16. asrın ilk yarısında Anadolu eyaletinde gayrimüslimler(Tahrir Defterlerine Göre)

ÖZETKlasik Osmanlı düzeninde devletin gayrimüslim halkının durumunu, idarûtaksimatta ana birimlerden biri olan Anadolu Eyaleti örneğinde ortaya koyan buçalışma, tahrir defterleri baz alınarak hazırlanmıştır.Kaynağını, slam hukuku ile birlikte Türk örfünden alan bir anlayışlauygulamalarına yön veren Osmanlı Devleti; halkını ?millet sistemi? denilen din-mezhep esaslı bir sistem üzerine yönetmiştir. Bu sistemde devlet; her bireyi bircemaat içinde olacak şekilde değerlendirmiş ve hakları-yükümlülükleri konusundakisınırlarını belirttikten sonra serbest bırakmıştır.Osmanlı Devleti'ndeki gayrimüslimler, farklı açılardan bakılarak farklı tasnifleretâbi tutulabilir: din ve mezheplerine göre, etnik kökenlerine göre ve Müslümanlar'laolan siyasû ve hukukû münasebetlerine göre.Osmanlı hakimiyetinden önce Anadolu'da, Anadolu Selçukluları ve TürkBeylikleri dönemlerinde savaş olmadığı sürece Müslümanlar'la gayrimüslimlerarasında gayet dostane ilişkiler vardı. Yerli gayrimüslim halk ile yarı göçebe Türkhalkı özellikle ticarû faaliyetlerde temas içindeydi. lişkiler evlilikler şeklinde bilegörülebilmekteydi.16. asrın ilk yarısında ise gayrimüslimler Anadolu Eyaleti'nde, özellikle önemliticarû merkezlerde kümelenmişlerdi. Din ve mezhebe göre ayrı mahalleler teşkiledebildikleri gibi pek çok kazada, Müslümanlar'la aynı mahalleyi paylaşıyorlardı.Kendilerine ?kefere?, ?zımmû? gibi isimler verilebildiği gibi, kendi etnik-dinû isimleriylede anılabiliyorlardı: ?Rum?, ?Ermeni?, ?Yahudi?.Gayrimüslimler özellikle finansal saha ile zanaat sahasında aktifti. Bununyanında tarım ve hayvancılıkla uğraştıkları da bilinmektedir. Mirû görevlerüstlendiklerine de çok sık rastlanır.Kendi içlerinde, farklı kültür ve inanca sahip olanlar arasında gerginlik yaşayangayrimüslimler, Osmanlı uyruğu olmayan yabancılarla daha çok kâr amaçlı ilişkikurmuşlardır. Osmanlı yönetimi ile ise, uygulanan politikaların isabetli oluşunedeniyle çok sorun yaşamamışlardır. Kendilerini ?Osmanlı? olarak görüp merkezebağlılıklarını sürdürmüşlerdir. Müslüman halk ile ilişkilerinde bazen sorunlar yaşasalarda çok yakın ilişkiler de kurmuşlardır. Bu ilişkiler sonucunda birbirlerine pek çokkatkıları olmuştur.