur ve Türkmen dönemi nizamî hamselerindeki (Tsmk) hüsrev ve şirin minyatürlerinin mukayeseli analizi

ÖZET Bu çalışmada TSMK'da bulunan, 15. yüzyıl Timur ve Türkmen dönemi Nizamî Hamselerindeki (TSMK) Hüsrev ve Şirin minyatürlerinin karşılaştırmalı analizinin yapılması amaçlanmıştır. Araştırmamızda yirmi sekiz yazma eser bulunmaktadır. Eserler cilt kapakları, mühürleri, serlevha ve bölüm başı tezhipleriyle beraber incelenerek, detaylı şekilde analiz yapılması hedeflenmiştir. Tasvirlerin aynı yüzyıl ve coğrafya içinde Timurlu ve Türkmen olarak ayrılmasının tespit edilmesi zor olduğu kadar, karmaşık ve iç içe geçmiştir. Kronolojik olarak sıraladığımız 15. yüzyılın başından sonuna kadar tarihlenen bu resimli nüshaların üslup özellikleri, teknik analizleri yapılmış ve bu doğrultuda ikonolojik sonuçlar çıkarılmaya özen gösterilmiştir. Dönemler incelendiğinde, Hüsrev ve Şirin bölümlerine konu olan minyatürlerin genellikle aynı sahneler üzerinde yoğunlaşıp, konu olarak belli başlı olayların resmedilmek için seçildiği fark edilmiştir. Seçilen sahnelerin bir yüzyıl boyunca değişmemesi, eserlerin şablon şekilde benzerlik göstermesi dikkat çekmiştir. Dönemin sanat hâmilerinin talepleriyle yapılmış yazma eserlerde minyatür tasarımı ve kompozisyon kurgusu son derece gelişmiştir. Çalışmanın sonunda ortak coğrafyada aynı zaman içerisinde oluşmuş minyatürlerin arasında karşılaştırma yapılarak benzerlik ve farklılıklar üzerinde durulmuştur. Anahtar kelimeler: Timurlu, Türkmen, Minyatür, Yazma Eserler, TSMK.